SPOSOBY PRODUKCJI
Współcześnie występują 3
wysokim stopniem integracji
stowarzyszenia, kluby, fundacje,
- długi okres załatwienia formalności
- agrarne
podstawowe typy gospodarki
gospodarczej, infrastruktury)
kapitał to także system wartości i
- częste zmiany w przepisach
- fordystyczne (długie linie
rynkowej:
przekonań obowiązujących w
dotyczących prowadzenia
produkcyjne, duże zakłady, mała
1. Neoliberalna(wolna)
Charakterystyczne procesy dla
społeczeństwie np. mamy wpływ na
działalności gospodarczej
elastyczność)
2. Społeczna
aglomeracji:
funkcjonowanie państwa
- postfordystyczne
3. Socjalna(państwo dobrobytu)
- codzienna wymiana półproduktów,
· naczelny cel funkcjonowania –
3 Obojętne przy podejmowaniu
- społeczeństwo informatyczne
wyrobów, towarów między przeds.
przetrwanie biologiczne narodu
działalności
(najwyższy poziom)
Polityka liberalna - polityka, wg której
- codzienne wędrówki do pracy
im mniej państwo ingeruje w
- występowanie wspólnych urzędów
· Polska jest na bardzo niskim
Obecnie zmniejszyła się liczba krajów
gospodarkę tym lepiej (J. K. Mikke)
infrastrukturalnych
poziomie z kapitałem społecznym
!* CZYNNIKI UNIWERSALNE
o gosp. agrarnej i fordystycznej
- występowanie wspólnych miejsc
LOKALIZACJI JEDNOSTEK
SZCZEBLE
cotygodniowego wypoczynku
· ! 4 RODZAJE BARIER
GOSPODARCZYCH
GLOBALIZACJA
- korporacje
Oznacza tworzenie nowego typu
- państwa
KONURBACJA [łac.], urb. typ
· 1. Bariery strukturalne – wynikają ze 1 Dostępność komunikacyjna i
powiązań między przedsiębiorstwami,
- regiony, miasta
policentrycznej aglomeracji miejsko-
struktur zagospodarowania
telekomunikacja, dostępność
państwami i społeczeństwami. Jest
- przedsiębiorstwa
przemysłowej, w której żadne miasto
przestrzennego miasta ( struktura
przestrzenna, niezawodność dotarcia
określeniem procesu, w którym
nie ma znaczenia dominującego (np.
zabudowy centrum miasta)
na czas
wydarzenia, decyzje i działania
KTN ( Korporacja trans narodowa ) –
GOP).
występujące w jednej części świata
firma globalna posiadająca zdolność
· 2. Bazy fizjograficzne – wynikają one 2 Występowanie wysoko
mają znaczące konsekwencje dla
do wykorzystywania źródeł dochodu
- jest to duży ośrodek miejski w którym z cech fizycznych terenu (np. spadki
wykwalifikowanej siły roboczej o
pojedynczych ludzi i całych
w różnych obszarach przestrzeni
oprócz funkcji lokalnych pełnione są
terenów, wody gruntowe)
różnym profilu kształtowania
społeczeństw w odległych nawet
światowych.
funkcje o zasięgu regionalnym,
częściach globu. Obszarami
krajowym i międzynarodowym
· 3. Bariery funkcjonalne – wynikają z 3 Infrastruktura techniczna (dobrze
globalizacji są finanse, rynki, strategie KORPORACJE WIELONARODOWE,
rozmieszczenia funkcji
rozwinięta)
konkurencyjne, technologia, badania i
przedsiębiorstwa, firmy
przestrzennych ( nie można
rozwój wiedzy, modele konsumpcji i
międzynarodowe, ponadnarodowe,
O randze metropolii świadczy zasięg
lokalizować funkcji kolizyjnych )
4 Możliwość uzyskania ulg lub
style życia, regulacje prawne, a także spółki kapitałowe, prowadzące
przestrzenny pełnionych przez nią
zwolnienia od podatku, taniego
obraz ujednoliconego świata.
działalność gosp., w co najmniej 2
funkcji
· 4. Bariera technologiczna – wynika z kredytu bądź gwarancji kredytowej.
