Tablice chemiczne
do wykorzystania przy rozwiązywaniu I i II arkusza Stałe dysocjacji wybranych kwasów
Stałe dysocjacji wybranych zasad w
w roztworach wodnych
roztworach wodnych
Stała
Zasada
K
pKa
b
pKb
Kwas
dysocjacji
(-logKa)
(-logKb)
Ka lub Ka1
NH
HF
6,3⋅10-4
3,2
3
1,74⋅ 10-5
4,76
Metyloamina
5,0⋅ 10-4
3,3
HCl
1⋅107
-7
Dimetyloamina
7,4⋅ 10-4
3,1
HBr
3⋅109
-9,5
Trimetyloamina
7,4⋅ 10-5
4,1
HI
1⋅1010
-10
H2S
1,02⋅10-7
7,0
H2Se
1,09⋅10-4
3,7
H2Te
2,5⋅10-3
2,6
H2CO3
4,5⋅10-7
6,35
HClO
5,8⋅10-8
7,3
HClO2
1⋅10-2
2,0
HClO
Szereg elektrochemiczny metali
3
10
-1
HNO2
2⋅10-4
3,3
Elektroda E0[V] Elektroda E0[V]
HNO3
25
-1,4
Li/ Li+
-3,02
Ni/ Ni2+
-0,23
H2SO3
1,54⋅10-2
1,81
Ca/ Ca2+ -2,84
Sn/ Sn2+
-0,14
H3BO3
5,8⋅10-10
9,24
Mg/ Mg2+ -2,38
Pb/ Pb2+
-0,13
H3AsO3
6⋅10-10
9,2
Al/Al3+
-1,66
Fe/ Fe3+
-0,04
H3AsO4
5,62⋅10-3
2,25
Mn/Mn2+ -1,05
H2/2H+
0,00
H3PO4
7,52⋅10-3
2,12
Zn/ Zn2+
-0,76
Bi/Bi3+
+0,23
H4SiO4
2,2⋅10-10
9,7
Cr/ Cr3+
-0,74
Cu/Cu2+ +0,34
HCOOH
1,8⋅10-4
3,74
Fe/ Fe2+
-0,44
Ag/Ag+
+0,80
CH3COOH
1,8⋅10-5
4,76
Cd/ Cd2+ -0,40
Hg/Hg2+ +0,85
Kwas szczawiowy
5,9⋅10-2
1,23
Co/Co2+
-0,27
Au/Au+
+1,70
1
Rozpuszczalność soli i wodorotlenków w wodzie
−
−
−
−
−
−
Cl
Br
I
NO
2−
2−
2−
2−
2−
3−
3 CH3COO
S2−
SO3 SO4 CO3 SiO3 CrO4 PO4 OH
Li+
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
N
R
Na+
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
K+
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
NH +
4
R
R
R
R
R
R
R
R
R
−
R
R
R
Cu2+
R
R
−
R
R
N
N
R
−
−
N
N
N
Ag+
N
N
N
R
R
N
N
T
N
−
N
N
−
Mg2+
R
R
R
R
R
−
N
R
N
N
R
N
N
Ca2+
R
R
R
R
R
R
N
T
N
N
T
N
T
Sr2+
R
R
R
R
R
R
N
N
N
N
T
N
T
Ba2+
R
R
R
R
R
R
N
N
N
N
N
N
R
Zn2+
R
R
R
R
R
N
N
R
N
N
N
N
N
Al3+
R
R
R
R
R
−
−
R
−
N
−
N
N
Sn2+
R
R
R
−
−
N
−
R
−
−
−
N
N
Pb2+
T
T
N
R
R
N
N
N
N
N
N
N
N
Bi3+
−
−
−
R
−
N
N
−
N
−
N
N
N
Mn2+
R
R
N
R
R
N
N
R
N
N
N
N
N
Fe2+
R
R
R
R
R
N
N
R
N
N
−
N
N
Fe3+
R
R
−
R
−
N
−
R
−
N
−
N
N
R- substancja rozpuszczalna; T- substancja trudno rozpuszczalna; N- substancja nierozpuszczalna;
− oznacza, ze dana substancja albo rozkłada się w wodzie, albo nie została otrzymana Elektroujemność według Paulinga
1 18
1H
2He
2,1
2 13 14 15 16 17
3Li
4Be
5B
6C
7N
8O
9F
10Ne
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
4,0
11Na
12Mg
13Al
14Si
15P
16S
17Cl
18Ar
0,9
1,2
3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
1,5
1,8
2,1
2,5
3,0
19K
20Ca
21Sc
22Ti
23V
24Cr
25Mn
26Fe
27Co
28Ni
29Cu
30Zn
31Ga
32Ge
33As
34Se
35Br
36Kr
0,8
1,0
1,3
1,5
1,6
1,6
1,5
1,8
1,8
1,8
1,9
1,6
1,6
1,8
2,0
2,4
2,8
37Rb
38Sr
39Y
