Cztery filaryÝukacji

Pobierz cały dokument
Cztery filaryÝukacji.docx
Rozmiar 39,6 KB

Raport dla UNESCO

Mi─Ödzynarodowej Komisji do spraw Edukacji dla XXI wieku

pod przewodnictwem JacquesÔÇÖa Delorsa

Jacques Delors┬á(ur.┬á20 lipca┬á1925┬áw┬áPary┼╝u) ÔÇô francuski┬áekonomista┬ái polityk, kt├│ry przez trzy kadencje by┼é przewodnicz─ůcym┬áKomisji Europejskiej.

Jacques Delors zajmowa┼é si─Ö tak┼╝e sprawami edukacji. W 1971 by┼é inicjatorem ustanowienia we Francji prawa, wg kt├│rego pracodawcy mieli obowi─ůzek przeznacza─ç okre┼Ťlone nak┼éady na potrzeby edukacyjne swoich pracownik├│w. W latach 1993-1996 przewodniczy┼é komisji┬áUNESCO┬ápn.┬áUNESCO Commission on Education for the Twenty-first Century, kt├│rej ko┼äcowy raport nosi nazw─Ö:┬áLearning: the Treasure Within.

Cztery filary edukacji

Poniewa┼╝ nadchodz─ůcy wiek stworzy bezprecedensowe warunki do obiegu i gromadzenia wiedzy, podporz─ůdkuje edukacje podw├│jnemu nakazowi, kt├│ry na pierwszy rzut oka mo┼╝e okaza─ç sie sprzeczny. Edukacja powinna przekazywa─ç masowo i skutecznie coraz wi─Öcej wiedzy i umiej─Ötno┼Ťci, kt├│re ewoluuj─ů, adekwatnych do kognitywnej cywilizacji, albowiem s─ů one podstaw─ů kompetencji jutra. Jednocze┼Ťnie powinna znale┼║─ç i zaznaczy─ç punkty odniesienia, kt├│re b─Öd─ů chroni─ç sfer─Ö publiczn─ů i prywatn─ů przed zalewem informacji, mniej lub bardziej efemerycznych, oraz pozwol─ů zachowa─ç w┼éa┼Ťciwy kierunek indywidualnym i zbiorowym projektom rozwoju. Edukacja jest niejako zobowi─ůzana do dostarczenia mapy z┼éo┼╝onego i wiecznie niespokojnego ┼Ťwiata i busoli umo┼╝liwiaj─ůcej po nim ┼╝eglug─Ö.

W tej wizji przysz┼éo┼Ťci odpowied┼║ wy┼é─ůcznie ilo┼Ťciowa na nieustaj─ůce zapotrzebowanie edukacyjne - sta┼ée zwi─Ökszanie obci─ů┼╝enia szkolnego - nie jest mo┼╝liwa i po┼╝─ůdana. Ju┼╝ nie wystarczy, aby jednostka zgromadzi┼éa w swoim pocz─ůtkowym okresie ┼╝ycia zapas wiedzy, z kt├│rej mog┼éaby nast─Öpnie czerpa─ç w niesko┼äczono┼Ť─ç. Powinna umie─ç wykorzystywa─ç w ci─ůgu ca┼éej swojej egzystencji wszystkie okazje do aktualizowania, pog┼é─Öbiania i wzbogacania tej podstawowej wiedzy i dostosowywa─ç si─Ö do zmieniaj─ůcego si─Ö ┼Ťwiata.

Aby spe┼éni─ç w ca┼éo┼Ťci swoj─ů misj─Ö, edukacja powinna organizowa─ç si─Ö wok├│┼é czterech aspekt├│w kszta┼écenia, kt├│re przez ca┼ée ┼╝ycie b─Öd─ů niejako dla ka┼╝dej jednostki filarami jej wiedzy: uczy─ç si─Ö, aby wiedzie─ç, tzn. aby zdoby─ç narz─Ödzia rozumienia; uczy─ç si─Ö, aby dzia┼éa─ç, aby m├│c oddzia┼éywa─ç na swoje ┼Ťrodowisko; uczy─ç si─Ö, aby ┼╝y─ç wsp├│lnie, aby uczestniczy─ç i wsp├│┼épracowa─ç z innymi na wszystkich p┼éaszczyznach dzia┼éalno┼Ťci ludzkiej; wreszcie, uczy─ç si─Ö, aby by─ç, d─ů┼╝enie, kt├│re jest pokrewne trzem poprzednim. Oczywi┼Ťcie, te cztery drogi wiedzy tworz─ů ca┼éo┼Ť─ç, albowiem maj─ů one wiele punkt├│w zbie┼╝nych, przecinaj─ůcych si─Ö i uzupe┼éniaj─ůcych.

