1. Etyka a ekonomia. Czy ekonomia moŜe obejść się

SOKRATES

bez etyki ? Czy ekonomia jest nauką moralną ?

Wytworzył nowe pojęcie cnoty, nierelatywne; wyodrębniając

Etyka

i

ekonomia

to

dziedziny

pośród zalet człowieka zalety moralne. Był pierwszym , który

posiadające właściwe sobie autonomie. Ekonomia bada

wyróŜnił dobra moralne – właściwy przedmiot etyki.

zachowania się podmiotów ( gospodarstwa domowe,

Cnota wiąŜe się z poŜytkiem i szczęściem.

przedsiebiorstwa, państwo ) w dziedzinie

PoŜytek zaleŜy od dobra – tylko to co dobre jest poŜyteczne.

wykorzystania ograniczonych zasobów, które mogą być

Szczęście zaleŜy od dobra - tylko to co dobre daje szczęście.

w róŜny sposób wykorzystane w sferze produkcji,

Szczęśliwym jest ten, który posiada największe dobra a

wymiany i konsumpcji. Ekonomia pozytywna a

najwiekszym dobrem jest cnota.

ekonomia normatywna ( porównaj ).

Jak szukać tego co dobre? Poprzez uogólnianie, indukcję.

Etyka to najogólniej teoria moralności.

Skoro dobro jest poŜyteczne i daje szczęście, ten kto je pozna Przedmiotem jej dociekań jest badanie zachowań

na pewno będzie je czynił.

zarówno moralnych jak i niemoralnych w celu

Wiedzę utoŜsamiał z cnotą. Wiedzieć co to jest być wyrobienia

sobie

uzasadnionych

sądów

oraz

sprawiedliwym oznacza być sprawiedliwym.

wypracowania odpowiednich rekomendacji.

Zło wynika z niewiedzy. Głupota jest niemoralna, nieetyczna.

Etyka stanowi normatywne dociekanie a nie czysto

opisową naukę. Etyka ma podwójny cel: 1. Ocenia

Intelektualizm etyczny

praktyki

ludzkie

odwołując

się

do

standardów

moralnych.

2. Zapewnia poradę, sugeruje rozwiązanie i linię

PLATON

postępowania.

Rozwinął koncepcję cnoty jako ładu i harmonii duszy.

Usystematyzował koncepcje duszy jako lustrzanego odbicia

Czy moŜliwy jest dialog pomiędzy tymi

świata.

dziedzinami ?

1. część rozumna- cnota mądrości,

JeŜeli jest moŜliwy, to czy jest potrzebny

2. część męŜna – cnota męstwa,

?

3. cz. poŜądliwa – c. umiarkowania

JeŜeli jest moŜliwy i potrzebny to co

moŜe stanowić wspólną płaszczyznę tego

Na podstawie tego podziału sformułował koncepcję 4

dialogu i gdzie moŜe on być

kardynalnych cnót.

prowadzony ?

Czwarta – sprawiedliwość zasadza się na współwystępowaniu

trzech pozostałych.

2. Wprowadzenie w problematykę etyki. Klasyczne

koncepcje rozwoju moralnego człowieka, poglądy na

Jądro Platońskiej etyki tkwiło w jego idealistycznym poglądzie

temat

ocen

moralnych.

Kontrowersje

wokół

na świat.

subiektyiwzmu i ralatywizmu moralnego.

Jak byt tak i dobro podzielił na dwa śwaity : idealny i realny.

Jego teoria etyczna składa się z trzech tez:

HERAKLIT

1.Dobra stanowią hierarchię.

Pierwsze

rozwaŜania

etyczne

o

charakterze

2.Szczytem tej hierarchii nie jest dobro realne tylko

niesystemowym lecz gnomicznym.

dobro idealne: idea dobra.

Gnoma – aforyzm, sentencja

3.Dobra realne są początkiem i nieuniknionym

Wprowadził pojęcie zmiany. Wszystko płynie. Nie

etapem w drodze do szczytu.

moŜna wejść dwa razy do tej samej wody. Nigdzie nie

ma wyraźnej granicy, wszędzie są tylko przejścia; z nocy

O tym stosunku dóbr realnych i idealnych wypowiedział sie w

w dzień, z młodości w starość. Przekonanie o

swojej nauce o miłości. Pierwszym przedmiotem miłości są

zmienności i ciągłości zjawisk doprowadziło go

p i

ę

k

n

e

c i a

ł

a .

