BALNEOLOGIA

BALNEOLOGIA

• W skład balneologii wchodzi balneochemia, balneomechanika, balneoterapia.

• Balneochemia - zajmuje się chemią naturalnych tworzyw.

• Balneotechnika - całokształtem spraw technicznych związanych z przygotowaniem i wykonywaniem zabiegu z ich użyciem.

• Balneoterapia - to metody lecznicze naturalnych tworzyw uzdrowiskowych.

WODY LECZNICZE

• Woda lecznicza to wg norm branżowych, woda podziemna bakteriologicznie i chemicznie bez zarzutów, o niewielkich wahaniach składu chemicznego i właściwości fizycznych, uznawana za lecznicza przez MZiOS na podstawie udowodnionego badaniami naukowymi lub długotrwałą obserwacją lekarską działania leczniczego.

WODY LECZNICZE

• Woda, która zawiera 1 mg na dcm³ jodu nosi nazwę jodowej.

• Możemy tez spotkać wody o dużej zawartości mikroskładników tzn. że w wodzie jest dużo związków chemicznych.

WODY LECZNICZE

• wody akratotermalne-cieplicze lub termalne zalicza się tu wody o podwyższonej temperaturze od 20° w źródle.

• Ze względu na temperaturę wody dzielimy na:

• Hipotermalne 20 - 35°C,

• Izotermalne 35 - 40°C,

• Hipertermalne powyżej 40°C.

WODY MINERALNE

WODY MINERALNE

WYSTĘPOWANIE WÓD W POLSCE

• Karpaty i Przedgórze - solanki wapniowe, jodkowe i bronkowe, wody siarczkowe, szczany wodorowęglowe, sodowe, wapniowe, magnezowe, chlorkowo - sodowe.

• Sudety; blok Przedsudecki - szczawy wodorowęglanowe-wapniowe, wodorowęglanowe -sodowe.

• Szczawno - swoiste szczawy arsenowe (Kudowa), wody radoczynne, wody termalne, wody chlorkowe.

DZIAŁANIE BILOGICZNE WÓD LECZNICZYCH

• Zmiany w organizmie zależą od składu chemicznego, temperatury, rodzaju zabiegu, właściwości osobniczych pacjenta, rodzaju i stadium choroby

.

• Każda woda lecznicza posiada tylko dla niej charakterystyczny skład chemiczny i dlatego ma wskazania i przeciwwskazania ustalone w uzdrowisku, w którym jest źródło.

• Najlepsze działanie mają wody świeżo pobrane ze źródła.

WODY MINERALNE

• Alkaiczne :

• zobojętniają kwas solny w żołądku.

• w stanie podgrzania podane przed jedzeniem hamują czynność wydzielniczą żołądka.

• wody zawierające siarczan magnezowy działają pobudzająco na wydzielanie żółci,

• działają wykrztuśnie,

• wzmagają wydzielanie kwasu moczowego oraz obniżają przemianę materii.

WODY MINERALNE

• Wody zawierające węglan wapniowy i magnezowy oraz siarczan wapniowy, mają działanie:

• przeciwzapalnie, moczopędnie,

• mają zastosowanie w przewlekłych nieżytach błon śluzowych oraz kamicy nerkowej.

• Wody słone - mają chlorek sodowy, wapniowy, magnezowy, węglan sodowy i wapniowy, siarczan sodowy.

• wzmagają czynność wydzielniczą żołądka,

• inhalacje polepszają ukrwienie błon śluzowych,

• są stosowane jako kąpiele solankowe.

WODY MINERALNE

• Wody żelaziste:

• pobudzają układ krwiotwórczy,

• są stosowane w niedokrwistości, chorobach wieku dziecięcego oraz zaburzeniach wydzielania gruczołów dokrewnych.

• Wody jodkowe:

• miażdżyca,

• nadciśnienie tętnicze,

• choroby układu krążenia,

• zaburzenia układu wydzielania wewnętrznego,

• przewlekłe nieżyty oskrzeli,

• choroby wieku dziecięcego,

WODY MINERALNE

• Wody siarczkowe i siarkowodorowe:

• pobudzają przemianę materii,

• działają odczulająco i odtruwająco,

• rozmiękczają naskórek,

• powodują przekrwienie skóry,

• hamują bilans siarki w ustroju.