40Zr
41Nb
42Mo
43Tc
44Ru
45Rh
46Pd
47Ag
48Cd
49In
50Sn
51Sb
52Te
53I
54Xe
0,8
1,0
1,2
1,4
1,6
1,8
1,9
2,2
2,2
2,2
1,9
1,7
1,7
1,8
1,9
2,1
2,5
55Cs
56Ba
57La
72Hf
73Ta
74W
75Re
76Os
77Ir
78Pt
79Au
80Hg
81Tl
82Pb
83Bi
84Po
85At
86Rn
0,7
0,9
1,1
1,3
1,5
1,7
1,9
2,2
2,2
2,2
2,4
1,9
1,8
1,8
1,9
2,0
2,2
87Fr
88Ra
0,7
0,9
2
1 18
1H
2He
Wodór
Hel
1,0079
4,0026
2 13 14 15 16 17
3Li
4Be
5B
6C
7N
8O
9F
10Ne
Lit
Beryl
Bor
Węgiel
Azot
Tlen
Fluor
Neon
6,941
9,01218
10,811
12,011
14,006
15,999
18,998
20,179
11Na
12Mg
13Al
14Si
15P
16S
17Cl
18Ar
Sód
Magnez
Glin
Krzem
Fosfor
Siarka
Chlor
Argon
22,9897
24,305
3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
26,982
28,085
30,974
32,066
35,45
39,948
19K
20Ca
21Sc
22Ti
23V
24Cr
25Mn
26Fe
27Co
28Ni
29Cu
30Zn
31Ga
32Ge
33As
34Se
35Br
36Kr
Potas
Wapń
Skand
Tytan
Wanad
Chrom
Mangan
Żelazo
Kobalt
Nikiel
Miedź
Cynk
Gal
German
Arsen
Selen
Brom
Krypton
39,0983
40,078
44,9559
47,88
50,941
51,996
54,938
55,847
58,933
58,69
63,546
65,39
69,723
72,921
74,921
78,96
79,90
83,80
37Rb
38Sr
39Y
40Zr
41Nb
42Mo
43Tc
44Ru
45Rh
46Pd
47Ag
48Cd
49In
50Sn
51Sb
52Te
53I
54Xe
Rubid
Stront
Itr
Cyrkon
Niob
Molibden
Technet
Ruten
Rod
Pallad
Srebro
Kadm
Ind
Cyna
Antymon
Tellur
Jod
Ksenon
85,467
87,62
89,905
91,224
92,906
95,94
97,905
101,07
102,905
106,42
107,868
112,411
114,82
118,710
121,75
127,60
126,904
131,29
55Cs
56Ba
57La
72Hf
73Ta
74W
75Re
76Os
77Ir
78Pt
79Au
80Hg
81Tl
82Pb
83Bi
84Po
85At
86Rn
Cez
Bar
Lantan
Hafn
Tantal
Wolfram
Ren
Osm
Iryd
Platyna
Złoto
Rtęć
Tal
Ołów
Bizmut
Polon
Astat
Radon
132,905
137,327
138,905
178,49
180,947
183,85
186,207
190,2
192,22
195,08
196,966
200,59
204,383
207,2
208,980
208,982
209,987
222,018
87Fr
88Ra
89Ac
104Rf
105Db
106Sg
107Bh
108Hs
109Mt
Frans
Rad
Aktyn
Ruterford
Dubn
Siborg
Borium
Hassium
Maitner
223,02
226,025
227,028
261,1
262,1
263,1
262,1
265,1
266,1
58Ce
59Pr
60Nd
61Pm
62Sm
63Eu
64Gd
65Tb
66Dy
67Ho
68Er
69Tm
70Yb
71Lu
Cer
Prazeodym
Neodym
Promet
Samar
Europ
Gadolin
Terb
Dysproz
Holm
Erb
Tul
Iterb
Lutet
140,115
140,907
144,24
144,913
150,36
151,965
157,25
158,925
162,50
164,930
167,93
168,93
173,04
174,967
101
90Th
91Pa
92U
93Np
94Pu
95Am
96Cm
97Bk
98Cf
99Es
100Fm
Md 102No
103Lr
Tor
Protaktyn
Uran
Neptun
Pluton
Ameryk
Kiur
Berkel
Kaliforn
Einstein
Ferm
Mendelew
Nobel
Lorens
232,038
231,036
238,028
237,048
244,064
243,061
247,07
247,07
251,08
252,08
257,095
258,099
259,1
260,1
3
MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA I 1. Zdający otrzymuje punkty tylko za całkowicie prawidłową odpowiedź.