P óźniej przychodzi świadomość, Ŝe piekno dusz

do relatywizmu. Heraklit uwaŜał, Ŝe nic z tego co istnieje

jest wieksze niŜ piękno ciał. Przedmiotem miłości stają się

nie posiada własności stałych i piękne uczynki, myśli. Później przychodzi zrozumienie, Ŝe

bezwzględnych, lecz wciąŜ zmienia właściwości,

przedmioty są piękne bo mają w sobie piękno które jest im

przechodzi z przeciwieństwa w wszystkim wspólne. Wytwarza się miłość do idei piękna.

przeciwieństwo.

Potoczne rozumienie platońskiej miłości jako wyzbycia sie

poŜądań zmysłowych jest uproszczone.

SOFIŚCI

Dla Platona miłość nadzmysłowa była wprawdze celem, ale

1. Prawdę poznajemy tylko za pomocą zmysłów –

miłość zmysłowa była do niej środkiem.

sensualizm.

Poprzez cele realne względne doczesne, moŜna osiągnąć cele

2. Zatem prawda jest dla kaŜdego inna – relatywizm.

idealne, bezwzględne, wieczne.

„ Człowiek jest miarą wszechrzeczy” Protagoras.

To sens Platońskiej teorii miłości.

3. Skoro przeciwne opinie mogą być równie prawdziwe,

pierwszeństwo

przyznawali

tym

dogodnym

–

ARYSTOTELES

praktycyzm.

4. To, Ŝe wśród względnych prawd niektóre uwaŜane są

W przeciwieństwie do idealizmu Platona, główny nurt

przez ludzi za obowiązujące jest wynikiem przyjętej

filozofii Arystotelesa jest naturalistyczny, empirycystyczny.

umowy – konwencjonalizm.

Arystoteles odrzucił Platońska ideę dobra. Prawdziwą

W szczególności za konwencjonalne uwaŜali poglądy na

rzeczywistością nie jest idea dóbr uobecniona we wszystkich

prawo, moralność, religię.

sytuacjach, lecz konkretne sytuacje, konkretne dobre

uczynki.Nie ma innego dobra niŜ realne.

TEMAT 3,4

W sprawach etyki człowiek nie moŜe osiągnać wiedzy

Wybrane kierunki i systemy etyczne: utylitaryzm,

absolutnej , jedyne co moŜe zrobić, to wyprowadzić zasady

etyka

chrześcijańska,

etyka

Kanta,

etyka

etyczne w sposób empiryczny z ludzkiego postępowania.

odpowiedzialności. Przykłady zastosowania sposobów

Sferą etyki jest więc działanie ludzkie. Naturę dobra

ocen moralnych, proponawanych przez omawiane

znajdujemy nie drogą abstrakcyjnego rozumowania lecz przez

systemy etyczne.

ustalenie jakie w rzeczywistości ludzie stawiają sobie cele.

Cele ludzkości są róŜnorodne są wyŜsze i niŜsze. Cele niŜsze

1. KONSEKWENCJALIZM

są środkiem do uzyskania celów wyŜszych. NajwyŜszy, który

juŜ nie jest środkiem do niczego to eudajmonia. – to KONSEKWENCJALIZM

doskonałość jednostki rozumiana jako szczęście.

Czym jest ta doskonałość / Arystoteles widział ją w działaniu właściwym naturze człowieka. A właściwą natura człowieka

KRYTERIUM OCENY MORALNEJ: SKUTKI

jest rozum.

DZIAŁAŃ LUB REGUŁ

Celem Ŝycia jest więc szczęście a warunkiem koniecznym

szczęścia cnota.

UTYLITARYZM – POSTĘPOWANIE JEST SŁUSZNE

Cnoty dzielił na:

JEŚLI

PROWADZI

DO

UZYSKANIA

JAK

Praktyczne - cnoty etyczne,

NAJWIĘKSZEJ ILOŚCI KORZYŚCI CZY DOBRA. (

Teoretyczne- cnoty intelektualne.

J. BENTHAM, J.S. MILL)

Cnotę praktyczną definiował w kategoriach racjonalnego

wyboru w kazdej sytuacji, widzac w niej złoty środek

1.

