BANKOWOŒĆ
WYKŁAD 1
Pieniądz.
Obecnie jest dużo kryzysów finansowych. Wszystko co się dzieje to wina polityki Banku Centralnego. Złoto funkcjonowało przez wiele lat. Miało wartoœć użytkową i wymierzała zdolnoœć zaspokajania okreœlonej potrzeby ludzkiej o to jest właœnie wartoœć użytkowa. W procesie wymiany producent okreœlone dobra dostaje za to okreœloną iloœć drugiego dobra, przy czym relacje wymienną między poszczególnymi dobrami ustalają się na rynku.
Cechy złota:
1. trudno dostępne - rzadko występuje w przyrodzie i wiąże się z tym dużą wartoœć2.
3. niezniszczalnoœć4.
5. doskonała podzielnoœć6. bez straty wartoœci użytkowej.
Pieniądz - wyraz abstrakcyjnej społecznej pracy ludzkiej i dzięki temu służy za ekwiwalent.
Teorie pieniądza: powszechnie traktowany jako œrodek wymiany, płatnoœci, miernik wartoœci, instrument oszczędzania. Narodziła się nowa forma pieniądza - banknot. Jego narodziny wiążą się z przechowywaniem złota przez złotnika. Przyjmowali oni złoto na przechowanie i dawali kwit depozytowy - imienny, póŸniej na okaziciela. W tym kwicie złotnicy zobowiązali się do każdorazowego zwrotu złota za okazaniem kwitu depozytowego. Kwit zaczął pełnić funkcję suragata złota. Złotnicy mieli coraz więcej pracy - wykonywali nie tylko biernie, ale też udzielali kredytu. Przedtem iloœć pieniądza na rynku = iloœć złota + kwity depozytowe. Potem iloœć pieniądza zwiększyła się o lewe kwity depozytowe.
Wybuchły wojny i epidemie. Posiadacze kwitów poszli po zwrot złota, nie wszyscy dostali. Na niewdzięcznoœci bankierów nie mogli tracić, wtedy w każdym kraju (oprócz W.Bryt.) utworzono jeden bank emisyjny, póŸniej centralny, kontrolowany przez państwa. Od przyjętych weksli bank z góry pobierał odsetki.
Banknot - bezterminowe, nieoprocentowane zobowiązanie na okaziciela i emitowane przez bank, opiewający na okrągłe sumy, płatne z okazaniem pieniądzem kruszcowym. Najważniejsza cecha banknotu - wymienialnoœć na pieniądz kruszcowy, opartyna swoistym kredycie bankiera u społeczeństwa. Każdy posiadacz banknotu jeœli nie wymieniał go na złoto to pożyczał bankowi okreœloną sumę bezprocentową. Pierwotnie wymiana ta była 1:1 ale państwo miało potrzeby i póŸniej 0,55. Koszty przygotowania do I Wojny Œwiatowej były tak duże że banknot przejął funkcję pieniądza papierowego.
W 1935 w Polsce zrezygnowano z banknotu. Po wojnie USA i W.Bryt. przywróciły wymienialnoœć, USA zerwały z wymienialnoœcią (1971-1973) przez De-Goul'a Od 1973 funkcjonuje tylko pieniądz papierowy - niewymienialny na złoto.
Pieniądz gotówkowy - ma nieograniczoną moc zwalniania z zobowiązań tzn. można nim regulować płatnoœci na każdą sumę ale pełnienie tej funkcji wymaga autoryzacji pieniądza - za pieniądzem papierowym musi stać silnie państwo. Pieniądz papierowy nie doprowadził do detronizacji pieniądza kruszcowgo - w ograniczonym zasięgu kruszce pełnią funkcje œrodka płatniczego.
Pieniądz elektroniczny - jest to wartoœć pieniądza stanowiąca elektroniczny odpowiednik znaków pieniężnych która spełnia łącznie następujące warunki: jest przechowywana na elektronicznym noœniku informacji, jest wydawana do dyspozycji na podstawie umowy w zamian za œrodki pieniężne o nominalnej wartoœci nie mniejszej niż ta wartoœć jest przyjmowana jako œrodek płatniczy, na żądanie jest wymieniana przez wydawcę na œrodki pieniężne.
Pieniądz bankowy - bezgotówkowy, depozytowy - 1944: I akt bankowy - nakazywał bankom wymianę 1:1. Pieniądzem bankowym są wkłady i depozyty.
Depozyt - specyficzna postać pieniądza, przechowywana w banku na proœbę klienta.
Ile wynosi obecna cena złota a ile kilka m-cy temu???
WYKŁAD II
Podaż pieniądza - należnoœć podmiotów niebankowych od banków (centralnego i komercyjnych); jest ona wyrazem reakcji dłużnik - wierzyciel, zachodzi między podmiotami niebankowymi, którzy występują w roli wierzyciela a bankami, które są dłużnikami. Tylko te należnoœci podmiotów niebankowych zalicza się do podaży pieniądza, które pełnią funkcję œrodka płatniczego.
Podaż:
- gotówka - zobowiązania BC wobec podmiotów niebankowoych
- wkłady a vista - depozyty o natychmiastowj wymagalnoœci, którymi możemy dysponować- za pomocą karty, czeku, przekazu, zobowiązanie banku wobec podmiotów niebankowych,
- wkłady terminowe - zasoby podmiotów niebankowych przechowywane na rachunkach bankowych o okreœlonym czasie lub z okreœlonym czasem wypowiedzenia; œrodki zgromadzone w banku jeœli został zadeklarowany termin.
W UE wkłądy oszczędnoœciowe - zasoby pieniądza służące lokowaniu majątku, trwała nadwyżka (nie do obsługi płatniczej). Prawny termin wypowiedzenia 3 miesiące.
