EKONOMICZNE ZAGROśENIA BEZPIECZEŃSTWA PAŃSTWA ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA
EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
DR JAROSŁAW TESKA
jarekteska@o2.pl; Tel. (058) 6 262527
TE
T S
E K
S A
Wy
W d
y z
d ia
i ł Do
D wo
w dz
d e
z n
e i
n a
i
a i
i Op
O e
p r
e ac
a ji
j
i Mo
M rsk
s ic
i h
h AM
A W
M
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
AGRESJA EKONOMICZNA – TO ZAMIERZONE I UKIERUNKOWANE
DZIAŁANIE NA INNE PAŃSTWA LUB DZIAŁANIA POŚREDNIE
DZIAŁANIA
DZIAŁANIA
DZIAŁANIA
POŚREDNIE
OTWARTE
ROZPROSZONE
NIEUKIERUNKOWANE,
WOJNA
UZALEśNIENIE
ZAMIERZONE
EKONOMICZNA
EKONOMICZNE
LUB NIEZAMIERZONE
UZALEśNIENIE EKONOMICZNE – TO STAN RELACJI MIĘDZY
PAŃSTWAMI, KTÓRY OGRANICZA SWOBODĘ KORZYSTANIA Z WŁASNYCH ZASOBÓW, CZYLI ODNOSZENIA KORZYŚCI WYSTĘPUJĄCY W WARUNKACH ASYMETRII WSPÓŁZALEśNOŚCI TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
FORMY AGRESJI EKONOMICZNEJ
NARZUCENIE JEDNOSTRONNIE NIEKORZYSTNYCH
UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH
OGRANICZENIE DOSTĘPU DO TECHNOLOGII
LUB WYKUP FIRM POSIADAJĄCYCH TECHNOLOGIE
CELEM WSTRZYMANIA JEJ ROZWOJU
MANIPULOWANIE WSKAŹNIKAMI EKONOMICZNYMI
POPRZEZ WPŁYW NA GOSPODARKĘ
WSTRZYMANIE PRZEPŁYWÓW HANDLOWYCH,
USŁUGOWYCH ORAZ KAPITAŁOWYCH
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
FORMY UZALEśNIENIA EKONOMICZNEGO
UZALEśNIENIE OD EKSPORTU DO DANEGO KRAJU W TAKIM
STOPNIU, śE ZMIANA TARYFOWYCH BĄDŹ POZATARYFOWYCH
ŚRODKÓW OCHRONY RYNKU W TYM PAŃSTWIE MOśE
DOPROWADZIĆ DO ZAŁAMANIA GOSPODARCZEGO
UZALEśNIENIE OD IMPORTU Z DANEGO KRAJU W TAKIM
STOPNIU, śE PRZERWANIE LUB OGRANICZENIE DOSTAW
MOśE DOPROWADZI DO ZAŁAMANIA GOSPODARCZEGO
UZALEśNIENIE SEKTORA FINANSOWEGO OD SYSTEMU
DANEGO PAŃSTWA W TAKIM STOPNIU, śE MOśE
TO DOPROWADZI DO ZAŁAMANIA GOSPODARCZEGO
UZALEśNIENIE SEKTORA KAPITAŁOWEGO
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
GLOBALIZACJA
PROCES POSZERZANIA WSPÓŁZALEśNOŚCI
I ODDZIAŁYWAŃ MULTILATERALNYCH
W PRZYPADKU SYMETRII
W PRZYPADKU ASYMETRII
WSPÓŁZALEśNOŚCI
WSPÓŁZALEśNOŚCI MOśE
ZWIĘKSZA SIĘ
PROWADZIĆ DO ZACHWIANIA
NIEEFEKTYWNOŚĆ
BEZPIECZEŃSTWA
POLITYKI SANKCJI
EKONOMICZNEGO
GOSPODARCZYCH
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
WSPÓŁZALEśNOŚĆ
UZALEśNIENIE GOSPODARCZE
PODEJMOWANIE DZIAŁAŃ
PODEJMOWANIE DZIAŁAŃ
WROGICH PROWADZI DO START
WROGICH PROWADZI DO START
OBU STRON
JEDNEJ STRONY
SYMETRIA
ASYMETRIA
WSPÓŁZALEśNOŚCI
WSPÓŁZALEśNOŚCI
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
CELE AGRESORA EKONOMICZNEGO NA WYBRANYCH PRZYKŁADACH
POLITYCZNE
WOJSKOWE
EKONOMICZNE
STRONA
KRAJ
OKRES
CELE SANKCJONUJĄCEGO
WPROWADZAJĄCA
DOCELOWY
UZNANIE PRZEZ HOLANDIĘ
USA
HOLANDIA
1948-1949
REPUBLIKI INDONEZJI
-REPRESJE ZA UTWORZENIE
USA
ChRL
1949-1970
USTROJU KOMUNISTYCZNEGO
-KARA ZA POMOC KOREI PÓŁNOCNEJ
USA
DOMINIKANA
1960-1962
DESTABILIZACJA RZĄDU TRUJILLO
USA
CHILE
1970-1973
DESTABILIZACJA RZĄDU ALLENDE
WYCOFANIE WOJSK ARGENTYŃSKICH
WIELKA BRYTANIA
ARGENTYNA
1982
Z FALKLANDÓW
ZAPRZESTANIE PRZEZ FRANCJĘ PRÓB
AUSTRALIA
FRANCJA
1983
ATOMOWYCH NA PACYFIKU PŁN.
