Glikokortykosterydy ( gliko - glukosterydy) dzielimy na związki naturalne syntetyzowane przez organizm ludzki - kora nadnerczy- oraz na związki syntetyczne.

Do związków naturalnych należą ;

• kortyzol ( hydrokortyzon)

• kortyzon

w lecznictwie wykorzystuje się związki naturalne i liczne zw. Syntetyczne o zmodyfikowanym działaniu. Glikokortykosterydy mogą wykazywać działanie metaboliczne , mineralotropowe natomiast zastosowane w odpowiednich dawkach wykazują działanie pzap.,palerg.,i immunosupresyjne. Te trzy działania G. wykorzystywane są terapii.

G wykazują następujące działania :

• działanie metaboliczne - leki te powodują rozpad białka np. w mięśniach, oraz pobudzają rozpad tłuszczy. W zakresie gospodarki węglowodowej hamują wykorzystywanie gliukozy w tkankach czyli są cukrzycogenne a nasilają tworzenie się glukozy ze związków nie będących węglowodanami. Te działania prowadzą do zwiększenia stężenia glukozy we krwi. Jest to tzw. Efekt odwrotny do insuliny ( to zasługa kory- jest to dz.naturalne)

• działanie mineralotropowe - pod wpływem Glikokortykosterydów dochodzi do zatrzymania sodu i wody a zwiększenia się wydalania potasu, co powoduje m.in. np.obrzęk który jest typowym przykładem dz.mineralotropowego.

• działanie przeciwzapalne - występuje nie zależnie od przyczyny zapalenia ( mechaniczne czy uczuleniowe) i ma tylko działanie objawowe nie znosi przyczyny, czyli zmniejsza obrzęk,przekrwienie i hamuje tworzenie się blizn po ranach . działanie to czyli pzap i palerg. Zależy od związków które biorą udział w reakcji zapalnej czy w reakcji uczuleniowej.

Glikokortykosterydy znoszą np. wrażliwość oskrzeli na histaminę a także znoszą

reakcje naczyń na histamine.

• działanie immunosupresyjne - nazwa ta pochodzi z połączenia 2 wyrazów immuno czyli przeciwciała, odporność i supresja czyli hamowanie jest to działanie hamujące odporność ustrojowa organizmu. Polega na tym że G. Zmniejsza liczbę limfocytów we krwi i hamuje produkcję przeciwciał np.. osoba z białaczką potrzebuje mniejsza ilość limfocytów niż jest a przez zahamowanie ich produkcji otrzymujemy efekt pożądany.

Zastosowanie :

1. substytucyjne czyli uzupełnienie niedoborów wtedy kiedy kora nadnerczy nie jest w stanie wyprodukować tyle ile potrzebuje organizm i jest to niedoczynność kory nadnerczy. Niedoczynność kory jest bezwzględnym wskazanie do podania G. i podaje niezależnie od stopnia niedoczynności jak i przeciwwskazań do podania.

Należy pamiętać że podając lek trzeba go podać tyle ile wynosi produkcja dobowa

przez korę nadnerczy w naturalnych warunkach np. Hydrokortyzon dobowa dawka

to 30 mg , należy ją podać 20 mg rano i 10 na wieczór tak funkcjonuje kora.

2. poza substytucyjne - tu sa liczne wskazania i wykorzystuje się w dz. pzap.,palerg. jako

• wskazanie pilne - tu nie uwzględnia się żadnych wskazań są to czynności ratujące życie lub przedłużające je. Stosuje się je w przypadku:

• wstrząs anafilaktyczny i septyczny

• w stanie astmatycznym

• w aspiracji treści żołądkowej do płuc ( zespół Mendelsona)

• w obrzęku głośni i mózgu

• w przeszczepach narządów aby org. go nie odrzucał

• w neurologicznych powikłaniach chorób zakaźnych

leki to m.in.

hydrokortyzon , predmizon (solu-decortin),deksametazon( decortan), betametazon

• wskazanie przewlekłe - stosuje się je w leczeniu astmy , kataru siennego , w corobie gośćcowej i reumatycznej w zapaleniu opon mózgowych , ziarnicy złośliwej, w pęcherzycy i łuszczycy. Przewlekle podaje się G. syntetyczne które w porównaniu z hydrokortyzonem w wielu przypadkach działają silniej i pzap. natomiast słabiej mineralotropowo , lek to np. deksometazon. Podaje się je różnymi drogami podania ( i.m. per os , wziewnie i miejscowo na skórę i spojówki).

Per os podaje się np. predmizon ( erkorton) i predmizon ( erkortolon)

Wziewnie pulmikord ( budezomid)-aerozol

Na skóre flucinar ( flucinolon) a na spojówki kortimed.

Przewlekła terapia G. powoduje liczne dz. nie pożądane i związana jest z działaniem metabolicznym a związane jest to z wpływem na układ immunologiczny.

Mogą wystąpić takie dz. nie pożądane :

• cukrzyca

• osteoporoza

• choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

• bezsenność

• zaburzenia psychiczne

• hipokalemia

• otyłość

• zanik mięśni

• zwiększona podatność na infekcje

Nagłe odstawienie G. grozi zatrzymaniem produkcji hormonu przez korę nadnerczy.

Długie stosowanie sterydów wziewnie powoduje chrypę a na skórę rozstępy.