TEORIE DOBORU TREŚCI KSZTEŁCENIA:

1. Materializm dydaktyczny - zwolennicy

materializmu dydaktycznego uważali , że

zasadniczym celem pracy szkoły powinno

być przekazanie uczniom jak największego

zasobu wiadomości z możliwie różnych dziedzin nauki .
2. Formalizm dydaktyczny - zwolennicy formalizmu

dydaktycznego uważali treść kształcenia jedynie za

środek służący do rozwijania zdolności i zainteresowań

poznawczych uczniów . Celem szkoły jest pogłębianie ,

rozszerzanie i uszlachetnianie tych zdolności i zainteresowań .

Dlatego głównym kryterium doboru przedmiotów nauczania

powinna być ich zdaniem wartość kształcąca danego,

przedmiotu jego przydatność do kształcenia i rozwijania sił

poznawczych uczniów .
3. Utylitaryzm dydaktyczny - według Deweya istotnym

czynnikiem w zakresie korelacji określonych przedmiotów

szkolnych nie jest ani przyrodoznawstwo ,ani literatura ,

ani historia , ni geografia , lecz tylko indywidualna i społeczna

aktywność ucznia . Dlatego też przy doborze treści kształcenia

należy koncentrować uwagę na zajęciach typu ekspresyjnego

i konstrukcyjnego , wyznaczając właściwe miejsce gotowaniu ,

szyciu , robotom ręcznym itp.

4. Teoria problemowo - kompleksowa - względem Suchodolskiego

: Na cel pracy dydaktyczno - wychowawczej rzutuje dobór i układ

treści programowej . Treści te powinny dotyczyć problemów

współczesnego świata , a mianowicie problemów z zakresu techniki ,

socjologii , ekonomii , sztuki kultury estetycznej itp. Układ treści

w programach dla szkół podstawowych powinien być jednolity ,

natomiast zróżnicowanie należy poprowadzić stopniowo na poziomach

ponadpodstawowych .
5. Strukturalizm - przesłanką wyjściową strukturalizmu było

stwierdzenie , iż programy nauczania są przeładowane materiałem ,

co powoduje wiele ujemnych następstw , a postulat jego redukcji

pozostaje w sprzeczności z rozwojem nauki , której osiągnięcia

powinny być uwzględniane w programach szkolnych . Mechaniczna

realizacja wymienionego postulatu mogłaby zatem naruszyć zasadę

systematycznego układu treści kształcenia . Aby uniknąć tego

niebezpieczeństwa trzeba włączyć do programu treści najważniejsze ,

stanowiące trwały dorobek danej nauki nawiązując jednak i do jej

historycznego źródła i osiągnięć naukowych .
6. Egzemplaryzm Scheuerla - Wychodzili z założenia , że bezwzględnie

konieczna jest redukcja materiału nauczania przewidzianego w

dotychczasowych programach dla różnych typów szkół . Redukcja

ta nie powinna jednak prowadzić do zubożenia obrazu świata

odzwierciedlanego w świadomości uczniów , gdyż pociągnęłoby

to za sobą wiele nie korzystnych skutków pedagogicznych i poza

pedagogicznych .
7. Materializm Funkcjonalny - Wzg. Okonia - podkreśla opracowania

teorii która zapewniałaby uczniom zarówno wiedzę jak i umiejętności

posługiwania się nią w procesie przekształcania rzeczywistości .

U podstaw tej nowej teorii musi się znaleźć o integralnym związku

poznania z działaniem .Zgodnie z tym założeniem podstawowym

kryterium doboru i układu treści programowych powinny być

względy światopoglądowe .

TEORIE EGZEMPLARYCZNEGO I

STRUKTURALNEGO DOBORU TREŚCI

KSZTAŁCENIA JAKO WYMÓG WSPÓŁCZESNEJ

DYDAKTYKI:

Strukturalizm - teorię tę stworzył Kazimierz Sośnicki

w 1961 r. - stwierdził, że programy nauczania są

przeładowane materiałem, co powoduje wiele ujemnych

następstw - sprzeczności z rozwojem nauki, której

osiągnięcia powinny być uwzględnione w programach

szkolnych. Dlatego do programów należy włączać treści

najważniejsze, stanowiące trwały dorobek danej nauki,

nawiązując jednak do jej historycznych źródeł i do

osiągnięć najnowszych. Należy budować programy

odzwierciedlające system wiedzy poszczególnych dyscyplin,

jak i całokształt nauk. Programy te powinny umożliwiać

uczniom poznanie "rzeczywistości teoretycznej i realnej”

. Do budowy tych programów pomocne są zasady:

strukturalności, nowoczesności, życiowości, kultury

logicznej i łączenia teorii z praktyką. Słuszny jest postulat

aby treści każdego przedmiotu nauczania dzielić na elementy

podstawowe o trwałej wartości naukowej i kształtującej,

oraz elementy wtórne - niekoniecznie potrzebne.

Egzemplaryzm - teorie tę opracował niem. M. Wagenschein

w latach 50-tych a spopularyzował Scheuerl. Głosi ona, że

konieczna jest redukcja materiału nauczania przewidzianego

w dotychczasowych programach dla różnych typów szkół,

lecz nie może odbywać się to w drodze zubożania świata

odzwierciedlanego w świadomości uczniów. Jak to uczynić?

- koncepcja nauczania paradygmatycznego tzn. materiał nauczania

należy układać nie systematycznie lecz w sposób ogniskowy,

wzorcowy, zawierający "punkty węzłowe” tak by uczeń

wytworzył sobie obraz niepowtarzalnych cech.. Egzemplaryczny

układ treści przekazuje materiał nie w sposób ciągły lecz

"wyspowy” operując "egzemplarzami tematycznymi”

- reprezentantami danego tematu, które poddane gruntownej

analizie posłużą do poznawania całości.

CELE KSZTAŁCENIA:
· Cele ogólne - wyrażają to, co ma być

produktem końcowym szkoły, stąd

określenie celów instytucjonalnych
· Cele pośrednie - otrzymuje się w

rezultacie podziału ogólnych celów

wyrażonych w kategoriach funkcji

na składniki w postaci czynności
· Cele szczegółowe - charakteryzuje

większa precyzja i konkretność. Celom

tym nadaje się postać operacyjną - cel

operacyjny opisuje pożądany rezultat

wyrażony w konkretnym zachowaniu

końcowym, w sposób, który umożliwia

nauczycielowi ocenienie, czy jego cele

zostały osiągnięte. Cele operacyjne

wyróżniają się takimi cechami jak:
odpowiedzialność , jednoznaczność,

wykonalność, logiczność, obserwowalność

mierzalność
Formułując cel musimy mieć jasność tego,

co ma robić uczeń oraz kiedy jego działanie

uznamy za osiągnięcie celu.
Do formułowania celów w postaci operacyjnej

służą taksonomie (od takis - układ, porządek)

W dydaktyce pod pojęciem taksonomii celów

operacyjnych rozumie się ich hierarchiczne

uporządkowanie, charakteryzujące się:
poprawnością terminologii, zwięzłością i

jasnością haseł.