Globalizacja zapewnia korzyści
krajach i tworzące zintegrowany,
- światowe ( Nowy Jork, Paryż,
parametrów technicznych i
wynikające przede wszystkim z
międzynar. system powiązań gosp.,
Londyn, Tokio )
technologicznych urządzeń,
5 Możliwość wykorzystania wolnych
rozszerzania skali produkcji i
podporządkowany wspólnej strategii.
- kontynentalne ( Berlin, Praga )
infrastruktury komunalnej (wodociągi,
obiektów i gruntów komunalnych
przedłużania cykli życia produktów.
- międzynarodowe
linie energetyczne)
Cechy KTN
- krajowe
6 Sprzyjający klimat inwestycyjny,
WPŁYW GLOBALIZACJI NA
- wysoka mobilność przestrzenna
przychylność władz i społeczeństwa
ROZWÓJ MIAST I OBSZARÓW
- duża wartość kapitału
OBSZAR METROPOLITALNY –
lokalnego
METROPOLITALNYCH
- wysoka zdolność do tworzenia i
obszar wyznaczony zasięgiem
absorpcji innowacji
oddziaływania gosp. i świadczenie
7 Możliwość realizacji wspólnych
- Intensyfikacja światowej konkurencji
- rozwinięte struktury organizacyjne
usług ośrodka miejskiego
projektów inwestycyjnych w oparciu o
w handlu międzynarodowym
odpowiadające strukturom państwa
partnerstwo publiczno-prywatne
- Wyraźny wzrost niepewności
MIASTO – jest to obszar o wysokiej gospodarowania (zmiany oprocent.
GENERAL MOTORS | FORD |
koncentracji ludności, zabudowy,
8 Dostęp do środków akademickich i
kapit., w poziomie inflacji i bezrobocia, SHELL
infrastruktury i miejsc pracy o
badawczo rozwojowych,
duże skoki kursów walut)
charakterze pozarolniczym.
umożliwiających przeszkolenia
- wykształcenie się odmiennego od
Tempo rozwoju KTN 21% | krajów
pracowników, dostęp do innowacji,
dotychczasowego sposobu
najw. 6%
URBANIZACJA – to ciągły proces
technologii
organizowania działalności
Miasto rozwija się w sposób skokowy.
wzrostu ilości i wielkości miast
gospodarczej
9 Brak silnych związków zawodowych
- zwolnienie tempa rozwoju krajów
UŻYTKOWNICY MIASTA
uprzemysłowionych
PRACA | ZIEMIA | KAPITAŁ |WIEDZA
FAZY URBANIZACJI
10 Chłonność rynku lokalnego
- przyśpieszony upadek okręgów
3 Grupy użytkowników
surowcowych i uprzemysłowionych
11 Dobra jakość środowiska
- powstanie i rozwój przeds.
dla ludności
PRZESTRZEŃ
1. URBANIZACJA – charakteryzuje naturalnego
międzynarodowych o światowym
jedna z podstawowych (oprócz czasu)
się tym, iż rośnie liczba ludności miast 1. Space behavioral -
zasięgu działania
cech materii.
(aglomeracji) przy czym dynamika
zapotrzebowanie
12 Dostęp do zasobów____________
- rosnący udział usług w PKB
wzrostu ludności w obszarze
2. Space location – lokalizacja
o wysokim standardzie
- wyeksploatowanie tradycyjnych
- OBSZAR CENTRALNY – jest to
centralnym jest wyższa niż w
dla jedn. gospod.
regionów surowcowych
obszar o wysokim poziomie rozw.
obszarach zewnętrznych
13 Stabilizacja polityczna obszaru
- zwiększona konkurencja ze strony
3. Space developmental – rozwój
gosp., duża akumulacja kapitału,
występowania tradycji kulturowej
krajów azjatyckich o innej strukturze
(budowa)
rozwinięta infrastruktura, zdolność do 2. SUBURBANIZACJA – liczba
pracy
tworzenia i absorpcji innowacji.
ludności miasta (aglomeracji) rośnie
!* KORZYŚCI AGLOMERACJI
- skrócenie cyklu życia produktu
- OBSZAR PERYFERYJNY – j.w. ale przy czym liczba ludności na
(SKUPIENIA)
- dążenie inwestorów do skrócenia
Użytkownicy
nie posiada zdolności do innowacji
obszarach zewnętrz. przyrasta
czasu zwrotu kapitału
1.
