Program zajęć zorganizowanych z okazji „Dni Sprzątania Świata”(17-19

września 2004 r.)

dla klas I-VI w Szkole Podstawowej nr.4 w Wałczu

-------------------------------------------------------------------------------------------------

opracowała: mgr Maria Kaliszczak

Tak wiele ostatnio słyszymy, mówimy, a takŜe robimy na rzecz ochrony środowiska.

I całe szczęście…jest szansa zachować chociaŜ część naturalnej przyrody dla przyszłych

pokoleń.

Jestem nauczycielem przyrody w szkole podstawowej. Zdaję sobie sprawę, Ŝe mam

wpływ na świadomość ekologiczną swoich uczniów. Staram się uwraŜliwić ich na

piękno przyrody, a równocześnie uświadomić im, jak duŜa jest ich rola w utrzymaniu

czystości środowiska. RóŜnego typu akcje lokalne, a takŜe ogólnopolskie, które

wydawać by się mogło nie zawsze przynoszą określony, wymierny efekt powoli budzą

świadomość ekologiczną.

UwaŜam, Ŝe na etapie szkoły podstawowej powinniśmy szczególnie dbać o

zaszczepienie podstawowej wiedzy ekologicznej wśród uczniów, która w dalszych

etapach nauki odpowiednio poszerzona – w efekcie pozwoli nam spać spokojnie.

Chciałabym przedstawić propozycję organizacji „Dni Sprzątania Świata”, którą udało

mi się zrealizować w naszej szkole. .Na podstawie rozmów z uczniami, a takŜe

obserwacji ich działań, zainteresowania tematem mogę stwierdzić, Ŝe zamierzony efekt

został osiągnięty i mam nadzieję, Ŝe zaowocuje w przyszłości.

Z hasłem tegorocznej akcji - „Ekologicznie poproszę” oraz z zasadami eko-konsumenta

uczniowie mogli się zapoznać na tablicach ogłoszeniowych oraz korytarzach

szkolnych.

Uczniowie na róŜnych poziomach mieli zróŜnicowane formy zajęć. Zajęcia klas I-V

odbywały się na terenie szkoły. Klasy szóste ( w naszej szkole jest ich sześć) miały

zajęcia w terenie, zostały podzielone na trzy grupy. Jedna z grup została przyjęta w Urzędzie Miasta przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska, którzy przedstawili

uczniom informacje dotyczące stanu środowiska w naszym mieście, a takŜe swoje

dokonania w zakresie dbałości o nie. Chciałabym dodać, Ŝe pytania uczniów

skierowane do pracowników wydziału świadczyły o duŜym zainteresowaniu uczniów

poruszanym problemem.

Druga grupa klas szóstych wyruszyła na zajęcia terenowe do lasu w nadleśnictwie

Morzyce ( gmina Wałcz) w ramach których poznała ścieŜkę przyrodniczo leśną

biegnącą wzdłuŜ przepięknego krajobrazu lasu bukowego wokół jeziora Raduń. Z tablic

umieszczonych na ścieŜce dzieci mogły bliŜej się zapoznać z fauną i florą okolicy.

Poznając ścieŜkę uczniowie równocześnie posprzątali teren do niej przyległy. Ognisko,

pieczone na nim kiełbaski - były przyjemnym akcentem kończącym zajęcia tej grupy.

Ostatnia grupa udała się do Oczyszczalni Ścieków znajdującej się na terenie miasta.

Uczniowie mieli okazję zaobserwować proces oczyszczania wody, a takŜe otrzymali

wiele ciekawych informacji dotyczących stanu czystości wody w naszej okolicy.

Notatki, spostrzeŜenia wykonane przez uczniów, jako podsumowanie zajęć pozytywnie

mnie zaskoczyły. Zawierały duŜo ciekawych informacji, często szczegółowych, którymi

na zajęciach przyrody się podzieliliśmy, przy okazji lepiej poznając nasze miasto.

