Sprawę polską na Kongresie Wiedeński podjął Aleksander I, mając nadzieje na jak największe nabytki w postaci ziem byłego Księstwa Warszawskiego i zamierzając wzmocnić swe wpływy rosyjskie w Europie. Wszedł w porozumienie z Fryderykiem Wilhelmem III - władcą Prus, któremu obiecał odszkodowanie w postaci części Saksonii. Opór przedstawiła mu Anglia i Austria. Spór zakończył się kompromisem :

• z większości ziem dawnego Księstwa utworzone zostało Królestwo Polskie pozostające w ścisłej unii personalnej z Cesarstwem Rosyjskim. Pierwszym władcą był Aleksander I

• Poznańskie, Bydgoskie z Toruniem i Wolne Miasto Gdańsk, a także 2/3 Saksonii zostało włączone do Prus. Z ziem dawnego Księstwa włączonych do Prus utworzono Wielkie Księstwo Poznańskie z zagwarantowaną autonomią

• Kraków z ziemiami przyległymi to Rzeczpospolita Krakowska, która była pod kontrolą trzech mocarstw

• Kopalnie soli w Woliczce zostały włączone do Austrii

KONSTYTUCJA 27 XII 1815

• unia personalna z Rosją

• car rosyjski królem Polski

• w kraju króla zastępuje namiestnik - gen. Józef Zajączek

władza ustawodawcza : sejm i senat.

• Posłowie szlacheccy i mieszczaństwo na równych prawach

• Brak inicjatywy ustawodawczej

• Uchwalała prawa cywilne karne, administracyjne

• Obradowała nad budżetem

• Przekazywała petycje na ręce monarchy

• Sejm zwoływane co 2 lata na 30 dni

• Decydował o sprawach poboru do wojska

• Mógł pociągać ministrów i wyższych urzędników do odpowiedzialności konstytucyjnej przed sądem

władza wykonawcza

• rada stanu : zajmowała się kontrolą administracji państwowej, opracowywała projekty ustaw

• rada administracyjna : pięć komisji Rządowych działających pod przewodnictwem namiestnika

pozycja władcy

• władza wykonawcza

• prawo veta wobec uchwał sejmu

• zwołuje sejm i Senat

• może zmieniać konstytucje

• posiada inicjatywę ustawodawczą

• stał na czele armii

• mianował urzędników, namiestnika

Konstytucja przewidywała

• 30 tyś armię

• podział administracyjny na 8 województw

• gwarantowała prawa ( z wyjątkiem Żydów ) równość, wolność, nietykalność, tolerancję,

• wolność druku

• język polski urzędowy

• urzędy dla Polaków

Przykłady łamanie konstytucji

• rzadkie zwoływanie sejmu ( styczeń 1818, luty 1820, marzec 1825, kwiecień 1830 )

• sejm nie miał wpływu na budżet

• wprowadzono cenzurę

• zawieszono wolność druku

• zamykano niektóre czasopisma

• nie wpuszczano posłów na obrady

• fałszowano wybory

OPOZYCJA

Legalna

1. ugrupowanie „Kaliszanie” ( bracia Niemojowscy ) domagali się przestrzegania praw zawartych w konstytucji. Efekt : zastosowano areszt domowy, nie wpuszczono ich na obrady

2. działalność prasy liberalnej domagającej się przestrzegania prawa, wolności ( „Gazeta Codzienna”, „Kurier Warszawski” )

Nielegalna - spiski, młodzież licealna, studencka, wojskowa

Studenckie - „Oni wszyscy maluczcy, ale patrz w ich serce, najlepiej ogień zdusić dopóki w iskierce” - Nowosi.

• „Painta Coina” (wszystko wspólne) głosiła radykalne hasła przeciw wyzyskiwaczom

• Związek Młodych Polaków - głosiła hasła niepodległościowe ( Goszczyński, Heltman, Mochnacki )

• Filomaci ( przyjaciele nauki ) i Filareci ( przyjaciele cnoty ) T. Zan, A.Mickiewicz

Wojskowe

• Wolno mularstwo narodowe - major Walerian Łukasiński. Cel : utrzymanie łączności między Polakami z trzech zaborów, zjednoczeniem ziem polskich pod berłem cara. W 1821 przekształcone w Towarzystwo Patriotyczne : walka o niepodległość

• Sprzysiężenie Podchorążych w Szkole Podchorążych. Na czele stał Piotr Wysocki. Oni wywołali powstanie listopadowe

ROZWÓJ PRZEMYSŁOWY

Przemysł

Galicja

• Słabo rozwinięty, jedynie kopalnie soli w Wieliczce, Bochni;