RADA
ZA POPIERANIE TERRORYZMU
BEZPIECZEŃSTWA
LIBIA
1991
MIĘDZYNARODOWEGO.
ONZ
Źródło: L. Kasprzyk, Embargo i inne sankcje gospodarcze w stosunkach międzynarodowych, Stosunki międzynarodowe, nr 1-2/2001, W-wa 2001, s. 55-57
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
WOJNA EKONOMICZNA - AGRESYWNE UśYCIE ŚRODKÓW
EKONOMICZNYCH DO OSIĄGANIA CELÓW NARODOWYCH
AAP 6/J/1971 S. 2-57
WOJNA EKONOMICZNA – WZAJEMNE, WROGIE ODDZIAŁYWANIE
PAŃSTW, KTÓRYCH CELEM JEST SFERA GOSPODARCZA PRZECIWNIKA Bako Z., Wojna gospodarcza, Warszawa 1990, s. 179
INSTRUMENTY WOJNY EKONOMICZNEJ
ŚRODKI MILITARNE
ADMINISTRACYJNE
DYPLOMATYCZNE
EKONOMICZNE
NIEKONWENCJONALNE
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
MILITARNE ŚRODKI WOJNY EKONOMICZNEJ
NISZCZENIE OBIEKTÓW PRZEMYSŁOWYCH
I INFRASTRUKTURALNYCH
PRZECINANIE MIĘDZYNARODOWYCH WIĘZI HANDLOWYCH
DESTABILIZOWANIE SYTUACJI W DANYM REJONIE
NIEKONWENCJONALNE ŚRODKI WOJNY EKONOMICZNEJ
WYWIAD GOSPODARCZY
SZPIEGOSTWO PRZEMYSŁOWE
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
EKONOMICZNE ŚRODKI WOJNY EKONOMICZNEJ
EMBARGO NA DOBRA STRATEGICZNE, TECHNOLOGIE, KAPITAŁ INWESTYCYJNY
PRESJA FINANSOWA W STOSUNKU DO WALUTY SŁABSZEJ
ZAWIERANIE UMÓW HANDLOWYCH Z KLAUZULĄ
WYŁĄCZNOŚCI LUB PRAWA PIERWOKUPU
SKUPIENIE LUB SPRZEDAWANIE NADWYśEK DÓBR
STRATEGICZNYCH W CELU WYWOŁANIA WAHAŃ CENOWYCH
WPROWADZENIE BARIER CENOWYCH
STOSOWANIE UZALEśNIAJĄCEJ POLITYKI EKONOMICZNEJ
WPROWADZENIE LICENCJI IMPORTOWYCH
DOKONYWANIE ZMIAN W FORMACH KREDYTOWANIA OGRANICZENIA W GOSPODARCE DEWIZAMI
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
ADMINISTRACYJNE ŚRODKI WOJNY EKONOMICZNEJ
OGŁASZANIE „CZARNEJ LISTY FIRM”, STATKÓW
LUB OSÓB, Z KTÓRYMI NIE MOśNA PROWADZIĆ INTERESÓW
ZAKAZ WSPÓŁPRACY NAUKOWEJ
ZAMYKANIE LUB OTWIERANIE GRANIC DLA
MIGRACJI SIŁY ROBOCZEJ I RUCHU TURYSTYCZNEGO
ZAMYKANIE LUB OGRANICZANIE
DRÓG LĄDOWYCH, PORTÓW I LOTNISK
OGŁASZANIE BLOKADY GOSPODARCZEJ BEZ UśYCIA SIŁ
ZBROJNYCH (TZW. BLOKADA PAPIEROWA LUB GABINETOWA MAJĄCA CHARAKTER MORALNO-PROPAGANDOWY)
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
DYPLOMATYCZNE ŚRODKI WOJNY EKONOMICZNEJ
PODRYWANIE ZAUFANIA DO FIRM, RZĄDÓW, KRAJÓW
NP. ZNIECHĘCANIE DO UDZIELANIA KREDYTÓW
ANTYREKLAMA I PROWADZENIE DO BOJKOTU TOWARÓW
PENETRACJA POLITYCZNO-EKONOMICZNA ZARÓWNO
WYBRANYCH OBSZARÓW, JAK I PRZEDSIĘBIORSTW