Podstawową

wartością

ludzką

powinna

być

pomiędzy dwiema skrajnościami.

przyjemność – utylitaryzm hedonistyczny.

Dobro jest środkiem pomiędzy nadmiarem i brakiem,

Odwaga : tchórzostwem a brawurą,

2. Podstawową wartością jest szczęście – utylitaryzm

Duma: pokorą o pychą,

eudajmonistyczny.

Powściagliwość : asceza z rozpustą.

Postępowanie zgodne z tymi zasadami nazwał dzielnością

3. Podstawowymi wartościami nie jest ani szczęście ani

etyczną.

przyjemność ale to, co człowiek uwaŜa za wartościowe,

np. przyjaźń lub wiedza, utylitaryzm idealny

TEMAT 5

Analiza etyczna róŜnych działań gospodarczych. Społeczna 2. DEONTOLOGIZM

odpowiedzialność podmiotów gospodarujących. Problemy etyczne występujące pomiędzy przedsiębiorstwem a KRYTERIUM OCENY MORALNEJ ZAWARTE JEST

otoczeniem. Formułowanie kodeksów etycznych firm.

W

CZYNACH

NIEZALEśNIE

OD

ICH

Omawiane systemy etyczne proponują róŜne kryteria

KONSEKWENCJI

–

ETYKA

POWINNOŚCI,

dokonywania wyborów moralnych i róŜne kryteria OBOWIĄZKU:

moralnej oceny działań.

Zawsze jednak podmiotem tych ocen jest człowiek, wszystkie

SYSTEM ROSSA – DOPUSZCZA MOśLIWOŚĆ

systemy etyczne zakładają bezpośredni związek przyczynowy

OCENIANIA CZYNÓW WEDŁUG KONSEKWENCJI

między osobą a jej czynem.

OBOK OCENY SAMEGO DZIAŁANIA

W działaniach gospodarczych nie zawsze jest łatwo ustalić ten

związek.

ETYKA ODPOWIEDZIALNOŚCI

Badając aspekty moralne działań gospodarczych moŜemy

Etyka materialna – kryterium oceny moralnej działań jest

wyodrębnić dwie sytuacje:

ocena konkretnych wartości.

1.

Odpowiedzialność agenta,

M. Scheller – absolutność i uniwersalność hierarchicznie

2.

Odpowiedzialność firmy.

ułoŜonego systemu wartości. Wartości są przedmiotem

doświadczenia człowieka, który rozpoznaje je intuicyjnie

Agent – to osoba, która zgadza się działać na korzyść i pod i emocjonalnie, człowiek moŜe rozpoznawać wartosci

kontrolą innej osoby zwanej pryncypałem.

bez angaŜowania rozumu.

W stosunku umownym między agentem a pryncypałem, agent

moŜe wybierać i realizować działania, których pozytywnych

R.

Ingarden

–

ustalenie

na

czym

polega

skutków oczekuje pryncypał.

odpowiedzialność moralna pozwala wejrzeć w istotę

W działaniach gospodarczych zawsze jednak wystepuje

wartości.

przypadkowość i ryzyko. Zatem rezultat pracy agenta moŜe się

SYTUACJE ODPOWIEDZIALNOŚCI:

róŜnić od oczekiwań pryncypała z powodu niepewności

1.Ponoszenie odpowiedzialności,

i ryzyka.

2. podejmowanie odpowiedzialności,

3. pociąganie do odpowiedzialności,

ODPOWIEDZIALNOŚĆ AGENTA

4. odpowiedzialne działanie

AGENT –osoba, która zgadza się działać na korzyść i pod

kontrolą innej osoby zwanej pryncypałem. Między agentem a

Tradycja chrześcijańska i personalizm katolicki.

pryncypałem powstaje tzw.stsunek agencyjny.

Moralność wywodząca się z tradycji chrześcijańskiej

Przykłady stosunku agencyjnego:

obejmuje nie tylko normy i oceny moralne ale takŜe

pryncypał

agent

wzorzec człowieka, jego celu Ŝycia i wartości

po

Pacjent

Lekarz

średniczących w realizacji tego celu. Etyczne

uzasadnienie moralno

Właściciel

MenedŜer

ści ma charakter heteronomiczny:

odwołuje si

firmy

Pracownik

ę do obowiązków człowieka

wobec

Boga.Moralno

MenedŜer firmy

firmy

ść

chrześcijańska

zakłada,

Ŝe

obowi

nabywca

sprzedawca

ązkiem człowieka jest nie tylko stosowanie się do

przykazań ale rozwijanie cnót i przykładne Ŝycie.