Oto zaję cia, które się odbyły w naszej szkole w ramach akcji „Sprzą tanie Ś wiata”

KLASA

TEMATY,

FORMY REALIZACJI

ODPOWIEDZIALNI

ZAGADNIENIA

I

Na czym polega akcja

pogadanka

wychowawcy

„Sprzątanie Świata”

II

Jak naleŜy zachować się

Pogadanka z elementami dyskusji w

wychowawcy

w lesie?

oparciu o bajkę pt. „O tym jak turyści

mali poŜar w lesie wywołali”

III

j.w.

j.w.

j.w.

IV

Czy śmieci mogą się

Praca w grupach w oparciu o zeszyty

Nauczyciele uczący

przydać?

„Segregacja czyli porządki w koszu”

przyrody

Rodzaje odpadów i

sposoby ich segregowania.

Sposoby odzyskiwania

surowców wtórnych

V

Jak postąpię i dlaczego ? Gra - zabawa dydaktyczna pt. „Zielono

Nauczyciele uczący

Poznajemy zasady

mi”

przyrody

eko-konsumenta

VI

Co zrobić Ŝeby woda

Wycieczka do oczyszczalni ścieków

Wychowawcy klas

I grupa

była

czysta ?

Terminy spotkań,

Sposoby oczyszczania

godziny wyjścia klas

wody. Oszczędne

ustala nauczyciel

gospodarowanie zasobami

koordynujący akcją

wodnymi

„Sprzątanie Świata”

j.w.

VI

Jak dbamy o ochronę

Wizyta w Urzędzie Miasta w Wydziale

II grupa

przyrody w naszym

Ochrony Środowiska

mieście ?

VI

III

ZagroŜenia fauny i flory

Zajęcia w terenie –poznanie ścieŜki

j.w.

grupa

lasu

przyrodniczo– leśnej w Nadleśnictwie

Źródła zanieczyszczeń

Morzyce

lasu.

Formy ochrony lasu

Oto przykładowe scenariusze zajęć :

Scenariusz zajęć przeprowadzonych w klasach II w ramach edukacji ekologicznej w czasie trwania akcji „Sprzą tanie ś wiata”

Temat: JAK NALEśY ZACHOWAĆ SIĘ W LESIE?

CELE OPERACYJNE W KATEGORIACH NAUCZANIA

Uczeń: wie, rozumie, potrafi

WIADOMOŚCI

Wymienia zwierzęta Ŝyjące w lesie

Przedstawia znaczenie lasu dla człowieka

Zna zasady zachowania się w lesie

UMIEJĘTNOŚCI

Potrafi odpowiednio zachować się w lesie ( szanuje las, nie hałasuje, nie śmieci, nie niszczy drzew, nie łamie gałęzi )

POSTANOWIENIA

Podnosi poczucie osobistej odpowiedzialności za stan środowiska, troszczy się o jego

czystość

METODY

Pogadanka z elementami dyskusji

ŚRODKI DYDAKTYCZNE

Bajka „O tym, jak turyści mali poŜar w lesie wywołali”

PRZEBIEG LEKCJI

FAZA WSTĘPNA

1. Przypomnienie roli, jaką odgrywa las dla człowieka

2. Przedstawienie zwierząt Ŝyjących w lesie w naszej okolicy

FAZA GŁÓWNA

1.Czytanie bajki pt. „O tym, jak turyści mali poŜar w lesie wywołali”

2.Rozmowa na temat zachowania się dzieci w lesie

- jak dzieci zachowywały się w lesie?

- jakie śmieci pozostawiły po sobie?

- co spowodowało poŜar lasu?

FAZA PODSUMOWUJĄCA

Jestem PRZYJACIELEM LASU -wspólnie ustalamy zasady zachowania się w

lesie

Scenariusz zajęć został oparty na bajce Rafała Wejnera pt „O tym, jak turyś ci mali poŜ ar w lesie wywołali.

BAJKA EKOLOGICZNA

O TYM JAK TURYŚĆI MALI POśAR W LESIE WYWOŁALI

Był sobie lasek z dala od drogi.

W lasku tym spokój panował błogi

Drzewa leniwie sobie szumiały,

Pośród gałęzi ptaszki mieszkały.

Ich śpiewu sarny słuchać lubiły,

Małe zajączki zgrabnie tańczyły

Nawet borsuki choć to leniuszki

Przy ptasim śpiewie zginały nóŜki.

