BOTANIKA- ROK I

Wyposażenie studenta w wiedzę z zakresu biologii komórki roślinnej ze szczególnym uwzględnieniem organelli i struktur właściwym tylko tym komórkom, budowy morfologicznej i anatomicznej organów roślin i surowców farmakopealnych. Wykształcenie u studentów umiejętności rozpoznawania roślin leczniczych i trujących

na podstawie okazów świeżych i zielnikowych. Wykształcenie umiejętności posługiwania się „ kluczami" w celu oznaczenia roślin do rodziny, rodzaju, gatunku. Zapoznanie studentów z praktyczną stroną metod hydroponicznych upraw roślin.

7. Formy nauczania: Wykłady, ćwiczenia, seminarium.

Komórka roślinna (plastydy, glikoksysomy, sferosomy, ściana komórkowa, wakuola).

Składniki soku komórkowego i ich wpływ na potencjał osmotyczny komórki.

Substancje biologicznie czynne roślin (alkaloidy, glikozydy, flawonoidy, olejki eteryczne, żywice, balsamy, saponiny, związki mineralne, antybiotyki i kwasy porostowe, cytostatyki roślinne).

Rys historyczny ziołolecznictwa.Rośliny w Biblii, ziołolecznictwo kultur dorzecza Tygrysu i Eufratu, ziołolecznictwo chińskie, ziołolecznictwo egipskie (Papirus Ebersa), ziołolecznictwo starożytnej

Grecji i Rzymu, renesans ziołolecznictwa i rola ogrodów przyklasztomych,

ziołolecznictwo arabskie (odkrycia medycyny arabskiej), herbaria europejskie,

Podstawy systematyki botanicznej (typ, gromada, klasa, rząd,

rodzina, rodzaj, gatunek, forma i odmiana).

Surowce farmakopealne roślin niższych:

Thallus (plecha), Sclerotia (przetrwalnik), Sporae (zarodniki); roślin wyższych: Herba (ziele), Folium (liść), Flos (kwiat), Inflorescentia (kwiatostan), Stigma (znamię), Cortex (kora), Fructus (owoc), Pericaripium (owocnia), Semen (nasienie), Radix (korzeń), Bulbus (cebula), Rhizoma (kłącze).

Taksonomiczny przegląd roślin z uwzględnieniem gatunków o znaczeniu farmakopealnym.

Phaeophyta (brunatnice), Rhodophyta (krasnorosty), Mycophyta (grzyby),

Lichenophyta (porosty), Pterydophyta (skrzypy i widłaki). Drzewiaste rośliny nagonasienne i okrytonasienne:

Pinaceae (sosnowate), Cupressaceae (cyprysowate),

Betulaceae (brzozowate), Fagaceae (bukowate). Rośliny okrytonasienne: Salicaceae

-wierzbowate, Ranunculaceae - jaskrowate, Papaveraceae - makowate, Cannabaceae -

konopiowate, Urticaceae - pokrzywowate, Rosaceae - różowate, Papilionaceae -

motylkowate, Umbelliferae - baldaszkowate. Theaceae - herbatowate, Hypericaceae -

dziurawcowate, Tiliaceae - lipowate, Cruciferae - krzyżowe, Sterculiaceae -

orzesznikowate. Malvaceae -ślazowate, Ericaceae - wrzosowate, Polygonaceae -

rdestowate, Valerianaceae - kozłkowate, Compositae - złożone, Solanaceae -

psiankowate, Scrophulariaceae - trędownikowate, Labiatae - wargowe, Liliaceae -

liliowate, Gramineae - trawy.

Rośliny przyczyną alergii (analiza pyłkowa).

Rośliny trujące we florze polskiej. Podstawy biotechnologii roślin.

Elementy diagnostyczne komórki roślinnej (kryształy szczawianu wapnia, cystolity, ziarna aleuronowe, skrobia asymilacyjna i zapasowa).