• węgiel na Śląsku Cieszyńskim,

• przemysł włókienniczy oparty o produkcję chałupniczą

Zabór pruski

• Poznańskie, Pomorze, Warmia i Mazury - brak przemysłu, jedynie gorzelnie, młyny, krochmalnie, cukrownie

• Gdańsk - przemysł okrętowy, fabryka narzędzi ( Hapiolt Cegielski w Poznaniu )

• Na Śląsku : kopalnie, górnictwo, hutnictwo, gwałtowny rozwój miast ( Wałbrzych, Zabrze )

Rolnictwo

Galicja

• słabe gleby

• rozdrobnione gospodarstwa

• peryferyjne położenie

• brak rynków zbytu, niskie ceny zbóż

• zadłużenie gospodarstw

• jedynie uprawiano ziemniaka,

Zabór pruski

• większe gospodarstwa nastawione na zysk

• wprowadza się roślinność przemysłową : ziemniak, buraki, chmiel, konopie )

• rozwija się hodowla

• uwłaszczenie chłopów - 1823

OKRĘGI PRZEMYSŁOWE W KRÓLESTWIE

Okręg łódzki - Łódź, Zgierzch, Pabianice

• przemysł włókienniczy, bawełniany, sukiennicy

• kilka tysięcy tkaczy przybyło z okolic Śląska i Saksonii, otrzymali oni pożyczki, kredyty od rządu, zwolnienie z wojska

• zniesienie granicy celnej z Rosją

• przez Łódź przebiegała linia kolejowa

Staropolski - Między Kielcami, a Sandomierzem

• przemysł hutniczy, maszynowy, metalowy

Zagłębie dąbrowskie

• kopalnia cynku, węgla kamiennego

Okręg warszawski

- przemysł spożywczy, chemiczny, przetwórczy, maszynowy, obuwniczy

POWSTANIE LISTOPADOWE

PRZYCZYNY

Wewnętrzne

• łamanie konstytucji

• ożywienie spisku podchorążych

• pogarszała się sytuacja gospodarcza kraju

• wzrost nadziei Polaków na odzyskanie niepodległości

Zewnętrzne

• lipcowa rewolucja we Francji

• wywalczenie przez Belgię niepodległości

• możliwość interwencji wojsk Rosyjskich we Francji i w Belgii

Powstanie wybuchło 29 listopada 1830 r. skierowane było przeciw Polakom zasiadającym w sejmie

Przebieg nocy listopadowej

• wyjście na ulice Warszawy Podchorążych

• akcja na Belweder

• zdobycie arsenału z bronią ( poparcie powstania przez ubogą Ludność Powiśla i Starego Miasta

• wycofanie się księcia Konstantego z wiernymi wojskami do Wiebrza

Ukształtowanie się władz powstańczych

• 3 grudzień powołanie Rządu Tymczasowego pod Kierownictwem Adama Czrtoryskiego

• krótki okres dyktatury gen. Józefa Chłopickiego ( 5 grudnia - 17 stycznia )

• 25 styczeń 1831 powołanie Rządu Narodowego z księciem Czartoryskim na czele

Obozy patriotyczne

Ugodowy

Konserwatyści z czartoryskim na czele, przeciwni środkom rewolucyjnym - nie wierzyli we własne siły, czyli na pomoc mocarstw zachodnich, nie dostrzegali konieczności przeprowadzenia reform

Umiarkowani liberałowie

„Kaliszanie” - Niemojowscy, chcieli walczyć o niepodległość, przeciwni udziałowi chłopów w powstaniu, dostrzegali konieczność przeprowadzenia ograniczonych reform społecznych ( oczynszowanie chłopa )

Radykalny

„Towarzystwo Patriotyczne” dzieli się na prawicę (Lelewel, Mochnacki) oraz lewicę (Krępowski, Pułaski) walka o niepodległość w oparciu o wszystkie warstwy społeczne, pełne uwłaszczenie chłopów

25 stycznia 1831 - detronizacja cara przez sejm i wojna polsko rosyjska

• na czele armii rosyjskiej staną Iwan Dybicz - 115 tyś wojska

• na czele armii polskiej stanął Michał radziwł, Józef Skrzynecki, Józef Krukowiecki, Maciej Rybiński

Miejscowość	Daty	Dowódca	Wynik
Stoczek Dobro	14 II	J. Dwernicki J. Skrzynecki	Zwycięstwo
Olszynka Grochowska	19-25 II	M. Radziwiłł	Remis
Wawer Dąb Wielki Iganie	III-IV	Prądzyński	Zwycięstwo
Ostrołęka	26 IV	Skrzynecki	Przegrana
Oblężenie Warszawy	6-7 IX	Krukowiecki
Modlin	9 X	Umiński
Zamość	21 X

