Skuteczność psychoterapii
•
* Roger R. Hock (2003): 40 prac badawczych,
które zmieniły oblicze psychologii. Gdańsk, GWP.
•
* Tomasz Witkowski (2009): Zakazana psychologia.
Pomiędzy nauką a szarlatanerią. Taszów,
Biblioteka moderatora. T.1.T.2.
1. Czy psychoterapia działa?
2. Jeżeli tak, to która z metod
terapeutycznych jest najbardziej
skuteczna?
Badania Mary Lee Smith i Gene Glass (1977)
•
przegląd prac, których przedmiotem były
relacje z efektów poradnictwa i
psychoterapii.
•
Wyselekcjonowano ok. 500 tego typu prac,
•
Cel - ustalenie wielkości skutku terapii w
każdej z prac oraz porównanie skutków
różnych rodzajów terapii.
Metaanaliza
• integruje wyniki wielu izolowanych prac w toku analizy
statystycznej,
• wszystkie porównywane prace z jedną grupa w
psychoterapii i grupą kontrolną (bez badań),
• 25 000 badanych,
• średni wiek badanych wyniósł 22 lata,
• każdy z badanych przeszedł średnio po 17 godzin
terapii,
• terapeuci z przeciętną praktyką - 3,5 roku.
Wyniki
•
Konkretny rodzaj psychoterapii działa, ale tylko w
pewnych zakresach funkcjonowania człowieka i w
pewnych typach terapii – swoiście do kategorii
problemu.
•
Klient po psychoterapii średnio w lepszej kondycji
psychczinej niż 75% członków grupy kontrolnej.
•
Głównie po terapii behawioralnej i poznawczej.
•
Wyniki tego porównania widoczne na wykresie:
• Połączona
skuteczność ze
90
Zmniejszenie
wszystkich
80
lęku
analizowanych badań
dla czterech miar
70
skutków terapii.
Poczucie
60
własnej
• Gdyby nie zanotowano 50
wartości
poprawy - wynik
Ogólne
wyniósłby 50.
40
przystosow.
30
• Gdyby stan się
20
pogarszał - wynik
Poprawa
byłby poniżej 50.
10
osiągnięć.
0
Wnioski
•
Wiedza na temat psychoterapii niepełna,
•
wyniki są rozproszone w ogromnej liczbie publikacji o różnej wadze naukowej.
•
różne szkoły psychoterapii - różnice pomiędzy wagą dowodów empirycznych.
•
Ważny jest rodzaj terapii.
•
Ważne jest to, czego się po niej spodziewasz,
•
Ważne jest to, kim i jaki jest terapeuta.
Działa kiedy:
•
jesteś przekonany, iż Twój psychoterapeuta może Ci pomóc:
•
zaczynasz ją z optymistycznym nastawieniem szanse powodzenia są wyższe.
•
Jeśli przyjmujesz, że musisz dokonać wysiłku, by się zmienić, szanse powodzenia są wyższe.
•
przyjmujesz odpowiedzialność za swój los szanse są wyższe.
•
krytycznie przyjmuj ofertę terapeutyczną.
•
za przebieg i efekt terapii odpowiedzialny jest także terapeuta.
•
cudów nie ma.
Przykład skutecznej techniki psychoterapeutycznej
- systematyczna desensytyzacja
• Metoda Josepha Wolpe,
• do leczenia zaburzeń lękowych (nerwic), fobii.
• Fobia od imienia greckiego boga strachu
Phobos, którego starożytni malowali na swoich
maskach i zbrojach po to żeby przestraszyć
wrogów.
• Fobia jest:
• uporczywym, irracjonalnym, silnym lękiem
(przesądem) wobec osób, rzeczy, zwierząt,
stanów fizycznych, obiektów, rodzajów
działania.
• Fobie proste i społeczne (silna obawa przed
krytyką ze strony innych, prowadzący do
unikania.
