MINISTERSTWO EDUKACJI

NARODOWEJ

ElŜbieta Wróbel

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

ochrony przeciwpoŜarowej oraz ochrony środowiska

321[04].O1.01

Poradnik dla nauczyciela

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy

Radom 2007

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Recenzenci:

mgr inŜ. BoŜena Stępień

mgr inŜ. Mirosław Worobik

Opracowanie redakcyjne:

mgr Edyta Kozieł

Konsultacja:

dr inŜ. Jacek Przepiórka

Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 321[04].O1.01,

„Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej oraz ochrony środowiska”, zawartego w programie nauczania dla zawodu technik pszczelarz.

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Przykładowe scenariusze zajęć

5. Materiał nauczania

5.1. Przestrzeganie wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy

5.1.1. Ćwiczenia

5.2. Ochrona przeciwpoŜarowa

5.2.1. Ćwiczenia

5.3. Zasady ochrony środowiska

5.3.1. Ćwiczenia

5.4. Bezpieczeństwo i higieny pracy w pasiece

5.4.1. Ćwiczenia

6. Ewaluacja osiągnięć ucznia

7. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie technik pszczelarz.

W poradniku zamieszczono:

− wymagania wstępne,

− cele kształcenia,

− przykładowe scenariusze zajęć,

− ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania–uczenia się oraz środkami dydaktycznymi,

− ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego,

− literaturę.

Wskazane jest, aby zajęcia dydaktyczne były prowadzone róŜnymi metodami ze

szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania, np. samokształcenia

kierowanego, tekstu przewodniego.

Formy organizacyjne pracy uczniów mogą być zróŜnicowane, począwszy od

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

321[04].O1

Podstawy zawodu

321[04].O1.01

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony

przeciwpoŜarowej oraz ochrony środowiska

321[04].O1.02

Charakteryzowanie produkcji roślinnej i zwierzęcej

321[04].O1.03

Charakteryzowanie maszyn i urządzeń do produkcji

roślinnej, zwierzęcej i pasiecznej

321[04].O1.04

Posługiwanie się dokumentacją techniczną

321[04].O1.05

321[04].O1.06

Stosowanie przepisów ruchu

Stosowanie technik kierowania

drogowego

ciągnikiem rolniczym i wykonywanie

czynności kontrolno-obsługowych

Schemat układu jednostek modułowych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

− stosować układ jednostek SI,

− posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu fizyki i chemii,

− obsługiwać komputer na poziomie podstawowym,

− korzystać z róŜnych źródeł informacji,

− selekcjonować, porządkować i przechowywać informacje,

− posługiwać się kalkulatorem,

− interpretować związki wyraŜone za pomocą wzorów, wykresów, schematów, diagramów,

tabel,

− dostrzegać i opisywać związki między naturalnymi składnikami środowiska, człowiekiem i jego działalnością,

− przestrzegać przepisów bhp, ochrony przeciwpoŜarowej oraz ochrony środowiska,

− oceniać własne moŜliwości sprostania wymaganiom stanowiska pracy i wybranego zawodu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

− zinterpretować podstawowe przepisy prawa dotyczące praw i obowiązków pracownika, pracodawcy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy,

− zastosować procedury udzielania pierwszej pomocy w stanach zagroŜenia zdrowia i Ŝycia,

− zastosować zasady postępowania w przypadku poŜądlenia przez pszczoły,

− zastosować odpowiednie zabezpieczenia terenu gospodarstwa rolnego i pasieczyska,

− podjąć działania w przypadku zagroŜenia poŜarowego, zgodnie z instrukcją

przeciwpoŜarową,

− zastosować podręczny sprzęt oraz środki gaśnicze,

− zastosować zasady eksploatacji maszyn i urządzeń rolniczych, pasiecznych,

− zastosować zasady bezpiecznej pracy podczas obsługi urządzeń elektrycznych i urządzeń pod ciśnieniem,

− zastosować zabezpieczenia urządzeń napędowych,

− dobrać i zastosować środki ochrony indywidualnej do określonych prac,

− przewidzieć i zapobiec zagroŜeniom Ŝycia i zdrowia związanym z wykonywana pracą,

− przewidzieć i zapobiec zagroŜeniom Ŝycia i zdrowia osób postronnych,

− określić wymagania higieniczno-sanitarne w gospodarstwie,

− zastosować zasady ochrony środowiska,

− określić zasady właściwego obchodzenia się ze zwierzętami,

− zastosować zasady postępowania z pszczołami,

− zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa zdrowotnego Ŝywności, podczas produkcji, transportu oraz magazynowania środków i wyrobów

Ŝywnościowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

Scenariusz zajęć 1

Osoba prowadząca

………………………………….……………………..

