86
N
O W O C Z E S N Y
T
E C H N I K
D
E N T Y S T Y C Z N Y
T E C H N I K A
D E N T Y S T Y C Z N A
Uzupełnienia protetyczne
oparte na wykorzystaniu uzębienia resztkowego
bodołowego i jego następstwom. Zęby,
które wydają się być nieprzydatne w ru-
tynowym postępowaniu, mogą być wy-
korzystane z powodzeniem jako filary.
Ogromną zaletą wykonania protez
overdenture jest efekt psychologiczny.
Pacjenci boją się utraty zębów, co jest zro-
zumiałe. Fobia protezy wymusza w wielu
przypadkach niedopuszczalny schemat
postępowania, gdzie wbrew zasadom
wykonuje się niewartościowe uzupeł-
nienia protetyczne. Protezy overdenture
pozwalają zachować zęby. Dobrze po-
prowadzona rozmowa z pacjentem jest
z reguły wystarczająca, żeby przekonać
go do lepszego rozwiązania. Pozostawie-
nie nawet jednego korzenia pod protezą
overdenture jest postrzegane przez wielu
pacjentów jako pozostawienie ich wła-
snych zębów. Interesujące jest, że prze-
konanie kobiet do protez overdenture
jest łatwiejsze niż mężczyzn. Wynika
to z faktu, że kobiety zwracają większą
uwagę na estetykę, która w przypadku
protez overdenture jest nieporównywal-
nie korzystniejsza niż w przypadku pro-
tez częściowych.
W celu prawidłowej oceny wskazań
do wykonania tego typu protez ważne
jest, aby:
– zdać sobie sprawę z oczekiwań pacjen-
tów,
– prawidłowo ocenić odległe skutki
użytkowania poszczególnych uzupeł-
nień protetycznych i przewidzieć, czy
wybrany typ protezy będzie mógł być
zastąpiony po pewnym czasie innym,
zapewniającym porównywalny kom-
fort użytkowania,
– ustalić motywację i możliwości pa-
cjenta do utrzymania prawidłowej
higieny,
Pierwsze doniesienia o ich wykorzy-
staniu pochodzą z pierwszej połowy
XIX wieku, kiedy to Leder celowo pozo-
stawiał korzenie pod protezą całkowitą.
Brewer i Morrow (1976 r.) podają, że pro-
tezy overdenture były wykorzystywane
już w 1847 roku. Opisali podstawy kon-
strukcji i wskazania do wykorzystania
tych protez. Do lat 60. protezy overden-
ture nie cieszyły się zbyt dużą popular-
nością. Niechęć do stosowania tego typu
uzupełnień wynikała głównie z obawy
przed rozwojem próchnicy i schorzeń
przyzębia. Późniejsze badania dowio-
dły jednak, że prawidłowe wykonanie
i utrzymanie protez może nie tylko prze-
ciwdziałać tworzeniu się próchnicy, ale
również zapobiegać resorpcji wyrostka
zębodołowego i to wokół zębów filaro-
wych oraz w odcinkach bardziej od nich
oddalonych.
Rozwój endodoncji stworzył warun-
ki do prawidłowego przygotowania zę-
bów filarowych. Zwrócono także uwagę
na lepszą propriorecepcję i fakt, że pa-
cjenci adaptują się szybciej i łatwiej niż
przy klasycznych protezach całkowi-
tych. Dla pacjentów, którzy zgłaszają się
z rozległymi brakami uzębienia, a jedy-
ną alternatywą jest ekstrakcja, protezy
overdenture to dużo lepsze rozwiązanie
niż uzupełnienia całkowite osiadające.
Dużą zaletą jest wykorzystanie podparcia
ozębnowego do przenoszenia sił żucia
na podłoże protetyczne. Liczne publika-
cje naukowe opisują efektywność wyko-
rzystania protez overdenture opartych
na implantach.
Protezy overdenture to coś więcej niż
tylko „zmodyfikowane” protezy całkowi-
te. Mogą one być potężnym narzędziem
zapobiegającym resorpcji wyrostka zę-
SŁOWA KLUCZOWE
proteza
overdenture, zespolenie kulkowe
STRESZCZENIE
W pracy opisano
zastosowanie zespolenia kulkowego
w dwóch przypadkach leczenia
protetycznego pacjentów z brakami
częściowymi uzębienia.
KEY WORDS
overdenture, ball
attachment
SUMMARY
Usage ball system
attachment in two cases of prosthetic
treatment of patients with partial lack
of dentition has been described in his
work.
lek. stom. Artur Kościelny
1
, tech. dent. Agata Witka
2
, tech. dent. Tomasz Witka
2
P
rotezy overdenture nie
są w stomatologii niczym
nowym. Jaka jest ich historia
i w jakich przypadkach
najlepiej je wykorzystywać,
dowiecie się z prezento-
wanego artykułu.
P
RACA
RECENZOWANA
88
N
O W O C Z E S N Y
T
E C H N I K
D
E N T Y S T Y C Z N Y
T E C H N I K A
D E N T Y S T Y C Z N A
Przypadek 1
1
3
5
2
4
6
– przeanalizować ekonomiczne aspekty
leczenia.
W tym świetle rozmieszczenie, żywot-
ność, prawidłowe przeleczenie zębów
filarowych czy możliwość wykonania
innych uzupełnień mają zupełnie inne
znaczenie podczas sporządzania protez
overdenture.
