CO POLACY MYŚLĄ O DEMOKRACJI
NA BIAŁORUSI?
Warszawa, marzec 2010
Przygotowanie: Paweł Ogrodziński, Mariusz Toniszewski,
CO POLACY MYŚLĄ O DEMOKRACJI
NA BIAŁORUSI?
Warszawa, marzec 2010
Przygotowanie: Paweł Ogrodziński, Mariusz Toniszewski,
O badaniu
KIEDY?
W dniach 25.02 – 2.03. 2010 Instytut SMG/KRC
Millward
Brown Company
przeprowadził sondaż typu OMNIBUS
obejmujący ogólnopolską reprezentatywną próbę Polaków.
KTO?
Sondaż zrealizowano na losowej, dobieranej z operatu PESEL,
N = 1013 osobowej próbie Polaków w wieku 15-75 lat.
BŁĄD POMIARU
Błąd pomiaru dla próby N = 1013 wynosi +/- 3.13%
Proszę powiedzieć, czy Białoruś, to…?
Ustrój Białorusi (1)
13%
29%
32%
30%
35%
48%
39%
35%
44%
39%
10%
5%
6%
6%
6%
29%
27%
28%
21%
21%
2006
2007
2008
2009
2010
nie wiem
republika wchodząca w
skład Federacji Rosyjskiej
państwo posiadające
własny rząd i prezydenta,
ale całkowicie zależne od
Rosji
niepodległe państwo
Podstawa: reprezentatywna, losowa, próba Polaków w wieku 15 – 75,
2006; N = 1003, 2007; N = 1004, 2008; N = 1007, 2009; N = 1001, 2010; N = 1013
W pytaniu respondentom
daliśmy do wyboru zarówno
odpowiedź opisującą stan
prawny (niepodległe
państwo), jak i taką, która
opisuje faktyczną sytuację
Białorusi w kontaktach z
Rosją.
W porównaniu do
poprzedniego roku spadł
odsetek wskazań na
Białoruś jako na państwo
posiadające własny rząd i
prezydenta, ale całkowicie
zależne od Rosji (39%
obecnie, w porównaniu do
44% w roku 2009). Wzrosło
natomiast przekonanie, że
Białoruś to niepodległe
państwo, osiągając
najwyższy poziom w
dotychczasowej historii
pomiarów.
44%
37%
36%
30%
26%
19%
18%
15%
13%
16%
18%
15%
17%
21%
20%
12%
19%
19%
22%
19%
4%
8%
9%
8%
11%
2%
4%
5%
2006
2007
2008
2009
2010
Proszę powiedzieć na ile zdaniem Pana(i) Białoruś jest
rządzona demokratycznie. Proszę skorzystać ze skali od 1
(zdecydowanie nie jest rządzona demokratycznie) do 7
(zdecydowanie jest rządzona demokratycznie)
Ustrój Białorusi (2)
Ankietowani mieli za zadanie ocenić poziom demokracji na Białorusi korzystając z
siedmiostopniowej skali. Pośród tych, którzy potrafili wykonać to zadanie, 40% uznało że jest
on bardzo niski (odpowiedzi 1 i 2). W porównaniu do wyników z 2009 oznacza to spadek o 3
punkty procentowe. Potwierdza się tendencja o coraz mniej krytycznym postrzeganiu poziomu
nie-demokratyczności rządów na Białorusi.
1
2
3
4
5
6 7
zdecydowanie nie jest
rządzona
demokratycznie
zdecydowanie jest
rządzona
demokratycznie
Nie mam zdania:
2006;26%
2007; 27%
2008; 25%
2009; 18%
2010; 18%
Kto aktualnie jest prezydentem Białorusi?
Prezydent Białorusi
W porównaniu do
poprzednich pomiarów
nie zmieniła się
znacząco wiedza
Polaków na temat
osoby pełniącej funkcję
prezydenta Białorusi -
ponad połowa Polaków
potrafi prawidłowo
wskazać nazwisko
prezydenta Białorusi.
54%
53%
55%
53%
56%
4%
9%
10%
11%
12%
42%
38%
35%
37%
32%
2006
2007
2008
2009
2010
nie wiem
inni
Aleksander Łukaszenko
Podstawa: reprezentatywna, losowa, próba Polaków w wieku 15 – 75,
2006; N = 1003, 2007; N = 1004, 2008; N = 1007, 2009; N = 1001, 2010; N = 1013
Jakim człowiekiem jest Aleksander Łukaszenko? Proszę
skorzystać ze skali od 1 do 7.
