background image

Ukraińcy  to  mniejszość  narodowa,  do  której  przynależność  podczas  przeprowadzonego  w  2002  r.  Narodowego  Spisu  Powszechnego 
Ludności  i  Mieszkań  zadeklarowało  27  172  obywateli  polskich,  w  tym:  w  województwie  warmińsko-mazurskim  -  11  881, 
zachodniopomorskim  -  3  703,  podkarpackim  -  2  984,  pomorskim  -  2  831,  dolnośląskim  -  1  422,  podlaskim  -  1  366,  lubuskim  -  615, 
mazowieckim - 579, małopolskim - 472, lubelskim - 389, śląskim - 309. W wyniku przeprowadzonej w 1947 r. przez ówczesne władze 
komunistyczne akcji "Wisła" niemal cała ludność ukraińska, zamieszkująca tereny południowo-wschodniej Polski, została przesiedlona 
na  tereny  Polski  północnej  i  zachodniej.  W  efekcie  największe  skupiska  mniejszości  ukraińskiej  znajdują  się  obecnie  na  terenach 
województw:  warmińsko-mazurskiego,  dolnośląskiego  i  zachodniopomorskiego.  Części  Ukraińców  udało  się  uniknąć  przesiedlenia  z 
rodzimych  terenów,  a  części  pozwolono  na  powrót  po  1956  r.  Stąd  też  skupiska  mniejszości  ukraińskiej  w  województwach 
podkarpackim  i  małopolskim.  Największe  skupiska  obywateli  polskich  narodowości  ukraińskiej  znajdują  się  w  powiatach: 
węgorzewskim  (6,03  %  mieszkańców  powiatu),  gołdapskim  (2,34  %),  giżyckim  (2,42  %),  kętrzyńskim  (1,53  %),  bartoszyckim  (3,30 
%), elbląskim (2,07 %) i braniewskim (3,59 %) - województwa warmińsko-mazurskiego, w powiecie: sanockim (1,04 % mieszkańców) 
i  w  Przemyślu  (1,20  %)  -  województwa  podkarpackiego,  powiecie  człuchowskim  (1,19  %)  -  województwa  pomorskiego  i  powiecie 
szczecineckim  (1,12  %)  -  województwa  zachodniopomorskiego.  Łącznie  na  terenie  9  gmin  województw:  warmińsko-mazurskiego, 
zachodniopomorskiego  i  podkarpackiego  przedstawiciele  mniejszości  ukraińskiej  stanowią  ponad  10  %  mieszkańców  gminy.  W 
Parlamencie  zasiada  jeden  przedstawiciel  mniejszości  ukraińskiej  wybrany  z  listy  Platformy  Obywatelskiej.  W  wyborach 
samorządowych  przeprowadzonych  w  2006  r.  mniejszość  ukraińska  nie  wystawiła  swoich  komitetów  wyborczych.  Kandydaci 
reprezentujący  tę  mniejszość  ubiegali  się  o  mandaty  z  list  różnych  komitetów  wyborczych,  część  z  nich  kandydowała  z  poparciem 
Związku Ukraińców w Polsce. Osoby należące do mniejszości kandydowały głównie na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. 
Poszczególni  kandydaci  zostali  również  zgłoszeni  w  województwach:  zachodniopomorskim,  lubuskim,  podlaskim  i  dolnośląskim.  W 
wyniku  wyborów:  przedstawiciel  mniejszości  ukraińskiej  zasiada  w  sejmiku  województwa  warmińsko-mazurskiego  (pełni  funkcję 
przewodniczącego  sejmiku  województwa),  ośmiu  zasiada  w  samorządach  powiatowych  (powiaty:  ostródzki,  kętrzyński,  gołdapski, 
bartoszycki  -  województwa  warmińsko-mazurskiego,  powiaty:  koszaliński  i  szczecinecki  –  województwa  zachodniopomorskiego), 
dwóch  pełni  funkcję  wójta  (województwa  dolnośląskie  i  warmińsko-mazurskie),  osiem  osób  zasiada  w  radach  gmin  na  terenie 
województwa  warmińsko-mazurskiego,  jedna  w  radzie  miasta  Przemyśla  (województwo  podkarpackie).  W  roku  szkolnym  2005/2006 
języka ukraińskiego uczyło się w 162 placówkach oświatowych 2740 uczniów należących do tej mniejszości. Ukraińcy w Polsce należą 
w większości do dwóch kościołów: Kościoła Katolickiego Obrządku Bizantyńsko-Ukraińskiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła 
Prawosławnego. 

Główne organizacje: 

 

Związek Ukraińców w Polsce,  

 

Związek Ukraińców Podlasia,  

 

Towarzystwo Ukraińskie w Lublinie,  

 

Fundacja św. Włodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej,  

 

Związek Ukrainek,  

 

Ukraińskie Towarzystwo Nauczycielskie w Polsce,  

 

Ukraińskie Towarzystwo Lekarskie,  

 

Stowarzyszenie Ukraińców - Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego,  

 

Organizacja Młodzieży Ukraińskiej „PŁAST”,  

 

Ukraińskie Towarzystwo Historyczne,  

 

Związek Niezależnej Młodzieży Ukraińskiej.  

Najważniejsze tytuły prasowe: 

 

„Nasze Słowo” - tygodnik,  

 

„Nad Buhom i Narwoju" - dwumiesięcznik.  

Największe imprezy kulturalne: 

 

„Festiwal Kultury Ukraińskiej” w Sopocie,  

 

„Młodzieżowy Jarmark” w Gdańsku,  

 

Festiwal Kultury Ukraińskiej na Podlasiu "Podlaska Jesień”,  

 

„Bytowska Watra”,  

 

„Spotkania Pogranicza” – Głębock,  

 

„Dni Kultury Ukraińskiej” – organizowane w Szczecinie i Giżycku,  

 

Dziecięcy Festiwal Kultury w Elblągu,  

 

„Na Iwana, na Kupała” w Dubiczach Cerkiewnych,  

 

Festiwal Ukraińskich Zespołów Dziecięcych w Koszalinie,  

 

„Noc na Iwana Kupała” w Kruklankach,  

 

Jarmark Folklorystyczny „Z malowanej skrzyni” w Kętrzynie,  

 

„Pod wspólnym niebem” w Olsztynie,  

 

Dni teatru ukraińskiego w Olsztynie.