Tłuszcze

• Sterole- cholesterol, fitosterol(rośliny)

• Lipidy-tłuszczowce proste(właściwe), złożone (z białkiem czy kwasem)

Wartość odżywcza 1g=9,4 kcal

1. Kwasy nienasycone (jednonienasycone, wielonienasycone)

• Kwas omega-3(przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe, niezbędne do budowy ściany białkowej)

• olej lniany -nie brązowy ten niebezpieczny dla zdrowia

• oliwa z oliwek kwas omega-9

Masło 3:1 Smalec

Masło zawiera Wit A i D, smalec bez Wit

Zawartość tłuszczu w diecie 20-30 %, zwiększenie spożycia tłuszczów przed wysiłkiem obniża wykorzystanie węglowodanów i nie poprawia zdolności wysiłkowej.

Okres adaptacji do tłuszczów (ok. 5 dni) nie przynosi żadnych dodatkowych korzyści.

2. Tłuszcze nasycone

• Zw poziom cholesterolu

• Aterogennie

• Proagregacyjnie

Tłuszcze wieloninasycone- niedobór powoduje;

• Spadek przyrostu mc i spowolnienie rozwoju

• Zmiany skórne

• Kruchośc naczyń krwionośnych

• Zw wrażliwości na infekcje

• Osłabienie kurczliwości mięśnia sercowego

• Ograniczeni biosyntezy eikazonoidów w następstwie zab czynnościowych wielu tkanek i narządów

• Pogorszenie procesu gojenia się ran

Wiązanie tłuszczowe trans niekorzystne, powstaje w czasie uwodorniania tłuszczy, podczas produkcji margaryny. Wiązanie powstaje przy zjełczeniu i spalaniu.

Zapotrzebowanie.

Tłuszcze oleje i orzechy na dzień

• 2-3 łyżeczki masła 10-15 g

• 2-3 łyżeczki oleju roślinnego do obróbki termicznej(smażenie, pieczenie) może być oliwa

• 2 łyżeczki masła lub margaryny do smarowania pieczywa (z wysokogatunkowego oleju)

• Serwować 1 porcje orzechów 20-39 g migdałów, orzechów włoskich lub laskowych

Suplementy w wysiłkach fizycznych.

Środki erogeniczne- wspomagające-zwiększające pracę- mające na celu udoskonalenie funkcji ważnych dla sportowca.

Bariery ograniczające zw rezultatów sportowych.

• Fizjologiczne- możliwośc przetrenowania, wykorzystanie energii potrzebnej do skurczu mięsnia

• Psychologiczne- możliwość kontrolowania procesów energetycznych

• Bimech-możliwość wydajnego wydatkowania energii

Zw mocy fiz.

• Przyrost masy mięśniowej

• Przyspieszenie tempa procesów metabolicznych

• Zw zasobów energetycznych w ustroju

• Przeciwdziałanie kumulacji produktów przemiany materii w organiźnie zakłócających produkje energii

• Zwiększenie ilości materiałów energetycznych dostarczanych mięśniom w celu wydłużeni czasu pracy

• Zw ilości substratów energetycznych w ustroju

Wspomaganie wg Williama

• Żywieniowe

• Farmakologiczne

• Fizjologiczne (transfuzja krwi9

• Psychologiczne

• (bio)-mechaniczne

Suplementy żywieniowe

• Białko(aminokwasy egzogenne, ornityna, tauryna, kw piroglutaminowy)

• Tłuszczowe (kw linoleonowy, CLA, kwas omega-3, fosfolipidy-lecytyna)

• Węglowodany(maltodekstryna)

Wspomaganie fizjologiczne

• Karnityna-związek fizjologiczny, występujący w naszym organizmie, syntezowany w wątrobie, mózgu, nerkach z aminokwasów lizyny, metioniny i pełni rolę w transporcie kw tłuszczowych z cytozolu do mitochondriom

• Naturalna karnityna, działa biologicznie dlatego w tej postaci powinna być w diecie lub jako suplement

• Kreatyna- posiada zdolność do odbudowy ATP w organizmie , syntezowana jest z argininy, metioniny i glicyny. Występuje w produktach pokarmowych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. W mm występuje w postaci fosfokreatyny- bezpośredniego dawcy reszty fosforanowej dla ADP. Suplementacja powinna przebiegac w fazach ładowania (4-5 dni- 25g/dzień), podtrzymania 3-5 g/ dzień. Należy ją przyjmować przed i po treningu. Działanie kreatyny: zw odporności na ból, zw siły, zw odporności na ster szczególnie skuteczny w połączeniu z glutaminą, wiąże wodę w komórkach i zw ich obj, zw wchłanianie białek, chroni zapas węglowodanów i ogranicza powstawanie kw mlekowego-zakwasów, pomaga utrzymać stan anaboliczny, dzięki zatrzymaniu większej ilości wody.

• Koenzym Q10, ważne ogniowe łańcucha oddechowego, stosowany gł w chorobach ukł krążenia, poza tym w niedoborach immunologicznych lub w stanach w których jest wskazane zw aktywności ukł odpornościowego. Najważniejsze wskazanie kardiomoiopatia. Uważny za silny „wyłapywacz” wolnych rodników.

