17. DODATKI Tabela 1. Symbole określające wielokrotności i podwielokrotności ułamków dziesiętnych Symbol

Określenie

Wielokrotność

T

tera

1012

G

giga

109

M

mega

106

k

kilo

103

h

hekto

102

da

deka

101

d

decy

10-1

c

centy

10-2

m

mili

10-3

µ

mikro

10-6

n

nano

10-9

p

piko

10-12

Tabela 2. Gęstość, stęŜenia procentowe i molowe wodnych roztworów kwasów (w temp. 25o)

HCl

HNO3

H2SO4

Gęstość

StęŜenia

%

mol/l

%

mol/l

%

mol/l

1,00

0,360

0,099

0,333

0,052

0,261

0,027

1,02

4,388

1,227

3,982

0,644

3,242

0,337

1,05

10,52

3,029

9,259

1,543

7,704

0,825

1,10

20,39

6,150

17,58

3,068

14,73

1,652

1,15

30,14

9,505

25,48

4,649

21,38

2,507

1,20

40,62

13,30

32,94

6,273

27,72

3,391

1,32

51,71

10,83

41,95

5,646

1,38

62,70

13,73

48,45

6,817

1,42

71,63

16,14

52,51

7,603

1,46

82,39

19,09

56,41

8,397

1,50

96,73

23,02

60,17

9,202

1,56

65,59

10,43

1,62

70,82

11,70

1,74

81,16

14,40

1,78

85,16

15,46

1,84

96

18

7

Tabela 3. Gęstość, stęŜenia procentowe i molowe wodnych roztworów zasad (w temp. 25o)

KOH

NaOH

Gęstość

StęŜenia

%

mol/l

%

mol/l

1,00

0,197

0,035

0,159

0,040

1,02

2,38

0,433

1,94

0,494

1,05

5,66

1,06

4,66

1,222

1,10

11,03

2,16

9,19

2,527

1,14

15,22

3,09

12,83

3,655

1,18

19,35

4,07

16,44

4,850

1,22

23,38

5,08

20,07

6,122

1,26

27,32

6,14

23,73

7,475

1,30

31,15

7,22

27,41

8,906

1,34

34,90

8,34

31,14

10,43

1,40

40,37

10,07

36,99

12,95

1,46

45,66

11,88

43,12

15,74

1,52

50,80

13,76

49,44

18,78

Tabela 4. Gęstość, stęŜenia procentowe i molowe wodnych roztworów amoniaku (w temp. 25o)

StęŜenie

StęŜenie

Gęstość

Gęstość

%

mol/l

%

mol/l

0,990

1,89

1,10

0,926

19,06

10,37

0,982

3,78

2,18

0,918

21,50

11,59

0,974

5,75

3,29

0,910

24,03

12,84

0,962

8,82

4,98

0,902

26,67

14,12

0,954

10,95

6,13

0,894

29,33

15,40

0,946

13,14

7,29

0,886

32,09

16,69

0,938

15,47

8,52

0,880

34,35

17,75

8

9

Tabela 6. Stałe dysocjacji (tylko pierwszy stopień) wybranych kwasów nieorganicznych (w temp. 25o) Nazwa kwasu