RóŜnice między katolicyzmem a protestantyzmem (

Stosunek agencyjny jest regulowany przez obowiązki agenta i

zastanów się !) Współcześnie dominuje orientacja

pryncypała.

wskazująca na potrzebę poszukiwania wspólnej dla

Obowiązki agenta:

wierzących

i

niewierzących

bazy

filozoficznej

Lojalne wykonywanie zleconych zadań

uzasadniającej etyke chrześcijańską.

Posłuszeństwo wobec zleceń pryncypała

Trzon moralności chrześcijańskiej jest moŜliwy do

Obowiązki pryncypała:

zaakceptowania bez odwoływania się do wiary. Taką

Wyrównanie wartości usług wykonywanych

orientację nazywamy personalizmem katolickim.

przez agenta

Personalizm katolicki opiera się na metafizycznym

Opłacanie kosztów poniesionych przez agenta.

pojmowaniu osoby ludzkiej jako autonomicznego bytu

obdarzonego wolnością i odpowiedzialnością. Człowiek

Odpowiedzialność agenta wobec pryncypała:

jest istotą zdolną do dąŜenia do prawdy o dobra. Określa

1.

Odpowiedzialność

wynikająca

z

norm

sie to jako godność osoby ludzkiej. Ze względu na swą

prawnych, regulujących zawieranie umów ich

godność człowiek nie moŜe dowolnie traktować ani

realizacje i skutki.

samego siebie ani innych ludzi. Personalizm katolicki

2.

Odpowiedzialność moralna.

odrzuca egoizm i utylitaryzm.

Pryncypał nie moŜe bezpośredni

PoniewaŜ kaŜda osoba ludzka posiada potencjalnie

obserwować działań agenta –

najwyŜszą wartość, wszystkie osoby są równe i

agent ma sposobność ukrytej

równowaŜne.

Podstawową

zasadą

etyki

akcji.

personalistycznej jest działanie na rzecz człowieka,

Pryncypał nie wie jakie działanie

oparte na miłości do bliźnich.

agenta jest rzeczowo skuteczne –

W

wymiarze

religijnym

osoba

ludzka

jest

agenta ma moŜliwość ukrycia

transcendentna. Oznacza to, Ŝe godność osoby ludzkiej

informacji.

zawiera w sobie odniesienie do wartości najwyŜszego

dobra. Przekraczanie samego siebie i świata rzeczy w

Odpowiedzialność pryncypała wobec agenta

dąŜeniu do Absolutu stanowi religijny cel człowieka i

1.

Odpowiedzialność

wynikająca

z

norm

uzasadnienie przestrzegania przez niego moralności

prawnych, regulujących zawieranie umów ich

chrzescijańskiej.

realizacje i skutki.

Z personalizmu katolickiego wynikają dwie właściwości

2.

Odpowiedzialność moralna

etyki katolickiej (B. Klimczak, str52)

Rodzaj zlecenia

Etyka ta uzasadnia nie tylko obowiązki

Mozliwość wystąpienia konfliktu

człowieka ale równieŜ jego uprawnienia

interesów

jako osob ludzkiej. Godność człowieka

wymaga obdarzenia go prawami, które

ODOWIEDZIALNOŚĆ SPOŁECZNA FIRMY

umoŜliwią

mu

działanie

na

rzecz

wspólnego dobra.

TREŚĆ KODEKSÓW FIRM

Etyka personalistyczna jest realistyczna.

Realizm jej polega na zało

Ŝeniu, Ŝe

normy etyczne i wynikaj

1. DZIAŁANIA WOBEC WŁAŚCICIELI:

ące z nich zasady

post

Zapewnienie długofalowej egzystencji firmy

ępowania

opierają

się

na

rzeczywisto

Wygospodarowywanie zysku

ści. Oznacza to, człowiek

odkrywa

normy

swym

rozumem

Zapewnienie stabilnej i rosnącej dywidendy

o

Zapewnienie płynności finansowej

świeconym wiarą. Z tego twierdzenia

wynikaja

dwie

inne

wł

Otwartość na nowe idee i postęp techniczny

ąściwości.

