Języki uralskie
1
Języki uralskie
Języki uralskie – rodzina językowa, której językami posługuje się ok. 24 mln ludzi,
zamieszkujących północną Eurazję i Nizinę
Węgierską. Zalicza się do niej: języki
ugrofińskie i samodyjskie. Łączona z
językami ałtajskimi, w ligę uralo-ałtajską
(dawniej uznawaną za rodzinę). Nowsze
badania lingwistyczne wykazują na
powiązanie języków uralskich z językiem
jukagirskim; dla potrzeb tej koncepcji
tworzy się rodzinę uralsko-jukagirską.
Rozmieszczenie języków uralskich języki fińskie języki ugryjskie języki samojedzkie język jukagirski
Zdecydowana większość specjalistów jest
zdania, że języki uralskie są rodziną,
raczej za ligę językową. Językoznawcy wysuwający taki postulat nie uznają pokrewieństwa języków samodyjskich z
ugrofińskimi. Język jukagirski włączany jest w obręb języków uralskich jedynie przez niektórych językoznawców.
Klasyfikacja języków uralskich:
języki ugrofińskie (ok. 24 mln)
języki fińskie (ponad 9,6 mln)
języki bałtyckofińskie (ok. 7,3 mln)
karelski (ok. 200 tys.)
wepski (ok. 5 tys.)
ingryjski (ok. 0,2 tys.)
wotycki (ok. 0,1 tys.)
liwski (ok. 0,1 tys.)
języki wołżańskie (ok. 1,5 mln)
maryjski (czeremiski) (ok. 550 tys.)
mordwiński (ok. 900 tys.) w tym:
erzja (ok. 500 tys.)
moksza (ok. 400 tys.)
komi właściwy (komi-zyriański) (ok. 345 tys.)
komi-permiacki (ok. 150 tys.)
udmurcki (ok. 700 tys.)
lapoński (ok. 35 tys.)
2
języki ugryjskie (ponad 14 mln)
chantyjski (ok. 20 tys.)
mansyjski (wogulski) (ok. 8 tys.)
węgierski (ok. 14 mln.)
języki samojedzkie (samodyjskie) (30 tys.)
juracki (nieniecki) (25 tys.)
nganasański (tawgi-samojedzki) (700)
eniecki (jenisej-samojedzki) (200)
selkupski (ostiak-samojedzki) (2 tys.)
kamasyjski (sajan-samojedzki) †
(język jukagirski) (0,7 tys.) Porównanie
proto-uralski fiński estoński lapoński erzjański maryjski
ogień
*tuli
tuli
tuli
dolla
tol
tul
tyl-
-
-
-
tu
ryba
*kala
kala
kala
guolli
kal
kol
-
kul
kul
hal
xalya
gniazdo
*pesä
pesä
pesa
beassi
pize
pəžaš
poz
pel
pit'ii
fészek
pyidya
ręka
*käti
käsi
käsi
giehta
ked´
kit
ki
köt
kaat
kéz
-
oko
*śilmä
silmä
silm
čalbmi
śel´me
šinča
śin
sem
sam
szem
sæw°
żyła
*sïxni
suoni
soon
suotna
san
šün
sën
Lan
taan
véna
te'
kość
*luwi
luu
luu
-
lovaža
lu
ly
loγ
luw
-
le
wątroba
*mïksa
maksa maks
-
makso
mokš
mus
muγəl
maat
máj
mud°
iść
*meni-
mennä minema mannat
-
mija-
mun-
mən-
men-
megy-/men- myin-
żyć
*elä-
elää
elama
eallit
-
ila-
ol-
-
-
él-
yilye-
umrzeć
*kaxli-
kuolla koolma
-
kulo-
kola-
kul-
kol-
kool-
hal-
xa-
myć
*mośki-
-
mõskma -
muśke-
muška-
myśky- -
-
mos-
masø-
3
Źródła i autorzy artykułu
Języki uralskie Źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=22870796 Autorzy: Abdullah abu Hol, Alojzy Żubrowski, Arsakes, Dartys, Gładka, Kelvin, Nolik, Rzym, 1 anonimowych edycji
Źródła, licencje i autorzy grafik
Image:Uralic-Yukaghir.png Źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Uralic-Yukaghir.png Licencja: GNU Free Documentation License Autorzy: ArnoLagrange, Imz, Kaba, Sannab, Walden69
Licencja
Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported
http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/