Marek Hendrykowski „Griffith, kubizm i sztuka XX wieku”
„Twórczość Griffitha z lat 1908-1914 (okres Biographu) spełnia wszelkie warunki przełomu
artystycznego w wielkim stylu.”
1.
kino ery przedgriffithowskiej:
wielcy reżyserzy: Georges Méliès, Ferdinand Zecca, Victorin Jasset, Robert William Paul,
Cecil Hepworth, James Williamson, George Albert Smith, Albert Capellani, Edwin S.
Porter, James Stuart Blackton, Luigi Maggi.
Georges Méliès – formuła opowiastki obrazkowej, swobodne korzystanie z umownych
zmian miejsca akcji i przeskoków czasowych, ALE ograniczenie krępując ciągłością i
jednowątkowością ekranowych zdarzeń, wymóg ich sukcesywnego związku; jedność
ujęcia, sceny i epizodu – brak możliwości atomizowania przebiegu pojedynczego
wydarzenia oglądanego z różnych punktów widzenia i różnicowania jego wagi względem
pozostałych.
Inscenizacja – dwa style odbioru: werystyczny i fantastyczny
Zecca, Porter, Smith, Mottershaw, Hepworth, Caserini, Pastrone, Durand – zmienne kąty
widzenia kamery, jej przestrzenna mobilność, zdjęcia plenerowe, bardziej zwarty montaż
(krótkie, szybkozmienne ujęcia) – zagęszczenie toku filmowej opowieści i zwiększenie
dynamiki akcji, ALE panowanie planów ogólnych (sporadyczne zbliżenia), zachowanie
konstrukcyjnej tożsamości: ujęcia, sceny i epizodu
continuity – zasada ciągłości akcji wynikająca z montażowego następstwa serii
następujących po sobie scen.
2.
Griffith jako innowator
●
niezwykle dynamiczny i nośny system ewolucji twórczej
●
nie tylko respektowanie reguł continuity, a także wykorzystanie płynących z
nich korzyści.
●
„Napad na pociąg” Portera – zaczątki akcji równoległej. Istotą Griffithowskich
filmów nie jest montaż akcji równoległej, czy szersze niż dotąd stosowanie
ujęć zbliżonych – prawdziwym osiągnięciem jest systemowe wykorzystanie
chwytów i reguł w konstrukcji montażowej filmu.
●
współpraca: David Wark Griffith (reżyser) i Billy Bitzer (operator) =
a.
budowa planu i kompozycja kadru,
b.
dramaturgia ujęcia i sceny,
c.
eksperymenty z oświetleniem i taśmą ortochromatyczną,
d.
zastosowanie diafragmy iris,
e.
winietowanie,
f.
przenikanie,
g.
ściemnienie i rozjaśnienie,
h.
różne rodzaje użytych obiektywów,
i.
zmienne punkty widzenia i ruchy kamery,
j.
zdjęcia plenerowe,
k.
scenografia,
l.
rozmaite konstrukcje montażowe (z montażem akcji równoległych),
