"Boska komedia" Dantego - elementy średniowiecza i zapowiedź renesansu

 

Cechy wskazujące na charakter średniowieczny utworu:

• budowa wszechświata w/g  pojęć ówczesnej wiedzy

• bohaterami są zmarli - potępieni lub zbawieni

• bohaterowie stawiają pytania egzystencjalne o: istotę miłości, wiary, cierpienia, wolną wolę, rozprawiają o śmierci, karze, zbawieniu

• Dante posługuje się alegorią, dozuje elementy makabry, turpizmu i wzniosłego piękna

• rozważa sprawy ostateczne - zbawienie, potępienie, śmierć

• symbolika cyfr przewija się przez cały utwór - cyfra 3 symbolizuje Trójcę Świętą; utwór składa się z trzech części - Piekło, Czyściec, Raj (każdy z 9 kręgów); utwór składa się z 33 pieśni pisanych tercyną (trójwersową zwrotką)

• temat dzieła zgodny z filozofią teocentryzmu (najwyższą wartością jest Bóg)

• przypomina o nieuniknionej śmierci - memento mori; zależność między życiem i karą - każdy odpowiada za swoje uczynki ('Sąd Ostateczny' Merulinga - ludzie są ważeni (ich uczynki) i w zależności od wyniku idą do Piekła albo Raju. Grzechy egoizmu, lekceważenie ... oznaczają karę po śmierci

• czas powstania (w epoce średniowiecza) - jest tu doskonale uchwytna ideologia, problemy religijne ówczesnych ludzi (np. czy nieochrzczone dziecko może dostać się do raju, czy poganie też mają prawo do raju)

• samo wyobrażenie piekła (skarżące się dusze, męki, ognie pekielne)

 

Zapowiedź renesansu:

• poemat napisany w języku włoskim, ojczystym, tymczasem w średniowieczu obowiązywała łacina

• poeta mówi o sobie Stracił z oczu szlak nieomylnej drogi..., właściwą drogę natomiast wskazuje mu rzymski, a więc pogański, poeta Wergiliusz (autor skłania się do mądrości starożytnej)

• składa hołd Wergiliuszowi jako mistrzowi, a zarazem całej antycznej kulturze

• ukazuje świat mitologii - bogów, herosów, szeroko nawiązuje do kultury antyku

• dzieło uwypukla tragizm (trzeba ponieść karę)

• związki literackie - Dante jest pierwszoplanowym bohaterem, w 'Boskiej Komedii' udokumentował filozofię życia, środek ciężkości padł na narratora, który zszedł aż do piekła, by znaleźć odpowiedzi na pytania przerastające epokę średniowiecza (renesans próbuje już zgłębić funkcjonowanie człowieka i życia)

• hierarchia ludzkich win i stosunek poety do cierpienia odbiegają od poglądów głoszonych przez księży - najłagodniej ocenia przewinienia zmysłowe, najsrożej tych, którzy działają na szkodę społeczeństwa; grzeszników traktuje ze zrozumieniem i współczuciem

• poeta jest piewcą miłości - składa hołd Beatrycze