Różnice między wkładami terminowymi a oszczędnoœciowymi: terminowe - termin wypowiedzenia może być przedmiotem negocjacji; oszczędnoœciowe - prawny termin wypowiedzenia.
Wkłady terminowe są wypłacane gdy pozwala na to płynnoœć banku. Można je zaliczyć do podaży pieniądza gdy można je wycofać przed terminem.
STAN NA:PodażdepozytKoniec grudnia 2002422mld270,6mldKoniec stycznia 2003416mld273,9mldSpadek o 1,3%Spadek o 1,3%
Spadek podaży i depozytów to sytuacja negatywna - społeczeństwo coraz biedniejsze.
Aby kreacja pieniądza bankowego:
1. oszczędnoœci na rachunkach bankowych
2. musimy mieć3. ochotę zaciągnąć4. kredyty w bankach
5. banki muszą mieć6. ochotę udzielić7. kredytów
8. banki muszą utrzymywać9. rezerwy gotówkowe na zabezpieczenia bieżących wypłat.
Możliwoœć kreacji zależy od wielkoœci rezerw jakie banki muszą utrzymać. W Polsce rezerwa obowiązuje na poziomie 4,5%.
Wzrost rezerwy obowiązkowej gdy wzrost inflacji.
Im większa stopa rezerw tym większa płynnoœć banku, tym mniejsza możliwoœć kreacji.
Wielkoœć kreacji zależy do:
1. wielkoœci rezerw gotówkowych, utrzymywanych poza bankiem
2. struktury pasywów
3. udziały (papiery skarbowe zamienia się na gotówkę)
4. polityka podatkowa
5. stopa podatku dochodowego osób prawnych i fizycznych
WYKŁAD III
System bankowy - ogół zjawisk, ogół jednostek organizacyjnych zajmujących się działalnoœcią bankową w kraju. Ich zadania ustawowe, przepisy wg których działają, wzajemne relacje między nimi, oraz wzajemne powiązania i stosunki z otoczeniem.
Funkcje:
1. stworzenie mechanizmów gromadzenia œrodków oraz ich inwestowania w różne przedsięwzięcia
2. zapewnienie możliwoœci dokonywania płatnoœci między podmiotami, transferami w czasie i ponad granicami
3. zapewnienie informacji cenowej umożliwiającej podejmowanie decyzji inwestycyjnych
4. zapewnienie rozwiązań w zakresie zarządzania ryzykiem bankowym
5. stworzenie warunków do transformacji œrodków inwestowania.
Na rozwój systemów bankowych wpływają następujące czynniki:
1. porządek społeczny i gospodarczy, który okreœla wartoœci i cele gospodarcze
2. struktura i wielkoœć3. popytu na usługi bankowe
4. skłonnoœć5. banków do innowacji
6. regulacje prawne działań bankowych
7. zmiany w œwiatowej gospodarce finansowej (zjawiska globalizacji, integracji, uzależnienie działań banków od rynku fin.)
Zmiany, którym podlega system bankowy:
1. własnoœciowe - chodzi o stronę własnoœciową sektora bankowego, udział kapitału zagranicznego
2. iloœciowe - udział banków w sektorze finansowym, relacji aktywów bankowych do PKB
3. jakoœciowe - innowacyjnoœć4. , informatyzacja, infrastruktura
Obecny system bankowy jest rezultatem 3 czynników, które zaszły w przeszłoœci:
1. ustrojowe - zmiany ustawodawstwa bankowego w 1989, które stworzyły podwaliny współczesnego dwuszczeblowego systemu bankowego
2. transformacja polskiej gospodarki w 1990, która spowodowała powstanie banków prywatnych i przejœcie wszystkich czynnoœci bankowych przez banki komercyjne i spółdzielcze. Stworzyła możliwoœć3. przeprowadzenia wachlarza transakcji finansowych między bankiem a klientem
4. dostosowanie się do nowych warunków funkcjonowania europejskiego sektora finansowego oraz norm wypracowanych w integracji z UE.
System jednoszczeblowy do 1989 do 1-go lutego.
System dwuszczeblowy:
1. Bank Centralny
2. Pozostałe banki:
- uniwersalne
- parabanki
- spółdzielcze
Integralna częœć systemu bankowego to Nadzór Bankowy są tu następujące instytucje:
1. Krajowa Izba Rozliczeniowa
2. Bankowy Fundusz Gwarantowany
3. Związek Banków Polskich
4. Biuro Informacji Kredytowej
5. Telebank
6. Polcard
Cele BC - utrzymanie stabilnego poziomu cen przy jednoczesnym wspieraniu polityka gospodarczej rządu o ile nie ogranicza to podstawa celu NBP.
Zadania Narodowego Banku Polskiego:
1. organizowanie rozliczeń pieniężnych
2. prowadzenie gospodarki rezerwami dewizowymi
3. prowadzenie działalnoœci dewizowej
4. prowadzenie bankowej obsługi budżetu państwa
5. regulowanie płynnoœci banków oraz ich refinansowanie
6. kształtowanie warunków niezbędnych dla rozwoju systemu bankowego
7. opracowanie sprawozdawczego bilansu płatniczego oraz bilansu i należnoœci i zobowiązań zagranicznych państwa
Podział banków:
1. banki uniwersalne - szeroki zakres działań, œwiadczą usługi typowe dla tradycyjnej bankowoœci komercyjnej (depozyty, którymi mają prawo operować2. na wszystkich segmentach rynku i pieniężnym i kapitałowym)
3. banki depozytowo-kredytowe - przyjmują depozyty, kreują pieniądz w postaci udzielania kredytów, dokonują rozliczeń bezgotówkowych np. bank spółdzielczy
4. banki inwestycyjne - gromadzą œrodki o charakterze długoterminowym, emitują papiery wartoœciowe, udzielają kredytów długoterminowych, doradztwo finansowe, przejęcia, fuzje
5. banki i kasy oszczędnoœciowe - podmioty które gromadzą rozproszone oszczędnoœci osób fizycznych i udzielają kredytów krótkoterminowych
6. banki specjalistyczne - ograniczony zakres œwiadczenia usług bankowych i specjalizacji może przebiegać7. na różnych płaszczyznach np. banki hipoteczne (B. Œląskiego, BRE, BPH)
8. banki emisyjne - najważniejsze, stanowią podstawy systemu bankowego, mniej lub bardziej zależne od państwa, są bankiem banków, refinansują inne banki i prowadzą rachunki banków komercyjnych.
Dziewięć banków komercyjnych:
1. Warszawa - Państwowy Bank Kredytowy
2. ŁódŸ - Powszechny Bank Gospodarczy - przejęty przez PKO
3. Kraków - Bank Przemysłowo - Handlowy
4. Wrocław - Bank Zachodni
5. Poznań - Wielkopolski Bank Kredytowy
6. Szczecin - Pomorski Bank Kredytowy - przejęty przez PKO
7. Katowice - Bank Œląski
8. Gdańsk - Bank Gdański
9. Lublin - Depozytowo-Kredytowy Bank - przejęty przez PKO
Zmiany wprowadzone po reformie systemu bankowego w 1989r:
1. okreœlono niezbędne wymogi do powołania banku i otrzymania licencji na prowadzenie działalnoœci bankowych
2. utworzenie Nadzoru Bankowego w ramach NBP
3. okreœlono ogólne ramy prawne umów - rachunku bankowego i zasad udzielania kredytu ustalając uprawnienia i zakres odpowiedzialnych partnerów
4. okreœlono uprawnienia prezesa NBP wobec banków zagrożonych
5. Prezes NBP uzyskał uprawnienia:
· wydania polecenia opracowania programu naprawczego
· powoływania Zarządu Komisarycznego
· wydania zakazu prowadzenia działalnoœci bankowych
· odebrania licencji na prowadzenie działalnoœci bankowych
· postawienia wniosku o zawieszeniu działalnoœci bankowych
· podjęcie decyzji o likwidacji
6. Ustalenie norm ostrożnoœciowych w działalnoœci bankowej (wypłacalnoœć7. , płynnoœć8. )
9. wprowadzenie instrumentów polityki pieniężnej (rezerwy obowiązkowe, kredytów refinansowych, stopa procentowa BC i operacji otwartego rynku)
Historia BC:
1. pierwszy BC w 1694 w Anglii
2. w 1844 wydano Akt Bankowy Karola Pell'a - ustalił emisję banknotów na poziomie 19.75 funtów czteriagów, emisja pieniądza uzależniona od iloœci złota w banku Francji
3. w 1936 zerwano z zasadą wymienialnoœci
4. w 1913 w USA różne banknoty, obowiązywała zasada że każdy banknot ma 40% pokrycie w złocie, utworzono sieć5. Banków Centralnych. Powstało 12 centralnych instytucji bankowych, zwanych Rezerwą Federalną, wprowadzono 1 banknot, który mógł być6. emitowany przez 12 banków. Ustalono, że bilety banków centralnych oraz lokaty muszą mieć7. 25% pokrycie w amerykańskich zapasach złota.
Podział banków we względu na forme własnoœci:
1. banki państwowe
2. banki prywatne (w formie sp. Akcyjnej)
3. banki spółdzielcze
Historia systemu bankowego w Polsce od roku 1981:
1. wszyscy dostawali kredyt
2. pierwsze założenia dotyczące zmian systemu to lata 81-82
3. stopy procentowe były ustalone odgórnie przez BC by sterować4. działalnoœcią podmiotów gospodarczych
5. w 1982 powstało prawo bankowe, umożliwiło to powołanie innych banków
System bankowy lat 80-tych:
1. ograniczona liczba: œcisła specjalizacja banków i wynikający stąd brak konkurencji
2. łączenie przez NBP funkcji banku komercyjnego i niektórych funkcji BC
3. administracyjne ustalanie przez rząd stóp procentowych, kierunków i wielkoœci akcji kredytowych
4. brak przepisów dotyczących norm ostrożnoœciowych brak instrukcji polityki pieniężnej BC
5. brak międzynarodowego systemu rozliczeniowego
Reforma systemu bankowego w latach 88-89, której celem było:
1. utworzenie konkurencyjnego systemu bankowego poprzez umożliwienie zakładania nowych banków
2. zaniechanie œcisłej specjalizacji
3. otwarcie dostępu do krajowego rynku usług bankowych, także dla banków z udziałem kapitału zagranicznego
4. likwidacja ograniczeń w zakresie korzystania przez podmiot z banków
5. obniżenie kosztów poœrednictwa bankowego przez nie nakładanie marż odsetkowych nominalnych
6. zachęcenie do oszczędzania w krajowym systemie bankowym i w walucie krajowej
7. podwyższenie jakoœci usług bankowych
8. podwyższenie kwalifikacji i prestiżu pracowników bankowych
Ostatecznym celem reformy systemu bankowego było:
1. w skali mikro - stworzenie warunków pełnienia przez banki funkcji podmiotów narzucających twarde ograniczenia budżetowe czy zmuszających je do racjonalnego wykorzystania œrodków oraz podwyższania efektywnoœci działania
2. w skali makro - stworzenie warunków do alokacji zasobów w gospodarce na zasadzie racjonalnoœci i najbardziej efektywnego ich wykorzystania.
