Na wrzody żołądka lub dwunastnicy cierpi co dziesiąty Polak. Większość z nich to ludzie młodzi i w średnim wieku, wykonujący stresującą pracę. Do powstania owrzodzeń przyczynia się także złe odżywianie, częste zastępowanie domowych posiłków fast foodami, tytoń, alkohol i długotrałe przyjmowanie niektórych leków.
Choroba wrzodowa objawia się bólami w nadbrzuszu, nadkwasotą, zgagą, wzdęciami, biegunką lub uciążliwymi zaparciami. Dolegliwości nasilają się szczególnie po zjedzeniu klusek i pierogów, (zwłaszcza podsmażanych), smażonego mięsa oraz innych smażonych potraw, np. frytek. Wrzodowcom szkodzą także potrawy nadmiernie pikantne, kwaśne (szczególnie z octem), a także dania z cebulą, kapustą, grochem, fasolą, grzybami, kawa, głównie parzona po turecku (w szklance) i alkohol.
Jeśli dokuczają ci te dolegliwości, warto zrobić badanie endoskopowe, czyli gastroskopię. Po wykryciu wrzodów lekarz przepisze antybiotyki likwidujące bakterie Helicobacter pylori, jeżeli to one doprowadziły do uszkodzenia śluzówki żołądka lub dwunastnicy oraz leki regenerujące chory narząd. Kuracja z pewnością pomoże, jednak w trakcie przyjmowania lekarstw stosuj dietę. Nie dlatego, że leczy, ale dlatego, że twój chory przewód pokarmowy nie radzi sobie z ciężką, tradycyjną kuchnią. Jedząc to, co zwykle preferują osoby zdrowe, będziesz odczuwać dyskomfort, bóle brzucha i czas kuracji przedłuży się.
Na początku, gdy dolegliwości są szczególnie silne, jadłospis powinien być dość rygorystyczny. Dopiero gdy objawy zaczynają ustępować, stopniowo rozszerzaj asortyment produktów i dań.
Okres ostrych dolegliwości
Pij dużo ciepłych (lecz nie gorących!) napojów: Wskazana jest słaba herbata, szczególnie zielona liściasta, zioła (siemię lniane, rumianek, dziurawiec), przegotowana woda, płyn nawadniający Gastrolit, dostępny w aptekach bez recepty, a także niektóre polecane przez uzdrowiska wody lecznicze, np. Franciszek, Henryk. Pamiętaj, aby pić między posiłkami lub przed posiłkami. Nigdy zaraz po jedzeniu.
1
Jedz 6 do 10 małych, lekkich posiłków dziennie. Większe posiłki przeciążają chory przewód pokarmowy.
Potrawy powinny być bardzo dobrze ugotowane (miękkie), a następnie przetarte, aby nie drażniły uszkodzonej błony śluzowej żołądka i ułatwiły przyswajanie składników odżywczych. Wskazane jest piure ziemniaczane, lub warzywno-ziemniaczane, ugotowana i zmielona cielęcina hache (patrz przepisy), galaretki owocowe, kisiele, zupy przecierane, duszone i przetarte owoce, gotowane mleko i przetarty twarożek.
Nie jedz żadnych produktów surowych.
Potrawy powinny być bardzo delikatne w smaku. Ostre przyprawy wzmagają wydzielanie soków żołądkowych.
Z pieczywa najlepsze są czerstwe pszenne bułki, można je np. rozmoczyć w mleku.
Możesz spróbować jeść wysokiej jakości wędliny i mięso pieczone w folii. Na początku jednak niech to będą bardzo małe porcje.
Nie wolno ci pić alkoholu, ani palić papierosów. Alkohol drażni błonę śluzową żołądka, a nikotyna wpływa niekorzystnie na ukrwienie żołądka i dwunastnicy.
Stosuj preparaty witaminowo-mineralne, w ilości zalecanej przez lekarza prowadzącego, ponieważ rygorystyczna dieta nie dostarcza takiej ilości składników odżywczych, jakiej potrzebujesz.
Okres łagodniejszych dolegliwości
W dalszym ciągu staraj się jeść małe porcje, ale często, najlepiej co 2 -3 godziny. Bardzo ostrożnie wprowadzaj do jadłospisu surowe warzywa i owoce. Zacznij od małej ilości na przykład jabłka, a jeśli poczujesz się po nim nie najlepiej, jeszcze przez jakiś czas gotuj owoce i warzywa i przecieraj je lub miksuj.
