Jan Czarnowski „Kultura”

19 listopad

• kultura jest dobrem zbiorowym i zbiorowym dorobkiem,, owocem twórczego i przetwórczego wysiłku niezliczonych pokoleń

• innowacji i odkryć dokonywały jednostki dzięki pozastołecznej, gatunkowej cesze, jaką jest inteligencja twórcza

• o kulturze możemy mówić dopiero wówczas, gdy odkrycie czy wynalazek zostaje zachowany, gdy jest przekazywany z pokolenia na pokolenie, gdy staje się dorobkiem trwałym zbiorowości ludzkiej, nie przyzwyczajeniem poszczególnej jednostki czy jej mniemaniem osobistym

• kultura warunkuje wejście w jej skład nowego odkrycia

• w rozwoju kultury istnieje konieczność, która sprawia, że każdorazowy stan jej jest warunkiem stanu jej następnego

• twórczość jednostek, nawet najgenialniejszych, pomnaża lub zmienia tylko to, co było przed nimi - rozwój ich twórczości wyznacza ogólna „kultura duchowa”

• jednostka współtworzy kulturę, lecz jej twórcą jest ogół ją współtworzących

• społeczeństwo to nie tylko zbiór jednostek, to także to wszystko, co jest za tymi jednostkami i pomiędzy nimi: ogromna masa dóbr materialnych, praktykowanych sposobów opanowania i wyzyskania przyrody, narzędzi, technik, teorii, które oddzielają człowieka od natury - to także obyczaje, formy obcowania, praktyki religijne, pojęcie o tym co dobre i złe, piękne i brzydkie, co ludzi łączy i dzieli

• kultura jest środowiskiem, w którym ludzie są zatopienie i każdy między nimi stosunek określony jest przez kulturę danej zbiorowości

• jednostka ludzka poza społeczeństwem jest tylko okazem gatunku, gdyż jest wytworem społeczeństwa

• myśleniem człowieka kierują określone kryteria - zmiany w myśleniu wynikają nie ze zmian zachodzących w jednostce, tylko w procesach historycznych i cywilizacyjnych

• trzy stany rozwojowe wg Augusta Comte: teologiczny, metafizyczny i pozytywny

• teoria Levy-Bruhla: pewnemu okresowi rozwoju materialnego i organizacyjnego społeczeństw odpowiada inny niż nasz sposób myśli, nie „logiczny”, a „prelogiczny” - praczłowiek myślał inaczej nie dlatego, że był niezdolny do myślenia po naszemu, ale dlatego, że porządek jego myślenia jest określony rozwojem zbiorowości, której jest członkiem

• kultura jest przeżywana indywidualnie przez jednostkę

• nie istnieje kultura tylko materialna i tylko duchowa, gdy mówimy o którejś z tych kultur, to dostrzegamy tylko ten aspekt, który nam bardziej pasuje

• cywilizacja - stopień najwyższy kultury, zakładający w rozwoju ogólnym ludzkości przebycie poprzednie stopni niższych - pierwotności i barbarzyństwa

• kultura jednostki to przyswojenie i przeanalizowania, a w końcu zespolenie z różnymi wpływami kulturowymi

• faktem kulturowym jest istnienie języka literackiego - w przeciwieństwie do niego istnieje gwara, przestrzennie ograniczona i nie do końca ustalona

• elementem kultury jest nie wierzenie w pewne wzorce, ale wyobrażenie ich istnienia i słuszności

• kulturą jest totemizm - system religijno-społeczny wspólny wielu ludom rozsianym na znacznej przestrzeni, mówiącym różnymi językami i należącymi do różnych ras

• kultura jest zjawiskiem obiektywnym i międzygrupowym

• kultura - całokształt zobiektywzowanych elementów dorobku społecznego, wspólnych szeregowi grup i z racji swej obiektywności ustalonych i zdolnych rozszerzać się przestrzennie

• niekiedy przyjmuję się za własne cały mechanizm kulturowy, niekiedy zaś tylko jego części