Modułowy program nauczania:

Technik pszczelarz 321[01]

Moduł:

Podstawy zawodu 321[04].01

Jednostka modułowa:

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny

pracy, ochrony przeciwpoŜarowej oraz ochrony

środowiska 321[04].01.01

Temat: Obowiązki pracodawcy i pracownika w zakresie przestrzegania przepisów bhp.

Cel ogólny: Charakterystyka wymagań bezpieczeństwa dotyczących „procesów” pracy.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

− wymieniać obowiązki pracodawcy w zakresie przestrzegania przepisów bhp,

− posłuŜyć się Kodeksem pracy dobrać środki ochrony indywidualnej do wykonywanych prac,

− charakteryzować prawa i obowiązki pracownika w zakresie przestrzegania przepisów bhp.

Metody nauczania–uczenia się:

− metoda tekstu przewodniego,

− dyskusja dydaktyczna.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

− praca indywidualna,

− praca w grupach 3–4-osobowych.

Czas trwania zajęć: 2 godziny dydaktyczne.

Środki dydaktyczne:

− Kodeks Pacy

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie.

2. Omówienie celów.

3. Plan:

A. Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy związane z bezpieczeństwem

i higieną pracy:

− wstęp – naleŜy wyjaśnić uczniom znaczenie Kodeksu Pracy, podać przykłady

innych aktów prawnych, wyjaśnić znaczenie bezpieczeństwa i higieny pracy,

− uczniowie otrzymują Kodeks Pracy, normy lub inne akta prawne na przykład dzienniki ustaw,

− uczniowie pracując indywidualnie wypisują prawa i obowiązki pracownika oraz,

− pracując w grupie uczniowie sporządzają wspólne listy obowiązków

pracodawcy w zakresie zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków

pracy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

B. Wymagania bhp dotyczące pomieszczeń pracy i pomieszczeń higieniczno-

sanitarnych:

− wstęp – naleŜy krótko scharakteryzować uczniom pojęcie pomieszczenia pracy,

pomieszczeń higieniczno-sanitarnych,

− uczniowie otrzymują normy dotyczące róŜnych pomieszczeń pracy

i pomieszczeń higieniczno-sanitarnych,

− uczniowie pracując samodzielnie wypisują przy nazwie wskazanego

pomieszczenia wymogi odnośnie bhp,

− pracując w grupie uczniowie sporządzają wspólną tabelę wymagań dotyczących

wskazanych przez nauczyciela pomieszczeń pracy i pomieszczeń higieniczno-

sanitarnych.

W trakcie tworzenia tabeli nauczyciel zwraca uwagę uczniom na funkcje i zadania poszczególnych pomieszczeń pracy i pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.

4. Podsumowanie:

− uczniowie uzasadniają znaczenie Kodeksu Pracy,

− wskazują korzyści wynikające z przestrzegania przepisów bhp,

− wymieniają podstawowe obowiązki pracodawców, pracowników wynikające

z Kodeksu Pracy,

− wymieniają wymagania dotyczące pomieszczeń pracy i pomieszczeń higieniczno

sanitarnych.

Zakończenie zajęć

− przedstawiciel grupy prezentuje wykonane zadanie przez swoją grupę. Charakteryzuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy związane z bezpieczeństwem i higieną pracy,

− uczniowie dyskutują na forum klasy na temat wymagań bhp dotyczących pomieszczeń pracy i pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.

Praca domowa

Opracować charakterystykę pomieszczenia do wytopu wosku pszczelego.

Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:

− nauczyciel ocenia metodą obserwacji indywidualnie ucznia i grupę, na bieŜąco podczas dyskusji, podczas wykonywania ćwiczenia oraz końcowe efekty pracy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scenariusz zajęć 2

Osoba prowadząca

…………………………………….…………………….

Modułowy program nauczania:

Technik pszczelarz 321[01]

Moduł:

Produkcja pszczelarska 321[04].01

Jednostka modułowa:

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny

pracy,

ochrony

przeciwpoŜarowej

oraz

ochrony

środowiska 321[04].01.01

Temat: Środki ochrony indywidualnej.

Cel ogólny: Charakterystyka środków ochrony indywidualnej.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

− dobrać odzieŜ i obuwie robocze,

− dobrać środki ochrony indywidualnej do wykonywanych prac,

− wskazać konsekwencje naruszenia przepisów i zasad bhp podczas wykonywania zadań zawodowych.

Metody nauczania–uczenia się:

− pokaz z objaśnieniem,

− metoda tekstu przewodniego,

− dyskusja w grupie.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

− praca indywidualna,

− praca w grupach 3–4-osobowych.

Czas trwania zajęć: 1 godzina dydaktyczna.

Środki dydaktyczne:

− Kodeks Pracy,

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie.