Produkty i Polecane
Niewskazane
potrawy
Pieczywo
pszenne z białej mąki, sucharki
żytnie, razowe
2
lane kluski, drobny gotowany makaron,
naleśniki, pierogi, zapiekanki
mączne
miękkie łazanki
Potrawy z drobne kasze, ryż, płatki owsiane, najlepiej
grube kasze, zwłaszcza
kasz
przetarte
zapiekane
Ziemniaki
gotowane, najlepiej piure
smażone, pieczone
jarzynowe, z kasz na słabych wywarach z
na tłustych wywarach z
Zupy
włoszczyzny lub na mleku, zaprawiane
kości, ryb i grzybów,
zawiesiną z mąki, śmietanki, mleka lub
zaprawiane zasmażkami
masłem
Dodatki do ziemniaki piure, drobny makaron, lane kluski, paszteciki, grube kasze zup
ryż, drobne kasze
chude mięsa, gotowane, w galarecie,
smażone, zapiekane,
Potrawy
duszone bez tłuszczu, w późniejszym okresie peklowane, marynowane, mięsne
choroby - pieczone w folii lub przykrywanym wędzone
naczyniu
Wędliny i
chuda gotowana szynka, polędwica, kiełbasa pozostałe wędliny
konserwy
szynkowa, szynka konserwowa (nie mielona)
Potrawy z
smażone, pieczone,
gotowane, w galarecie
ryb
marynowane, wędzone
w późniejszym okresie choroby domowe
Sosy
chude sosy: potrawkowy, koperkowy, ew.
pozostałe sosy
pomidorowy, zaprawiane mlekiem lub słodką
śmietanką
mleko, jogurty, kefiry, twaróg, jaja na miękko, sery żółte i topione, jaja na Nabiał
w późniejszym okresie choroby jajecznica i
twardo i smażone na
omlet na parze
tłuszczu
świeże masło, słodka śmietanka, w
smalec, słonina, kwaśna
Tłuszcze
śmietana, margaryna w
późniejszym okresie choroby olej
kostkach
marchew, buraki, seler, pietruszka szpinak,
warzywa kapustne,
Warzywa
dynia, pomidor bez skórki, sałata, cykoria,
rzodkiewka, rzepa, rzodkiew,
natka pietruszki koperek. Najbezpieczniej
strączkowe, cebula,
podawać warzywa gotowane i przecierane
czosnek, surowe ogórki
dojrzałe, przy złej tolerancji tylko gotowane i niedojrzałe, kwaśne, surowe, Owoce
przecierane
suszone, np. rodzynki, figi
ocet, musztarda, ketchup,
Przyprawy sól, łagodne przyprawy ziołowe, np. bazylia, chrzan, pieprz, papryka, estragon, melisa, koperek, natka pietruszki
liście laurowe, ziele
angielskie
3
galaretki owocowe, kisiele, budynie, kompoty ciasta z tłuszczem (kruche, Desery
przecierane, biszkopty, ciasto drożdżowe
francuskie), kremy, torty,
czerstwe
lody
słaba herbata, szczególnie zielona, napary z alkohol, mocna herbata, Napoje
ziół, siemię lniane, rozcieńczone soki
kawa, napoje gazowane, nie
owocowe i warzywne, bawarka, kawa
rozcieńczone soki owocowe
zbożowa z mlekiem
cukierki czekoladowe,
Cukier i
słodycze
cukier, niewielka ilość miodu pszczelego
nadziewane, czekolada,
marmolada
Bywa, że choroba wrzodowa, mimo że była prawidłowo leczona, po jakimś czasie nawraca. Najczęściej zdarza się to jesienią i wiosną. Jeśli należysz do osób podatnych na to schorzenie, postaraj się w najniebezpieczniejszych dla wrzodowców okresach stosować dietę lekko strawną profilaktycznie. Unikaj również stresów i leków niszczących śluzówkę żołądka, np. naproksenu, aspiryny.
Propozycje potraw
Bulion warzywny z lanymi kluskami
Składniki
4
3 średnie marchewki, pietruszka, kawałek selera, 2 białka, 2 łyżki mąki, 1/2 łyżeczki masła, łyżka posiekanej natki pietruszki, sól
Sposób przyrządzania
Warzywa umyć, obrać, pokroić w kostkę i zalać litrem zimnej wody. Posolić, ugotować pod przykryciem na wolnym ogniu. Mąkę dodać do białek, wymieszać starannie widelcem. Miękkie warzywa odcedzić, wywar zagotować ponownie, wlewać cienkim strumieniem ciasto. Chwilę pogotować, zestawić z ognia, dodać masło i natkę pietruszki.
W ten sam sposób gotujemy bulion z kaszą manną lub kukurydzianą.
Krupnik z kaszką kukurydzianą
Składniki
5
Pęczek włoszczyzny bez kapusty i pora, pół szklanki kaszki kukurydzianej, 1/2 szklanki mleka, łyżeczka masła, łyżka posiekanego koperku, listek laurowy, sól Sposób przyrządzania
Zagotować 1 i 1/2 l wody, wrzucić starte na tarce jarzynowej warzywa i gotować 15 - 20
minut. Następnie dodać opłukaną i wymieszaną z kilkoma łyżkami wody kaszkę.