Ludność
tylko do absorpcji
szybciej a niżeli w obszarze
Korzyści skupienia, dzielą się na 2
2.
Jednostki gospodarcze
podstawowe kategorie:
ATRYBUTY GLOBALIZACJI
- OBSZAR MARGINALNY – odbiera
centralnym.
negatywne skutki procesów
· Te 3 rodzaje zachowań występują
globalizacji; występują negatywne
3. DEZURBANIZACJA
*1. Korzyści lokalizacji – wynikają ze
- swobodny przepływ ludzi, kapitału,
zgodnie z naszymi
trendy rozw. gosp.; brak jest
(deurbanizacja) – cechuje się
skupienia na danym obszarze
technologii, informacji
zapotrzebowaniami
potencjału endogenicznego
odpływem ludności z miast
przedsiębiorstwa o tym samym lub
zbliżonym profilu produkcji
FORMY GLOBALIZACJI
pozwalającego na odwrócenie
(aglomeracji) na obszary zewnętrzne
!* JEDNOSTKI GOSPODARCZE
negatywnych trendów
(kryzys wielkich miast)
- wyróżniam 2 kategorie walorów
gospodarczych
*Główne źródła korzyści lokalizacji
- g. rynków i strategii
użytkowych przestrzeni to:
4. REURBANIZACJA – zjawisko
- g. finansów i własności kapitałów
NIC – brak czasu i przestrzeni
łączenia się aglomeracji
- istnienie wyspecjalizowanej dla
- g. technologii, wiedzy oraz badań
1. Zasoby – atrakcyjność danej
wielkomiejskich w systemy
potrzeb działalności gospodarczej
naukowych
lokalizacji z punktu widzenia
metropolitarne typu megalopolis oraz
infrastruktury
- g. rządzenia i regulacji prawnych
możliwości pozyskania wszystkich
charakteryzujące się silnym rozwojem
- wyspecjalizowanie ___________
- g. postrzegania, świadomości, idei i DEFINICJE
niezbędnych czynników produkcji
usług w strefach peryferyjnych,
instytucji obsługowych
wartości
strefach aglomeracji, obecnie proces
- wykwalifikowanej siły roboczej
- polityczne ujednolicenie świata
SYSTEM OSADNICZY – jest to sieć 2. kat. popytu – atrakcyjność danej
ten zaznacza się w USA i Japonii.
- możliwość nawiązania współpracy z
jednostek osadniczych wraz z ich
lokalizacji z punktu widzenia
jednostkami gospodarczymi o
zewnętrznymi i wewnętrznymi
[ z notatek: powoli zaczyna wzrastać
możliwości zbytu produkowanych
podobnym profilu
powiązaniami
liczba ludności miast przy czym
dóbr i usług
Najwyższa konkurencja jest między
większą dynamiką cechuje się obszar
- możliwość przejmowania korzyści
korporacjami zjednoczonymi w bloki
- stare ( Europa, Azja )
tzw. Pozytywnej konkurencji
- nowe ( USA, Australia )
centralny (odrodzenie się wielkich
!* kryterium lokalizacji jedn.
gospodarcze:
miast) ]
gospodarczej to maksymalizacja
- pozytywne efekty konkurencji (Dolina
lub
Krzemowa –USA ; skupisko
walorów użytkowych popytu i podaży
UE , ang. European Union
- skoncentrowane ( USA, Australia )
przemysłu włókienniczego )
- rozczłonkowane ( Rosja )
PROGI (BARIERY) ROZWOJU
CZYNNIKI UWZGLĘDNIAJĄCE
NAFTA-PÓŁNOCNOAMERYKAŃSKI
GĘSTOŚĆ SYSTEMU
MIAST
PRACE PRZEDSIĘBIORCÓW PRZY
UKŁAD WOLNEGO HANDLU, ang.