2. Omówienie celów.

3. Plan:

A. Prawa i obowiązki pracodawcy dotyczące środków ochrony indywidualnej oraz odzieŜy roboczej:

− wstęp – naleŜy wyjaśnić uczniom znaczenie środków ochrony osobistej, podać

przykłady aktów prawnych dotyczących środków ochrony osobistej, wyjaśnić

znaczenie ich stosowania oraz ich wpływ na bezpieczeństwo i higienę pracy,

− uczniowie otrzymują instrukcje , rozporządzenia lub inne akty prawne,

− uczniowie pracując indywidualnie wypisują prawa i obowiązki pracownika oraz

pracodawcy związane z stosowaniem środków ochrony indywidualnej.

B. Wymagania bhp dotyczące stosowania odzieŜy roboczej:

− wstęp – naleŜy krótko scharakteryzować uczniom pojęcie odzieŜy roboczej,

− uczniowie otrzymują normy dotyczące odzieŜy roboczej,

− pracując w grupie uczniowie sporządzają wspólną tabelę wymagań dotyczących

odzieŜy roboczej dla wskazanych przez nauczyciela stanowisk roboczych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

− w trakcie tworzenia tabeli nauczyciel zwraca uwagę uczniom na funkcje

i zadania poszczególnych stanowisk pracy.

4. Podsumowanie:

− uczniowie uzasadniają znaczenie stosowania odzieŜy roboczej oraz środków ochrony

indywidualnej,

− wskazują korzyści wynikające z przestrzegania przepisów bhp,

− wymieniają podstawowe obowiązki pracodawców, pracowników wynikające

z stosowania odzieŜy roboczej oraz środków ochrony indywidualnej,

− wymieniają wymagania dotyczące stosowania odzieŜy roboczej oraz środków

ochrony indywidualnej na poszczególnych stanowiskach pracy.

Zakończenie zajęć

− przedstawiciel grupy prezentuje wykonane zadanie przez swoją grupę. Charakteryzuje prawa i obowiązki pracodawcy dotyczące środków ochrony indywidualnej oraz odzieŜy roboczej,

− uczniowie dyskutują na forum klasy na temat wymagań bhp dotyczących stosowania odzieŜy roboczej.

Praca domowa

Opracować charakterystykę odzieŜy roboczej do dezynfekcji ramek.

Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:

− nauczyciel ocenia metodą obserwacji indywidualnie ucznia i grupę, na bieŜąco podczas dyskusji, podczas wykonywania ćwiczenia oraz końcowe efekty pracy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. ĆWICZENIA

5.1.

Przestrzeganie wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy

5.1.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonywanie sztucznego oddychania na fantomie.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nauczyciel powinien zaprezentować sztuczne oddychania na fantomie. Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na poprawność i kolejność

wykonywania czynności.

Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach 3–4-osobowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) przyjąć rolę ratownika lub obserwatora,

2) wykonać zadanie zgodnie z poznanym algorytmem,

3) zwrócić uwagę na poprawność i kolejność wykonywania czynności,

4) ocenić pracę koleŜanki/kolegi podkreślając, co zostało wykonane dobrze, a jakie zostały popełnione błędy,

5) zamienić się rolami z koleŜankami/kolegami.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

− pokaz z objaśnieniem,

− ćwiczenie.

Środki dydaktyczne:

− fantom,

− maseczka do sztucznego oddychania,

− płócienna chusteczka.

Ćwiczenie 2

Zakładanie opatrunków osłaniających oraz unieruchamiających.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nauczyciel powinien zaprezentować zakładanie opatrunków osłaniających oraz

unieruchamiających.

Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na poprawność

i kolejność wykonywania czynności..

Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach 3–4-osobowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zebrać potrzebne materiały i przybory do ćwiczenia,

2) zorganizować stanowisko pracy zgodnie z zasadami bhp i ergonomii pracy,

3) zebrać informacje na temat bandaŜowania rany ręki,

4) zaplanuj kolejność opatrywania rany,

5) uzgodnić z nauczycielem poprawność zaplanowanych czynności,

6) wykonać zadanie opatrywania ręki,

7) przeanalizować ćwiczenie, co zostało prawidłowo wykonane, a co naleŜy zmienić,

8) zaprezentować wyniki ćwiczenia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

− pokaz z objaśnieniem,

− ćwiczenie praktyczne.

Środki dydaktyczne:

− instrukcje opatrywania ran,

− apteczka z pełnym wyposaŜeniem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.2.

Ochrona przeciwpoŜarowa

5.2.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dobieranie sprzętów i środków gaśniczych do rodzaju gaszonego poŜaru.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nauczyciel powinien zaprezentować sprzęt i środki gaśnicze.

Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na instrukcje stosowania sprzętu i środków gaśniczych.

Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach 3–4-osobowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zapoznać się z instrukcjami przeciwpoŜarowymi oraz instrukcjami stosowania sprzętu i środków gaśniczych,

2) zidentyfikować rodzaj poŜaru,

3) zanotować moŜliwe do zastosowania środki gaśnicze,

4) krótko je scharakteryzować,

5) zaprezentować wyniki.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–

pokaz z objaśnieniem,

–

ćwiczenie.