WYKŁAD IV
Bank centralny - prowadzi rozliczenia budżetowe i rządowe. Niedawno ustalono że rozliczenia te będzie prowadził bank państwowy - Bank Gospodarstwa Krajowego (jeden taki w Polsce)
Bilans NBP:
* 1998 - 131478650900zł zysk 667180300zł; aktywa: złoto, dewizy, kredyty refin., lokaty w walutach obcych, kredyty redyskontowe, lombardowe, rządowe papiery wartoœciowe; pasywa: pieniądz gotówkowy w obiegu, papiery wartoœciowe, NBP w obiegu i depozyty,
* 1999 - 14709270800 zysk 2297538800zł, zysk w ponad 90% idzie do budżetu
* 2000 - 143079930700zł zysk 5012023700zł; jeżeli zmniejsza się obrót gotówkowy to jest to sytuacja korzystna
* 2001 - 135992180000zł zysk 2696106000zł; mimo tego że rozwija się elektronika bankowa to roœnie obieg pieniądza gotówkowego
Rezerwa walutowa - im większa tym lepsza ocena Polski na rynku międzynarodowym (większa szansa na kredyt)
19934281mld$19946029199514963199618220199721403199828275199927314200027466200126564200229794
Można rozw. Rezerwę walutową, ale tylko wtedy gdy zmniejszy się przy tym stan walut obcych. Rezerwa rewaluacyjna - potrzeba na pokrycie różnic w kursach walutowych (spadł z 4 do 3, to trzeba pokryć).
Unia Gospodarczo-Walutowa - 12 państw (bez Danii, Szwecji) występuje system trójszczeblowy:
· bankiem centralnym jest Europejski System Banków Centralnych
· Europejski BC + Narodowe Banki krajów UE
- Zadania:
1. operacje dewizowe
2. utrzymywanie rezerw dewizowych
3. wspieranie sprawnego działania systemów płatniczych
4. prowadzenie nadzoru nad instytucjami kredytowymi
5. nie ma osobowoœci prawnej (ESBC)
6. posiadają osobowoœć7. prawną (EBC + BC krajów UE)
EBC - ma władzę wykonawczą, podejmuje decyzje, wydaje zalecenia. Jest zarządzany przez Radę Naczelną i Zarząd. Skład rady nadzorczej: członkowie zarządu EBC + prezes NBC krajów UE. Skład zarządu: prezes, wiceprezes, 4 członków zarządu - kadencja na 8 lat (bez przedłużania)
Aby być w Unii Gospodarczo-Walutowej:
1. trzeba być2. w UE
3. inflacja nie może być4. wyższa niż (5% od krajów w których jest ona najniższa; w Polsce 0,5%)
5. deficyt nie może przekroczyć6. 3% PKB
7. większoœć8. długu publicznego (suma deficytu i poręczenia, gwarancje rządowe) poniżej 50% PKB
9. stopy %-owe referencyjne nie mogą być10. wyższe o więcej niż 2pkt % od stóp UE
11. Europejski Mechanizm Wymiany - trzeba do tego należeć12. przez 2 lata, powinien być13. stały kurs PLN do Euro i nie może się odchylać14. o więcej niż 15%
WYKŁAD V
Bankowoœć uniwersalna - w swojej działalnoœci nie ma ograniczeń o charakterze jakoœciowym, geograficznym, iloœciowym, przedsiębiorstwo, które dokonuje operacje depozytowo-kredytowe, bierze czynny udział w obrocie papierami wartoœciowymi, może występować na rynkach dewizowych, terminowych, konsultant, doradca.
Banki działają w oparciu o depozyty, banki inwestują. W czasach wielkiego kryzysu banki inwestowały na giełdzie i dlatego tyle banków upadło.
Roosvelt przeprowadził reformę bankowoœci, nastąpiła specjalizacja banków, banki uniwersalne musiały podzielić się na:
· depozytowo-kredytowe:
- komercyjne
- lokalne (operacje depozytowo-kredytowe, nie mogły ich łączyć- z obrotem papierami wartoœciowymi)
· inwestycyjne - nie miały prawa przyjmowania depozytów, dokonywały operacji związanych z obrotem, emisją papierów wartoœciowych, uzyskały status prawny.
Banki japońskie i europejskie powstawały w USA. W 1999 nowy akt bankowy pozwalający bankom depozytowo-kredytowym na łączenie czynnoœci z obrotu papierami wartoœciowymi. Zgoda Kongresu na łączenie City Banku z firmą Ubezpieczeniową Travel tworząc City Group.
Bankowoœć specjalistyczna:
1. Banki hipoteczne
2. Banki rolne
3. Banki importowo-eksportowe
4. Banki kredytu ratalnego
5. Kasy oszczędnoœciowo-budowlane
6. Banki państwowe
7. Bani spółdzielcze
8. Banki w formie S.A.
Bank - osoba prawna utworzona na podstawie ustaw, działająca na podstawie zezwoleń. Działalnoœć polega głównie na operowaniu powierzonymi œrodkami
Art.5 prawa bankowego ~ 1
Czynnoœci bankowe sensu stricte
1. przyjmowanie wkładów pieniężnych - a vista
2. inne rozrachunki bankowe
3. udzielanie kredytów
4. udzielania i potwierdzanie gwarancji bankowych oraz otwieranie akredytywy
5. emitowanie bankowych papierów
6. przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych
7. wydawanie, umarzanie pieniądza elektronicznego
8. wykonywanie innych czynnoœci przewidzianych w ustawie np. ustawa o obligacjach
Art5 prawa bankowego ~ 2
Czynnoœci bankowe które mogą wykonywać na zasadzie swobody gdy wykonuje je bank są operacjami bankowymi:
1. udzielanie pożyczek pieniężnych, kredytów konsumenckich
2. operacje czekowe i wekslowe
3. wydawanie kart płatniczych
4. terminowe operacje finansowe
5. nabywanie i zbywanie wierzytelnoœci pieniężnych
6. przechowywanie
7. udostępnianie skrytek sejfowych
8. udzielanie i potwierdzanie poręczeń
9. czynnoœci zlecone związane z emisją papierów wartoœciowych
Model bankowoœci inwestycyjnej:
Banki mogą wykonywać czynnoœci które wykonują inne podmioty gospodarcze, nie są to czynnoœci bankowe są to czynnoœci na rynku kapitałowym, nieruchomoœci, wierzytelnoœci. Banki mogą:
1. obejmować2. , nabywać3. akcje i prawa z akcji
4. under - writlera - jest to zobowiązanie banku do zakupu nie sprzedaży, częœci emisji na rynek własny. Zobowiązania związane z udzieleniem autonomicznego kredytu dla emitenta, gdzie w dniu emisji nie ... do jej wykupu. Jeżeli jest to bank uniwersalny to angażuje w te operacje nie własne a powierzone œrodki.
5. obrót papierami wartoœciowymi, nie może być6. dealerem lub brokerem
7. zbywać8. i nabywać9. nieruchomoœci
10. usługi konsultacyjno-doradcze
11. działalnoœć12. badawcza
Obecnie banki skupiają się na:
1. pożyczaniu pieniędzy
2. kreacji pieniądza
Obecnie następuje rozwój działalnoœci inwestycyjnej np. BRE Bank, Bank Handlowy, przyjmują działalnoœć związaną z emisją papierów wartoœciowych. Banki uniwersalne, depozytowo-kredytowe w swojej działalnoœci powinni przestrzegać zasad:
1. zasada legalnoœci - wykonywanie pewnych operacji na których nie ma zezwolenia, może spowodować2. cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalnoœci bankowej w ogóle
3. zasada solidnoœci - nie dopuszczenie możliwoœci do....
Co przemawia za bankowoœcią uniwersalną:
1. stworzenie możliwoœci klientowi do różnych usług
2. większa elastycznoœć3. do potrzeb klienta
4. większa elastycznoœć5. w polityce cenowej klienta
6. doradca bankowy jest uniwersalny
7. skuteczne skłonnoœci do oszczędzania
8. bank uniwersalny może skutecznie gromadzić9. zasoby pieniądza - większe możliwoœci do ich lokowania
Wady bankowoœci uniwersalnej:
1. efekt specjalizacji
2. opóŸnia innowacje
3. mniejsza odpornoœć4. na konkurencję ze strony instytucji parabankowych
5. wykonywanie operacje w jednym banku prowadzi do rozwiązania, że zyski bogatych obywateli są kosztem biedniejszych
Bank krajowy - ma siedzibę na terenie Polski bez względu na to jaki jest skład kapitałowy np. ING, CityBank - 80% kapitału zagranicznego, ale siedziba w Polsce
Bank zagraniczny - bank mający siedzibę zagranicą (poza granicami Polski) na terytorium państwa nie będącego członkiem UE (jeœli wejdziemy do UE)
Instytucje finansowe - podmiot nie będący bankiem, który łączy 75% przychodów uzyskuje z wykonywania przez siebie działalnoœci gospodarczych w zakresie:
· nabywania i zbywania udziałów i akcji
· udzielania pożyczek i œrodków własnych
· œwiadczący usługi w zakresie zbywania i nabywania wierzytelnoœci
· usługi związane ze zbywaniem œrodków pieniężnych
· emitowanie instrumentów płatniczych
· udzielanie gwarancji i poręczeń
· prowadzenie na rachunek własny lub osoby 3-ciej obrotu instr.
· Zarządzanie aktywami
· Doradztwo finansowe
Międzynarodowe instytucje finansowe - podmioty które większoœć kapitału własnego należy do państwa będącego członkiem OECD lub Banków Centralnych państw należących do OECD.
Holding finansowy - grupa co najmniej 2 podmiotów w których dominującym jest instytucja finansowa a w skład grupy wchodzą wyłącznie lub co najwyżej banki lub instytucje finansowe ale przynajmniej jednym podmiotem jest bank
Holding o działalnoœci mieszanej - grupa co najmniej 2 podmiotów, w których podmiotem dominującym jest podmiot nie będący bankiem ani instytucją finansową a przynajmniej jednym z podmiotów zależnych jest bank.
Instytucja kredytowa - wg polskiego prawa - podmiot z siedzibą za granicą lub na terytorium państwa UE prowadzi we własnym imieniu i na własny rachunek na podstawie zezwoleń działalnoœć polegającą na przyjmowaniu depozytów lub innych œrodków powierzonych pod jakimkolwiek tytułem zwrotu i udzielaniu kredytu i wydawaniu pieniądza elektronicznego.
Działalnoœć transgraniczna - otwieranie rachunku z banku za granicą; jest to wyk. Przez instytucję kredytową na terytorium Polski lub przez bank polski na terytorium państwa goszczącego ; czynnoœci w zakresie wynikającym z udzielenia zezwolenia bez uczestnictwa oddziały tej instytucji czy też banku.
Instytucje poœredniczące - bank lub inna instytucja uczestnicząca e dokonywaniu przelewów transgranicznych nie będąca bankiem zleceniodawcy ani bankiem beneficjenta.
-
WYKŁAD VI
Parametry okreœlające jakoœć banków:
1. współczynnik wypłacalnoœci - relacja funduszy wł. Banku od aktywów skorygowanych pewnymi wagami ryzyka. Różne pozycje aktywów są związane z mniejszym lub większym ryzykiem. Obecnie w mianowniku całkowity wymóg kapitałowy posiadanego ryzyka *12,5. Współczynnik wypłacalnoœci dla baków początkujących 15%, w 2 roku działalnoœci 12%, w 3 roku działalnoœci 8% (np.100/8=12.5)
2. płynnoœć3.