Przykłady fobii prostych i społecznych
wywoływane przez:
•
Agorafobia - przebywanie samemu w miejscach publicznych,
•
Ailurofobia - koty
•
Akrofobia- wysokość, głębokość, patrzenie w dół z wysoko położonych miejsc,
•
Antropofobia - ludzi,
•
Arachnofobia - pająki,
•
Dysmorfofobia - rzekome wady wyglądu, deformacje ciała,
•
Emetofobia – wymioty,
•
Erytrofobia - lęk przed zaczerwienieniem się lub czerwonymi przedmiotami,
•
Hafefobia - dotknięcie przez inne osoby,
•
Heksakosjoi/heksekonta/heksafobia - liczbą 666,
•
Hemofobia - widok krwi,
•
Homofobia - homoseksualność, osoby homoseksualne; transfobia - osoby transpłciowe, (dotyczy zazwyczaj uprzedzenia a nie rzeczywistej fobii),
•
Klaustrofobia - zamknięte i ciasne przestrzenie,
•
Ksenofobia- innych, obcych etnicznie ludzi, (cudzoziemcy, obce kultury),
•
Myzofobia- nieczystość, zanieczyszczenie,
•
Nyktofobia - noc, ciemność,
•
Odontofobia- leczenie zębów u dentysty,
•
Tokofobia – obawę przed ciążą i porodem,
•
Triskaidekafobia - liczbę 13,
•
Zoofobia – zwierzęta,
•
Hikikomori – japońska odmiana antropofobii (konieczność wyjścia z domu, rywalizowania z innymi w szkole, pracy)
Desensytyzacja wobec realnej
ekspozycji bodźców
1. Utworzenie listy bodźców lękowych i uszeregowania ich wg siły przeżywania.
2. Polega na stopniowym wystawianiu pacjenta na działanie bodźców wywołujących lęk,
3. Dawkowanie bodźców lękowych.
4. Wymaga stanu rozluźnienia mięśni i wyciszenia emocji.
5. Pacjent w stanie relaksu wystawiony na działanie sytuacji lękowych, począwszy od wywołujących najmniejszy lęk, a skończywszy na tych, które wywołują lęk największy.
•
Zasada wzajemnego hamowania reakcji - jeśli pojawia się nowa reakcja emocjonalna na sytuację, to wcześniejszy nawyk ulega zahamowaniu i osłabieniu.
•
Reakcja/stan rozluźnienia stanowi reakcję współzawodniczącą z reakcją lęku.
Systematyczna desensytyzacja w wyobraźni i realu
1. pacjent wprowadzony w stan głębokiego relaksu,
2. sugestia terapeuty - stopniowe skupianie się na wyobrażonych sytuacjach lękowych, 3. począwszy od wywołujących najmniejszy lęk,
4. skończywszy na tych, które wywołują lęk największy.
•
jeśli któraś ze scen wywołuje lęk, lub zdenerwowanie, pacjent podnosi rękę lub palec wskazujący do góry;
•
podczas każdej 45.minutowej sesji ćwiczy się wyobrażanie sobie od dwóch do czterech scen;
•
każde kolejne skupienie się na wyobrażeniu powoduje, że siła lęku maleje i w końcu osiąga poziom zerowy,
•
kolejnym etapem dla pacjenta jest narażenie się na działanie tych samych bodźców lękowych w realnej sytuacji życiowej.
•
Np. Lęk przed osamotnieniem, kiedy pacjent boi być sam, bez towarzystwa i nie odczuwa lęku w obecności terapeuty, wymaga zastosowania odczulania w realnej sytuacji.
•
program terapii przewiduje stopniowe oddalanie się od domu z relaksacją po każdym etapie,
•
umożliwia pokonanie lęku i zwiększenie odległości od domu.
•
lęk przed odrzuceniem i krytyką, wymagają odczulania w realnej sytuacji,
•
lęki seksualne, zaburzenia życia seksualnego: wymagają zmiany przekonań i zachowań (desensytyznacja zwykle nie działa)