Łączy wszystkie działy biologii i wywiera coraz większy nacisk na takie dziedziny nauki, jak
medycyna, rolnictwo, psychologia i pedagogika
Rozwój – stały postęp
nie obserwujemy powrotu do stanu wyjściowego
różnorodność pod względem zmian zarówno
ilościowych, jak i jakościowych; zmian poziomu na jakim przebiega i natężenia zachodzących procesów
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
FILOGENEZA
ONTOGENEZA
zmiany w szeregach
zmiany organizmów w okresie
międzypokoleniowych
życia osobniczego (rozwój
(ewolucyjne) = rozwój rodowy
organizmu od momentu
zapłodnienia do śmierci) =
rozwój osobniczy
ROZWÓJ FIZYCZNY =
ROZWÓJ PSYCHICZNY
całokształt procesów biologicznych
zachodzących w rozwijającym się
organizmie
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Proces ukierunkowanych zmian, w których można
wyodrębnić następujące po sobie etapy przemian
(fazy rozwojowe) danego obiektu
różnicowanie się tego obiektu pod określonym względem
Rozwój progresywny – rozwój, w którego wyniku
powstaje nowa wyższa jakość
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Całokształt procesów biologicznych
(biofizycznych i biochemicznych), które są
właściwe organizmom żywym
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
• Cechą rozwoju jest stały postęp uniemożliwiający cofanie się i powrót do pierwotnego stanu wyjściowego
• Cechą charakterystyczną zjawiska rozwojowego jest zmiana progresywna, czyli przechodzenie od prostych do coraz bardziej złożonych poziomów organizacji
• Rozwój jest procesem zintegrowanym to znaczy, że osiągany kolejny poziom organizacji w trakcie rozwoju jest wynikiem interakcji, które zachodzą w ściśle określonej kolejności i których źródło znajduje się w genetycznym podłożu organizmu
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Rozwój - to proces uporządkowanego wzrostu i różnicowania, będący wynikiem współdziałania genomu, cytoplazmy, środowiska wewnątrzkomórkowego i środowiska zewnętrznego
Rozwój - jest zaprogramowanym na drodze genetycznej następstwem zmian fenotypowych powstających w wyniku interakcji między genotypem a środowiskiem zewnętrznym. W normalnych warunkach zmiany te są na ogół nieodwracalne
Rozwój - prowadzi do przekształcenia się prostych struktur w formy złożone i bardziej skomplikowane; jest ciągiem wzajemnych oddziaływań kolejno między komórkami, tkankami, narządami, układami i całym organizmem a środowiskiem zewnętrznym Istota rozwoju polega na doskonaleniu organizmu
prowadzącym do jego optymalnej samodzielności
i możliwości przedłużenia istnienia gatunku
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Zmiany organizmów w okresie ich życia
osobniczego
Proces rozwoju organizmu od momentu
zapłodnienia do śmierci osobnika
Stałe, nieodwracalne zmiany kierunków
Stała kolejność etapów rozwojowych
Stałe przystosowywanie się do zmieniających
się warunków środowiska
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Procesy ontogenetyczne (J.T. Bonner)
Twórcze
Wzrost
powiększanie masy żywej substancji, synteza coraz to nowych ilości protoplazmy
powiększanie się wymiarów ciała
Morfogeneza
wędrowanie grup komórek powodujące zmiany kształtu
Różnicowanie
stopniowe pojawianie się różnic między poszczególnymi częściami zarodka
Hamujące (ograniczające)
Wewnętrzne
aktywizacja i genetyczna determinacja rozwoju
Zewnętrzne
czynniki środowiskowe
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Procesy ontogenetyczne (S.M. Garn)
Równoległy i skorelowany przebieg procesów
rozwoju i wzrastania
Rozwój – różnicowanie tkanek i zmiany
w proporcjach ciała
Wzrastanie – zmiany rozmiarów poszczególnych
tkanek, narządów i ciała jako całości
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Biologiczne aspekty ontogenezy - aspekty ilościowe i jakościowe
( N. Wolański)
Wzrastanie
zwiększanie liczby komórek (rozplem)
zwiększanie wymiarów i masy ciała (rozrost)
Różnicowanie (doskonalenie struktur)
przebudowywanie struktur komórek i tkanek – histogeneza i cytogeneza
grupowanie się tych tkanek w określone układy i narządy -
organogeneza
Dostrajanie się tych układów względem siebie
Dojrzewanie (doskonalenie funkcji)
specjalizacja (kształtowanie się specyficznych funkcji narządów i układów)
integracja (dostrajanie się funkcji w ramach organizmu)
Postęp (doskonalenie organizacji organizmu)
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Biologiczne aspekty ontogenezy –
aspekty ilościowe i jakościowe
Kinetyka
poziom na jakim przebiega rozwój
Rozmach
wielkość zmian względem wielkości cechy wyjściowej (urodzeniowej lub maksymalnej)
Dynamika
szybkość zmian i zmiany tempa rozwoju (spowolnienie lub przyspieszenie)
Rytm
kolejność występowania odmiennego kierunku
i szybkości rozwoju
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
Biologiczne aspekty ontogenezy –
aspekty energetyczno-informacyjne
Energetyka
źródła energii i koszt energetyczny działalności organizmu
Informatyka
źródła, charakter i mechanizmy przekazywania
informacji
Metabolika
mechanizmy stymulacji i charakter przemiany energii
Dystrybucja
ekonomika – sposób wykorzystania energii i materii You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)
• zmiany w wielkości
• zmiany proporcji
• zanikanie pewnych właściwości
(np. grasica, zęby mleczne)
• nabywanie pewnych właściwości
You created this PDF from an application that is not licensed to print to novaPDF printer (http://www.novapdf.com)