OSADNICZEGO – jest to średnia
PODEJMOWANIU DECYZJI
· KLASTER – obszar na którym
North American Free Trade
odległość miast
LOKALIZACYJNYCH
zlokalizowane są firmy o podobnym
Agreement
· Miasto jest systemem złożonym
profilu produkcji bądź o
· Miasto rozwija się w sposób
UKŁAD OSADNICZY – jest to obszar 1 Czynniki stymulujące podjęcie
komplementarnym zakresie produkcji
CEFTA-ŚRODKOWOEUROPEJSKIE
dialektyczny tzn. że w procesach
zasiedlenia się ludności wyznaczony
działalności inwestycyjnej
np. klaster meblowy.
POROZUMIENIE O WOLNYM
rozwoju nie ma równowagi
codziennymi wędrówkami do pracy
- zasady i kwalifikacje siły roboczej
HANDLU, Central European Free
· Rozwój miasta ma charakter ciągły
- wysoka chłonność rynku lokalnego
Trade Agreement, międzynar. umowa
- układy pierwotne oparte na
· Istnienie napięć w rozwoju miast jest jednorodnym miejscu pracy np.
- rozwinięta infrastruktura rynkowa i
gosp., zawarta 1992 w Krakowie
barierą obiektywną
*2. Korzyści urbanizacji – wynikają z
osada przy szybie wydobywczym
transportowa
przez Czechy, Polskę, Słowację i
faktu zlokalizowania się w obszarach
- sprawny system telekomunikacji
Węgry weszła w życie 1994; do
- układy wtórne oparte o wiele
! KLASYFIKACJA BARIER
miasta, czyli związku firmy z
różnorodnych miejsc pracy
- przychylność władz lokalnych wobec
CEFTA przystąpiły też: Słowenia
gospodarką infrastruktury i komunalną
inwestorów
(1996), Rumunia (1997) i Bułgaria
- układy terytorialne – wiele
· 1. Bariera ilościowa w rozwoju
różnorodnych form pracy z przewagą
- jasność, klarowność i stabilność
(1999) Celem porozumienia było
miasta: brak wolnych terenów
*Główne źródła korzyści to:
usług
przepisów ustalonych przez władze
przezwyciężenie zastoju we
inwestycyjnych (uzbrojenie terenu)
- wysoko wykwalifikowana siła
(ich formy: aglomeracje, konurbacje,
lokalne
wzajemnych stosunkach handl. i
brak środków finansowych na rozwój
robocza
obszary metropolitalne)
lepsze przygotowanie się do udziału
infrastruktury
- rozwinięta infrastruktura w tym
2 Nie zachęcające do podejmowania
w procesie integracji europejskiej.
· 2. Bariera jakościowa – niska jakość drogowa i komunikacyjna ( obniżenie
AGLOMERACJA – obszar cechujący
decyzji
funkcjonowania urzędów, niski
jednostkowego kosztu transportu )
APEC - WSPÓŁPRACA
się wysokim poziomem
poziom wykształcenia, zła jakość
- wysoka stopa bezrobocia i związana
- istnienie firm obsługowych ( co daje zurbanizowania (stosunek ludności
z nią patologia społeczna
EKONOMICZNA AZJI I PACYFIKU,
środowiska, brak kapitału
możliwość obniżki kosztów
zamieszkałej w miastach do ogółu
- wysokie zagrożenie wynikające z
ang. Asia-Pacific Economic
społecznego
funkcjonowania poprzez tzw.
ludności) na którym występuje jedno
przestępczości
Cooperation
· ! Kapitał społeczny – to co wypełnia outsourcing ).