Po leśnych dróŜkach chodziły dziki ,

JeŜe zbierały tam smakołyki,

Małe pajączki przędły swe sieci

I much łapania uczyły dzieci.

Ale sielanka wiecznie nie trwała

Raz się potworna burza zerwała.

Grzmoty, łomoty i gradobicie.

Do tego wichru potworne wycie!

Lecz gdzie są chmury? Gdzie błyskawice?

To nie jest burza. Na okolice

Spadło nieszczęście zupełnie inne.

Temu wszystkiemu jest radio winne!

Pod starym drzewem , na wielkim kocu,

Obok pełnego kosza owoców,

NieduŜe radio ukosem stało

I przeraźliwie hałasowało.

Wokół biegała gromadka dzieci.

Wszędzie rzucali ogromne śmieci,

Piłkę kopali , trawę deptali

Mnóstwo gałązek młodych złamali.

Poszli, lecz śmieci po nich zostały.

W trawie papiery, puszki leŜały,

Puste butelki w słońcu skrzyły.

JuŜ po kwadransie trawy się tliły!

Potem pojawił się płomyk długi.

Szybko dołączył do niego drugi,

Piąty, dziesiąty… JuŜ ogień bucha!

Palą się liście i trawa sucha!

Biedne zwierzęta by się upiekły,

Jednak na szczęście w porę uciekły,

I tylko z dala się przyglądały

Jak smutno płonie ich las wspaniały..

Nagle straŜacy się pojawili,

Swoje sikawki w ręce chwycili

I choć juŜ palił się koniec lasu,

Zgasili ogień w godzinę czasu!

Smutno wygląda las po poŜarze.

Smutne są takŜe zwierzątek twarze,

Ich dom rodzinny się spalił prawie.

Scenariusz zajęć przeprowadzonych w klasach IV w ramach akcji „Sprzą tanie Ś wiata”

Temat: Czy śmieci mogą się przydać?

CELE OPERACYJNE W KATEGORIACH NAUCZANIA

Uczeń wie, rozumie, potrafi:

WIADOMOŚCI

-Uczeń rozumie konieczność podejmowania działań mających na celu zmniejszenie

ilości produkowanych śmieci

-Uczeń wyjaśnia pojęcie „recykling”

-Wymienia rodzaje odpadów .

-Określa sposoby odzyskiwania surowców wtórnych

POSTANOWIENIA

-podejmuje działania zmierzające do ograniczenia ilości śmieci

-angaŜuje się w działania na rzecz ochrony środowiska

-podnosi poczucie osobistej odpowiedzialności za stan środowiska i troszczy się o jego czystość

FORMA PRACY: praca zespołowa

Metody: problemowe „burza mózgów”, praktyczne- ćwiczenia techniczne

Środki dydaktyczne:

Klej, noŜyczki, plansze obrazujące surowce wtórne, karty pracy

Karta pracy

1.W kopercie znajdują się obrazki z róŜnymi przykładami odpadów, posegreguj je na

takie , które da się powtórnie wykorzystać, które moŜna wrzucać do przygotowanych

pojemników oraz te, które do tego się nie nadają.

2.Przyklej je w odpowiednich rubrykach w dołączonej karcie ( kaŜdy rodzaj odpadów

umieszczono na innym kolorze tła- szkło na zielonym, tworzywa sztuczne na

pomarańczowym, papier na niebieskim, a aluminium na szarym)

3. Zastanów się jak moŜna w procesie recyklingu wykorzystać surowce wtórne.

Zanotuj swoje propozycje

Po zakoń czeniu pracy grupy przedstawiają swoje wyniki.

Jako podsumowanie pracy w grupach moŜ na wykonać wspólnie metaplan, który bę dzie obrazował wykorzystanie surowców wtórnych

Zapis na planszy moŜ e stanowić notatkę , którą uczniowie zapisują do zeszytów.

Do przeprowadzenia tych zajęć wykorzystałam zeszyty ć wiczeń przygotowane przez Wojewódzki fundusz Ochrony Ś rodowiska i Gospodarki Wodnej woj.

zachodniopomorskiego.