SZANTAś, WYWIERANIE NACISKU DYPLOMATYCZNEGO
NA DANY KRAJ POD GROŹBĄ NIEFORMALNYCH
SANKCJI GOSPODARCZYCH
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO ZABURZENIA BILANSU
PŁATNICZEGO ORAZ MOśLIWOŚCI EKSPORTU I IMPORTU
DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO ZMNIEJSZENIA
EKSPORTU PRZY ZACHOWANIU POZIOMU IMPORTU
DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO ZMNIEJSZENIA
EKSPORTU I OGRANICZENIE IMPORTU ZAOPATRZENIOWEGO
EMBARGA EKSPORTOWE
EMBARGA IMPORTOWE
EMBARGA NA DOBRA WOJSKOWE
EMBARGA NA DOBRA SZCZEGÓLNE-STRATEGICZNE
EMBARGA IMPORTOWE
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
PRZYKŁADY ZABURZENIA EKSPORTU I IMPORTU I WIELKOŚĆ STRAT
KRAJ OBŁOśONY
KRAJ
STRATA
LATA
PRZYCZYNA
SANKCJAMI
SANKCJONUJĄCY
(mln $)
TURCJA
USA
1974-1987 AGRESJA NA CYPR
77
POLSKA
USA
1981-1984 STAN WOJENNY
246
ZAWIESZENIE PRAW
TURCJA
EWG
1981-1982
300
DEMOKRATYCZNYCH
WIELKA
ARGENTYNA
1982-1983 SPÓR O FALKLANDY
960
BRYTANIA
BRAZYLIA
USA
1977-1983 ŁAMANIE PRAW CZŁOWIEKA
94
Źródło: Hufbauer C. C. Economic Sanctions Reconsidered. History and Policy, Washington 1985
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO ZABURZENIA STABILNOŚCI STOPY PROCENTOWEJ I KURSU WALUTOWEGO
ZAMRAśANIE KONT (AKTYWÓW) ZA GRANICĄ
ZAMRAśANIE WYMIENIALNOŚCI WALUT
OGRANICZENIA DO KREDYTÓW WALUTOWYCH
PODRYWANIE ZAUFANIA DO PAŃSTWA
PODRYWANIE ZAUFANIA DO WALUTY
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
INNE DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO ZAGROśENIA BEZPIECZEŃSTWA EKONOMICZNEGO
DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO ZABURZENIA STABILNEGO
I EFEKTYWNEGO SYSTEMU OSZCZĘDZANIA
DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO ZABURZENIA DOPŁYWU
INWESTYCJI BEZPOŚREDNICH
DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO OGRANICZENIA
I BLOKADY PRZEPŁYWÓW TECHNOLOGICZNYCH
Coordinating Committee for Multilateral Export Controls – COCOM 1949
DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO PRZEJMOWANIA
PODATKÓW I DOCHODÓW – RAJE PODATKOWE
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW
EKONOMICZNE ZAGROśENIA BEZPIECZEŃSTWA PAŃSTWA ZAGROśENIA DLA BEZPIECZEŃSTWA
EKONOMICZNEGO ZE STRONY PAŃSTW
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ
DR JAROSŁAW TESKA
jarekteska@o2.pl; Tel. (058) 6 262527
TESKA
Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW