MINISTERSTWO EDUKACJI
NARODOWEJ
Beata Wawryn-śmuda
Ewa Walasek
Organizacja produkcji zwierzęcej
321[04].Z2.04
Poradnik dla nauczyciela
Wydawca
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2007
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
mgr inŜ. Mirosław Worobik
mgr inŜ. BoŜena Stępień
Opracowanie redakcyjne:
mgr Edyta Kozieł
Konsultacja:
dr inŜ. Jacek Przepiórka
Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 321[04].Z2.04,
„Organizacja produkcji zwierzęcej”, zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu technik pszczelarz.
Wydawca
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
1
1. Wprowadzenie
3
2. Wymagania wstępne
5
3. Cele kształcenia
6
4. Przykładowe scenariusze zajęć
7
5. Ćwiczenia
11
5.1. Systemy utrzymania krów mlecznych i produkcja mleka
11
5.1.1. Ćwiczenia
11
5.2. Produkcja Ŝywca wieprzowego
13
5.2.1. Ćwiczenia
13
5.3. Produkcja Ŝywca wołowego
15
5.3.1. Ćwiczenia
15
6. Ewaluacja osiągnięć ucznia
17
7. Literatura
31
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
2
Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu
zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie technik pszczelarz
W poradniku zamieszczono:
− wymagania wstępne,
− cele kształcenia,
− przykładowe scenariusze zajęć,
− ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania-uczenia się oraz środkami dydaktycznymi,
− ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego.
Wskazane jest, aby zajęcia dydaktyczne były prowadzone róŜnymi metodami ze
szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania, np. samokształcenia
kierowanego, tekstu przewodniego.
Formy organizacyjne pracy uczniów mogą być zróŜnicowane, począwszy od
samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
3
321[04].Z2
Produkcja zwierzęca
321[04].Z2.01
śywienie zwierząt
gospodarskich
321[04].Z2.02
Wykonywanie zabiegów zoohigienicznych
321[04].Z2.03
UŜytkowanie maszyn i urządzeń oraz
obiektów inwentarskich
321[04].Z2.04
Organizacja produkcji zwierzęcej
Schemat układu jednostek modułowych
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
4
Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:
− korzystać z róŜnych źródeł informacji,
− charakteryzować klimat i mikroklimat Polski,
− określać czynniki wpływające na rozwój produkcji zwierzęcej,
− określać system identyfikacji zwierząt,
− charakteryzować czynniki wpływające na wartość pokarmową pasz,
− charakteryzować rodzaje pasz stosowanych w Ŝywieniu zwierząt,
− określać pasze ekologiczne w Ŝywieniu zwierząt,
− analizować koszty Ŝywienia zwierząt gospodarskich,
− określać lokalizację i wymagania zoohigieniczne dotyczące budynków inwentarskich,
− zastosować zasady higieny Ŝywienia i pojenia zwierząt,
− określać znaczenie dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji w pomieszczeniach inwentarskich,
− dostrzegać przyczyny chorób zakaźnych zwierząt gospodarskich,
− określać zasady profilaktyki chorób zwierząt,
− zastosować sposoby udzielania pierwszej pomocy chorym zwierzętom,
− zaplanować wyposaŜenie apteczki weterynaryjnej w podręczne leki i materiały opatrunkowe,
− dostrzegać zagroŜenia związane z wykonywaną pracą,
− zastosować zasady ochrony środowiska,
− dobierać i zastosować odzieŜ ochronną oraz środki ochrony osobistej do określonych prac.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
5
W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:
− charakteryzować znaczenie gospodarcze chowu bydła, trzody chlewnej oraz drobiu,
− określić cechy pokroju bydła,
− charakteryzować typy uŜytkowe oraz rasy bydła hodowanego w Polsce,
− określić zasady chowu oraz Ŝywienia cieląt i młodego bydła,
− charakteryzować technologię produkcji mleka,
− przygotować mleko do sprzedaŜy,
− ocenić jakość mleka na podstawie obowiązujących norm,
− charakteryzować technologie produkcji Ŝywca wołowego,
− zastosować sposoby zapobiegania chorobom bydła,
− charakteryzować rasy świń i krzyŜówki międzyrasowe,
− określić warunki utrzymania prosiąt i młodej trzody chlewnej,
− obliczyć dawki pokarmowe dla loch,
− charakteryzować technologie produkcji trzody chlewnej,
− dobrać technologię produkcji trzody chlewnej do warunków gospodarstwa i obliczyć efekty ekonomiczne,
− zapobiec występowaniu chorób trzody chlewnej,
− określić mierniki nieśności i dokonać wyboru jaj do wylęgu,
− zaplanować Ŝywienie drobiu,
− zapewnić właściwe warunki mikroklimatyczne dla drobiu,
− obliczyć efekty ekonomiczne produkcji jaj i brojlerów,
− zastosować sposoby zapobiegania chorobom drobiu,
− wyjaśnić znaczenie chowu innych gatunków zwierząt,
− rozróŜnić wady i zalety pokroju innych gatunków zwierząt,
− rozróŜnić rasy i kierunki uŜytkowania innych gatunków zwierząt,
− dobrać pasze i zapewnić optymalne warunki utrzymania innych gatunków zwierząt,
− zastosować sposoby zapobiegania chorobom innych gatunków zwierząt,
− obsłuŜyć podstawowy sprzęt i urządzenia stosowane w produkcji zwierzęcej,
− zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej, ochrony środowiska, bezpieczeństwa zdrowotnego Ŝywności oraz przepisy weterynaryjne
dotyczące produkcji zwierząt.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
6
4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ
Scenariusz zajęć 1
Osoba prowadząca
…………………………………….………….