2. Gdy do jednego polecenia są dwie odpowiedzi (jedna prawidłowa, druga nieprawidłowa), to zdający nie otrzymuje punktów.
3. Jeżeli polecenie brzmi: Napisz równanie reakcji ... , to w odpowiedzi zdający powinien napisać równanie reakcji chemicznej, a nie jej schemat.
4. Brak jednostek w rozwiązaniach zadań rachunkowych obniża punktację o 1 punkt.
5. Całkowicie poprawne rozwiązania zadań rachunkowych, uwzględniające inny tok rozumowania niż w podanym opisie, należy ocenić pełną liczbą punktów.
Punktacja
r e ian
m
a
Przewidywany model odpowiedzi
za
u
d
suma-
czyn-
N
az
ryczna
ność
1
Odpowiedź A
1
1
228 Th → 224 Ra + α
90
88
Za poprawne podanie liczby masowej (224) i liczby atomowej 1
2
2
(88)
Za poprawne podanie symbolu pierwiastka (Ra)
1
Za poprawne obliczenie masy atomowej pierwiastka:
ME = MEOH – (MO + MH) = 56 u
1
(M oznacza masę atomowa lub cząsteczkową)
3
Za poprawne podanie nazwy i symbolu pierwiastka:
3
1
K – potas
Za poprawne określenie stanu skupienia tlenku:
1
stały
Za poprawną jedną odpowiedź: 0 pkt
Za poprawne dwie odpowiedzi: 1 pkt.
Za poprawne trzy odpowiedzi: 2 pkt.
Za poprawne cztery (wszystkie) odpowiedzi: 3 pkt.
4
Odpowiedzi:
3 x 1
3
1. – c
2. – a
3. – b
4. – a
Za poprawne określenie stanu skupienia wszystkich kwasów: Kwas octowy: ciecz
5
1
1
Kwas stearynowy: ciało stałe
Kwas oleinowy: ciecz
1. Za poprawne wyjaśnienie przyczyny różnicy stanu skupienia 6
kwasu octowego i stearynowego:
1
2
różnica w długości łańcucha węglowego
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
1
2. Za poprawne wyjaśnienie przyczyny różnicy stanu skupienia kwasu stearynowego i oleinowego:
1
obecność wiązania wielokrotnego (podwójnego) w łańcuchu węglowym kwasu oleinowego
7
Odpowiedź C
1
1
Za poprawne obliczenie liczby moli N2O3:
V
dm
72
,
6
3
nN
=
=
= 0,3 mol
2O3
1
V
dm3
mol
4
,
22
mol
8
Za poprawne obliczenie liczby moli azotu:
3
1
nN = 2nN
= 2·0,3 mol = 0,6 mol
2O3
Za poprawne obliczenie liczby atomów azotu:
atomów
1
NN = nNNA = 0,6 mol·6,02·1023
mol
≈ 3,612·1023 atomów
9
Odpowiedź B
1
1
10 Odpowiedź C
1
1
Poprawne obliczenie x:
1
x = 2 (miedź zmienia stopień utlenienia z 0 na II)
Poprawne obliczenie y:
11
y = 3 (azot z jonu azotanowego(V) zmienia swój stopień 1
3
utlenienia z V na II)
Poprawny zapis całkowitego równania reakcji:
1
3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O
Poprawne wskazanie utleniacza:
NO –
3 (lub anion azotanowy(V) lub azot na +5 lub V stopniu 1
5
+
V
12
utlenienia lub N lub N )
2
Poprawne wskazanie reduktora:
0
1
Cu (lub miedź lub Cu )
Za poprawne obliczenie liczby moli substancji rozpuszczonej: mol