Zdaniem Komisji, ka┼╝dy z ÔÇ×czterech filar├│w wiedzy ÔÇ×powinien by─ç przedmiotem jednakowej troski w ustrukturyzowanym kszta┼éceniu, tak, aby edukacja jawi┼éa si─Ö jako do┼Ťwiadczenie globalne i ca┼éo┼╝yciowe, zar├│wno w aspekcie poznawczym, jak i praktycznym, ka┼╝demu obywatelowi jako osobie i cz┼éonkowi spo┼éecze┼ästwa.

Od pocz─ůtku swojej pracy cz┼éonkowie Komisji zrozumieli, ┼╝e do podj─Öcia wyzwa┼ä nadchodz─ůcego stulecia jest niezb─Ödne wyznaczenie nowych cel├│w edukacji, a wi─Öc zmiana wyobra┼╝e┼ä o jej u┼╝yteczno┼Ťci. Nowa rozszerzona koncepcja edukacji powinna umo┼╝liwi─ç ka┼╝dej jednostce odkrywanie, pobudzanie i wzmocnienie jej potencja┼éu tw├│rczego - ujawni─ç skarb ukryty w ka┼╝dym z nas. Zak┼éada to odej┼Ťcie od wizji wy┼é─ůcznie instrumentalnej edukacji, postrzeganej jako koniecznej drogi do osi─ůgni─Öcia okre┼Ťlonych rezultat├│w (umiej─Ötno┼Ťci, nabycie r├│┼╝nych zdolno┼Ťci, cele o charakterze ekonomicznym), i traktowanie jej funkcji w spos├│b integralny: spe┼énienie jednostki, kt├│ra: uczy si─Ö, aby by─ç.

Uczy─ç si─Ö, aby wiedzie─ç

Ten rodzaj uczenia si─Ö, kt├│ry ma na uwadze w wi─Ökszym stopniu opanowanie narz─Ödzi wiedzy ni┼╝ zdobycie encyklopedycznych i skodyfikowanych wiadomo┼Ťci, mo┼╝na traktowa─ç jednocze┼Ťnie jako ┼Ťrodek i cel ┼╝ycia ludzkiego. Jako ┼Ťrodek, poniewa┼╝ ka┼╝da jednostka powinna uczy─ç si─Ö rozumie─ç otaczaj─ůcy j─ů ┼Ťwiat, przynajmniej na tyle, na ile jest to konieczne, aby ┼╝y─ç godnie, rozwija─ç swoje zdolno┼Ťci zawodowe i komunikowa─ç si─Ö. Jako cel, poniewa┼╝ jego istot─ů jest rado┼Ť─ç, jak─ů daje rozumienie, poznawanie i odkrywanie. Je┼Ťli nawet coraz rzadziej mamy do czynienia z bezinteresownym studiowaniem, wzrasta bowiem obecnie zapotrzebowanie na wiedz─Ö utylitarn─ů, to tendencja do wyd┼éu┼╝ania skolaryzacji i wolnego czasu powinna sprzyja─ç docenianiu przez coraz wi─Öksz─ů liczb─Ö doros┼éych przyjemno┼Ťci p┼éyn─ůcych z indywidualnego przyswajania wiedzy i docieka┼ä. Poszerzanie wiedzy, kt├│ra pozwala ka┼╝demu lepiej zrozumie─ç r├│┼╝norodne aspekty jego otoczenia, s┼éu┼╝y rozbudzaniu zainteresowa┼ä intelektualnych i krytycyzmu oraz umo┼╝liwia odkrywanie rzeczywisto┼Ťci dzi─Öki niezale┼╝no┼Ťci s─ůd├│w. Z tego punktu widzenia - powt├│rzmy to jeszcze raz - jest spraw─ů zasadnicz─ů, aby ka┼╝de dziecko, gdziekolwiek si─Ö znajduje, mog┼éo zapozna─ç si─Ö w stosownej formie z naukowym podej┼Ťciem i sta─ç si─Ö na ca┼ée ┼╝ycie ÔÇ×przyjacielem wiedzyÔÇŁ1. Na poziomie szkolnictwa ┼Ťredniego i wy┼╝szego kszta┼écenie powinno wyposa┼╝a─ç wszystkich uczni├│w i student├│w w narz─Ödzia, poj─Öcia i sposoby odniesie┼ä, adekwatne do post─Öpu wiedzy i paradygmat├│w epoki.