Modułowy program nauczania:
Technik pszczelarz 321[04]
Moduł:
Produkcja zwierzęca 321[04].Z2
Jednostka modułowa:
Organizacja produkcji zwierzęcej 321[04].Z2.04
Temat: Systemy utrzymania krów mlecznych.
Cel ogólny: Charakteryzować systemy utrzymania krów mlecznych.
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:
− charakteryzować systemy utrzymania bydła mlecznego,
− dokonywać podziału systemów utrzymania wg obszaru wypoczynkowego,
− określać wady i zalety poszczególnych systemów utrzymania,
− charakteryzować schorzenia krów, które mogą występować w oborach z wilgotnymi i zabrudzonymi korytarzami.
Metody nauczania–uczenia się:
− wykład informacyjny,
− dyskusja dydaktyczna,
− ćwiczenie praktyczne.
Formy organizacyjne pracy uczniów:
− praca indywidualna,
− praca w grupach 3–4-osobowych.
Czas trwania zajęć: 2 godziny dydaktyczne.
Środki dydaktyczne:
− projekty z róŜnymi rozwiązaniami utrzymania krów,
− foliogramy,
− rysunki,
− zestaw multimedialny.
Przebieg zajęć:
1. Czynności organizacyjne: sprawdzenie listy obecności, sprawdzenie gotowości do zajęć.
2. Podanie tematu lekcji, uświadomienie celu zajęć.
3. Wprowadzenie do tematu:
− nauczyciel przeprowadza wykład informacyjny na temat ogólnych wiadomości
dotyczących
systemów
utrzymania
krów
mlecznych,
wymagań
co
do
poszczególnych obszarów w oborze. Nauczyciel charakteryzuje poszczególne
obszary oraz zwraca szczególną uwagę na ich wady i zalety. Nauczyciel po
wykładzie zadaje pytanie: „Jakie róŜnice między oborami wolnostanowiskowymi,
a uwięziowymi decydują o przewadze tych pierwszych?”.
− „Burza mózgów” – uczniowie udzielają róŜnych odpowiedzi, wszystkie zostają zapisane na tablicy. Nauczyciel weryfikuje odpowiedzi,
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
7
− nauczyciel prezentuje poszczególne warianty utrzymania grupowego. Omawia je i zwraca uwagę na pojęcia takie jak: boksy, kombiboksy, głęboka ściółka, kojce samoczyszczące ze spadkiem Po prezentacji nauczyciel zadaje pytanie: „Jakie cechy
powinien posiadać system utrzymania, aby stwarzać krowom najlepsze warunki do produkcji mleka bardzo dobrej jakości?”,
− nauczyciel do odpowiedzi typuje ucznia. Uczeń udziela odpowiedzi. Nauczyciel weryfikuje odpowiedzi. Następnie nauczyciel przydziela zadania grupom.
4. Realizacja zajęć:
Praca w grupach 3–4-osobowych:
− nauczyciel wyjaśnia cel ćwiczenia, jego zakres i sposób wykonania,
− uczniowie zapoznają się z treścią przydzielonego zadania,
− uczniowie zapoznają się z budową róŜnych systemów utrzymania krów mlecznych,
− uczniowie dyskutują na temat cech odróŜniających poszczególne systemy
utrzymania,
− uczniowie w grupach określają cechy systemów utrzymania, które zapewniają
komfort zwierzętom czyli opłacalną produkcję.
Nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udziela rad i wskazówek oraz kontroluje:
− czy uczniowie zrozumieli zadanie,
− czy uczniowie prawidłowo wykonują ćwiczenie,
− czy zachowują przepisy bhp.
Zakończenie zajęć
− przedstawiciel grupy prezentuje wykonane zadanie przez swoją grupę. Charakteryzuje dany system utrzymania krów mlecznych,
− uczniowie dyskutują na forum klasy na temat przydatność znajomości systemów utrzymania bydła mlecznego.
Praca domowa
Narysować schemat wybranego typu obszaru wypoczynkowego.
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:
− nauczyciel ocenia metodą obserwacji indywidualnie ucznia i grupę, na bieŜąco podczas dyskusji, podczas wykonywania ćwiczenia oraz końcowe efekty pracy.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
8
Osoba prowadząca
…………………………………….………….