W klasach V wykorzystałam grę dydaktyczną „Zielono mi” opublikowaną w miesię czniku „Ekoś wiat” nr 7-8/2003

Gra rozwija myś lenie przyczynowo-skutkowe oraz umieję tność przewidywania co bę dzie skutkiem naszego działania.

Uczniowie dzię ki tej grze zauwaŜ ają , Ŝ e ich codzienne czynnoś ci, takie jak np. zakupy, mycie się nie są oboję tne dla ś rodowiska naturalnego.

Sposób przeprowadzenia gry:

Wariant 1.

Podziel uczniów na grupy ( 4-5 uczniów w grupie).

KaŜda grupa otrzymuje grę. Uczniowie w grupach wybierają odpowiedzi wg. nich

słuszne. Po zakończeniu pracy w grupach na pytania zawarte w grze odpowiada

wyznaczona przez nauczyciela grupa, ona równieŜ wyjaśnia udzieloną odpowiedz.

Pozostałe grupy słuchają, mogą takŜe zadać pytania grupie referującej.

Wariant 2

Nauczyciel wybiera problem, odczytuje go, a wybór odpowiedzi stawia pod dyskusję

całej klasie. Prosi uczniów, aby argumentowali swoje wybory. Przy niektórych

problemach występuje parę dobrych odpowiedzi.

Gra- zabawa dydaktyczna ZIELONO MI

JAK POSTĄPIĘ I DLACZEGO?

1. Mama wysłała Cię po zakupy do sklepu, musisz w coś zapakować kupione

produkty. Co wybierzesz?

a) a) zabiorę z domu wiklinowy koszyk;

b) b) nic nie zabiorę z domu, bo w sklepie dostanę foliową reklamówkę;

c) c) poproszę sprzedawczynię, aby towar zapakowała w karton;

d) d) wezmę z domu torbę uszytą z tkaniny.

2. Jest upalny dzień bardzo chce mi się pić, muszę w sklepie kupić napój. Jakie

naleŜy wybrać opakowanie myśląc o ochronie środowiska?

a) kupię napój w puszce;

b) kupię napój w szklanej butelce;

c) kupię napój w butelce z plastiku.

3. Jakich przyborów do pisania naleŜy uŜywać, uzasadnij swój wybór.

a) kupuję modne długopisy jednorazowe;

b) kupuję pisaki, bo są kolorowe i ładne;

c) kupuję długopis, w którym mogę wymienić wkład.

4. Wasz rodzinny samochód jest brudny, trzeba go umyć w tym celu:

a) a) pojadę nad jezioro i umyję go;

b) b) umyję samochód na osiedlowym trawniku;

c) c) pojadę do specjalistycznej myjni samochodowej.

5. Rozpoczął się sezon zimowy, jest coraz zimniej, naleŜy rozpocząć ogrzewanie.

Do ogrzewania swojego domu będę uŜywał;

a) a) mokrego drewna przywiezionego prosto z lasu;

b) b) suchego drewna tzw. drewna sezonowego;

c) c) wykorzystam odpady, które od dawna gromadzę na strychu np. stare buty,

opony samochodowe.

6. Wyobraź sobie, Ŝe mieszkasz przy bardzo ruchliwej ulicy, Twojej rodzinie

bardzo przeszkadza hałas i spaliny. Jak myślisz co moŜna zrobić, aby poprawić tę

sytuację?

a) przyspieszyć ruch samochodowy, tak, aby samochody szybciej przejeŜdŜały przez

Twoją okolicę i zostawiły mniej spalin;

b) posadzić więcej drzew;

c) wybudować ekrany wyciszające.

7 .Samochód Twojej rodziny jest juŜ stary trzeba go wymienić. Przy kupnie

nowego samochodu naleŜy się zastanowić, który będzie lepszy. NaleŜy rozwaŜyć

aspekt ekologiczny i ekonomiczny. Powinno to być auto zdrowe i oszczędne. Jaki

samochód naleŜy wybrać?

a) samochód zasilany akumulatorem elektrycznym;

b) samochód bez katalizatora na zwykłą benzynę;

c) samochód z katalizatorem na benzynę bezołowiową;

d) samochód na gaz.

