Pierwsi rolnicy w Grecji

• zasiedlanie terenów w okolicach rzek i jezior (np. wzdłuż rzek Peneios i Haliakmon)

• brak osadnictwa na samych terenach zalewowych (sprzeczności w związku z tą teorią)

• na terenach zalewowych panowały różne choroby (np. malaria)

• osadnictwo sezonowe (np. Grevena)

• uprawa na lekkich, dobrze trzymających wodę glebach (np. piasek gliniasty) - prymitywne metody

• na bagnach - wypas zwierząt

• gromadzenie trzciny z bagien

• korzystano również z wylewów jezior np. w Kotlinie Larisa

• deforestacja - brak lub drobna - lasy odnowiły się, na co wskazują diagramy pyłkowe

• przystosowanie rolnictwa do klimatu (Tesalia - śródziemnomorski, Macedonia - kontynentalny, chłodniejsze zimy, opady latem)

• ok. 7500 bp nastąpiła zmiana klimatu w Macedonii (mniej opadów latem - mniej strat w zbiorach, więcej opadów zimą)

• na terenie samej Macedonii było mało badań w stosunku do reszty Grecji, są tam też gorsze warunki do zachowywania się materiałów

• osadnicy w Macedonii - przybyli z Tesalii (dowód: podobne garncarstwo - równopowierzchniowe, wypolerowane, półkoliste misy; misy malowane typu Proto Sesklo; nacinane, robiące duże wrażenie wyroby), poruszali się wzdłuż rzek aż dotarli do Macedonii

• przyczyny powstania rolnictwa - jak wszędzie: klimat? większa liczba ludzi?

• uprawa roślin - z Bliskiego Wschodu

• hodowla zwierząt: owca/koza - z Bliskiego Wschodu, bydło - równocześnie na Bliskim Wschodzie i w Grecji

• hodowano owce i kozy (tez na wełnę i mleko!) oraz bydło, uprawiano zboża (pszenica i jęczmień), warzywa strączkowe

• pomimo rolnictwa ludność neolityczna nie zaniedbała polowań (jelenie, ptaki, ryby, dziki, żubry, lisy, zające, bobry) i zbieractwa (żołędzie, dzikie winogrona i olowki, rośliny cebulowe, korzenie i rośliny liściaste)

Kolonizacja wysp greckich

• pierwsza kolonizacja to dopiero neolit (wcześniej uważano, że dopiero brąz), najczęściej późny i środkowy

• czynnik kolonizacji: urozmaicona linia brzegowa

• trzy modele kolonizacji:

1. „suchą nogą” (wczesny neolit): Eubea, Chios, Kos, Thasos, Skiathos; kolonizacja obszarów, które niegdyś były połączone ze stałym lądem i dopiero po pewnym czasie stały się wyspami

2. zasiedlanie najatrakcyjniejszych wysp czyli dużych i blisko stałego lądu: wyżej wymienione + Lesbos, Rodos, Kreta (z Kretą mogło być też inaczej: poprzez osadników z Anatolii)

3. autokataliza - zasiedlanie wysp blisko lądu stałego, potem wysp blisko tych wysp itd., zasiedlanie ciągów: Cyklady, Sporady, wyspy pn.-wsch., Rodos-Saria-Kreta;

• było też cos w rodzaju szkółek żeglarstwa, dzięki którym zasiedlano wyspy, ale nie rozumiem o co w tym chodzi (chyba nie jest specjalnie ważne, bo Mączyńska to olała)