Zdobywanie wiedzy zak┼éada w pierwszej kolejno┼Ťci nauk─Ö uczenia si─Ö przez ─çwiczenie uwagi, pami─Öci i my┼Ťlenia. Od dzieci┼ästwa, zw┼éaszcza w spo┼éecze┼ästwach zdominowanych przez obraz telewizyjny, m┼éody cz┼éowiek powinien uczy─ç si─Ö skupiania uwagi na rzeczach i osobach. Ci─ůg mediatyzowanych informacji szybko nast─Öpuj─ůcych po sobie, tak cz─Östy ÔÇ×zappingÔÇŁ szkodzi procesowi odkrywania, kt├│ry implikuje trwanie i pog┼é─Öbianie postrzegania. To uczenie si─Ö uwagi mo┼╝e przybiera─ç r├│┼╝ne formy i wykorzystywa─ç liczne okazje, jakie stwarza ┼╝ycie (zabawa, praktyka w przedsi─Öbiorstwach, podr├│┼╝e, praktyczne zastosowania nauk itp.).

Natomiast ─çwiczenie pami─Öci jest niezb─Ödnym antidotum na zalew migawkowymi informacjami, jakie rozpowszechniaj─ů media. By┼éoby b┼é─Ödem s─ůdzi─ç, ┼╝e pami─Ö─ç sta┼éa si─Ö obecnie bezu┼╝yteczna na skutek naszej niezwyk┼éej zdolno┼Ťci gromadzenia i przekazywania informacji. Owszem, trzeba dokonywa─ç selekcji danych do wyuczenia si─Ö ÔÇ×na pami─Ö─çÔÇŁ, ale te┼╝ starannie kultywowa─ç asocjacyjn─ů zdolno┼Ť─ç zapami─Ötywania, w┼éa┼Ťciw─ů wy┼é─ůcznie cz┼éowiekowi, kt├│ra jest nieredukowalna do automatyzmu. Wszyscy specjali┼Ťci s─ů zgodni co do celowo┼Ťci ─çwiczenia pami─Öci od najm┼éodszych lat i niestosowno┼Ťci eliminowania z praktyki szkolnej niekt├│rych tradycyjnych ─çwicze┼ä uchodz─ůcych za nudne.

Wreszcie, ─çwiczenie my┼Ťlenia, w kt├│re wprowadzaj─ů dziecko najpierw rodzice, a nast─Öpnie jego nauczyciele, powinno przebiega─ç od konkretu do abstrakcji i vice versa. Trzeba wi─Öc ┼é─ůczy─ç, zar├│wno w kszta┼éceniu, jak i badaniach, dwie metody cz─Östo przedstawiane jako antagonistyczne: metod─Ö dedukcyjn─ů i metod─Ö indukcyjn─ů. W zale┼╝no┼Ťci od nauczanej dyscypliny jedna z tych metod mo┼╝e by─ç bardziej stosowana, jednak w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w operacje umys┼éowe wymagaj─ů ┼é─ůczenia obu.

Proces uczenia si─Ö nigdy nie jest zako┼äczony i mo┼╝e go wzbogaci─ç ka┼╝de do┼Ťwiadczenie. W tym znaczeniu ┼é─ůczy si─Ö coraz cz─Ö┼Ťciej z prac─ů, w miar─Ö jak traci ona sw├│j rutynowy charakter. Pierwsz─ů edukacj─Ö mo┼╝na uzna─ç za udan─ů, je┼Ťli da ona impuls i podstawy umo┼╝liwiaj─ůce kontynuowanie nauki przez ca┼ée ┼╝ycie, w pracy, lecz r├│wnie┼╝ poza prac─ů.