Przyczyny upadku

• wojskowa przewaga rosyjska

• kunktatorstwo przywódców

• nieudolność przywódców

• nierozwiązana sprawa chłopska

• słabe uzbrojenie

• wypuszczenie z Polski wojsk Konstantego

• nie pozyskanie Korpusu Litewskiego

• nie zdobycie magazynu w Siedlcach

• nie rozbito Gwardii Rosyjskiej

• obojętność państw sąsiednich

STRATY

• duże straty ludnościowe

• wywózki w głąb Rosji

• wcielenie uczestników do wojsk rosyjskich

• konfiskata majątków szlacheckich

• represje wobec ludności cywilnej ( wprowadzono j. Rosyjski )

• utracono autonomię - statut organiczny

ZYSKI

• wyrobienie wizerunku Polaka rewolucyjnego

• inspiracja do rozwoju literatury

• ukazało siłę i wolę walki Polaków o niepodległość

• pokazało osiągnięcia polskiej sztuki wojennej

• uratowano państwa sąsiednie od interwencji rosyjskiej

• pokazano innym narodom, że można wystąpić przeciw zaborcy

• scalało rozbite społeczeństwo ( uczestniczyli w nim Polacy z różnych zaborów

PRZEBIEG POWSTANIA STYCZNIOWEGO

Branka - przymusowy pobór do wojska z 14/15 1863 r. ok. 10 tyś mężczyzn.

Manifest Tymczasowy Rządu wzywający wszystkie narody i ludy do walki przeciwko rządom carskim

Organizacja władz patriotycznych

• 17 II 63 r. dyktatorem Ludwig Mierosławski

• 10 III dyktatorem Marian Langiericz

• rola naczelnika Warszawy - Stefan Bobrowski ( 12 IV ginie )

• 10 V przekształcenie Tymczasowego Rządu Narodowego w Rząd Narodowy. Składa się z 6 wydziałów ( jakby ministerstwa ds. zagranicznych, wewnętrznych, wojny, skarbu, kasy, policji. Za granicą Rząd ten posiada agencje : Paryż, Sztokholm, Rzym, Wiedeń, Szwajcaria

• decyzje władz powstańczych były anonimowe a uwiarygodniała go pieczątka

• 18 X - 11 IV 64 r. dyktatorem Romuald Traugutt ( 5 VIII stracony na stokach Cytadeli )

• Aleksander Waszkowski - stracony w lutym 1865

Stosunek państw i narodów

• papież Pius IX - modlitwy za sprawę polską

• Anglia, Francja, Austria - noty dyplomatyczne proszące o nadanie Polakom autonomii

• Prusy - 8 II 1863 konwencja Alwensleben - Prusy ofiarują pomoc Rosji

• Angielscy, francuscy robotnicy 22 VII 63 r. strajki popierające sprawę Polską

Zasięg powstania

• Żmudź - Zygmunt Sierakowski

• Litwa - Konstanty Kalinowski

• Polesie - Romuald Traugutt

• Lubelszczyzna - kś. Stanisław Brzózka, Walenty Wróbelski

• Kraków - Marian langiewicz, Apolinary Kurowski

• Kielce - Józef Hauke-Bosek

• Wielkopolska - Ludwik Mierosławski

• Zygmunt Podlewski

Pomoc

• Galicja - napływ ochotników

• Warmia i Mazury - 300 osób

• Pomorze - 500 osób

• Wielkopolska - 3 tyś osób

Represje rosyjskie ( wprowadzane przez gen. Fiodora Berg i gub. Michała Murewicza

• kontrybucje

• odpowiedzialność zbiorowa

• konfiskaty majątków

• zsyłki na Sybir

• publiczne egzekucje

• wieszanie bez sądów

Dlaczego powstanie upadło ?

• represje rosyjskie

• przewaga militarna wroga

• zły moment wybuchu

• rozbicie na białych i czerwonych

• brak pomocy z zewnątrz

SKUTKI

Pozytywne

• 15 miesięcy walk

• 200 tyś osób przewinęło się przez armię

• stoczono 1200 pojedynków

Negatywne

• poległo 25 tyś żołnierzy

• 7 tyś do niewoli

• całe straty ludzkie - 250 tyś

• skonfiskowano 3454 majątków, 800 zabrano,

• 10 tyś osób wyemigrowało

• 40 tyś ludzi zesłano na Syberie