Środki dydaktyczne:

− poradnik dla ucznia,

− instrukcje przeciwpoŜarowe,

− instrukcje stosowania sprzętu i środków gaśniczych,

− sprzęt i środki gaśnicze.

Ćwiczenie 2

Stosowanie podręcznego sprzętu i środków gaśniczych do gaszenia poŜarów grupy A.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nauczyciel powinien zaprezentować sprzęt i środki gaśnicze. Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na najczęściej popełniane błędy przy stosowaniu wyŜej wymienionych środków.

Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach 3–4-osobowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) wybrać odpowiedni sprzęt lub środek gaśniczy do określonej grupy poŜarów,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2) omówić sposób uŜycia danego sprzętu lub środka gaśniczego,

3) zwrócić uwagę na najczęściej popełniane błędy przy stosowaniu wyŜej wymienionych środków.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–

pokaz z objaśnieniem,

–

dyskusja,

–

ćwiczenie.

Środki dydaktyczne:

–

sprzęt i środki gaśnicze,

–

instrukcje przeciwpoŜarowe, instrukcje stosowania sprzętu i środków gaśniczych,

–

literatura zgodna z punktem 7 poradnika dla nauczyciela.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.3.

Zasady ochrony środowiska

5.3.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Opracowanie instrukcji gospodarki odpadami i opakowaniami dla gospodarstwa

pasiecznego.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nauczyciel powinien zaprezentować instrukcję gospodarki odpadami i opakowaniami.

Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić uwagę na grupy odpadów i metody ich składowania i utylizacji.

Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach 3–4-osobowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zidentyfikować rodzaje odpadów i opakowań powstających w procesach produkcyjnych gospodarstwa pasiecznego,

2) wyszukać w regulacjach prawnych dane dotyczące metod składowania i utylizacji odpadów i opakowań,

3) pogrupować odpady według metod składowania i utylizacji,

4) opisać w tabeli grupy odpadów i metody ich składowania i utylizacji,

5) scharakteryzować opracowaną instrukcję.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–

pokaz z objaśnieniem,

–

ćwiczenia,

–

dyskusja.

Środki dydaktyczne:

–

dyrektywy Unii Europejskiej, Polskie Normy,

–

przykładowa charakterystyka gospodarstwa pasiecznego (zawierająca charakter

produkcji, proces technologiczny, materiały potrzebne do procesu produkcyjnego, powstające odpady, opakowania).

Ćwiczenie 2

Opracowanie instrukcji prowadzenia gospodarki wodno-ściekowej dla gospodarstwa

pasiecznego.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nauczyciel powinien przedstawić regulacje prawne dotyczące gospodarki wodno-

ściekowej. Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na sposób opracowywania instrukcji gospodarki wodno-ściekowej w gospodarstwie pasiecznym.

Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach 3–4-osobowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) określić zapotrzebowanie gospodarstwa pasiecznego na wodę,

2) określić rodzaje ścieków powstających w gospodarstwie pasiecznym,

3) wyszukać w regulacjach prawnych dane dotyczące gospodarki wodno-ściekowej,

4) opisać w tabeli zapotrzebowanie na wodę w zaleŜności od rodzaju,

5) opisać w tabeli powstające ścieki i zaproponować metody ich oczyszczania,

6) krótko scharakteryzować opracowaną instrukcję.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–

pokaz z objaśnieniem,

–

zajęcia praktyczne,

–

dyskusja.

Środki dydaktyczne

− dyrektywy Unii Europejskiej, Polskie Normy,

− przykładowa charakterystyka gospodarstwa pasiecznego (zawierająca charakter

produkcji, proces technologiczny, materiały potrzebne do procesu produkcyjnego, powstające ścieki i ich ilość, wielkość zapotrzebowanie na wodę).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.4. Bezpieczeństwo i higiena pracy w pasiece

5.4.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dobieranie środków ochrony indywidualnej do rodzaju pracy.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nauczyciel powinien zaprezentować tabele „Rodzaje prac” i „Rodzaje środków ochrony

indywidualnej”.

Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na

sporządzanie wykazu środków ochrony indywidualnej.

Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach 3–4-osobowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zapoznać się z przekazaną przez nauczyciela tabelą „Rodzaje prac”, przy których wymagane jest stosowanie środków ochrony indywidualnej,

2) zapoznać się z tabelą „Rodzaje środków ochrony indywidualnej” i dobierz środki ochrony osobistej dla pszczelarza,

3) przeanalizować zasady stosowania środków ochrony indywidualnej,

4) wybrać informacje dotyczące środków ochrony indywidualnej dla pszczelarza,

5) sporządzić wykaz środków ochrony indywidualnej,

6) zaprezentować wyniki ćwiczenia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–

pokaz z objaśnieniem,

–

dyskusja,

–

zajęcia praktyczne.