• stosowane w zaburzeniach przemiany materii,

• chorobach skóry,

• w chorobach układu krążenia,

• zatruciach,

• w schorzeniach układu ruchu.

WODY MINERALNE

• Wody arsenowe:

• pobudzają układ krwiotwórczy,

• wzmagają łaknienie i działalność wydzielniczą przewodu pokarmowego.

• Szczawy:

• wzmagają wydzielanie żołądka,

• działają moczopędnie.

• stosowane do kąpieli kwaso-węglowych.

• Wody radoczynne -

• stosowane leczeniu zaburzeń przemiany materii,

• w schorzeniach układu ruchu i układu nerwowego,

• w niedokrwistości.

KĄPIELE W WODACH LECZNICZYCH

• Indywidualne w wannach.

• Zbiorowe, w basenach zbiornikach.

KĄPIELE W WODACH LECZNICZYCH

KĄPIELE CHLORKOWO-SODOWE

• Kapiele chlorkowo - sodowe o stężeniu większym niż 1,5% nazywane solankami.

• gdy stężenie soli w wodzie jest niższe niż 6% organizm pobiera wodę, a gdy jest wyższe, to ją traci.

• W kąpielach wannowych oraz w basenach solanki są o stężeniu 2%;

• przy łuszczycy stosuje się solankę o stężeniu 12 %

• Sztuczne kapiele solankowe dzielimy na:

KĄPIELE CHLORKOWO-SODOWE

• Podział ze względu na temperaturę:

• ciepłe 34 - 37°C - czas trwania 10 - 12 min.

• gorące 37 - 40°C - max. czas kąpieli 20 - 24 min.

• temperatura pierwszych kąpieli 35 - 36°C ,aż do - 38°C,

• temperatura półkąpieli 39 - 40°C,

• kapiele co drugi dzień, do 3 razy w tygodniu - seria 8 - 10 kąpieli,

• u dzieci czas kąpieli 10 - 15 min - seria do 12 kąpieli,

• u dzieci otyłych kąpiel codziennie,

• Po kąpieli solankowej powinno się wysychać; wskazany odpoczynek 30 minut; dzieci 1 godzina.

KĄPIELE CHLORKOWO-SODOWE

• Wskazania:

• przewlekłe choroby dróg oddechowych,

• alergia z astmą,

• zwyrodnieniowe choroby reumatyczne,

• RZS,

• gościec tkanek miękkich,

• nerwobóle,

• rekonwalescencja po ciężkich chorobach,

• otyłość,

• niektóre choroby ginekologiczne (bezpłodność, zespól klimakteryczny, nerwica wegetatywna),

• choroby skóry,

• bezsenność.

KĄPIELE CHLORKOWO-SODOWE

• Przeciwwskazania:

• zespól Sudecka,

• odwapnienie kości,

• niewydolność krążenia,

• choroby naczyń wieńcowych z dusznicą bolesną,

• świeży zawał serca,

• wady zastawek serca,

• nowotwory,

• gruźlica,

• ciąża,

• choroby ginekologiczne,

• przewlekłe choroby wyniszczające,

• okres późnogeriatryczny.

KĄPIELE KWASOWO-WĘGLOWE

• Wykonuje się w wodzie zawierającej CO₂.(nazywane szczawami) - mają kwaskowaty smak - zawierają CO₂ w ilości większej niż 250 mg i mniejszej niż 0,99g w 1 dcm³ wody.

• Kąpiele kwaso - węglowe można wykonywać przy użyciu wody zawierającej CO₂ lub wody gospodarczej sztucznie wysyconej CO₂ saturatorem.

• Wanna wypełniona wodą do połowy (temp. 60°C).

• Wodę dolewa się z saturatora o temp. 20°C.

• Chory wchodzi spokojnie do wanny i siada, nie porusza się, żeby nie niszczyć pęcherzyków CO_2.