Wizerunek Aleksandra Łukaszenki
Polacy, którzy kojarzą Aleksandra Łukaszenkę (wskazali go jako prezydenta Białorusi) na
większości wymiarów wciąż mają o nim złą opinię. W porównaniu do wyników z 2009
roku obserwujemy znaczący (średnio o około 10 punktów procentowych) spadek
deklaracji negatywnych, kosztem wzrostu ocen ambiwalentnych. Jaki jest Łukaszenko w
oczach Polaków? – wciąż: niesprawiedliwy, nieprzewidywalny, brutalny oraz mający
dyktatorskie skłonności.
Podstawa 2010: N = 569, osoby, które wskazały Aleksandra Łukaszenko jako prezydenta
Białorusi
1+2+3
ani …, ani … (4)
5+6+7
niesprawiedliwy
nieprzewidywalny
brutalny
żądny władzy dyktator
sprawiedliwy
przewidywalny
łagodny
ma na uwadze
dobro obywateli
61%
35%
4%
60%
35%
5%
77%
17%
5%
70%
22%
8%
60%
31%
8%
2006
2007
2008
62%
30%
8%
58%
35%
7%
74%
18%
8%
67%
18%
15%
57%
29%
14%
62%
34%
4%
60%
35%
5%
76%
19%
5%
71%
21%
8%
63%
28%
10%
64%
31%
4%
81%
14%
6%
78%
12%
9%
67%
25%
9%
2009
2010
Jak Pan(i) myśli o dążeniach Białorusinów, to jest to kraj,
którego mieszkańcy …?
Dążenia Białorusinów
W tym pytaniu respondenci
mieli za zadanie wczuć się
w punkt widzenia zwykłych
Białorusinów. W dalszym
ciągu ponad połowa
Polaków (w tym roku co
prawda o 5 punktów
procentowych mniej niż w
2009) przypisuje
Białorusinom dążenie do
bliższych związków z UE, a
na tym samym poziomie co
w ubiegłym roku utrzymuje
się odsetek Polaków
uważających, że Białorusini
chcieliby bliższego związku
z Rosją.
53%
54%
52%
57%
52%
10%
10%
12%
15%
16%
37%
36%
36%
27%
31%
2006
2007
2008
2009
2010
nie wiem
chcieliby bliższego
związku z Rosją
chcieliby bliższego
związku z Europą (Unią
Europejską)
Podstawa: reprezentatywna, losowa, próba Polaków w wieku 15 – 75,
2006; N = 1003, 2007; N = 1004, 2008; N = 1007, 2009; N = 1001, 2010; N = 1013
Jak Pan(i) ocenia możliwość zmian na Białorusi? Czy zdaniem
Pan(i) prawdopodobne jest, że w ciągu najbliższych 5 lat na
Białorusi nastąpią demokratyczne zmiany?
Przyszłość Białorusi
W porównaniu do
poprzedniego roku spada
odsetek pesymistycznie
oceniających możliwości
demokratycznych zmian
na Białorusi, zaś odsetek
optymistów rośnie (o 4
punkty procentowe).
Mimo tych zmian odsetek
pesymistów jest
nieznacznie większy niż
odsetek optymistycznie
postrzegających
perspektywę najbliższych
5 lat dla zmian na
Białorusi.
8%
10%
10%
14%
10%
19%
19%
19%
30%
28%
28%
28%
29%
26%
29%
8%
6%
8%
5%
8%
36%
37%
34%
25%
26%
2006
2007
2008
2009
2010
nie wiem
bardzo prawdopodobne
raczej prawdopodobne
raczej mało
prawdopodobne
mało prawdopodobne
Podstawa: reprezentatywna, losowa, próba Polaków w wieku 15 – 75,
2006; N = 1003, 2007; N = 1004, 2008; N = 1007, 2009; N = 1001, 2010; N = 1013
Proszę powiedzieć na ile zgadza się Pan(i) z każdym ze
stwierdzeń
Stosunek Polaków do sytuacji na Białorusi (1)
Polacy okazują się być raczej pasywni wobec Białorusi – owszem deklarują ogólne hasła - są przekonani o tym, że Białoruś
powinna dążyć do integracji z UE oraz podkreślają, że w interesie Polski leży niepodległość i niezależność Białorusi, lecz nie
przenosi się to na poparcie i oczekiwania aktywnych działań mogących pomóc aby tak się stało. Czynne działania
wspierające demokratyczne ruchy na Białorusi popiera nieco ponad połowa Polaków (co ciekawe takie przekonanie ma w
większym stopniu charakter indywidualny). Polacy (51%) oczekują od rządu polskiego, że będzie oficjalnie wspierał
niezależne organizacji białoruskie, choć w mniejszym stopniu akceptują finansowe zaangażowanie Państwa Polskiego we
wspieranie białoruskiej opozycji (36%). Połowa Polaków oczekuje od rządu, że będzie głośno dopominał się o prawa
więzionych „politycznych” Białorusinów, ale już tylko 42% naszych rodaków chce aby nasz rząd przyjmował i utrzymywał
wyrzucanych za polityczne przekonania białoruskich studentów. Połowa Polaków wyraża opinię, że należy głośno
manifestować poparcie dla demokratycznych zmian na Białorusi. Na następnym slajdzie pokazujemy jak zmieniał się
stosunek Polaków do sytuacji na Białorusi na przestrzeni ostatnich lat .