Środki dydaktyczne:

− tabele z załącznika do obwieszczenia Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej,

− poradnik dla ucznia.

Ćwiczenie 2

Analiza czynników zagroŜeń występujących w gospodarstwie pasiecznym

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Nauczyciel powinien omówić czynniki zagroŜeń występujące w gospodarstwie

pasiecznym

Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na organizację

stanowiska pracy zgodnie z wymogami bhp i ergonomii pracy.

Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach 3–4-osobowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zgromadzić materiały i przybory potrzebne do wykonania ćwiczenia,

2) zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymogami bhp i ergonomii pracy,

3) zapoznać się z rodzajem zagroŜeń w gospodarstwie pasiecznym (instrukcje, regulaminy), 4) zgłosić swoje propozycje podczas trwania giełdy pomysłów,

5) zaprezentować pracę (lider grupy).

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

–

pokaz z objaśnieniem,

–

pogadanka,

Środki dydaktyczne:

− instrukcje dotyczące wysiłku i zmęczenia,

− arkusz szarego papieru, mazaki,

− poradnik dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

TEST 1

Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Przestrzeganie przepisów

bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej oraz ochrony

środowiska”

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

− zadania 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 17, 19, 20 są z poziomu podstawowego,

− zadania 2, 3, 10, 14, 15, 16, 18 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące

oceny szkolne:

− dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 11 zadań z poziomu podstawowego,

− dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 13 zadań z poziomu podstawowego,

− dobry – za rozwiązanie 17 zadań, w tym co najmniej 4 z poziomu ponadpodstawowego,

− bardzo dobry – za rozwiązanie 19 zadań, w tym co najmniej 6 z poziomu ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. b, 2. c, 3. a, 4. a, 5. b, 6. a, 7. a, 8. d, 9. b, 10. a, 11. a, 12. b, 13. a, 14. b, 15. c, 16. d, 17. c, 18. b, 19. b, 20. b.

Plan testu

Cel operacyjny

Kategoria

Poziom

Poprawna

zad.

(mierzone osiągnięcia ucznia)

celu

wymagań odpowiedź

Wyjaśnić zasady odpowiedzialności za stan

bezpieczeństwa w zakładzie pracy

Wyjaśnić, kto pokrywa koszt szkolenia

pracowników w zakresie bhp

Określić, o czym informuje pracownika

pracodawca w związku z zagroŜeniami

Określić kształty i kolory znaków

bezpieczeństwa

Wskazać cel ochrony przeciwpoŜarowej

Wskazać przyczyny powstania procesu palenia

Wskazać zastosowanie hydrantów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wskazać oznaczenia gaśnic

Określić optymalną temperaturę

w pomieszczeniach biurowych i salach

lekcyjnych.

Scharakteryzować urządzenia ochronne

konieczne przy wydzielaniu się gazów trujących

Wskazać zastosowanie tabliczki znamionowej

Określić rodzaj wypadku w zakładzie pracy

Wskazać warunki przystąpienia do pracy na

stanowisku wymagającym stosowania środków

ochrony indywidualnej

Scharakteryzować zasady ustalania wykazu prac

szczególnie niebezpiecznych

Scharakteryzować zasady wysyłania

pracowników na profilaktyczne badania

lekarskie

Określić zasady postępowania z zaparzonymi

rodzinami

Wskazać zasady udzielania pierwszej pomocy

przy oparzeniach

Wskazać zasady udzielania pierwszej pomocy

w przypadku otwartego złamania kończyny

Wskazać zasady stosowania odzieŜy ochronnej

Wskazać środki gaśnicze mające zastosowanie

przy gaszeniu poŜarów.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

1. Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej jednotygodniowym.

2. Przygotuj odpowiednią ilość testów.

3. Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.

4. Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.

5. Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.

6. Nie przekraczaj przeznaczonego czasu na test.

Instrukcja dla ucznia

1. Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

2. Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

3. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi.

4. Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

5. Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.

Tylko jedna jest prawidłowa.

6. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

7. Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

8. Na rozwiązanie testu masz 30 min.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

–

instrukcja,

–

zestaw zadań testowych,

–

karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy ponosi

a) wszyscy pracownicy.

b) pracodawca.

c) osoby kierujące pracownikami.

d) Państwowa Inspekcja Pracy.

2. Szkolenia pracowników w zakresie bhp odbywają się na koszt

a) pracownika.

b) są bezpłatne.

c) pracodawcy.

d) Państwowej Inspekcji Pracy.

3. W związku z zagroŜeniami występującymi na stanowisku pracy, pracodawca jest zobowiązany informować pracowników

a) o ryzyku zawodowym oraz zasadach ochrony przed zagroŜeniami.

b) o trudnościach występujących w związku z pracą.

c) o potrzebie zapoznania się z chorobami związanymi z wykonywaną pracą.

d) o ochronie przeciwpoŜarowej w zakładzie pracy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. Zakazujące znaki bezpieczeństwa mają kształt i dominujący kolor

a) kształt koła i dominujący kolor czerwony.

b) kształt prostokąta i dominujący kolor Ŝółty.

c) kształt trójkąta i dominujący kolor niebieski.

d) róŜne kształty i róŜne kolory.