lub kilka jednostek osadniczych typu
- degradacja środowiska naturalnego
przestrzeń między ludźmi, to:
- Obniżenie kosztów funkcjonowania
miejskiego z których jedna lub kilka
- trudności ze znalezieniem lokalu
instytucje, organizacje,
poprzez użytkowanie infrastruktury
pełni funkcję dominującą. Cechuje się
- wysokie ceny ziemi
komunalnej
· walory użytkowe obsługi – związane
*Koszty niekorzyści:
z dostępnością i jakością placówek
- wyczerpanie się terenów, nie ma
usługowych (kryterium lokalne
możliwości wynajęcia nieruchomości
ludności jest maksymalizacją
- niewydolność infrastruktury
walorów użytkowych przestrzeni)
- rosną jednostkowe koszty transportu
- spada jakość pracy otoczenia
!* RELACJA WŁADZA A
instytucji i otoczenia rynkowego
JEDNOSTKI GOSPODARCZE
- obniżenie jakości środowiska
naturalnego
· jednostki gospodarcze są kreatorem
- rośnie cena siły roboczej
miejsc pracy, kreatorem dobrobytu
· jednostki są realizowane na
działalność zysku
!* 6 GŁÓWNYCH CZYNNIKÓW
· władze muszą z jednej strony dążyć
LOKALIZACJI JEDNOSTEK
do wspierania działalności
GOSPODARCZYCH
gospodarczej a z drugiej strony
muszą kontrolować ze względu na
1 Walory użytkowe zasobów (podaży)
wzrost kosztów społecznych
· władze muszą myśleć w kategoriach
2 Walory użytkowe popytu
długookresowych, jednostki
zorientowane są na jak najszybszy
3 Dążenie do zwiększenia rozmiarów
zwrot kapitału
działalności w celu obniżenia kosztów
· władze są od tego aby interes ogółu
jednostkowych
był nadrzędny do partykularnych
interesów jednostki
4 Terenochłonność – wielkość terenu
do wartości uzyskiwanych efektów
!* PRZYKŁADOWE PYTANIA
5 Spójność wewnętrzna jednostki
1. Co to są walory użytkowania?
gospodarczej (jej podatność na
2. Czynniki lokalizacji
podziały lokalizacyjne)
3. Co to są efekty zewnętrzne?
4. Co to jest klaster (claster)?
6 Bezwładność struktur
przestrzennych (dotyczy tendencji do
ograniczania zmian dotychczasowych
EKONOMIKA (łc. oeconomicus z gr.
miejsc działalności)
oikonomikós związany z
zarządzaniem domem,
ekonomiczny?) 1. dział ekonomii
!* TENDEDNCJE W
zajmujący się poszczególnymi
ZACHOWANIACH
gałęziami gospodarki wraz z relacjami
PRZESTRZENNYCH:
pomiędzy nimi (np. e. handlu,
transportu) oraz zagadnieniami
1 Funkcje usługowe
zwianymi z rodzajami działalności
(wyspecjalizowane i
gospodarczej (np. e. przedsiębiorstw).
niewyspecjalizowane)
2. gospodarka, zarządzanie czymś.
2 Funkcje o zasięgu lokalnym i
ponadlokalnym
3 Funkcje terenochłonne loklizują się
na obrzeżach miast (np. Salon
Samochodowy)
4 Tendencje do koncentracji funkcji o
zbliżonym profilu
5 Koncentracje funkcji
komplementarnej
6 Tendencja do utrzymywania dzielnic
bądź ulic
7 Wpływa opinia o danym miesiącu
!* POZIOM ŻYCIA – ilość dóbr i usług w których posiadanie możemy wejść
swoimi zasobami finansowymi
!* JAKOŚĆ ŻYCIA – subiektywna
ocena poziomu życia (czyli poziom
zadowolenia z tego co mamy)
!* ZASPOKOJENIE POTRZEB
BYTOWYCH
1 Poziom oceniamy wg 2 kryteriów:
· co było kiedyś?
· co jest tu i jak jest gdzie indziej?
(porównujemy się do innych poprzez
czas i przestrzeń, poruszamy się w
czasie i przestrzeni).
2 Dotyczy alokacji inwestycji w
określonych sferach (malejąca
krańcowa użyteczność produkcji)
!* FUNKCJE JAKOŚCI ŻYCIA
!* LUDZIE
· warunki bytowe – są to relacje
między człowiekiem a szeroko
rozumianym otoczeniem
· warunki bytowe – są kategorią
obiektywną, opisywalną i mierzalną
!* WALORY UŻYTKOWE
PRZESTRZENI W ODNIESIENIU DO
LUDNOŚCI
· walory użytkowe mieszkania (tj.
cena, dostępność, stan techniczny,
walory sąsiedztwa)
· walory użytkowe pracy – podobnie
jw. – traktowane szeroko:
dostępność pracy zgodnie z
kwalifikacjami, zagospodarowanie,
możliwość rozwoju, środowisko
pracy