Podtrzymuje ona tradycyjne twierdzenie,

Poszerzanie obszarów działania

Informowanie właścicieli

Ŝe drogą do moralnego działania jest

wiara i ostateczny cel pozaziemski. Jest to

2.DZIAŁANIA WOBEC WSPÓŁPRACOWNIKÓW:

wi

Tworzenie dobrego, motywującego klimatu

ęc etyka deontologiczna. Jednocześnie

jednak nie pozostawia poza swoimi

Jasny podział obowiązków i odpowiedzialności

zainteresowaniami skutków działa

Zapewnienie humanitarnych warunków pracy

ń dla

człowieka, oceniaj

Tworzenie moŜliwości awansu

ąc je z punktu widzenia

godno

Stałe rozwijanie zdolności i mozliwości

ści ludzkiej.

pracowników

Zapewnienie wynagrodzenia

ETYKA KANTA

Informowanie pracowników

3. DZIAŁANIA WOBEC DOSTAWCÓW I NABYWCÓW:

1.

ETYKA

AUTONOMICZNA

–

uzasadnienia

Dostarczanie dobrych produktów

słuszności czynów człowiek powinien szukać w samym

Systematyczne poprawianie ich jakości

sobie. Czynnikiem kształtującym wybory moralne jest

Orientacja na teraźniejsze i przyszłe potrzeby

rozum, który jest taki sam u kaŜdego człowieka zatem

klientów

wybory racjonalne są wyborami moralnymi.

Wzorowe traktowanie klientów

Niezawodna dostawa

2. ETYKA OBOWIĄZKU I POWINNOŚCI – prawo

Nienaganny serwis

moralne istniejące w człowieku odkrywane rozumem.

Gwarantowanie dostawcom niewzaleŜności

NajwyŜsza, absolutnie obowiązująca, uniwersalna zasada

Informacja i porada dla klientów

moralna, wyraŜona w formie kategorycznej -

4. DZIAŁANIA WOBEC KONKURENTÓW:

imperatyw kategoryczny.

Popieranie wolności gospodarczej

Akceptacja liberalnego ładu gospodarczego

DZIAŁANIE JEST MORALNE JEśELI:

Popieranie uczciwego współzawodnictwa

1. Jest uniwersalne i zgodne z innymi działaniami

5. DZIAŁANIA WOBEC SPOŁECZEŃSTWA:

Troska o ochronę środowiska

Nie powinienem nigdy inaczej postę pować , jak tylko tak,

Współpraca ze społeczeństwem

Ŝ ebym mógł takŜ e chcieć , aby maksyma moja stała się

Informacja dla opinii publicznej

powszechnym prawem.

6. DZIAŁANIA WOBEC PAŃSTWA:

Lojalna współpraca z instytucjami publicznymi

2. Respektuje istotę rozumną jako cel wszystkich

Wywiązywanie się z obowiązków publicznych

działań:

Odpowiedzialność obywatelska

TEMAT 6

Postę puj tak, byś człowieczeń stwa tak w twej osobie, Analiza wybranych problemów etycznych występujących jako teŜ w osobie kaŜ dego innego, uzywał zawsze wewnątrz przedsiębiorstwa.Etyka zarządzania. Etyka zarazem jako celu, nigdy tylko jako ś rodka.

pracy.

Konflikty moralne w biznesie

3. Respektuj autonomię rozumnej istoty:

Konkflikt moralny oznacza, Ŝe człowiek znalazł się wobec konieczności dokonania wyboru czy podjęcia działań, w Nie wykonywaj Ŝ adnego czynu według innej maksymy,

sytuacji którą moŜna róŜnie ocenić w zaleŜności od tego jak tylko takiej, z którą się zgadza to, Ŝ e ona jest jakie przyjmiemy kryterium.

powszechnym prawem.