5. Ochrona przeciwpoŜarowa ma za cel

a) ułatwienie gaszenia poŜaru przez straŜaków.

b) ochronę Ŝycia, zdrowia, mienia lub środowiska przed poŜarem.

c) informowanie pracowników o moŜliwościach powstania poŜaru.

d) zabezpieczenie zakładu pracy przed poŜarem.

6. Proces palenia moŜe nastąpić

a) gdy występują równocześnie trzy czynniki: materiał palny, tlen oraz źródło ciepła.

b) prze wysokiej temperaturze.

c) przy niewłaściwym magazynowaniu materiałów budowlanych.

d) przy materiałach łatwopalnych.

7. Hydranty słuŜą do

a) do poboru wody w celach gaśniczych.

b) do dostarczania wody dla pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy.

c) do utrzymywania czystości.

d) do magazynowania wody potrzebnej w zakładzie pracy.

8. Gaśnice proszkowe do gaszenia gazów (np.: acetylen, metan, wodór, propan) mają oznaczenie

a) nie mają oznaczenia.

b) A.

c) B.

d) C.

9. Temperatura w pomieszczeniach biurowych oraz salach lekcyjnych powinna wynosić

a) 14º C.

b) 18º C.

c) 25º C.

d) nie ma znaczenia.

10. Urządzenie ochronne stosować na stanowisku pracy podczas wydzielania się gazy trujących to

a) wentylację mechaniczną z odpowiednio szczelną obudową.

b) klimatyzację.

c) nawiewy powietrza z wentylacji miejscowej.

d) obudowę urządzeń wydzielających gazy.

11. KaŜde urządzenie elektryczne posiada tabliczkę

a) znamionową.

b) informacyjną.

c) izolacyjną.

d) zabezpieczającą uruchomienie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

12. Wypadek pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę i w zakładzie pracy naleŜy rozpatrywać jako

a) wypadek w szczególnych okolicznościach.

b) wypadek przy pracy.

c) wypadek zrównany z wypadkiem przy pracy.

d) wypadek w drodze do pracy i z pracy.

13. Czy pracodawca moŜe dopuścić pracownika do pracy na stanowisku wymagającym stosowania środków ochrony indywidualnej – bez zaopatrzenia go w odpowiednie środki

ochrony

a) nie.

b) tak.

c) wyjątkowo, na krótki okres.

d) po uzgodnieniu z pracownikiem.

14. Wykaz prac szczególnie niebezpiecznych występujących w zakładach pracy ustalany i aktualizowany jest przez

a) pracownika wykonującego prace niebezpieczne.

b) pracodawcę.

c) Komisję Zakładową d/s BHP.

d) osobę nadzorującą prace niebezpieczne.

15. Umowa o pracę moŜe być zawarta tylko z tym kandydatem na pracownika, który przedłoŜy zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na danym

stanowisku. Są to profilaktyczne badania lekarskie

a) okresowe.

b) kontrolne.

c) wstępne.

d) kliniczne.

16. ZauwaŜone objawy zaparzenia rodzin pszczelich podczas przewozu rodzin pszczelich likwidujemy

a) wtryskując do uli wodę.

b) zatrzymując się w cieniu.

c) rozładowując i otwierają wyloty.

d) uspakajanie pszczół poprzez podkurzanie.

17. Przy oparzeniu pierwszego stopnia naleŜy miejsce oparzenia

a) posmarować kremem.

b) zabandaŜować.

c) polewać strumieniem czystej wody i zabezpieczyć wyjałowionym opatrunkiem.

d) polewać wodą utlenioną.

18. W przypadku otwartego złamania kończyny dolnej z równoczesnym krwawieniem naleŜy a) dokonać zatrzymania krwawienia.

b) załoŜyć

sterylny

opatrunek,

zabandaŜować,

unieruchomić

złamaną

kość

w istniejącym połoŜeniu.

c) polewać strumieniem czystej wody do przybycia pomocy lekarskiej.

d) w takim stanie przewieźć do szpitala.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

19. OdzieŜ ochronną stosuje się w celu

a) ochrony przed brudnymi robotami.

b) zabezpieczenia pracownika przed niekorzystnymi wpływami środowiska.

c) osłonięcia własnego ubrania.

d) ujednolicenia wyglądu pracowników w zakładzie pracy.

20. Do środków gaśniczych zaliczamy

a) gaśnice.

b) piasek.

c) koce gaśnicze.

d) łopaty, kilofy, siekiery, bosaki.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony

przeciwpoŜarowej oraz ochrony środowiska zawartego

Zakreśl poprawną odpowiedź.