Kk

CO2 + H2O

4,2 · 10-7

HCO -

3

4,8 · 10-11

HNO2

4,5 · 10-4

H3PO3

1,6 · 10-2

H

-

2PO3

7 · 10-7

H3PO4

7,5 · 10-3

H

-

2PO4

6,2 · 10-8

HPO 2-

4

10-12

H2O

1 · 10-14

H2S

1,1 · 10-7

H2SO4

∞

HSO -

4

1,3 · 10-2

HOCl

3,2 · 10-8

HOCl2

1,1 · 10-2

Tabela 7. Iloczyny rozpuszczalności (w temp. 25o) Nazwa związku

Ks

Mg(OH)2

8,9 · 10-12

MgF2

8 · 10-8

Ca(OH)2

1,3 · 10-6

CaCO3

4,7 · 10-9

Sr(OH)2

3,2 · 10-4

Ba(OH)2

5,0 · 10-3

BaSO4

1,5 · 10-9

FeS

4 · 10-19

CoS

5 · 10-22

PtS

8 · 10-73

CuS

8 · 10-37

AgI

8,5 · 10-17

Ag2S

5,5 · 10-51

ZnS

1 · 10-22

Hg2Cl2

1,1 · 10-18

HgS

1,6 · 10-54

Al(OH)3

5 · 10-33

PbS

7 · 10-29

10

Tabela 8. Stałe dysocjacji (K) i wartości pK wybranych kwasów organicznych Nazwa kwasu

Kk

pKk

Mrówkowy

2,1 · 10-4

3,68

Octowy

1,86 · 10-5

4,73

Propanowy

1,4 · 10-5

4,85

Butanowy

1,6 · 10-5

4,80

Chlorooctowy

1,5 · 10-3

2,82

Benzoesowy

6,6 · 10-5

4,18

Askorbinowy

8 · 10-5 (K1)

4,1

Bursztynowy

6,4 · 10-5

4,19

Cytrynowy

8,7 · 10-4 (K1)

3,06

o-fosforowy

7,5 · 10-3 (K1)

2,12

Jabłkowy

4 · 10-4 (K1)

3,40

n-masłowy

1,5 · 10-5

4,82

Mlekowy

1,39 · 10-4

3,86

Moczowy

1,3 · 10-4

3,89

Szczawiowy

6,5 · 10-2 (K1)

1,19

Tabela 9. Stałe dysocjacji (K) i wartości pK wybranych wodnych roztworów zasad organicznych

Nazwa zasady

Kk

pKk

Amoniak

1,75 · 10-5

4,75

Benzydyna

9,3 · 10-10 (K1)

9,03

Dietyloamina

9,6 · 10-4

3,02

Dimetyloamina

5,2 · 10-4

3,28

Etanoloamina

2,77 · 10-5

4,56

Etyloamina

5,6 · 10-4

3,25

Guanina

8,4 · 10-12

11,09

Hydrazyna

3 · 10-6

5,52

Hydroksylamina

1,07 · 10-8

7,97

Metyloamina

4,38 · 10-4

3,36

Pirydyna

1,71 · 10-9

8,77

Trietyloamina

5,65 · 10-4

3,24

11

Tabela 10. Punkt izoelektryczny, stałe dysocjacji, masy cząsteczkowe aminokwasów Aminokwas

pI

Masa

SprzęŜony

Kk

pKk

cząsteczkowa

kwas-zasada

Kwas

2,87

133,1

α-COOH

8,13 · 10-3

2,09

asparaginowy

β-COOH

1,38 · 10-4

3,86

α-NH +

3

1,51 · 10-10

9,82

Asparagina

5,41

132,1

α-COOH

9,55 · 10-3

2,02

α-NH +

3

1,58 · 10-9

8,8

Kwas

3,22

147,1

α-COOH

6,46· 10-3

2,19

glutaminowy

γ-COOH

5,62 · 10-5

4,25

α-NH +

3

2,14 · 10-10

9,67

Glutamina

5,65

146,1

α-COOH

6,76· 10-3

2,17

α-NH +

3

7,41· 10-10

9,13

Arginina

10,76

174,2

α-COOH

6,76· 10-3

2,17

α-NH +

3

9,12 · 10-10

9,04

=NH +

3

3,31· 10-13

12,48

Lizyna

9,74

146,2

α-COOH

6,61· 10-3

2,18

α-NH +

3

1,12 · 10-9

8,95

ε-NH +

3

2,95· 10-11

10,53

Histydyna

7,58

155,2

α-COOH

1,51· 10-2

1,82

-NH +

3 (imidazol)