1
n = cm·V = 0,3
·0,2dm3 = 0,06 mol
3
dm
Za poprawne obliczenie końcowej objętości roztworu:
13
1
3
Vk = Vp – 80cm3 = 120cm3 = 0,12dm3
Za poprawne obliczenie stężenia roztworu końcowego:
n
m
06
,
0
ol
mol
1
cm =
=
= 0,5
V
3
dm
12
,
0
3
dm
14 Odpowiedź C
1
1
Za poprawne oszacowanie temperatury:
15
1
1
ok. 15ºC
16 Odpowiedź D
1
1
Poprawne opisanie I etapu:
17
Otrzymanie zasady potasowej (wodorotlenku potasu) w reakcji 1
3
potasu z wodą
Poprawne opisanie II etapu:
Otrzymanie krzemianu potasu w reakcji zasady potasowej 1
(wodorotlenku potasu) z tlenkiem krzemu(IV)
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
2
Otrzymanie kwasu krzemowego w reakcji krzemianu potasu z 1
kwasem solnym
Za poprawne wskazanie probówki, w której oranż metylowy zmienił zabarwienie z żółtego na czerwone:
1
Probówka III
18
2
Za poprawne wskazanie probówki, w której fenoloftaleina zabarwiła się na malinowo:
1
Probówka II
Za poprawny opis obserwacji doświadczenia I:
1
Wydziela się gaz (bezbarwny, bezwonny).
Za poprawny opis obserwacji doświadczenia II:
19
2
Wytrąca się osad (żółty).
1
Uwaga: W nawiasach podano poprawne ale niekonieczne elementy opisów obserwacji.
Za poprawny zapis równania reakcji zachodzącej w
doświadczeniu I:
1
2Na+ + CO 2–
3
+ 2H+ + 2Cl– → CO2 + H2O + 2Na+ + 2Cl–
20
2
Za poprawny zapis równania reakcji zachodzącej w
doświadczeniu II:
1
3Ag+ + 3NO –
3–
–
3 + 3K+ + PO4
→ Ag3PO4 + 3K+ + 3NO3
Za poprawny wybór lejka:
1
lejek miedziany
21
2
Za poprawne uzasadnienie:
1
Miedź nie reaguje z kwasem solnym, a żelazo – reaguje.
Za poprawne podanie szeregu homologicznego, do którego należy związek 1.:
1
alkeny (lub węglowodory nienasycone)
Za poprawne podanie szeregu homologicznego, do którego 22 należy związek 2.:
1
3
alkanony (lub ketony)
Za poprawne podanie szeregu homologicznego, do którego należy związek 3.:
1
kwasy alkanowe (lub kwasy karboksylowe)
23 Odpowiedź C
1
1
Za poprawne wskazanie zawartości obu probówek:
Probówka I: heksan
1
Probówka II: benzen
Za poprawny zapis równania reakcji, która zaszła w probówce 24
3
II:
1
C
Fe
3
Br
6H6 + Br2
→ C6H5Br + HBr
Za poprawne określenie roli FeBr3:
1
Jest katalizatorem.
Za podanie poprawnego wzoru sumarycznego i nazwy związku 25 A:
1
3
C2H2 etyn (lub acetylen)
Za podanie poprawnego wzoru sumarycznego i nazwy związku B:
1
C2H4 eten (lub etylen)
lub C2H6 etan
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
3
Za podanie poprawnego wzoru sumarycznego i nazwy związku C:
C2H5Cl chloroetan
1
lub:
reakcja nie zachodzi (jeżeli zdający przyjął, że produktem reakcji 2. jest etan).