Odpowiedź

Punkty

zadania

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

TEST 2

Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Przestrzeganie przepisów

bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej oraz ochrony

środowiska”

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

− zadania 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 16, 17,19, 20 są z poziomu podstawowego,

− zadania 2, 3, 10, 14, 15, 18 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące

oceny szkolne:

− dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,

− dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 15 zadań z poziomu podstawowego,

− dobry – za rozwiązanie 17 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,

− bardzo dobry – za rozwiązanie 19 zadań, w tym co najmniej 5 z poziomu ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. b, 3. b, 4. b, 5. c, 6. a, 7. c, 8. c, 9. c, 10. d, 11. a, 12. c, 13. a, 14. b, 15. c, 16. b, 17. a, 18. c, 19. a, 20. b.

Plan testu

Cel operacyjny

Kategoria

Poziom

Poprawna

zad.

(mierzone osiągnięcia ucznia)

celu

wymagań odpowiedź

Scharakteryzować pomieszczenia pracy

RozróŜnić znaki

Reagować praktycznie w sytuacji wypadku

Określić pojęcie obrony biernej

Zidentyfikować znaki ostrzegawcze

Reagować w sytuacji lekkiego wypadku

Określić zastosowanie sprzętu gaśniczego

Scharakteryzować wymagania Kodeksu Pracy

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rozpoznać znaki zakazu i oznaczenia

przeciwpoŜarowe

Dobierać ubiór ochronny do przeprowadzenia

siarkowania

Określić system prawidłowego gospodarowania

odpadami

Sklasyfikować zanieczyszczenia ze względu na

pochodzenie

Sklasyfikować sposoby unieszkodliwiania

odpadów

Scharakteryzować miejsce przeprowadzenia

wypalania uli

Dobierać terminy bezpiecznego stosowania

leków warobójczych

Określić bezpieczne prace okresu

bezpoŜytkowego

Wskazać zagroŜenia wynikające z niesprawnych

maszyn stolarskich

Zapobiegać degradacji środowiska

Wskazać zasady postępowaniu po uŜądleniu

Udzielić pierwszej pomocy przy zaprószeniu

oka wapnem

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

1. Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej jednotygodniowym.

2. Przygotuj odpowiednią ilość testów.

3. Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.

4. Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.

5. Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.

6. Nie przekraczaj przeznaczonego czasu na test.

Instrukcja dla ucznia

1. Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

2. Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

3. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi.

4. Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

5. Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.

Tylko jedna jest prawidłowa.

6. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

7. Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

8. Na rozwiązanie testu masz 30 min.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

− instrukcja,

− zestaw zadań testowych,

− karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Pomieszczenia pracy dzielą się na

a) stałej i czasowej.

b) krótkoterminowej i długoterminowej.

c) stałej i krótkoterminowej.

d) długoterminowej i czasowej.

2. Drogę ewakuacyjną oznacza znak

a) czerwony z biała strzałką.

b) zielony z białą strzałką.

c) czerwony i zielony z białą strzałką.

d) Ŝaden z nich nie wskazuje drogi ewakuacyjnej.

3. Pierwsza pomoc w przypadku oparzeń chemikaliami polega na

a) umieszczeniu czystego opatrunku na ranie i ścisłym zabandaŜowaniu.

b) znalezieniu najbliŜszego ujęcia wody i zmyciu Ŝrącej substancji.

c) niezwłocznym udaniu się do szpitala.

d) posłaniu po fachową pomoc.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. Obronna bierna polega na

a) walczeniu z poŜarem w momencie jego powstania.

b) zapobieganiu powstania poŜaru.

c) zawiadomieniu odpowiednich słuŜb o poŜarze.

d) ewakuacji budynku i oczekiwaniu na straŜ poŜarną.

5. śółty trójkąt o grubej krawędzi oznacza

a) zakaz.

b) instrukcję.

c) ostrzeŜenie.

d) bezpieczne warunki pracy.

6. Proces palenia moŜe nastąpić

a) gdy występują równocześnie trzy czynniki: materiał palny, tlen oraz źródło ciepła.

b) prze wysokiej temperaturze.

c) przy niewłaściwym magazynowaniu materiałów budowlanych.

d) przy materiałach łatwopalnych.

7. Po drobnym wypadku powinieneś

a) wykonać wpis w ksiąŜce wypadków lub wypełnić formularz wypadkowy.

b) zgłosić skargę szefowi.

c) nie robić nic, bo wypadki zawsze się zdarzają.

d) wyciągnąć wnioski dla siebie bez poinformowania innych osób.

8. Gaśnice śniegowe słuŜą do gaszenia poŜarów typu

a) AC.

b) AB.

c) BC.

d) ABC.