• Cholina (Wit B4) wchodzi w skład niektórych fosfolipidów (leucyna i sfingomielina), jest syntezowana w bardzo ograniczonym zakresie przez organizm ludzki, zapotrzebowanie 0,5-4g/ dzień do sprawnego funkcjonowania, syntezowana z seryny w wątrobie, dziła odżywiająco na umysł, nieprawidłowe do prawidłowego funkcjonowanie mózgu, wspomaga przemiane tłuszczów, substancja witaminopochodna, jest częścią acetylocholiny-przewodzenie sygnału nerwowego, wywołuje skurcz mięśni, organizm może ją sma produkować ponieważ posiada kw foliowy, Wit B12 oraz aminokwas serynę, obniża poziom cholesterolu, zapobiega gromadzeniu się tłuszczów w wątrobie, dba op zachowaie prawidłowej lepokości krwi, zapobiega kamicy nerkowej

• Glutamian- 61 % masy mięśniowej to glutamina, aminokwas o fundamentalnym znaczeniu dla gospodarki białkowej, główne źródło energii dla komórek ukł immunologicznego, podstawowy aminokwas do budowy mięśni, suplementacja glutaminą zwiększa wydzielanie hormonu wzrostu i resynteze glikogenu, w nerkach może ulec przemianie na glukoze i stać się źródłem energii dla ukł nerwowego, przy braku glukozy to wyjście podczas wysiłku fiz(wyjściowy produkt do produkcji glukozy)

• HMB-kw beta-hydroksy-beta-metylowy, produkt przemiany leucyny w organiźnie, w wątrobie powstaje od 0,25-1,0 g/dzień, występuje w owocach cytrusowych i niektórych gatunkach ryb, wpływa na zwiększenie masy beztłuszczowej ciał i siły mięśniowej, w komórkach mięśniowych wykorzystywany do syntezy cholesterolu, dziła obronnie na komórki mięśniowe, dobre efekty w dystrofii mięśniowej, suplementacja w ilości 3g/dzień, prawidłowe stężenie we krwi 1-4 umol/l

• Jabłczan cytruliny-zwiększa ilośc tlenku azotu, substancja hormonalna, jest też prekursorem kreatyny

Farmakologiczne wspomaganie

• Stymulanty

• Narkotyki

• Doping krwią

• Betablokery

• Anaboliki

• hormony

Stymulanty;

• Zw aktywnośc ukł współczul;nego lub ośrodkowego

• Działa pobudzająco

• Substancja psychoaktywna wywołuje wiele efektów ubocznych

• Podtrzymuja czynne przeciwdziałanie zmęczeniu

• Zapobiegaja chorobowemu zmęczeniu

• Wspomagaja odchudzanie

• Podnosza koncentracje i uwagę

• Kofeina, teina, nikotyne, efedryna, amfetamina, kokaina o działaniu

• Podnoszą ciś krwi

• Powodują agresję i niemożnośc kontroli zachowania

• Uzależniają

• Zaburzaja termoregulację

• Bezsseność i utrata łaknienia

• Choroby psychiczne

Narkotyczne śr przeciwbólowe

• Morfian, peptydyna, opium

• Wyniszczenie psych i fiz

• Uszkodzenie narządów miąższowych

• Szybkie uzależnienie

• Przewlekłe zaparcia

• Zab miesiączkowania

• Zaawansowana próchnica zębów

• Zmany zap skóry

• Zanik żył powierzchniowych

• Następstwa uzależnienia

• Zab oddychania, osłabieni czynności ukł oddech

• Zab koordynacji ruchowej i koncentracji

• Nudności i wymioty

• Śmierć

• Odczucia subiektywne

• Euforia i uczucie odprężenia, poczucie wew zadowolenia i spokoju

• Odj abscynecji łzawienie, wydzieliny z nosa, rozszarzei źrenic, obniżenie ciś krwi, bóle brzucha i biegunki, zab snu i utrata łaknienia, zmiany nastroju

Hormony peptydowe i ich pochodne- hormon wzrostu wytwarzany przez przysadkę mózgową.

• Utrzymania prawidłowego rozwoju

• Stosowanyw leczeniu karłowatośći'

• Zw przyjmowania aminokwasów i synteze białek

• Niekorzystne następstwa zmiany chorobowe mięśni, nadciś tętnicze, zap nerwó, cukrzuca, przerost narządów wew

Doping krwia i erytropoetyną

• Podawanie krwi w celu zw wydolności fiz zwłaszcza długodystansowców

• Groźne następstwa;reakcje gorączkowe, przenoszenie chorób zakaźnych, HIV, wirus B, ostre infekcje bakteryjne

• Erytropoetyna-hormon wydzielany przez nerki

• Zw erytopoeze wytwarzanie i dojrzewanie krwinek czerwonych

Beta adrenolityki

• Zmniejszają częstośc pracy serca

• Zmniejszenie pobudliwość i siłe skurczu mięśnia

• Zmn kurczliwość mm szkieletowych

• Stosowane w chorobach serca-zab rytmu i nadciś

• Następstwem jest zmn ciśnagłe zatrzymania akcji serca, bezsenność, depresje, uczucie zmęczeni

Anaboliki zw siłe i mase mięśniową

Hormony sterydowe

• Stosowane w leczeniu astmy, łuszczycy i dystrofii mięśniowej,

• pozostawiaja odległe skutki uboczne w postaci zap czy osteoporozy

• działaja w sposób androgenny(maskulinizacja) i anaboliczny(stymuluja przyswajanie białka)

• niekorzystne następstwa

• zab psych prowadzące do agresji, depresji i zab osobowości,

• przyspieszenie zmian miażdżycowych

• zmiany skórne trądziek

• częste zerwanie ścięgien

• nowotwory wątroby i płuc

• dodatkowo u kobiet zanik gruczołów sutkowych, zab lib brak miesiączki, brak owulacji, bezpłodność, maskulinizacja obniżenie brzmienia głosu, owłosienie, przerost łechtaczki, porost włosów na cile i twarzy

• u mężczyzn feminizacja ginekomastia, podwyższenie głosu, zanik jąder, zab spermatogenezy, zmn ilości nasienia, impotencja (po okresie wzmożonej potencji), bezpłodność