Za poprawny zapis równania reakcji 1.:
1
CaC2 + 2H2O → C2H2 + Ca(OH)2
Za poprawny zapis równania reakcji 2.:
C2H2 + H2 → C2H4
1
26
lub C2H2 + 2H2 → C2H6
3
Za poprawny zapis równania reakcji 3.:
C2H4 + HCl → C2H5Cl
1
lub: reakcja nie zachodzi (jeżeli zdający przyjął, że produktem reakcji 2. jest etan).
Za poprawne wskazanie substancji wykrytej próbą I:
1
Próbą I wykryto glicerynę.
27
2
Za poprawne wskazanie substancji wykrytej próbą II:
1
Próbą II wykryto propanal.
Za poprawne podanie wzoru glicyny:
O
1
H N
C
2
CH2
OH
Za poprawny zapis równania reakcji:
O
O
O
O
1
28 H N
C
+
H N
C
+ H O
3
2
H N
C
2
2
2
CH
CH
2
OH
CH
2
NH
C
2
OH
CH2
OH
Za poprawne zaznaczenie wiązania peptydowego:
O
O
1
H N
C
2
CH2
NH
C
CH2
OH
Za poprawne wskazanie wszystkich wymienionych freonów: 29
1
1
CCl2F2, CCl3F
Za całkowicie poprawne zapisanie równania reakcji:
30
1
1
CH4 + Cl2
CH3Cl + HCl
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
4
MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA II 1. Zdający otrzymuje punkty tylko za całkowicie prawidłową odpowiedź.
2. Gdy do jednego polecenia są dwie odpowiedzi (jedna prawidłowa, druga nieprawidłowa), to zdający nie otrzymuje punktów.
3. Jeżeli polecenie brzmi: Napisz równanie reakcji ... , to w odpowiedzi zdający powinien napisać równanie reakcji chemicznej, a nie jej schemat.
4. Brak jednostek w rozwiązaniach zadań rachunkowych obniża punktację o 1 punkt.
5. Całkowicie poprawne rozwiązania zadań rachunkowych, uwzględniające inny tok rozumowania niż w podanym opisie, należy ocenić pełną liczbą punktów.
Punktacja
r e ian
m
a
Przewidywany model odpowiedzi
u
d
za
Suma-
N
az
czynność
ryczna
I sposób:
Za poprawną metodę obliczenia – 1 pkt.
Za poprawne wykonanie obliczeń kolejnych mas izotopu, który uległ rozpadowi w kolejnych (trzech) okresach pięciu lat –1
pkt.:
masa izotopu, która uległa rozpadowi w ciągu
1
pierwszych pięciu lat:
g
40 ⋅
= 20g (1 pkt.)
2
masa izotopu, która uległa rozpadowi w ciągu kolejnych 1
pięciu lat:
g
20 ⋅
=
g
10 (1 pkt.)
2
masa izotopu, która uległa rozpadowi w ciągu ostatnich 1
pięciu lat: 10g ⋅
= 5g (1 pkt.)
2
31 Za zsumowanie obliczonych trzech mas – 1 pkt.:
3 × 1
3
m =
g
20 =
g
10 = g
5 =
g
35
II sposób:
Za poprawną metodę obliczenia masy, która pozostała (nie uległa rozpadowi) – 1 pkt.:
obliczenie pozostałej masy:
t
3
1 1
1
m =
, stąd m =
g
40 = 5g
0
T
m
2
2
2
Za poprawny wynik liczbowy obliczenia masy, która pozostała
– 1 pkt.:
5 gramów
Za poprawne obliczenie masy, która uległa rozpadowi– 1 pkt.: m
∆ = m − m = 40g − 5g =
g
35
0
Lub za każdy inny poprawny sposób rozwiązania zdania –
łącznie 3 pkt.
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
1
Za poprawne wskazanie pierwiastka:
32
1
1
Pierwiastek X
Za poprawne wskazanie obu pierwiastków po 1 pkt.:
33
2 × 1
2
Pierwiastki X i Y
1)
Za poprawny zapis wyrażenia na stałą równowagi – 1 pkt.:
[NO]2
K = [
N
⋅ O
2 ] [
2 ]
2 × 1
Za poprawne podstawienie danych i obliczenie wartości stałej równowagi – 1 pkt.:
[ ]2
02
,
0
K
−
=
34
[
=
⋅
64
,
0
]⋅[ 16
,
0
]
3
9
,
3
10
4
2)
Za poprawne obliczenie ubytku stężenia N2 – 1 pkt.:
∆[
1
1
mol
mol
N
=
NO =
⋅ 02
,
0
= 01
,
0
2 ]
[ ]
3
3
2
2
dm
dm
2 × 1
Za poprawne obliczenie początkowego stężenia N2 – 1 pkt.:
[
mol
mol
mol
N
= 64
,
0
+ 01
,
0
= 65
,
0
2 ]pocz.
