Zajęcia TBSP z Logiki dla Prawników 2012
Agnieszka Guzik, Filip Leszczyński
Logika modalna i deontyczna – teoria
Sposób rozwiązywania (tj. wnioskowania o wartości poszczególnych zdań) kwadratów logicznych dla zdań modalnych i deontycznych jest analogiczny do kwadratów dla zdań kategorycznych.
Logika modalna:
Kp
/
K ∼p
→
⊥
→
Mp
∨
M∼p
Kp
– Konieczne, że p
Konieczne, że kiedyś przestanie padać śnieg.
– X musi p
Śnieg musi kiedyś przestać padać
K∼p – Konieczne, że nieprawda, że p
Konieczne, że nieprawda, że ściana jest żółta.
– X musi nie-p, X nie może p
Ściana musi nie być żółta./Ściana nie może być żółta.
Mp – Możliwe, że p
Możliwe, że im tylko o to chodzi, abyś sam sobie szkodził.
– X może p
Im może tylko o to chodzić, abyś sam sobie szkodził.
M∼p – Możliwe, że nieprawda, że p
Możliwe, że nieprawda, że motocykle są wszędzie.
– X może nie-p
Motocykle mogą nie być wszędzie.
Stylizacje:
De re – stylizacja w formie Każdy musi; Każdy może; X może itp.
De dictum – stylizacja w formie Konieczne, że; Możliwe, że
Zdania dotyczą konieczności i możliwości w sensie logicznym, tj. takiej, która wynika z prawdziwości poprzednio uznanych zdań. Mogą dotyczyć również zdarzeń niezależnych od ludzkiej woli.
Na egzaminie należy sprowadzić zdania do stylizacji de dictum!
TOWARZYSTWO BIBLIOTEKI SŁUCHACZÓW PRAWA UJ
ul. Bracka 12 /302, 31-005 Kraków
www.tbsp.pl
Zajęcia TBSP z Logiki dla Prawników 2012
Agnieszka Guzik, Filip Leszczyński
Logika deontyczna:
Np
/
Zp
→
⊥
→
Dp
∨
D∼p
Np
– Nakazane p
Nakazane jest, by pić z umiarem.
– X musi p
Ludzie muszą pić z umiarem.
Zp
– Zakazane p
Zakazane jest obchodzenie ustaw podatkowych.
– X nie wolno p
Ludziom nie wolno obchodzić ustaw podatkowych.
Dp
– Dozwolone p
Dozwolone, aby Bartek przychodził na treningi.
– X wolno p
Bartkowi wolno przychodzić na treningi.
D∼p – Dozwolone, że nie-p
Dozwolone, że prowadzący nie przyjdzie na zajęcia.
– X wolno nie-p
Prowadzącemu wolno nie przyjść na zajęcia.
Stylizacje:
De re – stylizacja w formie X musi; X nie wolno, itp.
De dictum – stylizacja w formie Nakazane, że p; Zakazane, że p, itp.
Inne formy zapisu:
Np = ∼D∼p
nakazane, że p = nieprawa, że dozwolone, że nie-p (de dictum)
Muszę wyjść dzisiaj z domu. = Nieprawda, że mogę nie wyjść dzisiaj z domu. (de re)
Np = Z∼p
nakazane, że p = zakazane, że Jan nie-p (de dictum)
Muszę wyjść dzisiaj z domu. = Nie wolno mi dzisiaj nie wyjść z domu. (de re)
Zp = ∼Dp
zakazane, że p = nieprawda, że dozwolone, że p (de dictum)
Nie wolno mi zabić wszystkich naokoło. = Nieprawda, że wolno mi zabić wszystkich naokoło. (de re)
Zp = N∼p
zakazane, że p = nakazane, że nie-p (de dictum)
Nie wolno mi zabić wszystkich naokoło. = Muszę nie zabijać wszystkich naokoło. (de re)
TOWARZYSTWO BIBLIOTEKI SŁUCHACZÓW PRAWA UJ
ul. Bracka 12 /302, 31-005 Kraków
www.tbsp.pl
Zajęcia TBSP z Logiki dla Prawników 2012
Agnieszka Guzik, Filip Leszczyński
Dp = ∼N ∼p
dozwolone, że p = nieprawda, że nakazane, że nie-p (de dictum)
Wolno ci przynieść mi kawę. = Nieprawda, że musisz nie przynieść mi kawy. (de re)
Dp = ∼Zp
dozwolone, że p = nieprawda, że zakazane, że p (de dictum)
Wolno ci przynieść mi kawę. = Nieprawda, że nie wolno ci przynieść mi kawy. (de re)
Zdania logiki deontycznej mogą dotyczyć wyłącznie czynów ludzkich, które są powodowane wolą i od niej zależne.
Na egzaminie należy sprowadzić zdania do stylizacji de dictum!
TOWARZYSTWO BIBLIOTEKI SŁUCHACZÓW PRAWA UJ
ul. Bracka 12 /302, 31-005 Kraków
www.tbsp.pl