Modułowy program nauczania:
Technik pszczelarz 321[04]
Moduł:
Produkcja zwierzęca 321[04].Z2
Jednostka modułowa:
Organizacja produkcji zwierzęcej 321[04].Z2.04
Temat: Organizacja udoju w gospodarstwie.
Cel ogólny: Postępowanie z mlekiem w gospodarstwie.
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:
− charakteryzować elementy wpływające na higienę pozyskiwania mleka w gospodarstwie,
− określić jakie są dopuszczalne zanieczyszczenia w mleku,
− wskazywać jakie są wymogi w stosunku do mleka przeznaczonego do spoŜycia przez człowieka i przetwórstwa mleczarskiego bez obróbki cieplnej,
− charakteryzować metody schładzania mleka,
− określać wymogi, które musi spełniać sprzęt słuŜący do pozyskiwania mleka,
Metody nauczania–uczenia się:
− wykład informacyjny,
− pokaz z objaśnieniem,
− ćwiczenie praktyczne.
Formy organizacyjne pracy uczniów:
− praca indywidualna,
− praca w trzech grupach.
Czas trwania zajęć: 3 godziny dydaktyczne.
Środki dydaktyczne:
− materiały źródłowe, poradnik dla ucznia,
− projekty róŜnych rozwiązań pozyskiwania mleka,
− film „Systemy utrzymania bydła”,
− odtwarzacz DVD,
− zeszyty przedmiotowe,
− przybory do pisania.
Przebieg zajęć:
1. Czynności organizacyjne: sprawdzenie listy obecności, sprawdzenie gotowości do zajęć.
2. Podanie tematu lekcji, uświadomienie celu zajęć.
3. Wprowadzenie do tematu:
− nauczyciel przeprowadza wykład informacyjny na temat ogólnych wiadomości
dotyczących organizowania udoju w gospodarstwie. Nauczyciel omawia
przygotowanie krów do udoju i przebieg udoju. Nauczyciel po wykładzie zadaje pytanie: „W jaki sposób moŜna otrzymać mleko o bardzo dobrej jakości?”.
− „Burza mózgów” – uczniowie udzielają róŜnych odpowiedzi, wszystkie zostają zapisane na tablicy. Nauczyciel weryfikuje odpowiedzi,
− nauczyciel objaśnia wymogi, które określają zawartość bakterii, komórek
somatycznych i środków farmakologicznych,
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
9
− nauczyciel omawia czynniki, które spowodowały, Ŝe mleko zawiera zanieczyszczenia bakteryjne, środki farmakologiczne, środki chemiczne. Nauczyciel omawia choroby krów, które mają wpływ na jakość mleka oraz podaje metody walki
z nimi. Po prezentacji nauczyciel zadaje pytanie: „Jakie czynniki mogą spowodować
zakłócenia w prawidłowym pozyskiwaniu mleka w gospodarstwie?”,
− nauczyciel do odpowiedzi typuje ucznia. Uczeń udziela odpowiedzi. Nauczyciel weryfikuje odpowiedzi. Następnie nauczyciel przydziela zadania grupom.
4. Praca w trzech grupach:
− nauczyciel wyjaśnia cel ćwiczenia, jego zakres i sposób wykonania,
− uczniowie zapoznają się z treścią przydzielonego zadania,
− uczniowie oglądają film, projekty z róŜnymi rozwiązaniami pozyskiwania mleka,
− uczniowie z poszczególnych grup przystępują do zapoznania się z wymogami
dotyczącymi zawartości róŜnych zanieczyszczeń w mleku,
− uczniowie w grupach opracowują charakterystykę metod schładzania mleka,
− uczniowie udają się do obory krów mlecznych w gospodarstwie pomocniczym
szkoły,
− uczniowie dyskutują na temat moŜliwości postępowania z mlekiem i porównują z postępowaniem w oborze krów mlecznych gospodarstwa szkolnego,
− uczniowie dokonują notatek w zeszytach.
Nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udziela rad i wskazówek oraz kontroluje:
− czy uczniowie zrozumieli zadanie,
− czy uczniowie prawidłowo wykonują ćwiczenie,
− czy zachowują przepisy BHP.
Zakończenie zajęć
− przedstawiciel grupy prezentuje wykonane zadanie przez swoją grupę. Omawia sposoby postępowania z mlekiem w gospodarstwach,
− uczniowie dyskutują na forum klasy czy postępowanie z mlekiem w oborze krów mlecznych gospodarstwa przyszkolnego jest właściwe.
Praca domowa
Opracować na piśmie temat: „System udoju, który zastosowałbym we własnej oborze”.
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:
− nauczyciel ocenia metodą obserwacji indywidualnie ucznia i grupę, na bieŜąco podczas dyskusji, podczas wykonywania ćwiczenia oraz końcowe efekty pracy.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
10
5.1. Systemy utrzymania krów mlecznych i produkcja mleka
5.1.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Wybór sposobu utrzymania stwarzający krowom mlecznym najkorzystniejsze warunki bytowe.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nauczyciel powinien zaprezentować rysunki, foliogramy, projekty z róŜnymi rozwiązaniami systemów utrzymania krów.
Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na wady
i zalety poszczególnych obszarów wypoczynkowych.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1) obejrzeć rysunki, przeźrocza i projekty róŜnych rozwiązań systemów utrzymania krów, 2) dokonać analizy poszczególnych typów obszarów wypoczynkowych,
3) określić dla kaŜdego rodzaju charakterystyczne cechy w budowie, które naleŜy wpisać w tabeli,
Typ obszaru
Zalety
Wady
Uwagi
wypoczynkowego
Boksy
Kombiboksy
Głęboka ściółka
Kojec samoczyszczący
4) zaprezentować wyniki ćwiczenia.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
− ćwiczenie.
Środki dydaktyczne:
− rysunki foliogramy i projekty z róŜnymi rozwiązaniami utrzymania krów,
− rzutnik.
Ćwiczenie 2
Postępowanie z mlekiem w gospodarstwie.
Wskazówki do realizacji.
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nauczyciel powinien zaprezentować materiały źródłowe, projekty rozwiązań
pozyskiwania mleka, film na DVD – „Systemy Utrzymania Bydła”.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
11
Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na wszystkie czynniki, które mogą zakłócić prawidłowe postępowanie z mlekiem w gospodarstwie.
Ćwiczenie powinno być wykonywane w grupach liczących do 5 osób.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1) zapoznać się z materiałami źródłowymi, projektami róŜnych rozwiązań pozyskiwania mleka, obejrzeć film „Systemy utrzymania bydła”,
2) prześledzić, jakie elementy mają wpływ na higienę pozyskiwania mleka,
3) zapoznać się z wymogami dotyczącymi zawartości bakterii i komórek somatycznych,
4) zapoznać się z dodatkowymi wymogami dla mleka przeznaczonego do spoŜycia przez człowieka, a takŜe do produkcji wyrobów mleczarskich,
5) zapoznać się z wymogami dotyczącymi zawartości środków farmakologicznych w mleku, 6) rozróŜnić metody schładzania mleka,
7) zapoznać się z obsługą sprzętu słuŜącego do pozyskiwania mleka,
8) porównać wcześniej poznane wymagania ze stosowanymi w oborze krów mlecznych w gospodarstwie pomocniczym szkoły,
9) sporządzić notatki w zeszycie,
10) zaprezentować wyniki ćwiczenia.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
− pokaz z objaśnieniem,
− ćwiczenie.
Środki dydaktyczne:
− materiały źródłowe, poradnik dla ucznia,
− projekty róŜnych rozwiązań pozyskiwania mleka,
− film „Systemy utrzymania bydła”,
− odtwarzacz DVD,
− zeszyty przedmiotowe,
− przybory do pisania.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
12
5.2. Produkcja Ŝywca wieprzowego
5.2.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Rozpoznawanie polskich ras świń.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nauczyciel powinien zaprezentować rysunki, przeźrocza, fotografie róŜnych ras świń.
Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na cechy charakterystyczne dla poszczególnych ras świń.
Ćwiczenie powinno się odbywać w grupach 3–4-osobowych.
Sposób wykonania ćwiczenia.
Uczeń powinien:
1) obejrzeć rysunki, przeźrocza, fotografie róŜnych polskich i zagranicznych ras świń, 2) określić dla kaŜdej rasy świń charakterystyczne cechy w budowie, które naleŜy wpisać w tabeli,
Lp.
Rasa świni
głowa
tułów
Szynka
1.
Wbp
2.
Pbz
3.
puł.
4.
Złb
5.
Złp
3) zaprezentować wyniki ćwiczenia.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
− ćwiczenie.
Środki dydaktyczne:
− rysunki, przeźrocza, fotografie róŜnych ras świń,
− rzutnik.
Ćwiczenie 2
Postępowanie ze zwierzętami przeznaczonymi do tuczu.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do ćwiczenia nauczyciel powinien zaprezentować zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nauczyciel powinien zaprezentować materiały źródłowe oraz film „ Systemy Utrzymania
Trzody Chlewnej”.
Podczas wykonania ćwiczenia szczególna uwagę uczeń powinien zwrócić na dobrostan trzody chlewnej.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
13
Uczeń powinien:
1) prześledzić materiały źródłowe,
2) zapoznać się z zachowaniem świń w pomieszczeniach inwentarskich,
3) zapoznać się z wymaganiami dotyczącymi dobrostanu świń,
4) zapoznać się zapotrzebowaniem na pasze,
5) dokonać odpowiednich notatek dotyczących czynności związanych ze zwierzętami przeznaczonymi do tuczu,
6) zaprezentować wyniki ćwiczenia.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
− ćwiczenie.