3
3
3
dm
dm
dm
1)
Za poprawne określenie wpływu wzrostu temperatury na
1
równowagę reakcji:
Równowaga reakcji przesuwa się w prawo.
35
2
2)
Za poprawne określenie wpływu wzrostu temperatury na
1
wartość stałej równowagi reakcji:
Stała równowagi reakcji zwiększa się.
Za poprawne określenie rzędowości reakcji:
1
4
Za poprawne ułożenie równania na szybkość reakcji po
zmianie stężeń substratów:
1
`
[A]
36
v = k
⋅ ( [
2 B])3 = k
2 [A]⋅ [ ]3
B
3
4
Za poprawne określenie zmiany szybkości reakcji:
v `
[k
2 A]⋅ [ ]3
=
B
1
szybkość wzrośnie dwukrotnie
v
k[A]
2
⋅[ ] = ⇒
B 3
Za podanie właściwego przykładu soli, np:
1
KCl (KBr, KI) – może być podany wzór lub nazwa soli
Za poprawny zapis równań obu reakcji elektrodowych – po 1
pkt., np.:
37
Katoda (–): 2H2O + 2e → 2OH– + H2
3
Anoda (+): 2Cl– → Cl2 + 2e
2 × 1
Uwaga: Jeżeli uczeń nie poda lub poda niepoprawne nazwy lub znaki potencjałów elektrod , również uzyskuje 2 punkty za równania reakcji elektrodowych.
Za poprawne wskazanie metalu:
38
1
2
Cynk (Zn)
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
2
Cynk ma potencjał niższy niż żelazo i to on będzie ulegał
1
utlenieniu.
Za poprawne obliczenie masy KOH w roztworze końcowym: c m
p
r
%
20
⋅
g
200
1
m
=
=
= 40g
KOH
%
100
%
100
Za poprawne przeliczenie stężenia molowego roztworu na stężenie procentowe:
mol
g
10
56
c M
1
dm3
m
mol
c =
%
100
=
%
100
=
%
40
p
d
g
4
,
1 ⋅103
39
dm3
4
Za poprawne obliczenie masy jednego z roztworów, np.: m
= m
+ m
i m
m
m
r =
r1 +
r2 ⇒
KOH
K
1 OH
K
2 OH
m
%
100
− c m
1
KOH
p2
r
g
40 ⋅
%
100
−
%
40
⋅
g
200
m
=
=
=
3
,
133 g
r1
c
− c
%
10
−
%
40
1
p
p2
Za poprawne obliczenie masy drugiego roztworu, np.:
m
= m − m =
g
200 −
g
3
,
133
=
7
,
66 g
r 2
r
r1
1
Za każde inne poprawne rozwiązanie zadania uczeń otrzymuje 4 punkty.
Za każde poprawnie zapisane równanie reakcji lub
stwierdzenie, że reakcja nie zachodzi – po 1 pkt.:
40
1) Na2HPO4 + NaOH → Na3PO4 + H2O
3 × 1
3
2) 2K + 2H2O → 2KOH + H2
3) BaSO4 + HCl → reakcja nie zachodzi
Za poprawne podanie każdego substratu – po 1 pkt.:
A. Cl
41
2
3 × 1
3
B. mocna zasada, np. NaOH
C. NaOH
Za poprawny wybór związku:
1
ZnO
Za poprawnie napisane każde równanie – po 1 pkt.:
ZnO + 2HCl → ZnCl
42
2 + H2O
3
ZnO + 2KOH + H2O → K2[Zn(OH)4]
2 × 1
lub ZnO + 2KOH → K2ZnO2 + H2O
Mocny kwas i mocna zasada mogą być inne, niż przykładowe w powyższych równaniach.