Gotować jeszcze 10 minut. Pod koniec gotowania podprawić mlekiem (jeśli lubimy zabielany). Przed podaniem dodać surowe masło i posypać koperkiem.
Zupa selerowa z kluseczkami
Składniki
2 niewielkie selery, marchew, pietruszka, 3 łyżki mąki, 4 łyżki słodkiej śmietanki, 2 jaja, pół pęczka koperku, 2 łyżki soku z cytryny, sól
Sposób przyrządzania
Warzywa wyszorować, obrać, ugotować w 1 i 1/2 litra wody. Zmiksować, przyprawić solą i sokiem z cytryny. Przygotować kluseczki. Jaja rozkłócić, dodać mąkę, starannie wymieszać. Zupę ponownie zagotować, lać małym strumieniem ciasto, ciągle mieszając.
Po chwili zdjąć z ognia, dodać śmietankę i posiekany koperek.
Zupa z dyni
Składniki
6
2 marchewki, pietruszka, nieduży kawałek selera, 50 dag dyni, 3/4 szklanki mleka, łyżka mąki, sok z cytryny, łyżka posiekanego koperku, cukier, sól Sposób przyrządzania
Włoszczyznę i dynię obrać, opłukać, drobno pokroić. Zalać 1 i 1/2 litra wody, ugotować, po czym przetrzeć przez sito lub zmiksować. Z mleka i mąki sporządzić zaprawę, połączyć z zupą, przyprawić sokiem z cytryny, solą i cukrem, zagotować. Podawać z drobniutkim makaronem lub ryżem, posypaną koperkiem.
Hache cielęce
Składniki
7
50 dag cielęciny, 4 łyżeczki masła, łyżka posiekanej natki pietruszki, sól Sposób przyrządzania
Chude mięso ugotować do miękkości w lekko osolonej wodzie lub razem z warzywami (bez pora, cebuli, kapusty). Usunąć kości i chrząstki, oraz tkankę łączną. Mięso zmielić w maszynce lub malakserze. Podzielić na porcje. Do każdej porcji ciepłego mięsa dodać łyżeczkę masła, uformować na talerzu w postaci kotleta, posypać odrobiną zieleniny.
Podawać z piure ziemniaczanym i/lub warzywnym.
Hache można też przyrządzać z kurczaka z dodatkiem gotowanych warzyw, np. marchwi lub selera.
Potrawka z kurczaka
Składniki
40 dag kurczaka, mały pęczek włoszczyzny bez kapusty, pół szklanki mleka, łyżka mąki, półtorej łyżki soku z cytryny, odrobina ziół prowansalskich, łyżka posiekanego koperku Sposób przyrządzania
Warzywa umyć, obrać, pokroić w kostkę. Zalać 2 szklankami osolonej wody i ugotować razem z kurczakiem do miękkości. Mięso wyjąć z wywaru, oddzielić od kości, pokroić na małe kawałki, włożyć ponownie do wywaru. Jeśli wywaru jest dużo, część odlać, aby zostało ok. jednej szklanki. Mąkę wymieszać z mlekiem, wlać do wywaru, zagotować, mieszając. Dodać zioła i sok z cytryny, jeszcze przez chwilę gotować. Po zestawieniu z ognia wsypać koperek. Podawać z ryżem i sałatą.
Klops rybny z warzywami
Składniki
8
50 dag filetów z dowolnej ryby (mogą być mrożone), 2 średnie marchewki, kawałek selera, czerstwa kajzerka, szklanka mleka, 2 białka, 2 łyżki tartej bułki, 2 łyżki natki pietruszki, cytryna, rozmaryn, sól, łyżka oliwy do wysmarowania formy Sposób przyrządzania
Warzywa umyć, obrać, ugotować w małej ilości wody lub na parze. Drobno posiekać.
Filety umyć, osuszyć, skropić sokiem z cytryny i odstawić na kilkanaście minut. Bułeczkę namoczyć w mleku, odcisnąć. Zemleć rybę razem z bułką. Dodać warzywa, białka, drobno posiekaną natkę i przyprawy. Wymieszać. Podłużną foremkę nasmarować olejem. Z masy rybnej uformować walec, obtoczyć w tartej bułce, ułożyć w foremce. Piec ok.40 minut w temperaturze 180^C. Podawać z ziemniakami i surówką lub duszonymi warzywami.
Ryba gotowana na parze z sosem estragonowym
Składniki
9
4 kostki z morszczuka, kawałek cytryny, kilka gałązek koperku, mała marchewka, kawałek selera, łyżka masła, pieprz ziołowy, sól.