• Co jakiś czas muska ręką ciało, aby przywarły do niego nowe pęcherzyki gazu.

KĄPIELE KWASOWO-WĘGLOWE

• Kąpiel kwasowo-węglową powinno się zaczynać od półkąpieli, później ¾ kąpieli i kąpiel całkowita - temperatura 32 - 36°C.

• czas trwania kąpieli 5 - 10 min max. 15 min.

• stosuje się 3 - 4 kapiele w tygodniu. cały cykl 12 - 15 kąpieli.

• wannę należy przykryć tak, aby wystawała tylko głowa z pod przykrycia.

• po kąpieli nie wycierać się.

• wypoczynek powinien trwać co najmniej 30 - 40 min.

• inne zabiegi można stosować dopiero po kilku godzinach po kąpieli.

KĄPIELE KWASOWO-WĘGLOWE

• Wskazania:

• łagodna postać nadciśnienia,

• zwężające zapalenie tętnic,

• niektóre przewlekłe, bez zaostrzenia choroby serca (serce sportowca, osłabienie mięśnia sercowego, choroby serca)

• otyłość,

• choroby reumatyczne, ale nie w ostrym okresie.

• Przeciwwskazania:

• niewydolność oddechowa,

• kapiele siarczkowo-siarko- wodorowe,

KĄPIELE SIARCZKOWO - SIARKO - WODOROWE

• W zależności od stężenia siarkowodoru wody dzielimy:

• o stężeniu małym zawierające poniżej 50 mg H₂S na dcm ³,

• o stężeniu średnim 50 - 100 mg H₂S na dcm ³,

KĄPIELE SIARCZKOWO - SIARKO - WODOROWE

• W warunkach domowych kąpieli przygotowuje się:

• Do wanny z wodą dodaje się 150 ml 20% roztworu siarczku potasowego oraz 50 ml 36 % technicznego kwasu solnego.

• Oba te związki w wyniku reakcji wytwarzają siarkowodór.

• Pomieszczenie musi być dobrze przewietrzone.

• Wanna nie może być metalowa.

• Pacjent musi zdjąć części metalowe ( biżuteria)

WPŁYW KĄPIELI SIARKOWYCH

• Siarka bierze udział w procesach przemiany materii.

• Jest jednym ze składników subst. podst. chrząstki.

• Wody siarczkowe mają odczyn zasadowy rozmiękają naskórek, działają odczulająco i przeciw zapalnie.

• Kapiele te powodują powstawanie rumienia skóry na pow. styku z wodą utrzymującego się od kilku minut do kilku godzin.

• Kąpiele mogą być ogólne i częściowe.

Warunki kąpieli siarkowych

• Temperatura wody 33 - 38°C.

• Kąpiele mogą być ogólne i częściowe.

• Temperatura wody 33 - 38°C.

• Kąpiele stosuje się co 2, 3 lub 4 dzień.

• Czas kąpieli 8 -15 minut - początkowo krótszy.

• Stosuje się wyższą temperaturę w pierwszych zabiegach, później stopniowo obniżając.

• Im wyższe stężenie siarki, tym krótsza kąpiel - wypoczynek ok. 1 godz.

• Seria 8 - 12 zabiegów.

• Należy pamiętać - BHP! - ciągła wentylacja.

KĄPIELE SIARKOWE

• Wskazania:

KĄPIEL PEREŁKOWA

• Jest to kąpiel w zwykłej wodzie ,do której doprowadzany jest tlen pod ciśnieniem 1 atmosfery specjalnym systemem rurek umieszczonym w dnie wanny.

• Pacjent w trakcje zbiegu nie porusza się.

• Pęcherzyki działają na skórę mechanicznie, na zakończenia nerwów skóry.

• Do kąpieli można dodać naparu ziół, stosownie do potrzeb (uspakajające nasenne, rozszerzające naczynia krwionośne.

KĄPIEL TLENOWA

• Nasycona woda z tlenem w saturatorze lub nasycona bezpośrednio w wannie.

• Butle z tlenem umieszczone poza pomieszczeniem, w którym odbywa się kąpiel.

