Zdrowie publiczne, wykład: Edukacja zdrowotna i promocja zdrowia w zdrowiu publicznym 22 marca 2011

1. Promocja zdrowia powstała po II wojnie światowej i uważana jest za jedno z podstawowych zadań medycyny. Jest to proces umożliwiający każdemu człowiekowi zwiększenie oddziaływania na własne zdrowie by je utrzymać i poprawić. Nie jest to zdażenie jednorazowe tylko proces, który trwa. Promocja zdrowia nie koncentruje się na osobach chorych lub zagrożonych, ale dotyczy całej populacji w kontekście życia codziennego.

Promocja zdrowia = promocja + prewencja

2. Istnieją trzy rodzaje prewencji:

a) prewencja pierwotna: zapobieganie chorobom u osób zdrowych ze szczególnym naciskiem na grupy ryzyka

b) prewencja wtórna: zapobieganie nawrotom choroby zaraz po przebytej chorobie albo w ostatniej fazie jej trwania

c) prewencja III stopnia: zapobieganie skutkom społecznym choroby dla chorego oraz zapobieganie skutkom choroby dla jego rodziny

3. Kierunki promocji zdrowia:

a) działania na rzecz zdrowego trybu życia (diety, aktywność fizyczna)

b) rozwój kompetencji sprzyjających zdrowiu jednostek

c) profilaktyka uzależnień

d) modyfikacja zachowań ryzykownych dla zdrowia, ograniczenie picia i palenia, ograniczenie ryzykownych kontaktów seksualnych

e) praca z grupami ryzyka lub w grupach ryzyka

4. Gdzie realizowana jest promocja zdrowia:

a) rodzina: wyróżnia się 4 zależności pomiędzy rodziną a chorobą: Rodzina jest elementem zabezpieczającym (promującym) zdrowie; Rodzina jest elementem zagrażającym zdrowiu; Chroba jako element zagrażający rodzinie; Choroba jako element wzmacniający rodzinę

b) szkoła: na poziomie relacji uczeń-uczeń, uczeń-nauczyciel

c) zakład pracy

d) społeczności lokalne - głownie w odniesieniu do osób starszych

5. Rola rodziny w odniesieniu do zdrowia:

a) poradnicto przedmałżeńskie

b) przygotowanie do życia w rodzinie

c) opieka nad zdrowiem dzieci i młodzieży

d) opieka nad zdrowiem kobiety (głownie w ciąży)

e) poradnictwo dla młodzieży

f) planowanie rodziny

6. czynniki wewnątrzrodzinne wpływające na zdrowie:

a) kształtowanie osobowości członków rodziny

b) kształtowani systemu wartości

c) kształtowanie postaw pro i anty zdrowotnych

d) kształtowanie stosunku do zaleceń ochrony zdrowia

7. Istnieją też czynniki zewnętrzne, które wpływają na rodzine i pośrednio przez nią na zdrowie:

a) warunki materialne, mieszkaniowe

b) świadczenia na rzecz rodziny

c) system opieki zdrowotnej

8. Kluczowa rolę w kształtowaniu postaw pro i anty zdrowotnych odgrywa proces socjalizacji zwłaszacza pierwotnej.

9. Edukacja zdrowotna: intecjonalne i nieświadome oddziaływanie na grupę i jednostki, które umożliwia stawanie się świadomym kreatorem własnego zdrowia.

10. Istnieją dwa podstawowe modele promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej:

a) podejść ukierunkowane na perswazję: dąży się do osiągnięcia celów prozdrowotnych przy użyciu różnych strategii w tym strategii ekonomicznych i prawnych by kształtować pozytywne postawy wobec zdrowia (np. zakaz palenia w miejscach publicznych)

b) podejście ukierunkowane na upodmiotowienie: tworzy się warunki, w których człowiek sam uczy się podejmować decyzję dotyczące swojego zdrowia: podkreśla się tutaj dobrowolność wyboru i aktywne uczenie się.

11. Zarówno promocja zdrowia jak i edukacja zdrowotna muszą być dostosowane do wieku i wykształcenia odbiorców. Muszą uwzględniać szeroki kontekst środowiskowy. Informace muszą być przekazywane w trakcie dialogu a nie monologu, uczestnictwo musi być dobrowolne. Trzeba uwzględnić kontekst emocjonalny.

12. Zarówno promocja zdrowia jak i edukacja zdrowia muszą być:

-dostosowanie do wieku i wykształcenia odbiorców

-muszą uwzględniać szeroki kontekst śodowiskowy

-informacje muszą być przekazywane w trakcie dialogu a nie monologu

-uczestnictwo musí być dobrowolne

-trzeba uwzględnić kontekst emocjonalny (nastawienie emocjonalne)