Środki dydaktyczne:
− materiały źródłowe, film „Systemy utrzymania trzody chlewnej”,
− rzutnik pisma,
− odtwarzacz DVD.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
14
5.3.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Rozpoznawanie ras mięsnych bydła.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nauczyciel powinien zwrócić uwagę na róŜnice w budowie ciała osobników naleŜących do róŜnych ras.
Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na przydatność
róŜnych ras do opasania.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1) obejrzeć rysunki, przeźrocza, albumy z rasami mięsnymi krów,
2) zapoznać się z eksterierem poszczególnych ras,
3) określić charakterystyczne cechy w budowie kaŜdej z ras,
4) wykonać notatki z krótkim opisem kaŜdej z ras,
5) zaprezentować wyniki ćwiczenia.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
− pokaz z objaśnieniem,
− ćwiczenie.
Środki dydaktyczne:
− fotografie, rysunki, foliogramy, albumy, poradnik dla ucznia,
− rzutnik.
Ćwiczenie 2
Poznawanie mierników uŜytkowości mięsnej bydła.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić zakres i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Nauczyciel powinien zaprezentować rysunki, foliogramy, schematy z sylwetką krowy.
Podczas wykonania ćwiczenia szczególną uwagę uczeń powinien zwrócić na elementy, które decydują o przydatności bydła do opasania.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1) prześledzić elementy składające się na ocenę przyŜyciową,
2) zwrócić uwagę na przyczyny usuwania sztuk bydła z opasu,
3) przeanalizować terminy dokonywania pomiarów masy ciała,
4) obliczyć przeciętny przyrost dzienny,
5) określić wydajność rzeźną,
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
15
6) narysować na schematycznym rysunku krowy chwyty rzeźnickie,
7) zapoznać się ze wzorem na wydajność rzeźną,
8) zaprezentować wyniki ćwiczenia.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
− pogadanka dydaktyczna,
− ćwiczenie.
Środki dydaktyczne:
– rysunki, foliogramy, schematy sylwetki krowy,
– rzutnik.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
16
Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego
TEST 1
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Organizacja produkcji
zwierzęcej”
Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:
− zadania 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 13, 14, 15, 19, 20, są z poziomu podstawowego,
− zadania 5, 6, 8, 11, 12, 16, 17, 18, są z poziomu ponadpodstawowego.
Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt
Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak
uczeń otrzymuje 0 punktów.
Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:
− dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,
− dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,
− dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 4 z poziomu ponadpodstawowego,
− bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym co najmniej 6 z poziomu ponadpodstawowego.
Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. c, 3. a, 4. a, 5. b, 6. a, 7. c, 8. d, 9. d, 10. a, 11. c, 12. b, 13. a, 14. d, 15. c, 16. a, 17. d, 18. a, 19. b, 20. d.
Plan testu
Nr
Cel operacyjny
Kategoria
Poziom
Poprawna
zad.
(mierzone osiągnięcia ucznia)
celu
wymagań
odpowiedź
Rozpoznać przyczyny zachowań
1
B
P
a
anormalnych u bydła
2
Określić parametry boksu dla bydła
A
P
c
Podać zalety utrzymania na głębokiej
3
A
P
a
ściółce
Wymienić czynniki wpływające na
4
C
P
a
pobieranie paszy
Określić zapotrzebowanie wysoko
5
C
PP
b
wydajnych krów na wodę
Scharakteryzować wyposaŜenie
6
C
PP
a
w systemie uwięziowym
Określić powierzchnię dla krów
7
B
P
c
w poczekalni
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
17
8
C
PP
d
z mlekiem po udoju
Scharakteryzować wymogi do
9
A
P
d
stosowania treserów
10 Rozpoznawać zwyczaje Ŝycia zwierząt
B
P
a
11 Stosować parametry tuczu świń
C
PP
c
Określić aktywność trzody w ciągu
12
C
PP
b
dnia
Określić czas stania tucznika w ciągu
13
B
P
a
dnia
14 Zdefiniować tucz intensywny świń
A
P
d
15 Określić polskie rasy świń
B
P
c
Zdefiniować parametry obszaru
16 wypoczynkowego dla młodych
C
PP
a
buhajków
Charakteryzować czynniki
17
A
PP
d
uŜyteczności mięsnej dla bydła
Scharakteryzować tucz półintensywny
18
C
PP
a
bydła
Określić parametry prądu
19
A
P
b
elektrycznego w treserach
Określić przydatność cieląt do tuczu
20
B
P
d
półintensywnego
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
18
Instrukcja dla nauczyciela
1. Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej jednotygodniowym.
2. Przygotuj odpowiednią ilość testów.
3. Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.
4. Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.
5. Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.
6. Nie przekraczaj przeznaczonego czasu na test.
Instrukcja dla ucznia
1. Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2. Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
3. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi.
4. Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
5. Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.
Tylko jedna jest prawidłowa.
6. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7. Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.
8. Na rozwiązanie testu masz 30 min.
Powodzenia!
Materiały dla ucznia:
–
instrukcja,
–
zestaw zadań testowych,
–
karta odpowiedzi.
ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH
1. Poziom agresywności i częstotliwość zachowań anormalnych u bydła wzrasta, jeśli
a) liczba krów przekracza liczbę kojców.
b) liczba krów jest mniejsza niŜ liczba kojców.
c) liczba kojców i krów nie ma znaczenia.
d) liczba kojców jest równa liczbie krów.
2. Spadek podłogi w boksie wynosi okoł:
a) 2%.
b) 3%.
c) 5%.
d) 7%.
3. Jedną z wad utrzymania krów na głębokiej ściółce jest
a) duŜe zuŜycie ściółki.
b) ryzyko poślizgnięć i urazów kończyn.
c) fakt, Ŝe krowy wolą podłoŜe miękkie od twardego.
d) fakt, Ŝe krowy leŜą dłuŜej.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
19
4. W oborach wolnostanowiskowych na pobieranie paszy przez krowę największy wpływ mają
a) liczba automatycznych stacji paszowych.
b) rodzaj obszaru wypoczynkowego.
c) osoba obsługująca.
d) czystość i higiena w oborze.
5. Wysoko wydajne krowy spoŜywają w ciągu 24 godzin
a) do 150 l wody.
b) do 100 l wody.
c) do 50 l wody.
d) do 75 l wody.
6. W systemie uwięziowym zaleca się zainstalowanie jednego poidła na
a) na zwierzę.
b) na dwa zwierzęta.
c) na dwa, trzy zwierzęta.
d) na trzy, cztery zwierzęta.
7. Zalecana powierzchnia na jedną krowę w poczekalni powinna wynosić co najmniej
a) 0,75 m2.
b) 1,0 m2.
c) 1,50 m2.
d) 2,0 m2.
8. Mleko po udoju, jeŜeli nie jest od razu odbierane naleŜy schłodzić do temperatury a) nie niŜszej niŜ 6°C.
b) nie wyŜszej niŜ 9°C.
c) nie wyŜszej niŜ 10°C.
d) nie wyŜszej niŜ 6°C.
9. Tresery moŜna stosować w stosunku do
a) krów chorych.
b) krów w okresie rui.
c) krów bezpośrednio po wycieleniu.
d) młodych buhajków.
10. Najszybciej stała hierarchia w grupie świń do tuczu ustala się, gdy liczy ona
a) 10–15 osobników.
b) ponad 40 osobników.
c) mniej niŜ 10 osobników.
d) powyŜej 20 osobników.
11. RóŜnice w masie ciała świń przeznaczonych do tuczu nie powinny przekraczać
a) 2%.
b) 5%.
c) 10%.
d) 15%.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
20
12. Tuczniki są najbardziej aktywne
a) w nocy.
b) rano i wieczorem.
c) w południe.
d) pora dnia nie odgrywa roli.
13. Średni czas stania przez tuczniki o masie 101–120 kg wynosi
a) 35 minut.
b) 40 minut.
c) 45 minut.
d) 50 minut.
14. Intensywny tucz świń charakteryzuje się duŜymi dziennymi przyrostami średnio powyŜej a) 400 g.
b) 500 g.
c) 600 g.
d) 700 g.
15. Polską rasą świń nie jest
a) wbp.
b) pbz.
c) wb.,
d) puł.
16. Zalecane wymiary obszaru wypoczynkowego w m2 dla młodych buhajków (200–599 kg)
powinny wynosić
a) 2,5–4,0.
b) 3,0–4,5.
c) 2,5–3,0.
d) 1 m2/100 kg Ŝywej wagi.
17. Podstawowe czynniki warunkujące uŜytkowość mięsną to
a) płeć.
b) wiek.
c) Ŝywienie.
d) mikroklimat.
18. Opasanie intensywne bydła polega na skarmianiu
a) głównie pasz gospodarskich.
b) głównie pasz gospodarskich z niewielkim dodatkiem pasz treściwych.
c) głównie zielonek i siana.
d) mieszanek pasz treściwych i kiszonek.
19. Maksymalne napięcie tresera powinno wynosić
a) 1000 V.
b) 3000 V.
c) 4000 V.
d) 2000 V.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
21
20. Do opasania półintensywnego najlepiej się nadają cielęta urodzone a) zimą.
b) latem.
c) wiosną.
d) jesienią.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
22
Imię i nazwisko..........................................................................................
Organizacja produkcji zwierzęcej
Zakreśl poprawną odpowiedź.
Nr
Odpowiedź
Punkty
zadania
1
a
b
c
d
2
a
b
c
d
3
a
b
c
d
4
a
b
c
d
5
a
b
c
d
6
a
b
c
d
7
a
b
c
d
8
a
b
c
d
9
a
b
c
d
10
a
b
c
d
11
a
b
c
d
12
a
b
c
d
13
a
b
c
d
14
a
b
c
d
15
a
b
c
d
16
a
b
c
d
17
a
b
c
d
18
a
b
c
d
19
a
b
c
d
20
a
b
c
d
Razem:
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
23
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Organizacja produkcji
zwierzęcej”
Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:
− zadania 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 12, 14, 15, 19, 20 są z poziomu podstawowego,
− zadania 5, 6, 8, 11, 13, 16, 17, 18 są z poziomu ponadpodstawowego.
Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt
Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak
uczeń otrzymuje 0 punktów.
Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:
− dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,
− dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,
− dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 4 z poziomu ponadpodstawowego,
− bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym co najmniej 6 z poziomu ponadpodstawowego.
Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. b, 3. c, 4. b, 5. b, 6. b, 7. b, 8. d, 9. c, 10. d, 11. c, 12. b, 13. c, 14. a, 15. b, 16. a, 17. c, 18. d, 19. a, 20. b.
Plan testu
Nr
Cel operacyjny
Kategoria
Poziom
Poprawna
zad.
(mierzone osiągnięcia ucznia)
celu
wymagań
Odpowiedź
Ustalić związek przyczynowy sposobu
1
uwięzi z chorobami lub uszkodzeniami
B
P
a
krów
Określić optymalny czas
2
A
P
b
przetrzymywania krów w poczekalni
Określić czy w konkretnych warunkach
3
wymagane jest schładzanie mleka
A
P
c
przed odbiorem
Określić terminy waŜeń kontrolnych
4
B
P
b
opasanego stada
Określić czy przeciętny przyrost
5
dzienny odpowiada nakładom
C
PP
b
ponoszonym na Ŝywienie
Określić optymalny dobór płci i grup
6
C
PP
b
wiekowych zwierząt do opasu
7
Dobrać zwierzęta do opasu
B
P
b
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
24
Określić optymalną masę ubojową
8
C
PP
d
cieląt opasanych mlekiem
Określić poŜądaną masę ubojową
9
A
P
c
tuczników
Określić wiek tucznika, w którym
10
B
P
d
powinien osiągnąć masę ubojową
Określić wagę Ŝywca, który w ciągu
11
C
PP
c
roku moŜna wyprodukować od 1 lochy
Opisać pomieszczenia, w których
12
B
P
d
dochodzi do kanibalizmu świń
Określić przydatność dezodorantów
13
C
PP
c
w chowie świń
Określać efektywność ekonomiczną
14 tuczu w zaleŜności od przyrostów
A
P
a
dobowych
Określić zapotrzebowanie na pasze
15
B
P
b
białkowe przy intensywnym tuczu świń
Charakteryzować obszary, w których
16 bydło moŜe się kłaść w dowolnym
C
PP
a
momencie
Określić ilość wydychanej pary wodnej
17
C
PP
c
w zaleŜności od masy tucznika
Charakteryzować miejsce oddawania
18
C
PP
d
odchodów przez tuczniki
Określić sposoby zapobiegania walkom
19
A
P
a
tuczników w grupie
Określić zapotrzebowanie na jednostki
20 owsiane na 1 kg przyrostu
B
P
b
dwunastomiesięcznych opasów
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
25
Instrukcja dla nauczyciela
1. Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej jednotygodniowym.
2. Przygotuj odpowiednią ilość testów.
3. Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.
4. Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.
5. Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.
6. Nie przekraczaj przeznaczonego czasu na test.
Instrukcja dla ucznia
1. Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2. Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
3. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi.
4. Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
5. Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.
Tylko jedna jest prawidłowa.
6. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7. Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.
8. Na rozwiązanie testu masz 30 min.
Powodzenia!
Materiały dla ucznia:
– instrukcja,
– zestaw zadań testowych,
– karta odpowiedzi.
ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH
1. Sposób uwięzi krów ma związek przyczynowy z
a) uszkodzeniem strzyków.
b) chorobami racic i nóg.
c) zapaleniem płuc.
d) udarem cieplnym lub odmroŜeniami.
2. Krowy przed udojem, nie powinny pozostawać w poczekalni dłuŜej niŜ
a) 30 minut.
b) 60 minut.
c) 90 minut.
d) 120 minut.
3. Odbiór mleka nieschłodzonego powinien nastąpić nie później niŜ.
a) 60 minut po udoju.
b) 90 minut po udoju.
c) 120 minut po udoju.
d) 240 minut po udoju.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
26
4. Przy dłuŜszym opasaniu przyrosty kontroluje się waŜąc zwierzęta
a) raz na 2 tygodnie.
b) raz na miesiąc.
c) raz na kwartał.
d) nie częściej niŜ raz na 2 miesiące.
5. Przy opasie intensywnym wymagany przeciętny przyrost dzienny powinien wynosić nie mniej niŜ
a) 800 gram.
b) 1000 gram.
c) 1500 gram.
d) 1800 gram.
6. NajwyŜsze przeciętne przyrosty dzienne daje opas
a) jałówek.
b) buhajków.
c) wolców.
d) wybrakowanych krów.
7. Opasane cielęta, ras mlecznych, wagę 100–110 kg powinny osiągnąć najpóźniej w
a) 75 dniu Ŝycia.
b) 90 dniu Ŝycia.
c) 120 dniu Ŝycia.
d) 150 dniu Ŝycia.