Uczyć się, aby działać

Uczy─ç si─Ö, aby wiedzie─ç i uczy─ç si─Ö, aby dzia┼éa─ç - czynno┼Ťci te s─ů w znacznej mierze nierozdzielne. Druga jednak wi─ů┼╝e si─Ö bardziej z kwesti─ů kszta┼écenia zawodowego: jak nauczy─ç ucznia stosowania w praktyce nabytych wiadomo┼Ťci, lecz r├│wnie┼╝, jak przystosowa─ç edukacj─Ö do przysz┼éej pracy, skoro jej ewolucj─Ö nie spos├│b dok┼éadnie przewidzie─ç? Na to w┼éa┼Ťnie ostatnie pytanie Komisja b─Ödzie si─Ö stara┼éa przede wszystkim odpowiedzie─ç.

W zwi─ůzku z tym nale┼╝y rozr├│┼╝ni─ç istnienie gospodarek przemys┼éowych, w kt├│rych dominuje praca najemna, i innych, w kt├│rych wci─ů┼╝ jest stosowana szeroko praca niezale┼╝na lub nieformalna. W spo┼éecze┼ästwach charakteryzuj─ůcych si─Ö wyst─Öpowaniem pracy najemnej, kt├│re ukszta┼étowa┼éy si─Ö w XX wieku wed┼éug modelu przemys┼éowego, zast─Öpowanie maszynami pracy ludzkiej powoduje w coraz wi─Ökszym stopniu jej dematerializacj─Ö i podkre┼Ťla aspekt kognitywny czynno┼Ťci, nawet w przemy┼Ťle, jak r├│wnie┼╝ znaczenie us┼éug w dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej. Przysz┼éo┼Ť─ç tych gospodarek zale┼╝y zreszt─ů od zdolno┼Ťci wykorzystania post─Öpu wiedzy do innowacji, kt├│re generowa┼éyby nowe przedsi─Öbiorstwa i nowe miejsca pracy. Wyra┼╝enie: uczy─ç si─Ö, aby dzia┼éa─ç traci dotychczasowe znaczenie przygotowania danej jednostki do wykonywania ┼Ťci┼Ťle okre┼Ťlonego materialnego zadania, zwi─ůzanego z wytwarzaniem jakiej┼Ť rzeczy. Dlatego przygotowanie zawodowe powinno zmienia─ç si─Ö i odchodzi─ç od przekazu mniej lub bardziej zrutynizowanej praktyki, nawet je┼Ťli zachowuje ona warto┼Ť─ç kszta┼éc─ůc─ů, kt├│rej nie nale┼╝y lekcewa┼╝y─ç.

Od poj─Öcia kwalifikacji do poj─Öcia kompetencji

W przemy┼Ťle oddzia┼éywanie czynnika kognitywnego i informacyjnego na systemy produkcji sprawia, ze operatorzy i technicy traktuj─ů poj─Öcie kwalifikacji zawodowych jako nieco przestarza┼ée oraz wysuwaj─ů na plan pierwszy poj─Öcie kompetencji. Nieub┼éaganie bowiem proces techniczny modyfikuje kwalifikacje potrzebne do nowych proces├│w produkcji. Czynno┼Ťci typowo fizyczne zast─Öpowane s─ů czynno┼Ťciami bardziej intelektualnymi, bardziej mentalnymi, takimi jak kierowanie maszynami, ich utrzymanie i obs┼éuga oraz prace koncepcyjne, studyjne, organizacyjne, w miar─Ö jak same maszyny staj─ů si─Ö bardziej ÔÇ×inteligentneÔÇŁ, a praca ÔÇ×dematerializuje si─ÖÔÇŁ.

Pracodawcy coraz cz─Ö┼Ťciej zamiast zg┼éasza─ç zapotrzebowanie na kwalifikacje zg┼éaszaj─ů zapotrzebowanie na kompetencje, rozumiane jako swoisty koktajl w┼éa┼Ťciwy ka┼╝dej jednostce, sk┼éadaj─ůcy si─Ö z kwalifikacji w ┼Ťcis┼éym tego s┼éowa znaczeniu, nabytych przez kszta┼écenie techniczne i zawodowe, postaw spo┼éecznych, umiej─Ötno┼Ťci pracy w zespole, zdolno┼Ťci podejmowania decyzji, zami┼éowania do ryzyka.

