Tablica chronologiczna
niektórych ważnych
wydarzeń
U w a g a : w e r s a l i k a m i w p i s a n o n a z w i s k a p i e r w s z y c h d w u d z i e s t u o s ó b p r z e d s t a w i o n y c h w tej k s i ą ż c e
p.n.e.
3500 -
Powstanie pisma w Sumerze
3000 -
Menes dokonuje zjednoczenia Egiptu
Bliski Wschód: początek epoki brązu
2500 -
Budowa wielkiej piramidy Cheopsa
Sargon z Akadu podbija Sumer
2000
Pierwszy alfabet (pierwotni mieszkańcy Kanaanu?)
1500 -
1000 -
Kodeks Hammurabiego
600 -
Chiny: początek epoki żelaza
Zaratustra
Babilończycy zdobywają Judeę,
burzą świątynię Salomona
Mahawira
Izajasz
Homer
Wyjście z Egiptu: M O J Ż E S Z
Wojna trojańska
Rządy króla Dawida w Jerozolimie
Amenhotep IV Echnaton
Bliski Wschód: rozpowszechnienie
stosowania żelaza
500 —
400 —
300 —
200 —
Demokryt
Laozi
Mengzi
100 —
p.n.e.
n.e.
100 —
200 —
300 —
Rzym podbija Grecję
Juliusz Cezar podbija Galię
AUGUST, pierwszy cesarz rzymski
Pisma i nauki SW. PAWŁA
Mani naucza w Mezopotamii, Persja
Koniec dynastii Han w Chinach
Konstantyn Wielki, pierwszy chrześcijański cesarz rzymski
CAI LUN - wynalazek papieru
Szczyt potęgi Rzymu
Galen
Ptolemeusz
Ukrzyżowanie JEZUSA
BUDDA
Cyrus Wielki zdobywa Babilonię
KONFUCJUSZ
Bitwa pod Maratonem; przewaga
ciężkozbrojnej piechoty
Sofokles
Perykles
Herodot
Hipokrates
Platon
Śmierć Sokratesa
ARYSTOTELES
Aleksander Wielki
EUKLIDES
Arystarch z Samos
Archimedes
Asioka
SHI HUANGDI jednoczy Chiny
Liu Bang zakłada dynastię Han
Rzym pokonuje Kartaginę w II wojnie punickiej
Kawaleria G o t ó w (uprząż z siodłami i strzemionami) zwycięża piechotę rzymską
w bitwie pod Adrianopolem
Upadek Rzymu
Św. Augustyn
Podbój Anglii przez Anglów i Sasów
Koniec zachodniego cesarstwa rzymskiego
Kodeks Justyniana
Sui Wen Di ponownie jednoczy Chiny
M A H O M E T wprowadza islam
Umar Ibn al-Chattab, drugi kalif; Arabowie podbijają Egipt, Persję i Irak
Początki druku blokowego w Chinach
Muzułmanie podbijają Hiszpanię
Porażka Arabów we Francji
w bitwie pod Tours
Szczyt rozkwitu dynastii Tang w Chinach
Koronacja Karola Wielkiego w Rzymie
Harun ar-Raszid
Szczyt potęgi kalifatu bagdadzkiego; Mamun Wielki
Największe nasilenie wypraw wikingów do Europy
Początek państwa wikingów w Normandii
Leif Ericson
1000 -
1100 -
Wilhelm Zdobywca zwycięża w bitwie pod Hasting
i podbija Anglię
Papież Urban II; początek wypraw krzyżowych
Upowszechnienie stosowania kuszy w działaniach wojennych
Papież Innocenty III, szczyt władzy papieskiej
Czyngis-chan
Magna Carta
Św. Tomasz z Akwinu
szczyt potęgi Mongołów; Kubilaj-chan
Mongołowie podbijają Chiny;
Mongołowie podbijają Rus
900 -
800 -
700 -
600 -
500 -
400 -
1200 -
1300 -
1400 -
1450 -
1475 -
1500 -
1525 -
1550 -
1575 -
1600 -
GALILEUSZ
Kepler
Wynalazek teleskopu
Edward de Vere ( William Szekspir)
Zwycięstwo marynarki angielskiej nad hiszpańską Armadą
Początek stosowania broni palnej
w działaniach wojennych
Początek panowania Elżbiety I w Anglii
KOPERNIK
Kalwin
Henryk VIII
Magellan
Pizarro podbija Peru
Cortés podbija Meksyk
Machiavelli
Michał Anioł
Początek reformacji; Luter
Vasco da Gama odkrywa drogę do Indii
Leonardo da Vinci
KOLUMB odkrywa Amerykę
Ruś przestaje
podlegać Mongołom
Ferdynand i Izabela jednoczą Hiszpanię
początek działania inkwizycji hiszpańskiej
G U T E N B E R G wprowadza druk
czcionką ruchomą
Prymitywna broń palna
Henryk Żeglarz
Joanna d'Arc