64%
50%
55%
52%
36%
51%
50%
42%
21%
65%
13%
25%
20%
25%
40%
24%
24%
33%
53%
11%
tak
nie
Dla Polski będzie lepiej, gdy Białoruś będzie w pełni
demokratycznym i niezależnym państwem.
Polacy powinni wspierać demokratyczne ruchy na
Białorusi zmierzające do zakończenia rządów Łukaszenki
Ja osobiście popieram demokratyczne ruchy na Białorusi
zmierzające do zakończenia rządów Łukaszenki
Polacy powinni manifestować swoje poparcie dla
demokratycznych zmian na Białorusi
Polska powinna wspierać finansowo demokratyczną
opozycję na Białorusi.
Rząd polski powinien oficjalnie wspierać demokratyczne
dążenia niezależnych organizacji białoruskich
Rząd Polski powinien głośno dopominać się o prawa
Białorusinów więzionych za przekonania polityczne
Rząd Polski powinien przyjmować wyrzucanych ze
studiów za przekonania polityczne białoruskich
studentów i opłacać ich naukę w Polsce
Białoruś powinna stać się częścią Rosji, ponieważ
terytorialnie zawsze do niej należała
Białoruś powinna dążyć do integracji z Unia Europejską
59%
48%
52%
46%
35%
57%
44%
47%
41%
27%
43%
52%
52%
46%
48%
45%
36%
67%
54%
57%
50%
34%
52%
64%
50%
55%
52%
36%
51%
Proszę powiedzieć na ile zgadza się Pan(i) z każdym ze
stwierdzeń
Stosunek Polaków do sytuacji na Białorusi (2)
Przekonanie o tym, że Polska powinna włączyć się w demokratyczne zmiany na Białorusi poprzez finansowanie
demokratycznej opozycji nieznacznie zmieniło się w porównaniu do poprzedniego roku (wzrost o 2 punkty
procentowe). Spadło natomiast przekonanie o dobrodziejstwie przejścia Białorusi w poczet w pełni
demokratycznych oraz niezależnych państw – choć wciąż jest to najbardziej popularna pro białoruska postawa
wśród Polaków. Nieznacznie spadło również osobiste jaki i ogólne poparcie dla demokratycznych ruchów na
Białorusi. Nieznacznie wzrosło natomiast przekonanie o manifestowaniu przez Polaków poparcia dla
demokratycznych zmian na Białorusi.
2006
2007
Polska powinna wspierać finansowo
demokratyczną opozycję na Białorusi.
Polacy powinni manifestować swoje poparcie dla
demokratycznych zmian na Białorusi
Ja osobiście popieram demokratyczne ruchy na
Białorusi zmierzające do zakończenia rządów
Łukaszenki
Polacy powinni wspierać demokratyczne ruchy na
Białorusi zmierzające do zakończenia rządów
Łukaszenki
Dla Polski będzie lepiej gdy Białoruś będzie w
pełni demokratycznym i niezależnym państwem.
Rząd Polski powinien oficjalnie wspierać
demokratyczne dążenia niezależnych organizacji
białoruskich.
2008
2009
2010
Podstawa: reprezentatywna, losowa, próba Polaków w wieku 15 – 75,
2006; N = 1003, 2007; N = 1004, 2008; N = 1007, 2009; N = 1001, 2010; N = 1013
Czy zaangażowanie Polski w sprawy Białorusi może mieć
negatywny wpływ na relacje Polski z Rosją? Proszę
powiedzieć, czy jest to …?
Zaangażowanie w sprawy Białorusi a relacje z Rosją
Aż 56% Polaków jest zdania, że
zaangażowanie Polski w sprawy
Białorusi może przełożyć się na
negatywne relacje z Rosją – tym
samym nie wprost potwierdzają,
że postrzegają Białoruś jako kraj
znajdujący się w Rosyjskiej strefie
wpływów.