4. zysk netto
5. ROA
6. zwrot na kapitale własnym ROE
Bankowa Regionalna Izba Rozliczeniowa - podporządkowane są jej wszystkie oddziały banków
System SIBIR - powierzany przepływ pieniądza
W 1994 Bank wdrożył system elektroniczny przepływu pieniężnego:
IMBIR - nowy system, wdraża się, dokonuje ZUS-owskie przygotowane do tego systemu, następuje skanowanie danych.
Bilans banków - układ banków różni się od bilansu przedsiębiorstwa. Aktywa (kryterium płynnoœci od najbardziej do najmniej):
1. gotówka
2. rezerwy
3. krótkoterminowe papiery wartoœciowe
4. papiery długoterminowe
5. kredyty
6. akcje, udziały
7. œrodki trwałe
8. wartoœci niematerialne i prawne
Układ podmiotowy:
1. instytucje finansowe (banki, ubezpieczenia, firmy leasingowe, fundusze inwestycyjne)
2. budżet
3. klienci
Kryterium płynnoœci:
1. wkłady na żądanie
2. wkłady terminowe
3. zobowiązania banku z tytułu wyemitowanych papierów
4. rezerwy ogólne (tworzone z zysku netto), celowe (na należnoœci i zobowiązania pozabilansowe, ekspozycje bankowe, wchodzą w koszty obciążające zysk netto)
11 banków zanotowało w 2002 stratę, 3 banki (BRE Bank, Kredyt Bank, BGŻ) zanotowało ogromne straty. Przyczyną jest spowolnienie wzrostu gospodarczego, zwiększa się bezrobocie, spada inflacja (która spowodowała obniżkę stóp %) spadły marże, spadły przychody odsetkowe o 20%.
Kapitały własne:
1. fundusze własne
2. podstawowe
3. uzupełniające
Art.127 Prawa Handlowego:
Fundusze podstawowe:
1. fundusze zasadnicze:
a) w b. Państwowym:
- f. Zakładowy
- f. Zapasowy
- f. Rezerwowy
b) w b. S.A.:
- f. Zakładowy
- f. Zapasowy
- f. Rezerwowy
c) w b. Spółdzielczym
- f. Udziałowy
- f. Zasobowy
- f. rezerwowy
2. fundusze uzupełniające:
a) f. Z aktualizacją majątku trwałego
b) depozyty œrodków długoterminowych
c) zobowiązania podporządkowane: pożyczka udzielona przez akcjonariuszy klientom banku musi spełniaćd) warunki:
· umowa pożyczki podpisana na 5 lat
· co roku umarza się 20% pożyczki
· w przypadku upadłoœci banku œrodki (pożyczka) wypłacana w ostatniej kolejnoœci:
- zobowiązanie do Skarbu Państwa
- zobowiązanie wobec pracowników
- kredyty
- akcje zwykłe
- papiery uprzywilejowane
- pożyczki podporządkowane
Pożyczka (art.720 KC) - zobowiązanie się do przeniesie na własnoœć biorącego okreœloną iloœć pieniędzy, a biorący zobowiązuje się do oddania tej samej iloœci
- może być- odpłatna
- może być- zwrotna
Cechy banków:
1. samodzielnoœć2.
3. konkurencyjnoœć4. - wynika z samodzielnoœci
5. samofinansowoœć6. - sposób prowadzenia gospodarki finansowej, z własnych przychodów - koszty
7. komercjalizm - wybór tych usług i produktów, które przynoszą dochów, rezygnacja z tych które dochodu nie przynoszą
ródła finansowania działalnoœci bankowej:
1. kapitały założycielskie (regulowane dyrektywą unijną, co najmniej 5000000 Euro, wynikającej z emisji akcji: 1000000Euro - gdy są pod specjalną opieką)
2. fundusze rezerwowe
3. œrodki lokowane w baku
4. kredyty BC
5. lokaty międzybankowe
6. emisja papierów wartoœciowych
7. pożyczki podporządkowane
8. pożyczki z Bankowego Funduszu Gwarantowanego
Banki spółdzielcze - minimalny kapitał założycielski to 1000000Euro pod warunkiem, że się będą zrzeszać, a gdy bank spółdzielczy nie będzie się zrzeszał to kapitał założycielski 5000000Euro. W 2010 mają uzyskać 1000000 bo teraz nie mają tyle. Aport nie może przewyższać 15% kapitału założycielskiego. Gdy bank już działa to aport może wynosić 15% kapitału własnego.
Nadzór bankowy - sprawuje Komisja Nadzoru Bankowego, nie jest organem NBP, to działanie specjalne do 1997 sprawował NBP. Na czele KNB - prezes NBP. F. Wykonawcza - Generalne Inspektorat Nadzoru Bankowego.
Cele nadzoru bankowego:
· zapewnienie bezpieczeństwa œrodków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz zgodnoœci działania banków z przepisami, statutem i decyzją, zezwoleniem
Różnica między produktami a operacjami bankowymi:
1. operacje nie są materialne
2. produkcja i konsumpcja występują jednoczeœnie
3. w usłudze występuje też klient
4. w usługach bankowych dominują ludzie
Produkt bankowy - jednolity, wyraŸnie wyodrębniony pod względem formalnym i cenowym składnik oferty bankowej (nie będzie nim kredytowanie, ale kredyt na zakup samochodu_, w ofercie banki mają 100-120 produktów
Czynnoœci bankowe tworzą operacje bankowe:
1. bierne - gromadzenie œrodków pieniężnych od klientów banku, ryzyko ponosi deponent
2. czynne - udzielanie kredytów, pożyczek poprzez angażowanie wczeœniej zgromadzonych œrodków pieniężnych, ryzyko po stronie banku
3. poœredniczące - usługi na zlecenie i koszt klienta, banki nie angażują swoich œrodków pieniężnych, np. utworzenie rachunku banku
Kredyt - stosunek ekonomiczny między wierzycielem a dłużnikiem polegającym na odstąpieniu przez jednej ze stron wierzyciela, drugiej stronie dłużnika, okreœlonej wartoœci w pieniądzach lub towarze na warunkach zwrotu równowartoœci w ustalonym terminie z wynagrodzeniem dla właœciciela.
