Geneza konfliktu Pakistańsko - Indyjskiego o Kaszmir

Przed 1947 roku terytorium dzisiejszych Indii, Pakistanu i Bangladeszu było połączone i

stanowiło część Imperium Brytyjskiego. W 1947 roku na mocy India Independence Act (czyli

ustawy o niepodległości Indii) Wielka Brytania uznawała suwerenność hinduistycznych Indii

i muzułmańskiego Pakistanu. PoniewaŜ Wielka Brytania nie określiła dokładnego przebiegu

granic, konflikt pakistańsko-indyjski był oczywisty. NajpowaŜniejszym punktem zapalnym

było terytorium Kaszmiru, krainy połoŜonej w północnej części dawnej kolonii brytyjskiej,

przy granicy z Chinami. Indie zdecydowały się na politykę faktów dokonanych i jeszcze w

1947 roku zajęło ten teren siłą.

Pierwsza wojna Pakistańsko Indyjska

Wobec bezczynności Organizacji Narodów Zjednoczonych Pakistan, przy częściowym

poparciu miejscowej ludności, zdecydował się na konfrontację zbrojną. Ze względu na

specyficzną sytuację etniczną oraz trudne dla działań wojennych ukształtowanie terenu, Ŝadna

ze stron nie osiągnęła w trwającej od 1947 do 1949 roku wojnie, wszystkich wyznaczonych

celów. Indiom udało się zachować większą, południowo-wschodnią część Kaszmiru,

natomiast Pakistan zajął północno-zachodnie terytoria. Obie strony uznały zaproponowaną

przez ONZ linię demarkacyjną oraz ustaliły przeprowadzenie plebiscytu na spornych

terytoriach w porozumieniu z Karaczi w 1949.

Pozorny pokój

Od tego czasu Pakistan i Indie przestrzegały warunków porozumienia, ale obie strony dawały

do zrozumienia, Ŝe nie osiągnęły swoich celów, a pokój uwaŜają za przejściowy. Do kolejnej

eskalacji napięcia doszło w roku 1954, kiedy Indie dokonały oficjalnej inkorporacji, formalnie

autonomicznej, swojej części Kaszmiru. W 1956 premier Indii Jawaharlala Nehru otwarcie

zanegował sens przeprowadzania plebiscytu. Obustronne napięcie, z większym lub

mniejszym natęŜeniem, utrzymywało się jeszcze przez całe dziesięciolecie. Obie strony

lawirowały między USA i państwami zachodnimi a ZSRR, a w konflikt zaangaŜowały się

równieŜ Chiny które zgłosiły swoje własne pretensje do Kaszmiru.

Druga wojna

Kiedy w 1965 roku Indie kolejny raz aresztowały szejka Abdullaha, przywódcę

propakistańskiej muzułmańskiej społeczności kaszmirskiej, Pakistan postanowił uderzyć przy

pomocy ochotników z północno-wschodniego Kaszmiru. Miejscowa ludność nie poparła

jednak działań Islamabadu i Indie przeprowadziły kontratak. Zarówno USA jak i ZSRR

odmówiły zaangaŜowania się w konflikt po Ŝadnej ze stron. Wojna znów stała się stacjonarna

i kolejny raz Ŝadna ze stron nie osiągnęła zwycięstwa. Wobec tego juŜ w tym samym roku

1965 wstrzymano ogień, a w 1966, przy mediacji radzieckiego premiera Aleksieja Kosygina,

zawarto porozumienie w Taszkiencie, zwane jako deklaracja Taszkiencka, w której obie

strony wyrzekły się stosowania siły i zobowiązały do rozwijania dobrosąsiedzkich stosunków.

Powstanie Bangladeszu i trzecia wojna w Kaszmirze

Sytuacja w Kaszmirze uległa względnemu załagodzeniu, ale niedługo potem wybuchł kolejny

konflikt indyjsko-pakistański, który tym razem skoncentrował się na terytorium tak zwanego

Pakistanu Wschodniego (Bengalu Wschodniego), dzisiejszego Bangladeszu. W 1971 roku

1

Bangladesz, czując się dyskryminowany i zapomniany przez Islamabad, ogłosił

niepodległość. Armia pakistańska rozpoczęła pacyfikację swojej enklawy, której

zdecydowanego poparcia udzieliły Indie. W grudniu 1971 napięcie dyplomatyczne zmieniło

się w kolejną wojnę w Kaszmirze. Tym razem armia indyjska osiągnęła szybki sukces i

narzuciła Pakistanowi warunki pokoju. Islamabad musiał przede wszystkim uznać

niepodległość Bangladeszu, ale Indie doprowadziły równieŜ do przesunięcia linii

demarkacyjnej. Nowy stan rzeczy został usankcjonowany przez porozumienie z Simli z 1972

roku.

Konflikt dziś

Mimo, Ŝe trzecia wojna zakończona porozumieniem z Simli była ostatnim konfliktem

zbrojnym na taką skalę w tym regionie, to sytuacja pozostaje wciąŜ napięta. Co jakiś czas oba

kraje ogłaszają mobilizację wojsk i koncentrują je w pobliŜu granicy w Kaszmirze. Wojna nie

wybucha, poniewaŜ kolejny konflikt pochłonąłby gigantyczne środki, a powodzenie nie jest

pewne. Mimo to w okresie od 1972 roku kilka razy sytuacja stawała na ostrzu noŜa. W 1990

roku Indie musiały uporać się z powstaniem mudŜahedinów, inspirowanym prawdopodobnie

przez Islamabad. W 1996 roku Pakistan oskarŜył Indie o atak rakietowy na jedną z wiosek po

zachodniej stronie Kaszmiru. W 1998 świat przeraził się, kiedy oficjalnie zostało

potwierdzone, Ŝe oba kraje posiadają broń jądrową. W 2001 roku, dwa miesiące po

zamachach na Word Trade Center, islamscy terroryści zaatakowali Parlament w Delhi.

Ostatnie wydarzenia w Bombaju, gdzie w listopadzie 2008 roku terroryści zabili ponad 100

osób, kolejny raz podgrzały temperaturę. New Delhi oskarŜyło Islamabad, Ŝe nie robi nic, aby

ująć inspiratorów tego ataku.

Problem Kaszmiru pozostaje więc nierozwiązany i stanowi zarzewie dalszych konfliktów. Są

one tym bardziej niebezpieczne, z powodu faktu posiadania przez oba kraje broni jądrowej.

Ponadto sytuacja w Kaszmirze w sposób bezpośredni przekłada się na powodzenia misji

stabilizacyjnej na Bliskim Wschodzie, w Iraku i Afganistanie.

NajwaŜniejsze daty:

1947 - powstanie Indii i Pakistanu jako niepodległych państw

1947-1949 - I wojna kaszmirska (zakończona porozumieniem w Karaczi)

1965 - II wojna kaszmirska (zakończona deklaracją Taszkiencką w 1966)

1971 - powstanie Bangladeszu i III wojna kaszmirska (zakończona porozumieniem z Simli z

1972)

1998 - Indie i Pakistan przeprowadzają próby jądrowe

2008 - krwawe zamachy w Bombaju, ginie około 160 osób

2