Przyczynami konfliktów moralnych mogą być:

sprzeczności w systemie etycznym, jedną

TEST OCENY MORALNEJ:

sytuację regulują dwie sprzeczne normy,

1. Sprawdź, czy norma moralna w wersji uniwersalnej

trudności w hierarchizacji wartości, uznaniu co

jest wewnętrznie zgodna, tj. czy powszechnie stosowana

jest waŜniejsze,

nie powoduje swojego zaprzeczenia.

sprzeczności cenionymi przez jednostkę a

2. Sprawdź, czy normy moralne nie dopuszczają do

wartościami cenionymi przez grupę,

instrumentalnego traktowania ludzi.

sprzeczności wynikajacych z pełnienia róznych

3.

Sprawdź,

czy

norma

moralna

moŜe

być

ról, konflikt ról..

zaakceptowana przez wszystkich członków społeczności.

Mówiąc

o

społecznej

odpowiedzialności

firmy,

wprowadziliśmy pojęcie stejkholderów, oznaczające tych

ETYKA E. KANTA

wszystkich,

którzy

ponoszą

ryzyko

w

związku

z

funkcjonowaniem firmy. Stejkholderzy określani są czasami

Podstawową perspektywą teoretyczną czy układem

pojęciami otoczenie wewnętrzne i zewnętrzne. Wszystkie te

odniesienia na bazie którego Kant budował wszystkie

podmioty występują w stosunku do firmy z określonymi

swoje tezy była jego koncepcja człowieka. Kant

Ŝądaniami. Te Ŝądania czy postulaty, które firma uzna za

realne i moŜliwe do zrealizowania, zobowiązuje się wypełnić.

pojmował człowieka jako z jednej strony istotę

Obszar tych postulatów tworzy społeczną odpowiedzialność

empiryczną, zmysłową a z drugiej strony będącą rzeczą

firmy, bądź mówiąc inaczej w obszarze tych zaakceptowanych

samą w sobie.To właśnie miał na myśli gdy formułował

Ŝądań występuje społeczna odpowiedzialność firmy. Zakres tej

swoje słynne zdanie: „ Niebo gwiaździste nade mną, odpowiedzialności ujęty jest w postaci kodeksów etycznych.

prawo moralne we mnie.”

Zakres

odpowiedzialności

jest

zróŜnicowany,

jednak

Człowiek mający nad sobą niebo jest mikroskopijnym

najczęściej dotyczy

organizmem, cząstką całościowego układu podlegającą

odpowiedzialności wobec udziałowców za

porządkowi przyrody. Człowiek jako istota moralna to

skutki finansowe działalności firmy,

istotą wewnętrznie wolną, nie podlegającą Ŝadnej

odpowiedzialności wobec współpracowników,

zewnętrznej determinacji. Ma w sobie prawo, któremu

odpowiedzialności wobec klientów za produkt,

jest posłuszna, a będąc posłuszna prawu jest wierna

odpowiedzialności

wobec

konkurencji

za

samej sobie.

przestrzeganie reguł wolnego rynku,

odpowiedzialności wobec sąsiadów czy wobec

Taka właśnie wizja człowieka, jego podwójnej

środowiska.

egzystencji umoŜliwia zrozumienie ludzkiego Ŝycia,

Przyjęcie przez firmę odpowiedzialności społecznej oznacza,

wzajemnego stosunku: myśli i działania, nauki i wiary,

Ŝe pracownicy oprócz roli pracowników przyjmują na siebie

sfery czystego rozumu i rozumu praktycznego. Jeden z

role powierników interesu publicznego, w takim zakresie jaki

obszarów refleksji Kanta, przedstawiony w dziele

deklarują w kodeksach etycznych.

„Krytyka

czystego

rozumu”

obejmuje

problemy

Pracownicy firmu muszą być zatem lojalni zarówno wobec

poznania, jego moŜliwości i mechanizmy, inaczej

firmy jak i wobec stejkholderów.

mówiąc moŜliwości naszej wiedzy o świecie. Są to

Co oznacza lojalność ?

problemy teorii poznania.Nauka jednak nie zaspakaja

1.

Wierność

obowiązkom

wynikającym

z

rozumu, nie obejmuje bowiem całokształtu ludzkiego

przynaleŜności do grupy i posłuszeństwo wobec

Ŝycia. Rozumu nie zadowala sama teoria poznania,

jej reguł.

bowiem rozum jest nie tylko teoretyczny, ale posiada

2.