Cechy:
· zwrotnoœć·
· odpłatnoœć·
Funkcje kredytu bankowego:
1. emisyjna - kredyt to narzędzie emisji pieniądza
2. dochodowa - umożliwia dokonanie dodatkowych wydatków
Cechy kredytu bankowego:
1. zwrotnoœć2.
3. odpłatnoœć4.
5. oddanie do dyspozycji a nie na własnoœć6.
7. celowy charakter
8. okreœlona kwota, której nie można powiększyć9.
Zdolnoœć kredytowa - zdolnoœć do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami:
· bieżąca
· perspektywiczna
Rodzaje kredytu:
1. w rachunku bieżącym (limit odnawialny lub czasowym)
2. w rachunku kredytowym (zadłużenie)
WYKŁAD VIII
Liberalizacja czynnoœci - coraz więcej podmiotów wykonuje czynnoœci, które kiedyœ były przeznaczone dla banków
Zasada 1 licencji - bank , który ma oddział w jakimœ kraju członkowskim może otwierać oddziały w innych krajach bez zgody KRNB.
Przeciętnie tworzono w każdym kraju 33 oddziały 33 banków. Występuje tu zapotrzebowanie na operacje złożone.
Zatrudnienie w bankach w Polsce
Liczba placówekZmianaZatrudnienieZmianaPKO BP1253-1397667-674Pekao S.A.8271546900-237PBH PBK487-38243-1910BZ WBK432-99133-630Kredyt Bank38506971-429BIG BG367-28b.d.b.d.BGŻ339-227069-483ING BSK338-77505-162B.Handlowy170-54850-350Invest Bank121-101138-33431.12.200231.12.200131.12.200221.12.2001WV Bank1017530
Wzrost liczby placówek bankowych w UE w 1997-2000:
· Szwecja - 18.4%
· Holandia -14.1%
· W. Bryt. -13.0%
· Niemcy -10.4%
· Belgia -5.6%
· Austria - 4.5%
· Francja - 2.7%
· Hiszpania 3.3%
· Irlandia 6.8%
· Dania 10.2%
· Włochy 11.6%
· Portugalia 13.7%
· Grecja 28.1%
· UE ogółem -3.0%
Liczba placówek na milion mieszkańców w 2000:
· Hiszpania 997
· Niemcy 727
· Luxemburg 689
· Austria 665
· Belgia 564
· Portugalia 553
· Włochy 489
· Dania 450
· Francja 427
· Holandia 388
· Grecja 268
· Irlandia 267
· W. Bryt. 239
· Szwecja 232
· UE œrednio 507
· Polska 203
Spółdzielcze Kasy Oszczędnoœciowo-Kredytowe (SKOK) - wielka konkurencja banków; tworzy się je w zakładach pracy, tu nie działają prawa bankowe, nie tworzy się rezerwy obowiązkowej.
DepozytyPożyczki19960.2%0.7%19970.3%0.8%19980.4%1.0%19990.5%1.2%20000.5%1.5%20010.8%1.5%20021.2%1.8%
Oferty urzędów pocztowych:
1. pocztowe - tradycyjne:
- listy
- paczki
- przekazy
2. usługi na rzecz sektora bankowego i instytucji finansowych:
- czeki
- książeczki oszczędnoœciowe
- wpłaty i wypłaty z rachunków
3. bankowe z Bankiem Pocztowym:
- rachunki lokat bankowych
- bieżące rachunki
- kredyty konsumpcyjne
- pożyczki, doradztwo finansowe
4. usługi towarzyszące:
- informacja o skradzionych kartach
- obsługa baz danych
Instytucje w UE - nie ma pojęcia bank jest tylko nazwa, zakres obowiązków banków i instytucji finansowych:
1. instytucje kredytowe - przypomina bank uniwersalny:
- I dyrektywa - jej działalnoœć- polega na przyjmowaniu depozytów innych funduszy podlegających zwrotowi i udzielaniu kredytów na rachunek własny
- II dyrektywa - wymieni rodzaje usług, których instytucja może œwiadczyć- i które podlega wzajemnemu uznaniu między krajami.
Wykaz tych rodzajów obejmuje 14 punktów:
· przyjmowanie depozytów
· udzielanie kredytów
· leasing kapitałowy, podobny do kredytu bankowego
· transfer œrodków pieniężnych
· emisja i administrowanie œrodków płatnoœci
· udzielenie gwarancji i innych zobowiązań pozabilansowych
· operacje terminowe opcyjnie
· obrót na rachunek lub klienta instrumentów rynku pieniężnego
· doradztwo w zakresie usług kapitałowych
· usługi brokerskie
2. instytucje finansowe
3. firm inwestycyjna
Banki spółdzielcze:
Udział w aktywach sektora bankowego:
19936.6%19945.3%19954.8%19964.6%19974.5%19984.3%19994.2%20004.2%20014.6%20025.0%
Cechy Banku spółdzielczego (1990-1650 banków) - cecha banku spółdzielczego był ich lokalny charakter, ale ustawa 31.01.1989 przyjęła model bankowoœci uniwersalnej i wg tego modelu miały pracować banki spółdzielcze (ogólnokrajowy charakter). Wtedy banki zaczęły upadać bo istniało duże ryzyko działalnoœci ogólnej (niepewni kredytobiorcy itp.).
