Tab. 1.1. Zalety i wady struktur liniowych oraz warunki ich stosowania Rodzaj

Zalety

Wady

Warunki stosowania

struktury organizacyjnej

Liniowa

- prostota i

- mała elastyczność i opóźniona

-małe firmy o prostym

przejrzystość

reakcja na zmianę warunków

asortymencie i technologii

konstrukcji,

działania,

produkcji oraz stabilnych

- jednolitość

- duża centralizacja uprawnień

warunkach otoczenia

kierownictwa

decyzyjnych, uniemożliwiająca

- firmy realizujące zadania

(przestrzeganie

pełne wykorzystanie zdolności

wymagające dyscypliny,

zasady jedności

indywidualnych pracowników

autorytetu kierowniczego i

rozkazodawstwa)

(podwładnych),

posłuszeństwa podwładnych

ściśle określona

- konieczność posiadania przez

- przy niskiej kulturze

odpowiedział-

kadrę kierowniczą

organizacyjnej pracowników i

ność,

wszechstronnej wiedzy, w

dużych różnicach w

- możliwość

przeciwnym wypadku

kwalifikacjach

szybkiego

podejmowane decyzje są

podejmowania

dalekie od optymalnych,

decyzji.

- niebezpieczeństwo przerwania

drogi służbowej i przepływu

informacji w razie nieobecności

któregokolwiek kierownika.

Tab. 1.2. Zalety i wady struktur funkcjonalnych oraz warunki ich stosowania Rodzaj

Zalety

Wady

Warunki stosowania

struktury

organizacyjnej

Funkcjo-

- ścisły podział pracy - nadmierna i sztywna specjalizacja -firmy o zróżnicowanym nalna

w sferze zarządzania,

zadań, poszczególni kierownicy są asortymencie produkcji i specjalizacja

kadry

ekspertami w swojej dziedzinie i złożonej technologii

kierowniczej

w

istnieje niebezpieczeństwo, że wytwarzania zakresie określonych

podejmując

decyzje

będą -firmy funkcjonujące w

funkcji,

optymalizować

tę

część zmiennym otoczeniu, co

- wysoki

stopień

organizacji, którą zarządzają,

wymaga fachowości i

zdolności

- nieprzestrzeganie zasady jedności szybkości w

dostosowywania się

rozkazodawstwa,

podejmowaniu decyzji

organizacji

do

- trudności

w

precyzyjnym

- przy braku kierowników

zmieniających

się

rozgraniczeniu zakresów zadań,

o

kwalifikacjach

warunków otoczenia

uprawnień i odpowiedzialności

względnie uniwersalnych

zewnętrznego,

kierowników funkcjonalnych,

- przy względnie wysokiej

- skrócenie

dróg - możliwość otrzymywania przez kulturze organizacyjnej

przepływu informacji

wykonawców

sprzecznych pracowników

i

i decyzji pomiędzy

poleceń,

co

prowadzi

do umiejętności

wykonawcami

a

konfliktów,

całościowego

kierownictwem

w

- zazębianie

się

zakresów postrzegania problemów

realizacji

kompetencji i związane z tym

poszczególnych

zakłócenia

w

procesie

zadań,

podejmowania decyzji

- ścisły,

bezpośredni - osłabienie („rozmycie”) odpowie-kontakt przełożonych

dzialności za skutki wydanych

z podwładnymi.