8. Pojechałeś z rodziną na wycieczkę do lasu, było wspaniale. Urządziliście sobie piknik, po którym zostało trochę śmieci. Co z nimi zrobisz?

a) a) zostawisz śmieci na polanie;

b) b) wykopiesz dołek łopatką i zakopiesz śmieci w lesie;

c) c) zapakujesz śmieci i zabierzesz je ze sobą, wyrzucisz je po powrocie do

pojemnika.

9. Poszedłeś na targ kupić warzywa. Masz kłopoty, bo wybór jest trudny.

Wszystkie oferty są bardzo ciekawe, którą wybierzesz?

a) a) kupisz najpiękniej wyglądające warzywa, bo przy ich uprawie uŜywano

sztucznych nawozów;

b) b) wybierzesz warzywa z gospodarstwa ekologicznego, w którym nie uŜywa się

nawozów sztucznych;

c) c) nie wiesz co kupić, więc kupujesz mroŜonki.

10. Jesteś przedsiębiorcą turystycznym, masz pozwolenie na rozwój działalności

turystycznej w górach nad pięknym jeziorem. Zastanów się, która forma

działalności będzie najlepsza dla naturalnego krajobrazu:

a) a) teren naleŜy tak zagospodarować, aby duŜo ludzi mogło korzystać z piękna

przyrody. NaleŜy postawić duŜo hoteli, pensjonatów, barów;

b) b) Działalność turystyczna powinna opierać się na bazie noclegowej, istniejącej

w pobliskich wioskach i gospodarstwach, nie spowodowałoby to zmian w

dotychczasowym krajobrazie.

11..Doskonale wiesz, Ŝe środowisko, w którym Ŝyjemy wpływa na nasze

zdrowie w wieloraki sposób . Który z czynników środowiska ma najpowaŜniejszy

wpływ na naszą kondycję ?

a) jakość Ŝywności;

b) jakość powietrza;

c) czystość wody

12..Coraz większym problemem dla wszystkich są ciągle gromadzące się odpady i

śmieci, zastanów się jak postępować z opakowaniami po zuŜytych juŜ produktach.

a) a) wszystkie śmieci naleŜy wrzucać do jednego kubła nie zwracając uwagi na

ich jakość;

b) b) naleŜy segregować śmieci;

c) c) plastikowe butelki przed wrzuceniem naleŜy odkręcić, dokładnie zgnieść i

znów zakręcić, a kartony po sokach takŜe porządnie zgniatać.

13.Jesteś człowiekiem bardzo schludnym, lubisz w domu ład i porządek. Dlatego

dosyć często sprzątasz oraz pierzesz, zuŜywasz duŜo wody. Na co powinieneś

zwrócić uwagę?

a) a) na sprawność swoich urządzeń np. pralki;

b) b) na szczelność kranów oraz oszczędnie gospodarować wodą;

c) c) na rodzaj proszku zuŜytego do prania;

d) d) na nic nie zwracasz uwagi, bo najwaŜniejsza jest dla Ciebie czystość Twoich rzeczy.

14. Wybrałeś się do lasu na spacer, po drodze zauwaŜyłeś gniazdo z jajkami, co

powinieneś zrobić:

a) a) nie dotykać gniazda i jaj i spokojnie się oddalić;

b) b) zabrać jajko do szkoły, aby pokazać je kolegom i swojej; nauczycielce

c) c) wyjąć jajka z gniazda, obejrzeć i odłoŜyć je na miejsce.

15. Jesteś bardzo muzykalny, lubisz głośno słuchać swojej ulubionej muzyki przez

cały dzień. Jakie miejsce jest najlepsze do słuchania muzyki

a) a) swój dom;

b) b) autobus lub tramwaj;

c) c) leśna polana.

16. Twoich rodziców często nie ma w domu, dlatego musisz sam kupować sobie

jedzenie, chcesz być zdrowy, dlatego kupując Ŝywność wybierasz:

a) a) produkty gotowe, które są bardzo atrakcyjnie zapakowane;

b) b) produkty naturalne, które wymagają przyrządzenia w domu;

c) c) idziesz do baru szybkiej obsługi, gdzie najczęściej podawane są dania

podgrzewane w mikrofalówce

Maria Kaliszczak

Szkoła Podstawowa nr 4 w Wałczu

Źródło: www.edujrinne7.republika.pl