Sos: Szklanka wywaru z warzyw, mały kubeczek jogurtu naturalnego, 3 łyżki świeżych posiekanych listków estragonu lub estragon suszony, czubata łyżeczka mąki, łyżka oleju, sok z cytryny, cukier, sól
Sposób przyrządzania
10
Kostki ryby oprószyć solą i pieprzem, skropić sokiem z cytryny. Marchew i seler obrać, pokroić w drobną kosteczkę. Każdą porcję ryby obłożyć warzywami i koperkiem, na wierzchu położyć po odrobinie masła. Umieścić potrawę w naczyniu do gotowania na parze, przykryć, gotować 30 minut. Przygotować sos: Mąkę lekko uprażyć na rondlu bez dodatku tłuszczu, zestawić z ognia, dodać olej, wymieszać. Połączyć z wywarem, zagotować. Dodać estragon i pozostałe przyprawy. Rybę polać sosem, podawać z ryżem i warzywami.
Budyń z białego sera
Składniki
40 dag półtłustego niekwaśnego sera twarogowego, 2 duże ugotowane ziemniaki, 4 jaja lub same białka, 10 dag cukru, łyżeczka masła, cukier waniliowy lub odrobina suszonej mięty, łyżka tartej bułki
Sposób przyrządzania
Formę do budyniu wysmarować masłem i wysypać bułką. Żółtka utrzeć z cukrem. Ser i ziemniaki przepuścić przez maszynkę, połączyć z żółtkami, dodać miętę lub cukier waniliowy, wymieszać. Białka ubić na pianę, ostrożnie wymieszać z masą serową.
Przełożyć do formy, przykryć i umieścić w naczyniu z wrzącą wodą. Gotować na wolnym ogniu ok. 40 minut. Wyłożyć na talerz, podawać na ciepło.
Omlet biszkoptowy z marchewką
Składniki
11
6 jaj, 3 łyżki mąki, 1 i 1/2 łyżki masła, sól. Nadzienie: 6 łyżek przetartej ugotowanej marchewki delikatnie przyprawionej cukrem i sokiem z cytryny, natka pietruszki Sposób przyrządzania
Jaja umyć w ciepłej wodzie, wytrzeć, oddzielić żółtka od białek. Z białek ubić pianę ręczną trzepaczką. Dodać roztrzepane widelcem żółtka, mąkę i szczyptę soli. Lekko wymieszać perforowaną łyżką. Patelnię ustawić na garnku z wrzącą wodą, rozpuścić odrobinę masła, wlać porcję masy jajecznej i ściąć. W trakcie smażenia omlety podważać łopatką, aby płynna masa spływała na dno. Gdy spód stanie się złoty, a powierzchnia lekko ścięta, zsuwać omlety na talerz, nałożyć nadzienie i złożyć na pół lub dwa boki do środka. Udekorować gałązkami natki.
Pomarańczowe ziemniaki
Składniki
12
Po 30 dag ziemniaków i marchwi, łyżka masła, sól
Sposób przyrządzania
13
Marchew i ziemniaki obrać, umyć, pokroić w kosteczkę i zalać małą ilością wrzątku.
Dodać po odrobinie soli i cukru, dusić pod przykryciem do miękkości. Zestawić z ognia, dodać masło i starannie utłuc lub przepuścić przez praskę. Podawać udekorowane koperkiem lub natką pietruszki do mięsa lub ryby. Doskonale smakują także same, np z kefirem.
Galaretka z bananami i sosem waniliowym
Składniki
Opakowanie galaretki truskawkowej, 2 średnie banany, sok z połowy cytryny Sos: Szklanka mleka, 2 żółtka, czubata łyżeczka mąki ziemniaczanej, czubata łyżka cukru, cukier waniliowy, listki melisy do dekoracji
Sposób przyrządzania
Przygotować galaretkę wg przepisu na opakowaniu. Wystudzić, wstawić do lodówki.
Przygotować sos. 2/3 szklanki mleka zagotować z cukrem waniliowym. Do reszty zimnego mleka dodać mąkę, wymieszać, połączyć z gotującym się mlekiem, ciągle mieszając. Po minucie zestawić z ognia. Żółtka ubić z cukrem. Do masy żółtkowej dodawać małymi porcjami gorący sos mleczny, nie przerywając ucierania. Odstawić do przestygnięcia, od czasu do czasu zamieszać.
Banany umyć, pokroić w plasterki, skropić sokiem z cytryny. W pucharkach układać warstwami banany i tężejącą galaretkę. Udekorować pozostałymi plasterkami i listkami melisy. Sos podawać oddzielnie w szklanym dzbanuszku.
14