dyspozycji,

- trudność w koordynacji działań

wykonawców

i

kierowników

funkcjonalnych

1

Tab. 1.3. Zalety i wady struktur sztabowych oraz warunki ich stosowania Rodzaj

Zalety

Wady

Warunki stosowania

struktury organizacyjnej

Sztabowa - prostota i przejrzystość

- niebezpieczeństwo

- w średnich i dużych

konstrukcji,

bezkrytycznego

firmach o zróżnicowanym

- zachowanie zasady jedno-

przyjmowania lub

asortymencie produkcji i/lub

osobowego kierownictwa

ignorowania przez

złożonej technologii

- ścisłe i jednoznaczne

kierowników liniowych

wytwarzania

rozgraniczenie

rad i opinii komórek

- w warunkach dużej

kompetencji

sztabowych,

zmienności otoczenia

poszczególnych

- niebezpieczeństwo

- w sytuacjach

kierowników,

autonomizacji komórek

wymagających klarowności

- możliwość korzystania

sztabowych,

podziału kompetencji i

przez kierowników

- możliwość wystąpienia

jednoznaczności

liniowych z rady

konfliktów i sporów

egzekwowania

kompetentnej ekspertów i

kompetencyjnych między

odpowiedzialności

doradców,

kierownikami liniowymi i

- w sytuacjach

- szybkość przygotowania i

sztabowymi,

wymagających

podejmowania decyzji,

- możliwość niskiej

podejmowania złożonych i

- zachowanie formalnego

efektywności działania

kompleksowych decyzji

autorytetu kierownika,

komórek sztabowych,

przekraczających

- duża motywacja do

- tendencje do nadmiernej

możliwości percepcyjne i

współpracy pomiędzy

centralizacji władzy,

analityczne pojedynczych

poszczególnymi

- możliwość wystąpienia

kierowników.

członkami organizacji,

zniekształceń i opóźnień

- stosunkowo duża

informacji

zdolność organizacji do

przekazywanych przez

przystosowywania się

komórki sztabowe w dół

do zmienny warunków

hierarchii zarządzania za

otoczenia.

pośrednictwem komórek

liniowych,

-tendencja do nadmiernej

rozbudowy struktury w

zakresie funkcji

obsługowych

Tab. 1.4. Zalety i wady struktury pionów scalonych Zalety

Wady

- stawia na fachowość i autonomię

- wysoki stopień centralizacji uprawnień dyrektorów

decyzyjnych,

- odciąża naczelnego dyrektora od

- mała elastyczność działania,

zarządzania operacyjnego, które odbywa się - inercja w procesie wprowadzania zmian, wewnątrz pionów

- podatność na biurokratyzm,

- zmusza dyrekcję do pracy zespołowej

- tendencja do autonomizacji poszczególnych

- prowadzi do wzrostu autorytetu

pionów

kierowników fachowców i demokratyzacji - walka o uprzywilejowaną pozycję i zarządzania

podporządkowanie sobie innych pionów

- konflikty między pionami, prowadzące do zatrzymywania informacji i opóźniania

decyzji prowadzi tu często do utraty efektu synergii.

2

Tab. 1.5. Zalety i wady struktury dywizjonalnej Zalety

Wady

- dostosowanie do szybkich zmian w

- mniejsza adaptacyjność i elastyczność w organizacji i jej otoczeniu rynkowym –

zakresie zmian asortymentowych

większa elastyczność i adaptacja do zmian produkcji,

kierunków działania,

- trudność koordynowania zadań

- specjalizacja przedmiotowa – możliwość realizowanych przez poszczególne

skupienia się na realizacji zadań

dywizje,

związanych z wytwarzaniem

- możliwość wystąpienia konfliktów

poszczególnych produktów,

pomiędzy poszczególnymi dywizjami, a

- możliwość równoległej realizacji wielu także pomiędzy nimi a centralą,

różnorodnych zadań,

zwłaszcza przy podziale zasobów,

- precyzyjnie i jednoznacznie określone

- możliwość wzrostu kosztów

granice zadań i odpowiedzialności,

administracyjnych, związana z

poszczególnych jednostek organizacyjnych rozszerzeniem aparatu zarządzania oraz

- większe zaangażowanie kierownictwa w

dublowaniem realizacji funkcji

działalność wytwórczą i procesy

obsługiwanych w poszczególnych

innowacyjne,

segmentach przedmiotowych,

- większa trafność i szybkość decyzji,

- tendencje do koncentracji na zadaniach wynikająca decentralizacji decyzji,

doraźnych, przy zaniedbywaniu

- lepsze dostosowanie ilości i asortymentu długofalowych priorytetów firmy.

produkcji do potrzeb rynku,

- odciążenie kierownictwa naczelnego od

bieżących problemów,

- uproszczenie systemów koordynacji - pod jednym kierownictwem są zgrupowane

wszystkie działania, umiejętności,

specjalistyczna wiedza (dotyczące

produktu/ usługi).