Działnie nie nacechowane dwuznacznością.

takŜe praktyczne zainteresowania, pragnie wiedzieć jak

Konflikt moralny między społeczną odpowiedzialnością a

powinniśmy postępować. Człowiek stawia sobie pytania

lojalnością wobecfirmy, występuje wówczas, gdy:

na które nauka czyli rozum teoretyczny nie daje

1.

negatywne skutki działania firmy wobec osób

odpowiedzi.Czy świat ma początek w czasie i w

trzecich znane pracownikowi, są przed tymi

przestrzeni, czy jest wieczny i nieskończony? Czy w

osbami ukrywane.

świecie istnieje wolność czy teŜ wszystko podlega

2.

pracownik ma prawo sądzić, Ŝe akcja zaradcza

odwiecznym prawom? Czy istnieje Bóg czy nie?. To

będzie nieskuteczna lub sytuacja wymaga

twierdzenia między którymi rozum musi dokonać

natychmiastowego działania.

wyboru, kierując się nie naukowym uzasadnieniem lecz

3.

zaradzenie negatywnym zewnętrznym skutkom

wiarą.Tak oto ze sfery nauki Kant oddziela problematykę

działań firmy jest moŜliwe tylko wtedy jeŜeli

metafizyczną. Metafizyka nie jest i nie moŜe być nauką.

zostaną poinformowani stejkholderzy.

Nie słuŜy do tego by nas pozytywnie pouczać i nie

4.

intencje osoby przeŜywającej konflikt nie są

tworzy nowej wiedzy. MoŜliwa jest w niej jedynie

emocjonalne.

rozumna wiara. Ale ta wiara jest dla człowieka

Konflikt moralny między lojalnością wobec firmy a

koniecznością. Gdyby bowiem człowiek był tylko istotą

odpowiedzialnością wobec stejkholderów powstaje zatem, gdy

poznającą to granice nauki byłyby granicami ludzkiego

pracownik musi złoŜyć doniesienie o znanych mu działaniach

Ŝycia i poza nie człowiek nie potrzebowałby wybiegać.

firmy, które powodują negatywne efekty zewnętrzne..

Ale człowiek jest nie tylko istotą poznającą lecz równieŜ

Konflikt pracownika rozgrywa się w dwóch płaszczyznach:

działającą i moralną. I właśnie jako istota moralna musi

1.

moralnej ocenie donosicielstwa

wykraczać poza obszar nauki. Nauka nie moŜe

2.

lojalności wobec firmy a odpowiedzialnością

odpowiedzieć na pytania o naturę świata, istnienie Boga

Na

podstawie

analizy

konsekwencjalistycznej,

moŜna

czy nieśmiertelnej duszy, ale odpowiedzi na te pytania,

zaproponować procedurę działania ostroŜnego:

dla konstytucji postaw moralnych, są koniecznością.

1.

Ustal, czy szkoda, którą moŜe ponieść podmiot

Dlatego teŜ metafizyka jest potrzebna, by nadać

jest powaŜna i znacząca.

przestrzeń dla idei moralnych i nadać powszechność

2.

Ustal czy twoje intencje nie mają charakteru

zasadom praktycznym. Metafizyka swoje tezy stawia i

osobistego.

rozwiązuje nie na płaszczyźnie teoretycznej lecz na

3.

Przedstaw

spostrzeŜenia

bezpośredniemu

płaszczyźnie praktycznej. I jeśli nie jest moŜliwa jako

przełoŜonemu.

nauka jest moŜliwa jako wiara.Tak oto sferę nauki –

4.

Przedstaw sprawę zarządowi.

rozumu teoretycznego – dopełnia sfera moralności i

5.

W razie pilnej konieczności, jeŜeli masz

działania – sfera rozumu praktycznego.Kant ujął Ŝycie

dowody istnienia zagroŜenia i powody by

ludzkie w dwóch odmiennych planach: wiedzy i nauki a

sądzić, ze twoje doniesienie wyeliminuje

moralności i wiary.Pytanie czy w świecie istnieje

zagroŜenie, to jesteś moralnie urawniony do

wolność

czy

konieczność

uzyskało

nowe

nielojalności wobec firmy

rozwiązanie.Świat w granicach nauki podlega stałym

TEMAT 7

prawom

i

jest

określany

przez

kategorie

Dylematy etyczne związane z procesem transformacji

przyczynowości.Świat w granicach moralności nie

ustrojowej.