8. Opas cieląt oparty na karmieniu mlekiem prowadzony jest do wagi
a) 150 kg.
b) 120 kg..
c) 100 kg.
d) 80 kg.
9. Jaka jest poŜądana masa ubojowa tucznika
a) około 90 kg.
b) około 100 kg
c) około 110 kg.
d) około 150 kg.
10. W jakim wieku tuczniki osiągają masę ubojową
a) około 240–270 dni.
b) około 210–240 dni.
c) około 180–210 dni.
d) około 165–180 dni.
11. W ciągu roku od 1 lochy moŜna wyprodukować około
a) około 1 tony Ŝywca.
b) około 1,5 tony Ŝywca.
c) około 2,0 ton Ŝywca.
d) około 2,5 ton Ŝywca.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
27
12. Do obgryzania uszu i ogonów najczęściej dochodzi w chlewniach
a) przewiewnych.
b) zbyt chłodnych i wilgotnych.
c) zbyt ciepłych.
d) duŜym stęŜeniu gazów, zwłaszcza amoniaku, podtlenku azotu i siarkowodoru.
13. Do czego uŜywane są dezodoranty w chowie świń
a) do likwidacji nieprzyjemnych naturalnych zapachów.
b) eliminacji zbyt agresywnych zwierząt.
c) dezorientowania pozycji zwierząt w grupie (hierarchii stada).
d) okresowej zmiany mikroklimatu chlewni.
14. Przy przeciętnym dobowym przyrostowi 800 gram, na 1 kg przyrostu masy zuŜywa się a) poniŜej 3 kg mieszanki pełnoporcjowej.
b) około 3,5 kg mieszanki pełnoporcjowej.
c) około 4,0 kg mieszanki pełnoporcjowej.
d) powyŜej 4,5 kg mieszanki pełnoporcjowej.
15. Jakie jest dobowe zapotrzebowanie na białko ogólne strawne przez tucznika o wadze około 80 kg osiągającego dobowe przyrosty około 800 gram
a) poniŜej 300 g.
b) około 350 g.
c) około 400 g.
d) powyŜej 500 g.
16. Wszystkim krowom mlecznym naleŜy zapewnić moŜliwość kładzenia się w dowolnym momencie
a) poza obszarem dojenia i poczekalni.
b) poza obszarem boksu.
c) poza obszarem manipulacyjnym.
d) poza obszarem wypoczynkowym.
17. Ile razy wzrasta ilość wydychanej pary wodnej przez tuczniki o masie ciała 80 kg w porównaniu do tuczników o masie ciała 40 kg
a) czterokrotnie.
b) jednokrotnie.
c) dwukrotnie.
d) trzykrotnie.
18. Odchody tuczniki oddają w części
a) Ŝywieniowej.
b) legowiskowej.
c) suchej i cieplejszej.
d) mokrej i chłodniejszej.
19. Jak naleŜy zapobiegać walkom tuczników w grupie
a) zwiększyć powierzchnię kojca.
b) zmniejszyć powierzchnie kojca.
c) zwiększyć liczebność grupy.
d) zwiększyć dawkę Ŝywieniową.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
28
20. Dwunastomiesięczne opasy na 1 kg przyrostu zuŜywają
a) 1 jedn. ows.
b) 7,5 jedn. ows.
c) 3,5 jedn. ows.
d) 4 jedn. ows.
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
29
KARTA ODPOWIEDZI
Imię i nazwisko..........................................................................................
Organizacja produkcji zwierzęcej
Zakreśl poprawną odpowiedź.
Nr
Odpowiedź
Punkty
zadania
1
a
b
c
d
2
a
b
c
d
3
a
b
c
d
4
a
b
c
d
5
a
b
c
d
6
a
b
c
d
7
a
b
c
d
8
a
b
c
d
9
a
b
c
d
10
a
b
c
d
11
a
b
c
d
12
a
b
c
d
13
a
b
c
d
14
a
b
c
d
15
a
b
c
d
16
a
b
c
d
17
a
b
c
d
18
a
b
c
d
19
a
b
c
d
20
a
b
c
d
Razem:
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
30
1. Batowska W., Szlaszyńska Z.: Hodowla Zwierząt. PWRiL, Warszawa 1996
2. Jamroz D., Andrzej Potkański: śywienie Zwierząt i Paszoznawstwo. PWN, Warszawa 2006
3. Janda E.: Podstawy śywienia Zwierząt. SGGW, Warszawa 2001
4. Strzetelski Juliusz A.: Chów Bydła Mlecznego Metodami Ekologicznymi. Radom 2004
5. Romaniuk W., Tormod Overby: Systemy Utrzymania Bydła. IBMER, Warszawa 2004
6. Romaniuk W., Tormod Overby: Systemy Utrzymania Trzody Chlewnej. Warszawa 2004
Czasopisma:
–
Farmer
–
Nowoczesne Rolnictwo
–
Przegląd Hodowlany
„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
31