Substancje zapasowe roślin: cukry (skrobia i inulina), tłuszcze, białka.

Wakuola i jej składniki.

Barwniki wakuolarne i ich porównanie z barwnikami plastydowymi, wpływ soku

wakuolarnego na potencjał osmotyczny komórki (zjawisko plazmolizy i

deplazmolizy), praktyczne zastosowanie plazmolizy.

Morfologia i systematyka roślin zarodnikowych.

Cyanophyta, Chlorophyta, Phaeophyta, Rhodophyta, Chrysophyta. Grzyby: Phycomycetes, Ascomycetes, Basidiomycetes.

Porosty. Mszakii Paprotniki: Bryophyta (Hepaticae, Musci, Sphagnales), Pteridophyta (Lycopsidaceae,

Equisetaceae, Polypodiaceae).

Tkanki roślin nasiennych.

Tkanki merystema tyczne pierwotne i wtórne pędu i korzenia. Tkanki okrywające (epidemia i jej wytwory, peryderma i jej wytwory, tkanki skorkowaciałe).

Tkanki miękiszowe (miękisz asymilacyjny, spichrzowy, przewietrzający, wodny) i tkanki wydzielniczo-wydalnicze (hydatody, miodniki, włoski gruczołowe, kosmki gruczołowe, komórki olejkowe,

zbiorniki olejkowe, przewody żywiczne, rury mleczne, idioblasty).

Tkanki wzmacniające (kolenchyma, sklerenchyma) i tkanki przewodzące (floem, ksylem,

Morfologia korzenia i łodygi: systemy korzeniowe, typy korzeni, rodzaje pędów, modyfikacje pędów. Anatomia korzenia: budowa pierwotna, budowa wtórna. Anatomia łodygi: budowa pierwotna, budowa wtórna.

Morfologia i anatomia liścia.

Morfologia i anatomia kwiatów i kwiatostanów.

Budowa pręcika i słupka.

Rozmnażanie roślin okrytonasiennych; przemiana pokoleń (gametofit i sporofit).

Przykłady rozmnażania wegetatywnego.

Morfologia i anatomia owoców i nasion; owoce suche i owoce mięsiste; typy nasion.

Morfologia i anatomia roślin jednoliściennych; specyfika budowy rośliny jednoliściennej pod względem nasion, kwiatów, korzeni, łodyg i liści.

Morfologia, anatomia, rozmnażanie i systematyka roślin nagonasiennych:

Pinaceae, Cupressaceae, Taxaceae. Systematyka roślin okrytonasiennch: Betulaceae, Fagaceae,

Ranunculaceae, Papaveraceae, Urticaceae, Rosaceae (Rosoideae, Maloideae,

Prunoideae), Caryophyllaceae, Tiliaceae, Malvaceae, Cruciferae, Solanaceae,

Scrophulariaceae, Plantaginaceae, Salicaceae, Papilionaceae, Labiatae, Boraginaceae,

Hypericaceae, Umbelliferae, Ericaceae, Polygonaceae, Compositae, Liliaceae,

Orchidaceae, Cyperaceae, Gramineae.

Hodowle hydroponiczne (ćwiczenia terenowe w szklarniach Przedsiębiorstwa

Zajęcia terenowe - oznaczanie aktualnie kwitnących roślin (praca

z„kluczem" w terenie) w celu poznania pospolitych i leczniczych gatunków krajowych

1. Broda B. - Zarys botaniki farmaceutycznej. PZWL, Warszawa 2002.

2. Malinowski E. - Anatomia roślin. PWN, Warszawa 1987.

3. Mowszowicz J. - Pospolite rośliny naczyniowe Polski. PWN, Warszawa 1986.4. Pałczyński A., Podbielkowski Z., Polakowski B. - Botanika. PWN, Warszawa 1995.

5. Szweykowscy A.J. - Botanika. PWN, Warszawa 2000, 2005