Problematyka

prywatyzacji,

uczciwej

podlega

Ŝadnym

zewnętrznym

determinantom,

konkurencji i reklamy.

charakteryzuje go wolność.Wolność jest konieczna dla

powstania

moralności.

Moralność

wymaga

REGUŁY KONKURENCJI POZYTYWNEJ

autonomicznego wyboru. Istota pozbawiona wolności

nie moŜe być przedmiotem osądu moralnego.Wolność

1.

Zasada inicjatywy niezaleŜnej – firmy kierują

jest zatem załoŜeniem filozofii moralnej, przedmiotem

się

własnymi

celami

i

własną

jej analiz są prawa kierujące wolnością. Prawa moralne

odpowiedzialnością nie dysponując wiedzą o

nie są narzucone jednostce z zewnątrz, znajdują się w

działaniach konkurentów.

człowieku. Na tym polega ludzka autonomia moralna.

2.

Zasada działań konstruktywnych – obowiązek

Centralną kategorią systemu etycznego Kanta jest

działania najlepszego z moŜliwych.

pojęcie dobrej woli. Co to jest dobra wola? Jest to wola

3.

Zasada formalnej równości - o ile realne

czynienia dobrze, tj moralnie bez wzgledu na korzyść

szanse funkcjonowania są zawsze róŜne, to

osobistą czy jakiekolwiek inne „wyŜsze” cele do których

szanse formalne powinny być równe.

się dąŜy. Tylko wtedy gdy działanie ludzkie jest zgodne

4.

Zasada

poszanowania

podmiotów

z dobrą wolą, kiedy jest bezinteresowne jest etyczne.

zewnętrznych.

Postawa prawdziwie etyczna wymaga przeciwstawienia

5.

Zasada poszanowania reguł

się naszym empirycznym skłonnościom.Wola ludzka

ciągle znajduje się na rozrdroŜu. Wpływają na nią

empiryczne pobudki oraz świadomość obowiązku

moralnego. Człowiek jako istota zmysłowa podlega

namiętnościom, zarazem jako istota rozumna podlega

prawom

własnej

rozumnej

natury.

W

imię

człowieczeństwa powinniśmy bez reszty zaangaŜować

swoją egzystencję w realizację prawa moralnego, ale to „

bez reszty” nie jest przecieŜ moŜliwe. Człowiek

pozostaje nadal istotą empiryczną, determinowaną przez

sytuacje Ŝyciowe, dąŜącą do zaspokojenia swych

fizycznych potrzeb. I jeśli z perspektywy prawa

moralnego kłamstwo jest rzecza złą, to przecieŜ niekiedy

przynosi ono korzyść czy wsparcie.Tak oto wola ludzka

jest rozdarta między aprioryczne zasady moralne i

empiryczne pobudki.Co zatem człowiekowi pozostaje?

Pozostaje mu dąŜenie do realizacji człowieczeństwa, do

realizacji prawa moralnego, do wyzwolenia spod

empirycznej presji. Wtedy dopiero człowiek uzyska

pełną wolność.Ludzka wolność polega na ludzkiej

autonomii, na niezaleŜności od zewnętrznych przyczyn,

na uleganiu jedynie prawom własnej, rozumnej

natury.AŜeby zrealizować ów etyczny ideał, musimy

zawsze i w kaŜdym przypadku postępować w zgodzie z

obligującym nas prawem moralnym – kategorycznym

imperatywem. Powinniśmy postępować tak, Ŝebyśmy

zawsze

mogli

chcieć,

aby

maksyma

naszego

postępowania stała się prawem powszechnym. W

kategorycznym imperatywie zawarte jest potępienie

człowieka indywidualisty i egoisty. Człowiek powinien

postępować w imię motywu powszechnego, waŜnego dla

wszystkich

ludzi.

Musimy

pamiętać,

Ŝe

nasze

człowieczeństwo jest identyczne z człowieczeństwem

innych ludzi, dlatego nie wolno nam traktować innego

człowieka jako środka , lecz zawsze jako cel. System

moralny Kanta jest wyrazem prawdziwego humanizmu.

Domaga

się

świata

zgodnego

z

człowieczym

powołaniem moralnym. Świat w ujęciu Kanta nie jest

faktem danym z którym musimy się pogodzić. Jest on

celem do zrealizowania, terenem ludzkiej działalności i

wysiłku.