Timur pustoszy Indie i Persję
Upadek obronnego znaczenia zamków w wyniku
wprowadzenia dział oblężniczych
Turcy zdobywają Konstantynopol
(koniec cesarstwa bizantyjskiego)
Dżuma pustoszy Europę
M a r c o Polo
Upowszechnienie armat w Europie
Początek okresu odrodzenia we Włoszech
Dante
Angielscy łucznicy rozgramiają fran
cuskich rycerzy w bitwie pod Crecy
1625 -
1650 -
1675 -
1700 -
1725 -
1750 -
1770 -
1780 -
1790 -
Jenner
Malthus
Mozart
Początek rewolucji francuskiej
Coulomb odkrywa prawo elektrostatyki
L A V O I S I E R
Uchwalenie Konstytucji USA
Jerzy Waszyngton
Immanuel Kant
Smith pisze Bogactwo narodów
Jefferson pisze Deklarację Niepodległości
James Watt buduje ulepszoną maszynę parową
Początek rewolucji przemysłowej (w Angin)
Leonhard Euler
Benjamin Franklin
Rousseau
Monteskiusz
Jan Sebastian Bach
Wolter pisze Listy o Anglikach;
początek francuskiego oświecenia
Pierwsze modele silnika parowego
ISAAC N E W T O N pisze Principia
„Wspaniała Rewolucja" w Anglii
J o h n Locke
Piotr Wielki
Leeuwenhoek odkrywa bakterie
Wojna domowa w Anglii; Oliver Cromwell
Rembrandt
Kartezjusz
Budowa Tadż Mahal
Japonia zrywa kontakty z Zachodem
Harvey odkrywa krążenie krwi
Niemcy zdewastowane przez wojnę trzydziestoletnią
„Pielgrzymi" (purytanie) zawijają do Plymouth Rock
(Ameryka Płn.)
Francis Bacon
1800 -
1810 -
Volta buduje pierwszą baterie elektryczną
Anglia wydaje zakaz handlu niewolnikami
John Dalton
1830 -
1840 -
Wynalazek telegrafu
1850 -
1860 -
Lenoir - dwusuwowy silnik
spalinowy
DARWIN wydaje
O pochodzeniu gatunków
1870 -
1880 -
1890 -
James Clerk Maxwell
Początek ery Meiji w Japonii
Gatling - wynalazek broni maszynowej
Mendel
Wojna domowa w Ameryce; Lincoln
Karol Marks
Lister
Szczyt potęgi imperium
brytyjskiego
Pierwsze samochody wprowadzone
na rynek (Daimler, Benz)
Napoleon Bonaparte
1820 -
Bitwa pod Waterloo
David Ricardo
Anglicy opanowują Indie
Beethoven
Bolívar wygrywa bitwę
pod Boyaca
Kolej żelazna nabiera znaczenia
Faraday odkrywa indukcję elektromagnetyczną
Daguerre - wynalazek fotografii
Morton wprowadza znieczulenie
w chirurgii
PASTEUR
Bell - wynalazek telefonu
Otto - wynalazek czterosuwowego
silnika spalinowego
Edison wprowadza oświetlenie elektryczne
Wynalazek filmu (kino)
Röntgen odkrywa promienie X
1900 -
1910 -
1920 -
1940 -
1950 -
1960 -
1970 -
1980 -
1990 -
Marconi - wynalazek radia
Becquerel odkrywa promieniotwórczość
Max Planck
Zygmunt Freud
Bracia Wright budują samolot
EINSTEIN formułuje szczególną teorię względności
Henry F o r d wprowadza „model T"
Rutherford odkrywa jądro atomowe
I wojna światowa: okopy, broń gazowa, czołgi
Rewolucja w Rosji; Lenin
Mechanika kwantowa: de Broglie, Heisenberg, Schrödinger
Fleming odkrywa penicylinę
Picasso
Franklin D. Roosevelt
Stalin
Hitler
II wojna światowa
Keynes
Pierwszy komputer uniwersalny
Fermi buduje pierwszy reaktor atomowy
Bomba atomowa
Wynalazek tranzystora (Shockley i in.)
Telewizja nabiera znaczenia
M a o Zedong
Wynalazek bomby wodorowej
Crick i Watson wyjaśniają budowę D N A
Masery
Lasery
John F. Kennedy doprowadza do zatwierdzenia programu „Apollo"
Pincus wytwarza pigułkę antykoncepcyjną
Lądowanie na Księżycu („Apollo 11")
Wojna w Wietnamie
Wszczepienie sztucznych genów w komórkę bakterii
Gorbaczow
Koniec radzieckiego imperium w Europie Wschodniej;
Z S R R odstępuje od komunizmu; rozpad ZSRR
Koniec
zimnej wojny