made by koperek© 

 

Kolonializm 

narodził się w 

XIXw.

 Paostwami, które wiodły prym w kolonizacji 

były:  

 

Francja;  

*

 

 Anglia;  

*

 

Hiszpania;  

*

 

Belgia;  

*

 

Niemcy;  

*

 

Portugalia.  

*

Głównie  kolonizowano  paostwa  Afryki,  ale  też  Azję  (południową  i  południowo-  wschodnią),  
Amerykę Łacioską i Południową.  

 

Przyczyny powstania ruchu kolonizacyjnego :  

 

surowce 

(kraje 

Europy 

Zachodniej 

przygotowywały 

się 

już 

wtedy  

*

do I Wojny Światowej);  

 

 tania  siła  robocza,  niewolnicy  (niewolnictwa  zakazano  w 

1815  roku 

 

*

na Kongresie Wiedeoskim);  

 

rynek zbytu.  

*

 

 
Afryka została zajęta do tego stopnia, że autonomię zachowały tylko dwa paostwa: Nigeria i Etiopia, 
przy czym ta druga została w 1936 roku zajęta przez Mussolini’ego.  

PROCES DEKOLONIZACYJNY 

to proces odzyskiwania niepodległości przez kolonie i wycofywania się 

kolonizatorów.  

Niemcy straciły swoje posiadłości kolonialne po I Wojnie Światowej na mocy 

traktatu wersalskiego

, 

Włochy już 

w latach 40. XX w.

, a reszta krajów po II Wojnie Światowej.  

 

Przyczyny powstania ruchu dekolonizacyjnego :  

 

podpisanie 

w 1941 roku

 

Karty Atlantyckiej

;  

*

 

Anglia  i  Francja  przestały  byd  takimi  mocarstwami  po  II  Wojnie  Światowej,  

*

władzy i znaczenia nabrały Stany Zjednoczone i ZSRR, które nie miały kolonii;  

 

wojska paostw kolonialnych lojalnie walczyły w czasie II Wojny Światowej po stronie 

*

swoich kolonizatorów, licząc w zamian na odzyskanie autonomii;  

 

mocarstwa  organizowały  życie  gospodarcze,  kulturowe,  ale  także  oświatowe  ludów 

*

skolonizowanych, co rozbudziło ambicje narodowe tych krajów.  

 

made by koperek© 

 

Cały proces przebiegał dwutorowo:  

1) 

stopniowe nadawanie autonomii i niepodległości, bezkrwawo (Anglia);  

2) 

procesy militarne, partyzantka (Francja).  

W  związku  z  dekolonizacją 

w  1954  roku

  wybuchła 

pierwsza  wojna 

na  tym  tle,  w  Algierii.  

Paostwo  to  miało  duży  udział  w  II  Wojnie  Światowej  –  tam  schronił  się  Dégal  i  jego  wojsko,  
prawie  całe  wybrzeże  było  zajęte  przez  Francuzów.  Traktowali  oni  Algierczyków  jak  naród  podbity, 
poddaoczy,  nie  chcieli  wycofad  się  z  kolonii,  bo  była  bardzo  bogata,  poza  tym  dużo  rodowitych 
Francuzów  traktowało  ją  jak  swoją  ojczyznę.  To  dało  powód  do  krwawej  wojny  na  wyniszczenie. 
Algierczycy  założyli  partyzancki 

Front  Wyzwolenia  Narodowego

.  Francuzi  przegrali  m.in.  dlatego,  

że w tym samym czasie prowadzili działania wojenne w Wietnamie.  

1960 

– tzw. 

rok Afryki  



 

najwięcej wyzwolonych paostw  

1962 

– utworzenie niepodległego paostwa algierskiego  

Specyficzna  sytuacja  wytworzyła  się  w  RPA,  gdzie 

od  1948  roku

  panował  system  paostwowy,  

oparty na rasizmie względem białej ludności i trwał aż 

do 1994 roku 

(

APARTHEID

).  

Dekolonizacja  nie  rozwiązała  problemów  Afryki,  gdyż  jej  paostwa  były  niestabilne  gospodarczo, 
społecznie i politycznie, 

granice 

przebiegały w sposób nienaturalny (linie proste), nie uwzględniając 

granic  etnicznych,  kulturowych,  co  powodowało  wiele  wojen  domowych.  Często  były  też  zamachy 
stanu,  dyktatury,  reżimy  wojskowe. 

W  latach  70.  i  80.  XX  w.

  widoczny  był  silny  wpływ  paostw 

europejskich (głównie Francji), popierających lub obalających niektóre ustroje.  

 

TRZECI ŚWIAT – kraje postkolonialne  

DRUGI ŚWIAT – kraje socjalistyczne, postradzieckie  

PIERWSZY ŚWIAT – demokratyczny Zachód  

 

 Zimna  wojna  obejmowała  również  kraje  Afryki  ze  względu  na  znajdujące  się  tam  ogromne  złoża 
naturalne,  kopalnie,  zakłady  przemysłowe.  Ponadto  kraje  te  były  ściśle  połączone  gospodarczo  
ze  swoimi mocarstwami. Był  to również doskonały  rynek zbytu (m.in.  broni dla USA) i źródło taniej 
siły roboczej.  

Afryka była ( i ciągle jest) bardzo biedna, zacofana kulturowo, społecznie i gospodarczo, bo paostwa 
kolonizatorskie nie dążyły do rozwinięcia kolonii, ale maksymalnego wykorzystania ich.  

1963 

–  pierwsza  próba  zjednoczenia  Afryka;  powstała 

Organizacja  Jedności  Afryki

,  strzegąca         

bezpieczeostwa,  suwerenności  i  jedności  paostw  afrykaoskich.  Później  przekształciła  się 
w 

Unię Afrykańską

.  

 

made by koperek© 

 

 

Były  perłą  korony  brytyjskiej.  Anglicy,  wycofując  się  stamtąd,  podzielili  
je arbitralnie na Indie i Pakistan, które – podobnie, jak to miało miejsce w Afryce 
przy  podziałach  arbitralnych  –  toczyły  wojny  o  przygraniczny  Kaszmir.  

Do 

wyzwolenia 

Indii 

spod 

panowania 

brytyjskiego 

przyczynił 

się 

Gandhi.  

W  1947  roku 

jego  przyjaciel,  Neru,  został  premierem,  który  jednak  –  przeciwnie  do  Gandhi’ego  – 

okazał się byd zwolennikiem industrializacji i rozwoju technicznego.  

1982 

– wojna brytyjsko- argentyoska o Falkandy  

Dzisiejszy świat nie dzieli się, jak kiedyś, na wschód i zachód, lecz północ i południe. Jest to wynikiem 
procesów kolonizacji i dekolonizacji, które „wyssały” z kolonii większośd bogactw i dób naturalnych. 
Co  prawda  później  np.  Francja  strała  się  naprawid  swoje  błędy  z  przeszłości,  ułatwiając  zdobycie 
obywatelstwa  imigrantom  afrykaoskim.  Skutkuje  to  jednak  sporymi  problemami  również  w  krajach 
niegdyś kolonizujących.