Za poprawny opis obserwacji każdego doświadczenia – po 1
pkt.:
Doświadczenie I: Wydziela się bezbarwny gaz o
43
2 × 1
2
charakterystycznym zapachu.
Doświadczenie II: Wytrąca się żółty osad.
Podkreślono niezbędne elementy opisu obserwacji.
Za poprawny jonowy zapis każdego równania (tylko w formie skróconej) – po 1 pkt.:
44
2 × 1
2
Równanie I: NH +
4 + OH– → NH3 + H2O
Równanie II: Pb2+ + 2I– → PbI2
Za poprawne określenie odczynu roztworu:
45
1
3
zasadowy
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
3
Za poprawnie napisane równanie hydrolizy: 1
NO - + H O
HNO + OH-
2
2
2
Za poprawne określenie roli wody:
1
Woda pełni rolę kwasu Brönsteda.
Za poprawne obliczenie stopnia dysocjacji:
K
2 ⋅10−4
α =
=
=
1
2 ⋅10−2 (= %
2 )
c
5
,
0
0
Za poprawne obliczenie stężenia jonów H+:
46
3
+
−2
mol
−2 mol
H = c
α
= 2 ⋅10 ⋅ 5
,
0
= 10
0
1
3
3
dm
dm
(Można zastosować wzór uproszczony, bo α=2%)
Za poprawne obliczenie pH roztworu:
1
pH = − l
[
og H+ ] = −l [
og10 2
− ]= 2
Za poprawne określenie typu każdej reakcji – po 1 pkt.: 1) addycja (przyłączanie)
47
3 × 1
3
2) eliminacja
3) polimeryzacja
Za poprawne podanie wzorów reagentów – 1 pkt.
Za poprawnie dobrane współczynniki w równaniu reakcji – 1
pkt.:
CHO
COONa
CH
2 × 1
2OH
48
3
2
+ NaOH
+
Za poprawne podanie nazwy węglowodoru:
1
Metylobenzen (lub toluen)
Za poprawny wzór estru:
H
O
H
C
H
1
H
C
O
C
H
H
C
H
H
Za poprawną nazwę estru:
49
4
Mrówczan 2-propylu (lub mrówczan izopropylu lub metanian 2-1
propylu)
Za poprawne uzasadnienie wyboru kwasu i alkoholu – po 1
pkt.:
2-propanol – ten alkohol zawiera w cząsteczce 3 atomy C i jest drugorzędowy (utlenia się do ketonu).
2 × 1
Kwas mrówkowy – tylko ten kwas daje pozytywny wynik
próby Tollensa lub: jest kwasem zawierającym 1 atom C
w cząsteczce.
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
4
Za poprawny zapis wzorów drugiego substratu (woda) i produktów reakcji – 1 pkt.
Za poprawne uzupełnienie współczynników w równaniu reakcji hydrolizy – 1 pkt.:
O
O
H C
+ 2H
3
CH
C
N
CH2 C
N
CH
COOH
2O
2 × 1
NH2
H
H
CH3
O
O
2 H C
3
CH
C
OH + H2N
CH2 C OH
NH2
Za poprawnie wskazany związek optycznie czynny:
50
4
Alanina (kwas 2-aminopropanowy lub kwas 2--
aminopropionowy) lub podanie wzoru lub zakreślenie wzoru alaniny w produktach równania reakcji
O
1
H C
3
CH
C
OH
NH2
Za poprawnie napisane wzory stereochemiczne obu
enancjomerów:
H
H
1
H2N
COOH i HOOC
NH2
H3C
CH3
Za podaną poprawnie jedną parę – 0 pkt.
0
Za podane poprawnie dwie lub trzy pary – 1 pkt.
1
Za podane poprawnie cztery pary – 2 pkt.:
51
Wzór związku
Nazwa tworzywa
2
1.
H2N–(CH2)5–COOH
poliamid
2
2.
HCHO
poliformaldehyd
3.
CF2=CF2
teflon
4.
CH2=CHCl
polichlorek winylu
Za poprawne wskazanie cechy cząsteczek etylenu:
52 W cząsteczkach etylenu występują podwójne wiązania między 1
1
atomami C.
Plik pobrany ze strony www.cka.pl www.rozwiazania.pl
5