Je┼Ťli dodamy do tych nowych wymaga┼ä postulat osobistego zaanga┼╝owania si─Ö pracownika, jako aktora zmiany, staje si─Ö oczywiste, ┼╝e zalety bardzo osobiste, wrodzone lub nabyte, cz─Östo zwane przez kierownik├│w przedsi─Öbiorstw ÔÇ×umiej─Ötno┼Ťci─ů byciaÔÇŁ, ┼é─ůcz─ů si─Ö z wiedz─ů i umiej─Ötno┼Ťci─ů dzia┼éania, tworz─ůc wymagane kompetencje. Ilustruj─ů one dobitnie wi─Ö┼║, jak─ů edukacja powinna zachowa─ç - co podkre┼Ťla Komisja - mi─Ödzy r├│┼╝nymi postaciami kszta┼écenia. W┼Ťr├│d tych zalet najwa┼╝niejsza staje si─Ö umiej─Ötno┼Ť─ç porozumiewania si─Ö, pracy z innymi, regulowania konflikt├│w i ich rozwi─ůzywania. Tendencj─Ö t─Ö wzmacnia rozw├│j dzia┼éalno┼Ťci us┼éugowej.

Relacje do materii i techniki powinna uzupe┼énia─ç umiej─Ötno┼Ť─ç relacji interpersonalnych. Rozw├│j us┼éug zmusza wi─Öc do kultywowania zalet, kt├│re niekoniecznie zawdzi─Öczamy tradycyjnemu kszta┼éceniu, a kt├│re polegaj─ů na zdolno┼Ťci nawi─ůzywania trwa┼éych i skutecznych relacji mi─Ödzy jednostkami.

Mo┼╝na sobie wreszcie wyobrazi─ç, ┼╝e w organizacjach supertechnicystycznych w przysz┼éo┼Ťci braki w stosunkach mi─Ödzyludzkich mog─ů sta─ç si─Ö przyczyn─ů powa┼╝nych dysfunkcji i b─Öd─ů rodzi─ç zapotrzebowanie na nowy rodzaj kwalifikacji odwo┼éuj─ůcych si─Ö bardziej do sposobu bycia ni┼╝ intelektu. Mo┼╝e to stwarza─ç szanse dla os├│b, kt├│re maja skromne kwalifikacje formalne lub nie posiadaj─ů ich wcale. Intuicja, wyczucie, os─ůd, umiej─Ötno┼Ť─ç jednoczenia zespo┼éu to zalety, kt├│re nie s─ů zarezerwowane wy┼é─ůcznie dla os├│b z najwy┼╝szymi kwalifikacjami formalnymi. Jak i gdzie uczy─ç tych zdolno┼Ťci mniej lub bardziej wrodzonych? Nie mo┼╝na w spos├│b prosty wydedukowa─ç tre┼Ťci kszta┼écenia zdolno┼Ťci lub potrzebnych umiej─Ötno┼Ťci.

Uczyć się, aby żyć wspólnie, uczyć się współżycia z innymi

To uczenie si─Ö jest bez w─ůtpienia jednym z najwi─Ökszych wyzwa┼ä do podj─Öcia przez wsp├│┼éczesn─ů edukacj─Ö. ┼Üwiat dzisiejszy jest zbyt cz─Östo ┼Ťwiatem przemocy, kt├│ra niweczy nadziej─Ö, jak─ů niekt├│rzy mogli pok┼éada─ç w post─Öpie ludzko┼Ťci. Historia ludzka zawsze by┼éa konfliktowa, lecz nowe elementy zwi─Ökszaj─ů niebezpiecze┼ästwo, a szczeg├│lnie niezwyk┼éy potencja┼é autodestrukcji stworzony przez ludzko┼Ť─ç w ci─ůgu XX wieku. Opinia publiczna, za po┼Ťrednictwem medi├│w, staje si─Ö bezradnym obserwatorem, wr─Öcz zak┼éadnikiem tych, kt├│rzy rozniecaj─ů lub podtrzymuj─ů konflikty. Jak dot─ůd, edukacja niewiele mog┼éa zrobi─ç, aby zmieni─ç ten stan rzeczy.

Jak dzia┼éa─ç lepiej? Do┼Ťwiadczenie uczy, ┼╝e aby zmniejszy─ç niebezpiecze┼ästwo, nie wystarczy organizowa─ç kontakt├│w i komunikowania si─Ö mi─Ödzy cz┼éonkami r├│┼╝nych grup (na przyk┼éad na terenie szko┼éy, do kt├│rej ucz─Öszczaj─ů uczniowie z r├│┼╝nych mniejszo┼Ťci etnicznych czy religijnych). Je┼Ťli te r├│┼╝ne grupy rywalizuj─ů ze sob─ů lub ich statut jest niejednakowy na wsp├│lnym obszarze, taki kontakt, przeciwnie, mo┼╝e zaogni─ç ukryte napi─Öcia i przerodzi─ç si─Ö w konflikt. Je┼Ťli istniej─ů wsp├│lne cele i wsp├│lne plany, w├│wczas przes─ůdy i ukryta wrogo┼Ť─ç mog─ů ust─ůpi─ç miejsca wsp├│┼épracy bardziej spokojnej, a nawet przyja┼║ni.

Tak wi─Öc edukacja powinna obra─ç - jak si─Ö wydaje- dwie wzajemnie uzupe┼éniaj─ůce si─Ö drogi: na pierwszym poziomie - stopniowe odkrywanie innego, na nast─Öpnym poziomie i przez ca┼ée ┼╝ycie - zaanga┼╝owanie si─Ö we wsp├│lne projekty jako skuteczn─ů metod─Ö unikania lub rozwi─ůzywania konflikt├│w.

Odkrywamy Innego

Powo┼éaniem edukacji jest jednocze┼Ťnie ukazywanie r├│┼╝norodno┼Ťci gatunku ludzkiego i u┼Ťwiadamianie podobie┼ästwa i wsp├│┼ézale┼╝no┼Ťci wszystkich istot naszej planety. Tote┼╝ od najm┼éodszych lat edukacja powinna wykorzystywa─ç wszystkie okazje do tej dwuaspektowej nauki.

Odkrywanie Innego dokonuje si─Ö zawsze przez poznanie siebie. Aby da─ç dziecku i m┼éodzie┼äcowi w┼éa┼Ťciwy obraz ┼Ťwiata, ka┼╝dy rodzaj edukacji- rodzinnej, ┼Ťrodowiskowej, szkolnej - powinien pom├│c im w odkrywaniu samego siebie. Tylko wtedy b─Öd─ů mogli wczu─ç si─Ö w sytuacj─Ö innych i zrozumie─ç ich reakcje. Rozwijanie tej postawy empatii w szkole owocuje prospo┼éecznym zachowaniem przez ca┼ée ┼╝ycie. Ucz─ůc na przyk┼éad patrzenia na sprawy z perspektywy innych grup etnicznych czy religijnych, mo┼╝na unikn─ů─ç niezrozumienia, kt├│re rodzi nienawi┼Ť─ç i przemoc w┼Ťr├│d doros┼éych. W ten spos├│b nauczanie historii religii lub zwyczaj├│w mo┼╝e s┼éu┼╝y─ç jako punkt odniesienia przysz┼éych postaw2.

Wreszcie, spos├│b nauczania nie powinien dzia┼éa─ç przeciw uznaniu Innego. Nauczyciele, kt├│rzy na skutek dogmatyzmu zabijaj─ů ciekawo┼Ť─ç lub zmys┼é krytyczny, zamiast rozbudza─ç je u uczni├│w, mog─ů by─ç bardziej szkodliwi ni┼╝ po┼╝yteczni. Zapominaj─ůc, ┼╝e s─ů odbierani jako wzorce, s─ů w stanie swoj─ů postaw─ů os┼éabi─ç na zawsze u uczni├│w zdolno┼Ť─ç otwarcia si─Ö na inno┼Ť─ç i stawiania czo┼éa nieuniknionym napi─Öciom mi─Ödzy osobami. Mi─Ödzy grupami, mi─Ödzy narodami. Konfrontacja przez dialog i wymian─Ö argument├│w jest jednym z niezb─Ödnych instrument├│w edukacji XXI wieku.

D─ů┼╝y─ç do wsp├│lnych cel├│w

Gdy wsp├│lnie podejmuje si─Ö motywuj─ůce niecodzienne projekty, spory a nawet konflikty mi─Ödzy jednostkami wyciszaj─ů si─Ö i nieraz wygasaj─ů. Rodzi si─Ö nowy spos├│b identyfikacji zwi─ůzany z tymi projektami, kt├│re pozwalaj─ů przezwyci─Ö┼╝a─ç indywidualn─ů rutyn─Ö i waloryzuj─ů to, co jest wsp├│lne, w stosunku do tego, co jest obce.

Edukacja formalna powinna przewidzie─ç stosowny czas i okazj─Ö w programach na zapoznawanie m┼éodych ludzi z tego rodzaju projektami ju┼╝ od dzieci┼ästwa, w czasie zaj─Ö─ç sportowych lub kulturalnych, lecz r├│wnie┼╝ przez ich udzia┼é w dzia┼éalno┼Ťci spo┼éecznej: odnawianie dzielnic, pomoc najbardziej potrzebuj─ůcym, akcje humanitarne, mi─Ödzypokoleniowe us┼éugi solidarno┼Ťciowe... Inne organizacje edukacyjne i stowarzyszenia powinny kontynuowa─ç dzia┼éania szko┼éy. Poza tym w codziennym ┼╝yciu szko┼éy udzia┼é nauczycieli i uczni├│w we wsp├│lnych projektach mo┼╝e uczy─ç metod rozwi─ůzywania konflikt├│w i sta─ç si─Ö punktem odniesienia dla uczni├│w w ich doros┼éym ┼╝yciu, a jednocze┼Ťnie wzbogacaj─ůc relacje nauczyciel-ucze┼ä.

Uczy─ç si─Ö, aby by─ç

Ju┼╝ na swoim pierwszym posiedzeniu Komisja potwierdzi┼éa z ca┼éa moc─ů fundamentaln─ů zasad─Ö: edukacja powinna przyczynia─ç si─Ö do rozwoju ka┼╝dej jednostki - umys┼é i cia┼éo, inteligencja, wra┼╝liwo┼Ť─ç, poczucie estetyki, osobista odpowiedzialno┼Ť─ç, duchowo┼Ť─ç. Ka┼╝da istota ludzka powinna by─ç zdolna, w szczeg├│lno┼Ťci dzi─Öki otrzymanej w m┼éodo┼Ťci edukacji, kszta┼étowa─ç samodzielne i krytyczne my┼Ťlenie oraz wypracowywa─ç niezale┼╝no┼Ť─ç s─ůd├│w, aby samemu decydowa─ç o s┼éuszno┼Ťci podejmowanych dzia┼éa┼ä w r├│┼╝nych okoliczno┼Ťciach ┼╝ycia.

Raport Uczy─ç si─Ö, aby by─çÔÇÖ (Edgar Faure, 1972) wyra┼╝a┼é w preambule niepok├│j przed dehumanizacj─ů ┼Ťwiata w zwi─ůzku z ewolucj─ů techniczn─ů. Dalsza ewolucja spo┼éecze┼ästwa, a przede wszystkim niezwyk┼éy rozw├│j w┼éadzy, jak─ů posiad┼éy media, wzmaga ten niepok├│j i czyni jeszcze bardziej zasadnymi ostrze┼╝enia, kt├│re niesie. Mo┼╝liwe, ┼╝e XXI wiek spot─Öguje te zjawiska. W├│wczas zadaniem b─Ödzie nie tyle przygotowanie dzieci do zastanego spo┼éecze┼ästwa, ile sta┼ée dostarczanie si┼é i drogowskaz├│w intelektualnych, kt├│re pozwol─ů ka┼╝demu zrozumie─ç, otaczaj─ůcy ┼Ťwiat i czu─ç si─Ö jego odpowiedzialnym i rzeczywistym uczestnikiem. Jak nigdy dot─ůd, edukacji zdaje si─Ö przypada─ç zasadnicza rola w wyposa┼╝eniu wszystkich ludzi w wolno┼Ť─ç my┼Ťli, os─ůdu, uczucia i wyobra┼║ni, kt├│rej potrzebuj─ů, aby rozwija─ç swoje talenty i pozosta─ç, na ile to mo┼╝liwe, panem swojego losu.

Komisja solidaryzuje si─Ö w pe┼éni z postulatem raportu ÔÇ× Uczy─ç si─Ö, aby by─çÔÇŁ: ÔÇ×Rozw├│j ma na celu pe┼ény rozkwit cz┼éowieka, w ca┼éym bogactwie jego osobowo┼Ťci i w r├│┼╝norodnych formach ekspresji i zaanga┼╝owania: jako jednostki, cz┼éonka rodziny i spo┼éecze┼ästwa, obywatela i producenta, wynalazcy techniki i tw├│rcy marze┼äÔÇŁ. Ten rozw├│j istoty ludzkiej, kt├│ry trwa od narodzin do kresu ┼╝ycia, jest procesem dialektycznym, rozpoczynaj─ůcym si─Ö poznaniem siebie samego, aby nast─Öpnie otworzy─ç si─Ö na relacje z bli┼║nim. W tym uj─Öciu edukacja jest przede wszystkim wewn─Ötrzn─ů w─Ödr├│wk─ů, kt├│rej etapy wyznaczaj─ů fazy bezustannego kszta┼étowania si─Ö osobowo┼Ťci. Zak┼éadaj─ůc skuteczne dzia┼éanie profesjonalne, edukacja jako czynnik tego pe┼énego rozwoju jest wi─Öc procesem jednocze┼Ťnie nader indywidualnym i interaktywn─ů struktur─ů spo┼éeczn─ů.

WNIOSKI

z mo┼╝liwo┼Ťci─ů zg┼é─Öbiania niewielkiej liczby przedmiot├│w. Innymi s┼éowy: uczy─ç si─Ö, aby m├│c korzysta─ç z mo┼╝liwo┼Ťci, jakie stwarza edukacja przez ca┼ée ┼╝ycie.

  1. dostrzegania wsp├│┼ézale┼╝no┼Ťci, realizowa─ç wsp├│lne projekty i uczy─ç si─Ö regulowania konflikt├│w z poszanowaniem warto┼Ťci pluralizmu, wzajemnego zrozumienia i pokoju.

  1. m├│c nieustannie, zwi─Ökszaj─ůc zdolno┼Ť─ç do autonomii, os─ůdu i osobistej odpowiedzialno┼Ťci. Realizuj─ůc ten cel, nie wolno zaniedba─ç w edukacji ┼╝adnego potencja┼éu jednostki: pami─Öci, rozumowania, poczucia estetyki, zdolno┼Ťci fizycznych, umiej─Ötno┼Ťci porozumiewania si─Ö, itp.


  1. Raport trzeciego posiedzenia Komisji, Pary┼╝, 12-15 stycznia 1994 r.

    Ôćę
  2. D.A. Hamburg, Education for Conflict Resolution. (Wyj─ůtek z: Annual report 1994, Carnegi Corporation of New York).

    Ôćę
Pobierz cały dokument
Cztery filaryÝukacji.docx
Rozmiar 39,6 KB

Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
cztery filary bazi pl
Cztery filary zaufania Jak uwierzyc w siebie ludzi Boga i zycie
Filary
2001 pa┼║dziernik Cztery pory roku kryteria
Earthdawn Cztery spojrzenia na adeptow
Nauka skoku kucznego przez cztery czesci skrzyni, Gimnastyka(1)
CZTERY WYMIARY KULTU ┼ÜWI─śTYCH, Biblistyka
CZTERY KRASNOLUDKI
Cztery rodzaje wyrównań
Cztery razy po dwa razy
Cztery pory roku, Wiza┼╝, analiza kolorystyczna
Cztery słonie, ZHP - przydatne dokumenty, Piosenki dla zuchów
57 cztery razy po dwa razy, kwitki, kwitki - poziome
POJ─śCIA KULTURY FIZYCZNEJ cztery PREZENTACJE
NA CZTERY I NA SZE┼Ü─ć, Piosenki dla dzieci
Cztery kr├│tkie lekcje ┼╝ycia

wi─Öcej podobnych podstron