Tab. 1.6. Zalety i wady struktury macierzowej Zalety

Wady

- zapewnienie organizacji dużego stopnia

- możliwość wystąpienie konfliktów

otwartości i elastyczności w

kompetencyjnych, ze względu na

dostosowywaniu się do zmiennych

krzyżowanie się powiązań funkcjonalnych z warunków rynkowych,

przedmiotowymi oraz nieprzestrzeganie

- pobudzenie do współpracy zespołowej,

zasady jedności rozkazodawstwa,

interdyscyplinarnej,

- stymulowanie walki o władzę, a nawet ryzyko

- zwiększenie odpowiedzialności za

powołania anarchii w organizacji,

przygotowanie i wytwarzanie

- możliwość dominacji konsultacji i dyskusji poszczególnych (grup) produktów,

nad działaniem,

- rozwijanie umiejętności pracowników,

- konieczność ścisłego i jednoznacznego

- umożliwienie pełnego wykorzystania

określenia kompetencji kierowników,

zasobów ludzkich,

- wymaganie od pracowników dużych

- większe zaangażowanie i umotywowanie

umiejętności interdyscyplinarnych oraz

poprzez stawianie dużych wymagań i

stawienie kierownikom i wykonawcom

wyzwań kierownikom i wykonawcom,

stosunkowo wysokich wymagań

oraz zwiększenie ich roli w

intelektualnych,

podejmowaniu decyzji,

- ryzyko dublowania wysiłków przy realizacji

- usprawnienie przepływu informacji

poszczególnych zadań,

- odciążenie naczelnego kierownictwa od

- trudności adaptacyjne przy przesuwaniu 3

problemów bieżących i jego

wykonawców do realizacji nowych zadań,

skoncentrowania się na strategicznych

- niepewność i zagrożenie towarzyszące

celach firmy,

kierownikowi i uczestnikom zespołu w chwili

- możliwość lokowania doradców i

zakończenia przedsięwzięcia,

ekspertów w odpowiednich obszarach

- brak jasności pracownika co do jego

problemowych oraz lepsze ich

podległości służbowej,

wykorzystanie w firmie,

- dłuższy czas podejmowania decyzji – decyzja

- możliwość kompleksowego skupiania się jest podejmowana przez grupę,

na szczegółowym problemie,

- wysokie koszty wdrażania.

- umożliwia decentralizację.

Tab. 1.7. Zalety i wady struktury sieciowej Zalety

Wady

- koncentracja na realizacji podstawowych - mała trwałość organizacji, celów działalności gospodarczej,

- możliwość „rozmycia” jej wizerunku u

- wysoki stopień zdolności

dotychczasowych klientów,

dostosowywania się organizacji do

- duża autonomia poszczególnych jednostek, zmieniających się warunków otoczenia:

- trudności w identyfikacji współpracowników, duża elastyczność i maksymalne

- nie zintegrowany zespół pracowników, brak wykorzystywanie szans,

klimatu organizacyjnego, ducha zespołu,

- znaczna otwartość na zmiany i

- zanik zawodowego życia zbiorowości

innowacje,

pracowniczych,

- tworzenie znacznego potencjału

- konieczność dużej koordynacji w zakresie społecznego,

pracy na odległość,

- mała formalizacja,

- konieczność dużej świadomości i wysokich

- ponieważ każda organizacja wchodząca

kompetencji,

w skład organizacji wirtualnej wykonuje - problemy we współdziałaniu, a nawet to w czym jest najlepsza, można uznać,

możliwość nadużycia władzy i wywołania że organizacja wirtualna jest organizacją samowoli partnerów

najlepszą – optymalizacja łańcucha

- konieczność dostępu do wysokiej technologii wartości dzięki integracji kompetencji

informatycznej (wideoseminaria,

kluczowych,,

wideokonferencje, telekonferencje),

- między firmami rozwija się więź

- trudności w planowaniu, monitorowaniu i zaufania,

rozliczaniu wyników (zysków i kosztów)

- skrócenie przepływu strumieni

działalności.

informacyjnych,

- wykorzystuje możliwości radykalnego

obniżenia kosztów, dzięki strukturalnym i proceduralnym uproszczeniom osiąga się

maksimum gospodarności,

4