1,00 · 10-6

6,0

α-NH +

3

6,76 · 10-10

9,17

Tryptofan

5,88

204,2

α-COOH

4,17 · 10-3

2,38

α-NH +

3

4,07 · 10-10

9,39

Fenyloalanina

5,48

165,2

α-COOH

1,48 · 10-2

1,83

α-NH +

3

7,41 · 10-10

9,13

Tyrozyna

5,65

181,2

α-COOH

6,31 · 10-3

2,2

α-NH +

3

7,76 · 10-10

9,11

-OH

8,51 · 10-11

10,07

Leucyna

5,98

131,2

α-COOH

4,37 · 10-3

2,36

α-NH +

3

2,51 · 10-10

9,60

Treonina

6,53

119,1

α-COOH

2,35 · 10-3

2,63

α-NH +

3

3,72 · 10-11

10,43

Cysteina

5,02

121,2

α-COOH

1,95 · 10-2

1,71

α-NH +

3

4,68 · 10-9

8,33

β-SH

1,66 · 10-11

10,78

Cystyna

5,06

240,3

α-COOH

2,24 · 10-2

1,65

α-COOH

5,50 · 10-3

2,26

α-NH +

3

1,41 · 10-8

7,85

α-NH +

3

1,41 · 10-10

9,85

Metionina

5,75

149,2

α-COOH

5,25 · 10-3

2,28

α-NH +

3

6,17 · 10-10

9,21

Prolina

6,1

115,1

α-COOH

1,02 · 10-2

1,99

-NH +

2

2,51 · 10-11

10,6

Hydroksyprolina

5,83

131,1

α-COOH

1,20 · 10-2

1,92

-NH +

2

1,86 · 10-10

9,73

12

Tabela 11. Maksima absorpcji (λ max) i współczynniki molowe absorpcji (ε · 10-3) Związek

λ max

(ε · 10-3) Związek

λ max

(ε · 10-3)

[nm]

[nm]

Adenina

260

13,3

Nikotynowego

260

4,6

245

8,05

kwasu amid

Adenozyna

260

14,9

Ryboflawina

450

12,2

375

10,6

260

27,7

AMP, ADP, ATP

259

15,4

Tymidyna

267

9,7

207

9,6

Cytozyna

267

6,1

Tymina

264

7,9

Cytydyna, CMP,

271

9,1

Tryptofan

278

5,6

CDP, CTP

(w 0,1 M HCl)

218

33,5

FAD

450

11,3

Tryptofan

280

5,43

375

9,3

(w 0,1 M NaOH)

221

34,6

260

37

Fenyloalanina

258

0,2

Tyrozyna

274

1,34

(w HCl i NaOH)

(w 0,1 M HCl)

223

8,2

Guanina

262

7,58

Tyrozyna

294

2,33

246

10,9

(w 0,1 M NaOH)