Podstawa: reprezentatywna, losowa, próba Polaków w wieku 15 – 75,
2010; N = 1013
mało
prawdopodobne;
4%
raczej mało
prawdopodobne;
16%
raczej
prawdopodobne;
38%
bardzo
prawdopodobne;
18%
nie wiem; 23%
W porównaniu do poprzednich lat Polacy częściej zwracają uwagę na fakt, że
Białoruś to niepodległe państwo (35% wskazań, to dotychczas najwyższy wynik
dla tego typu deklaracji, mierzonych od 4 lat).
Obecnie 40% Polaków wyraża jednoznaczną opinię, że Białoruś nie jest krajem
rządzonym demokratycznie. Tym samym potwierdza się tendencja do coraz
bardziej łagodnego postrzegania Białorusi na tym wymiarze - cykliczny spadek
wskazań z roku na rok (43% w roku 2009, 51% w roku 2008, 56% w roku 2007,
63% w roku 2006).
Jednocześnie w porównaniu do poprzedniego roku wzrósł wśród Polaków odsetek
optymistów - pozytywnie postrzegających przyszłość Białorusi (wzrost z 31% w
2009 roku deklarujących nadzieję, że w ciągu najbliższych 5 lat nastąpią na
Białorusi demokratyczne zmiany do 37% w roku 2010). Odsetek pesymistów
(osób, które nie wierzą w demokratyczne zmiany na Białorusi w ciągu najbliższych
5 lat) spadł w porównaniu z poprzednim pomiarem do 38% (spadek o 6 punktów
procentowych).
Mamy wrażenie, że z czasem postrzeganie Białorusi jako „udręczonego sąsiada”
ulega złagodzeniu. Zdaje się, że Polacy przyzwyczaili się już do staus quo sąsiada i
brak spektakularnych czynów godnych potępienia nie pobudza ich do bardziej
skrajnych ocen.
Co ciekawe w porównaniu do poprzedniego pomiaru spadło przekonanie wśród
Polaków o chęci zbliżenia się Białorusi z Unią Europejską (co prawda do średniego
poziomu z poprzednich lat), przy czym nie wzrosło przekonanie o dążeniu do
pogłębienia związków z Rosją.
Podsumowanie (1)
W roku 2010 Polacy charakteryzują się raczej pasywną postawą wobec Białorusi –
owszem deklarują ogólne hasła - są przekonani o tym, że Białoruś powinna dążyć do
integracji z UE oraz podkreślają, że w interesie Polski leży niepodległość i
niezależność Białorusi, lecz nie przenosi się to na poparcie i oczekiwania aktywnych
działań mogących pomóc aby tak się stało. Czynne działania wspierające
demokratyczne ruchy na Białorusi popiera nieco ponad połowa Polaków (co ciekawe
w większym stopniu osobiście niż ogólnie). Polacy (51%) oczekują od swojego
rządu, że będzie oficjalnie wspierał niezależne organizacji białoruskie, choć w
mniejszym stopniu akceptują finansowe zaangażowanie Państwa Polskiego we
wspieranie białoruskiej opozycji (36%). Połowa Polaków oczekuje od rządu, że
będzie głośno dopominał się o prawa więzionych „politycznych” Białorusinów, ale już
tylko 42% naszych rodaków chce aby rząd przyjmował i utrzymywał wyrzucanych za
polityczne przekonania białoruskich studentów. Połowa Polaków wyraża opinię, że
należy głośno manifestować poparcie dla demokratycznych zmian na Białorusi.
W porównaniu do poprzednich lat nie zmieniła się wiedza Polaków na temat osoby
pełniącej funkcję prezydenta Białorusi – obecnie 56% ankietowanych w wieku 15-75
lat prawidłowo wskazało nazwisko aktualnego prezydenta Białorusi – Aleksandra
Łukaszenkę.
Łukaszenka jest wciąż postrzegany negatywnie, aczkolwiek wraz z upływem czasu
topnieje odsetek w ten sposób oceniających prezydenta Białorusi (w porównaniu do
roku 2009 spadek o średnio 10 punktów procentowych dla każdego stwierdzenia).
Jaki jest Łukaszenko w oczach Polaków? Dla 67% naszych rodaków, którzy
rozpoznali Łukaszenkę jako prezydenta Białorusi, to żądny władzy dyktator. Około
60% Polaków opisuje go jako człowieka brutalnego, niesprawiedliwego oraz
nieprzewidywalnego.
Podsumowanie (2)