9. Zgodnie z Kodeksem Pracy, pracodawca przed rozpoczęciem działalności musi

a) sporządzić wykaz magazynów.

b) zbadać stan higieniczny pomieszczeń.

c) zawiadomić na piśmie inspektora pracy i inspektora sanitarnego.

d) określić zakres obowiązków kierownictwa.

10. Barwa czerwona słuŜy do oznaczania

a) lokalizacji sprzętu telekomunikacyjnego.

b) pomieszczeń lub maszyn które mogą stwarzać niebezpieczeństwo.

c) lokalizacji sprzętu gaśniczego.

d) wyjść ewakuacyjnych.

11. Podczas siarkowania plastrów osoba wykonująca ten zabieg musi posiadać

a) ubiór pasieczny.

b) ochronne okulary.

c) gumowe rękawice.

d) maskę przeciwgazową.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

12. Na system prawidłowego gospodarowania odpadami składa się

a) gromadzenie (w miejscu powstawania), usuwanie, unieszkodliwiane.

b) gromadzenie (w miejscu powstawania), magazynowanie, segregowanie.

c) gromadzenie (w miejscu powstawania), segregowanie, unieszkodliwiane.

d) segregowanie, usuwanie, unieszkodliwiane.

13. Ze względu na pochodzenie, zanieczyszczenia moŜna podzielić na

a) naturalne, mechaniczne, fizyczne.

b) naturalne, chemiczne, biologiczne.

c) naturalne, sztuczne, fizyczne.

d) naturalne, chemiczne, mechaniczne.

14. Wymień sposoby unieszkodliwiania odpadów

a) spalanie, składowanie, przeróbka mechaniczne.

b) kompostowanie, spalanie, składowanie.

c) spalanie, kompostowanie, zestalanie.

d) spalanie, przeróbka mechaniczne, zestalanie.

15. Wypalanie uli moŜna przeprowadzać w pomieszczeniu o podłoŜu

a) Ŝywicznym.

b) betonowym.

c) drewnianym.

d) lenteksowym.

16. Ze względu na pozostałości w gnieździe pszczelim leków przeciwko warrozie naleŜy je stosować

a) po ułoŜeniu gniazda na zimę.

b) w okresach bezpoŜytkowych.

c) po jesiennym dokarmieniu rodzin.

d) po przeprowadzonym miodobraniu.

17. W okresie bezpoŜytkowym moŜna wykonać pracę

a) dokarmiać pszczoły w dzień.

b) przeglądać rodziny pszczele przed wieczorem.

c) osuszać plastry.

d) łączyć rodziny pszczele.

18. Wycinanie beleczek za pomocą piły tarczowej, która nie ma osłony nad tarczą piły, jest najczęściej przyczyną

a) uszkodzenia ręki przez tarczę piły.

b) uszkodzenia oka przez wióry.

c) wciągnięcia odzieŜy przez wałek.

d) nadmiernego zapylenia w stolarni.

19. Po pracy w pasiece wędrownej podkurzacz naleŜy wygasić przez

a) zakopanie niedopalonego próchna w ziemi.

b) wysypanie i polanie próchna obficie wodą.

c) zatknięcie zatyczką kominka podkurzacza.

d) odczekanie do całkowitego spalenia się próchna.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

20. Wycinanie beleczek za pomocą piły tarczowej, która nie ma osłony nad tarczą piły, jest najczęściej przyczyną

a) uszkodzenia ręki przez tarczę piły.

b) uszkodzenia oka przez wióry.

c) wciągnięcia odzieŜy przez wałek.

d) nadmiernego zapylenia w stolarni.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony

przeciwpoŜarowej oraz ochrony środowiska zawartego

Zakreśl poprawną odpowiedź.

Odpowiedź

Punkty

zadania

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7. LITERATURA

1. Bezpieczeństwo i higiena pracy z bieŜącą aktualizacją. Wyd. VIII. „Tarbonus”, Tarnobrzeg 2002 (akt. 2003)

2. Bezpieczeństwo pracy i ergonomia. CIOP, Warszawa 1997

3. Bieś B., Mazur Z.: Pierwsza pomoc przedlekarska. Wyd. IV. „Tarbonus”, Tarnobrzeg 2002

4. Bornus L.: ABC mistrza ogrodnika-pszczelarstwo. Wydawnictwo Spółdzielcze,

Warszawa 1982

5. Bornus L.:Zakładamy pasiekę. Wydawnictwo Spółdzielcze, Warszawa 1986

6. Goniewicz M., Nowak A., Smutek Z.: Przysposobienie obronne. Podręcznik dla LO, LP

i Technikum. OPERON, Gdynia 2004

7. Kodeks pracy

8. Mac S., Leowski J.: Bezpieczeństwo i Higiena Pracy. WSiP, Warszawa 1996

9. Warno O.: Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach zagraŜających Ŝyciu. PCK, Warszawa

2000

10. Tomaszewska B., „Higiena w pasiece”. PWRiL, Warszawa 1987

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”