• Tlen nie wywiera działania chemicznego (nie występują zaczerwienienia skóry),

• Naczynia krwionośne nie rozszerzają się, a pęcherzyki tlenu powodują mikromasaż - działa to odprężająco na A.U.N.

KĄPIEL TLENOWA

• Wskazania:

• stany nerwicowe,

• lekkie choroby organiczne,

• Choroby czynnościowe serca i krążenia,

• nadciśnienie,

• miażdżyca naczyń,

• bezsenność,

• Przeciwwskazania:

• niskie ciśnienie krwi,

• znaczne osłabienia,

• niewydolność krążenia.

Kuracja pitna wodami mineralnymi

Zasady przeprowadzania kuracji pitnej

HYDROGIMNASTYKA

• Kąpiele z ćwiczeniami ruchowymi:

• wykonuje się w wannach o dużych rozmiarach w kształcie motyla lub grzyba, oraz naturalnych zbiornikach ciepliczych i basenach.

HYDROGIMNASTYKA

• Ćwiczenia indywidualne lub w grupie prowadzi instruktor.

• Zestaw ćwiczeń dobierany jest indywidualnie.

HYDROGIMNASTYKA

• Wskazania:

• gościec z ograniczoną ruchomością stawów,

• zmiany zwyrodnieniowe w stawach i chrząstkach stawowych,

• ograniczenie ruchomości w stawach poch.;

• zwyrodnieniowego,

• urazowego i pooperacyjnego,

• stany po porażeniu dziecięcym,

• S.M.

• złamanie kręgosłupa,

• udary mózgu.

HYDROGIMNASTYKA

• Przeciwwskazania:

• niewydolność krążenia,

• nowotwory,

• ostre procesy zapalne,

• wiek starczy,

• choroba niedokrwienna,

• nadciśnienie,

• ostre infekcje,

• zawał serca.

MASAŻ PODWODNY

• Klasyczny masaż podwodny.

• Podwodny masaż biczowy natryskowy.

• Kąpiele wirowe.

KLASYCZNY MASAŻ PODWODNY

• Stosujemy tylko rozcieranie, ugniatanie i wałkowanie.

• Stosuje się tylko częściowy masaż podwodny.

Podwodny masaż biczowo-natryskowy

• Można używać wody ciepłej i zimnej lub zmiennie.

PELOIDY

Pelos - błoto

• Są to tworzywa organiczne lub nieorganiczne powstałe w przyrodzie w wyniku procesów geologicznych lub biologicznych, po dodaniu wody i rozdrobnieniu służą do celów leczniczych.

PELOIDY

• Peloidy dzielimy na:

• osady podwodne.

• ziemie lecznicze.

PELOIDOTERAPIA

• Jest to stosowanie peloidów w postaci kąpieli i okładów.

• W Polsce najczęściej peloidem jest borowina czyli torf o odpowiednich właściwościach.

• Borowina - peloid organiczny będący produktem nakładu roślin w wodzie w warunkach beztlenowych przy pomocy ustrojów.

• z wyglądu przypomina papkę,

• pojemność borowiny jest bardzo duża, 2 części torfu mogą przyjąć 1 część wody.

• borowina ma zdolność zatrzymywania wody w sobie,

• ma niskie przewodnictwo cieplne i dużą pojemność ciepła co powoduje, że jest uważana za dobry nośnik ciepła,

• temperatura zabiegu borowinowego wynosi 42 - 45°C.

ZABIEGI BOROWINOWE

• Efekty zabiegów borowinowych w porównaniu do ciepłych kąpieli:

• zaczerwienie skóry mało intensywne

• brak nagłego skurczu naczyń krwionośnych (ciepło oddawane równomiernie)

• silne pocenie się na skutek pobudzenia ośrodków termoregulacyjnych

• przy działaniu miejscowym wzrost temperatury tylko w granicach zadziałania,

• zabiegi częściowe mało obciążają U.K.

• wchłanianie wysięków powstałych w procesach chorobowych

• odpływ limfy z przestrzeni międzykomórkowej

• zwiększenie pracy układu oddechowego.