I ustawa 1999 - obszar działalnoœci banków spółdzielczych to gmina; można należeć do zrzeszeń które się samemu wybiera. Dziœ 450 banków spółdzielczych; kapitałowe 300000Euro, 600000Euro w 2006, 2000000 w 2010r.
4 zrzeszenia:
· BPS - Bank Polskiej Spółdzielczoœci ok. 869 banków w całym zrzeszeniu, 197,1 mln f. Własnych, zysk netto 11,7%, 4,2 mld 2000-2002r.
· GBW
· MR Bank
· SBR „Sch”
II ustawa 2002 - wzrost znaczenia BS, jest zobowiązany jest zrzeszać się na okreœlonych zasadach:
a) umowa zrzeszenia
b) BS musi nabyćc) co najmniej 1 akcję banku zrzeszającego
d) Umowa musi regulowaće) wszystkie stosunki wzajemnie
f) BS prowadzi działalnoœćg) na terenie powiatu, w którym m siedzibę
h) Może z zgodą zrzeszenia prowadzići) działalnoœćj) na innym terenie.
Najpierw BS są spółdzielniami, może być zakładany przez osobę fizyczne, cel zgodny z ustawą o spółdzielczoœci, mogą działać tylko gdy uzyskują zgodę KNB. Czynnoœci:
· przyjmowanie wkładów pieniężnych
· prowadzenie rachunków bankowych
· mogą udzielić· kredytu osobie fizycznej, prawnej, zamieszkującej n terenie działania BS
· zrządzenie portfelem
· przechowywanie i administrowanie papierów wartoœciowych
Instytucje finansowe - podmiot inny niż instrumenty kredytowe, których podstawową działalnoœcią jest nabywanie akcji lub wykonywanie 1 lub więcej działań, które są wyszczególnione w załączniku. Różnice: instytucje finansowe nie mogą przyjmować depozytów od ludzi.
Firma inwestycyjna - podobna do biura maklerskiego, osoba prawna prowadząca stałą działalnoœć polegającą na zawodowym œwiadczeniu usług inwestycyjnych na rzecz osób.
Zakres działalnoœci:
· zdobywanie papierów wartoœciowych
· udziały w funduszach inwestowania zbiorowego
· instrumenty pieniężne (bony, weksle)
· operacje na rachunkach terminowych
· doradztwo dla firm
Rodzaje form inwestycyjnych w zależnoœci od zakresu:
· najmniejszy 50000Euro - nie mają uprawnień do przyjmowania œrodków zajmujących się przekazywaniem zleceń
· 125000 Euro - przyjmowanie zleceń + przekazywanie zleceń, zarządzanie indywidualnym portfelem, dyspozycja œrodkami
· 730000 Euro - + przyjmowanie rzeczy w depozyt (papiery wartoœciowe)
Formy organizacyjne w UE:
1. oddział - miejsce działalnoœci stanowiące prawnie zależną częœć2. instytucji kredytowych w których prowadzi się wszystkie operacje dozwolone instytucjom kredytowym
3. filia - samodzielny podmiot prawny.
WYKŁAD IX
Bankowoœć inwestycyjna:
· wszelka działalnoœć· głównie korporacji na rynku. BI wykonują wszystkie czynnoœci związane z kapitałem
· wszystkie dziedziny działalnoœci rynku kapitałowego - r. Pierwotny i wtóry, zarządzanie funduszami, ryzykiem
· niektóre dziedziny z r. Kapitałowego
· gwarantowanie emisji i pozyskiwania kapitału:
1. obrót papierami wartoœciowymi i zarządzanie funduszami
2. doradztwo finansowe i zarządzanie finansowe
3. operacje rynku pieniężnego
4. operowanie instrumentami pochodnymi.
Rola agenta - plasuje emisje na rynku pierwotnym, trzeba mieć znajomoœć r. kapitałowego, poœrednictwo w zakresie sprzedaży papierów wartoœciowych
Działalnoœć brokerska - kupno i sprzedaż papierów wartoœciowych na rachunek osób trzecich, przeważnie jest to kredyt pod zastaw papierów wartoœciowych, które inwestor chce kupić
Działalnoœć dealerska - na rachunek własny, działalnoœć spekulacyjna
Ventures capital - inwestycje zwiększonego ryzyka:
· kapitał kierowany do branż technologii, które mają wykreować· nową firmę lub produkt
· nie notowane na giełdzie, mają one wysokie ryzyko jest z wysoka stopa zwrotu
· koszt własny - przez inwestorów do małych i œrednich przedsiębiorstw, które mają innowacyjny produkt lub metodę, które są nieoczekiwane przez rynek czyli jest duże ryzyko
· opis inwestowania w przedsięwzięcia których wysoki poziom niepewnoœci, dzieli ryzyko za pomocą tradycyjnych analiz tynkowych
Inwestycje bezpoœrednie - private placement - pozyskiwanie prywatnych inwestorów przez niepubliczne emisje papierów wartoœciowych. Musimy znaleŸć pożyczkodawcę który przez kilka lat będzie miał wolny kapitał
Własne angażowanie kapitałowe - z własnych œrodków i różnego rodzaju przedsięwzięcia ryzykowne ale zyskowne.
Zarządzanie aktywami - assets mangement - warunki np. stopa zwrotu, agresywna gra na rynku.
Doradztwo - zawsze płatne, prestiżowe, zarządzanie aktywami, projektami, restrukturyzacją, wydawanie opinii