240

11,1

Guanozyna

252

13.6

Uracyl

260

8,2

NAD+, NADP+

260

18

Urydyna

262

10,1

NADH, NADPH

340

6,22

UMP, UDP, UTP

261

8,1

260

15

13

Tabela 12. Skręcalność właściwa ([α] 20

D ) wybranych związków organicznych

Związek

[α] 20

D

D-ryboza

-24°

D-dezoksyryboza

-56°

D-glukoza

+52,7°

α-D-glukoza

+112,2°

β-D-glukoza

+18,7°

D-galaktoza

+80,2°

α-D-galaktoza

+150,7o

β-D-galaktoza

+52,8o

ry

D-mannoza

+14,6°

ku

α-D-mannoza

-17o

C

D-fruktoza

-92°

β-D-fruktoza

-133o

Sacharoza

+66,5°

Cukier inwertowany

-20°

Laktoza

+52,3°

Maltoza

+140,7°

Skrobia

+196°

Glikogen

+198°

L-alanina *

+33o

L-fenyloalanina *

-7,5o

sy

L-histydyna *

+7,5o

aw

L-leucyna *

+22,5o

ko

L-walina *

+62o

inm

L-treonina *

-30o

A

L-prolina *

-80o

L-tryptofan *

-34o

i

Kwas L-winowy

+14,1o

zk

Kwas mezowinowy

0o

ią

Cholesterol c

-39,5o

e zwn

Witamina C

+ 24o

In

Witamina D c

2

+52o

Gwiazdka (*) przy nazwie substancji oznacza, Ŝe jej rozpuszczalnikiem jest kwas octowy lodowaty, litera c w indeksie górnym (c) wskazuje, Ŝe rozpuszczalnikiem jest chloroform. Rozpuszczalnikiem pozostałych związków jest woda.

14

Tabela 13. WaŜniejsze grupy funkcyjne Nazwa klasy

Struktura grupy

Przykład

Końcówka nazwy związku

funkcyjnej

Zawierają jedynie wiązania

-an

Alkany

C-H oraz pojedyncze wiązania CH3CH3

C-C

etan

-en

Alkeny

C

C

H2C

CH2

eten (etylen)

-yn

Alkiny

C

C

H

C

C

H

etyn

(acetylen)

H

H

C

C

C

C

brak końcówki

Areny

C

C

H

C

C

H

benzen

C

C

C

C

H

H

Halogenki

C

X

brak końcówki

H3C

Cl

chlorometan

(X = F, Cl, Br, I)

-ol

Alkohole

C

O

H

H3C

O

H

metanol

eter

Etery

C

O

C

H3C

O

CH3

eter

dimetylowy

-amina

C

N

H H3C

NH2

metyloamina (I rz)

H

H3C

N

H

dimetyloamina

Aminy

C

N

H

(II rz)

CH

3

C

N

H3C

N

CH3

trimetyloamina

CH

(III rz)

3

-nitryl

Nitryle

C

C

N

H3C

C

N

etanonitryl

Związki

O

O

+

+

brak końcówki

C

N

H3C N

_

_

Nitrowe

O

O

nitrometan

sulfid

Sulfidy

C

S

C

H3C

S

CH3

sulfid

dimetylowy

15

cd. tabeli 13

Nazwa klasy

Struktura grupy

Przykład

Końcówka nazwy związku

funkcyjnej

_

O

_

sulfotlenek

O

Sulfotlenki

+

C

S C

+

sulfotlenek

H

3C

S

CH3

dimetylowy

_

_

O

O

sulfon

2

Sulfony

+

H

+

2

C

S

C

3C

S

CH3

sulfon

_

_

O

dimetylowy

O

-tiol

Tiole

C

S

H

H3C

SH

metanotiol

O

-al

O

Aldehydy

C

C

H

etanal

H

C

H

3C

(acetaldehyd)

O

-on

O

Ketony

C

C

C

propanon

H

C

CH

3C

3

(aceton)

O

Kwasy kar-

kwas –owy

O

boksylowe

C

C

OH

kwas etanowy

H

C

OH

3C

(octowy)

O

O

-an

Estry

C

C

O

C

H

C

O

3C

CH3

octan metylu

O

O

-amid

C

C

NH2

H

C

NH

3C

2

acetamid (I rz)

O

O

Amidy

C

C N

H

H3C

C

N

H

N-metyloacetamid CH

(II rz)

3

O

O

C

C

N

H3C

C

N

CH3

NN-dimetylo –

CH3

acetamid

(III rz)

Chlorki

O

O

chlorek –ilu,

kwasu

C

C

Cl

-ylu

H

C

Cl

karboksylowego

3C

chlorek acetylu

Bezwodniki

O

O

O

O

bezwodnik

kwasu

–owy

C

C

O

C

C

H

C

O

CH

karboksylowego

3C

C

3

bezwodnik octowy

Wiązania, przy których nie wpisano atomów, łączą się z atomem węgla lub wodoru pozostałej części cząsteczki.

16