Protezy tego typu są wskazane wszę-
dzie tam, gdzie stwierdza się obecność
korzeni, które można prawidłowo przele-
czyć i którym pokrycie protezą zapewni
klinicznie stabilny stan tkanek przyzębia.
Nawet jeżeli niemożliwe jest spełnienie
tych warunków, a jedyną alternatywą
jest usunięcie zębów, warto wykonać
protezę overdenture jako tymczasową.
Złe przeleczenie korzeni zębów nie musi
być problemem, a na zły stan przyzębia
można wpływać odpowiednim postępo-
waniem leczniczym.
Rozmieszczenie, liczba i stan zębów
filarowych to również rzecz względna.
Jeżeli możliwe jest wykonanie protez sta-
łych i warunki na to pozwalają, powinno
się skorzystać z tej opcji.
M
ATERIAŁY
I
METODY
Do leczenia protetycznego zakwalifiko-
wano dwie osoby z uzębieniem reszt-
kowym w żuchwie i szczęce o różnej
konfiguracji zębów filarowych. Pacjenci
użytkowali protezy częściowe osiadają-
ce, które zmodyfikowano do protez typu
overdenture w oparciu o system wkła-
dów kulkowych Preciball.
Zęby filarowe po zakwalifikowaniu
i przeleczeniu endodontycznym należy
dopasować tak, aby wystawały około
1-1,15 mm powyżej dziąsła. Powierzchnia
Fot. 1 i 2. Przygotowanie pacjentki do leczenia protetycznego; Fot. 3. Model gipsowym z surowym wkładem kulkowym; Fot. 4. Wkład kulkowy (próba) w ustach pacjentki;
Fot. 5. Gotowy wkład kulkowy; Fot. 6. Uzupełnienie protetyczne
fot. ar
chiwum autor
ów
90
N
O W O C Z E S N Y
T
E C H N I K
D
E N T Y S T Y C Z N Y
T E C H N I K A
D E N T Y S T Y C Z N A
nośna dla wkładów powinna być prosta,
a jednocześnie lekko przechylona w kie-
runku dojęzykowym lub dopodniebien-
nym. Taki sposób preparacji daje protezie
dodatkową stabilizację i retencję.
Następnie należy opracować zęby fila-
rowe tak jak pod wkłady koronowo-ko-
rzeniowe, możliwie płytko, ok. 3-5 mm,
ponieważ zespolenia kulkowe w ograni-
czonym stopniu przenoszą siły boczne
na filary. Potem preparujemy ząb wo-
kół szyjki i zakładamy nici refrakcyjne
na około 30-40 minut. Kolejną czynnością
jest pobranie wycisku, który na tym etapie
nie różni się niczym od zwykłego wycisku
pod wkłady koronowo-korzeniowe.
Ze względu na posiadane przez pa-
cjentów uzupełnienia protetyczne goto-
we wkłady zacementowano i wybrano
w protezie miejsce na element zaczepo-
wy. Pierścień z elastycznym wkładem
ustabilizowano na wkładzie kulkowym
za pomocą materiału światłoutwardzal-
nego typu flow i pobrano wycisk masą
wyciskową Impregum, a następnie pro-
tezę pacjenta odesłano do laboratorium
celem ustabilizowania elementu reten-
cyjnego.
oraz poprawę umocowania zębów filaro-
wych, które zapewniły skuteczne zabez-
pieczenie przed negatywnym skutkiem
działania sił pionowych, wyzwalanych
w czasie czynności układu stomatogna-
tycznego, oraz uchroniły przed znacz-
nym kosztem leczenia implantologicz-
nego.
Pacjentki szybko zaadaptowały się
do opisanego rozwiązania i podkreślały
bardzo dobre utrzymanie protez w jamie
ustnej.
1
Specjalistyczny Gabinet Dentystyczny
Katowice, ul. Leśnego Potoku 49
2
Laboratorium Protetyki Dentystycznej
Gliwice, www.aktivdent.pl
Piśmiennictwo
1. Biesiaga K.: Protetyka stomatologiczna
w teorii i praktyce, Wydawnictwo BESTOM-
DENTO net.pl, Łódź 2005.
2. Majewski S.: Podstawy protetyki w praktyce
lekarskiej i technice dentystycznej, Wydaw-
nictwo Stomatologiczne SZS-W, Kraków
2000.
3. Schrenker H.: Ograniczenia i kompromisy
w protetyce, Raabe, Warszawa 2006.
4. Loster B., Steczko W.: Overdenture na zatrza-
skach korzeniowych – doświadczenia własne,
„Prot. Stoma.”, XL, 2, 1997.
Przypadek 2
Fot. 1. Model gipsowy z wkładem kulkowym; Fot. 2. Gotowy wkład w ustach pacjentki; Fot. 3. Wycisk z protezą własną i łącznikiem; Fot. 4. Gotowe uzupełnienie prote-
tyczne; Fot. 5. Opakowanie fabryczne z łącznikiem
4
5
1
2
3
O
PIS
PRZYPADKÓW
Pacjentka, lat 61, zgłosiła się celem po-
prawy stabilizacji protezy częściowej
dolnej, która opierała się jednostronnie
na moście porcelanowym 43-45. Kobieta
skarżyła się na odklejanie i nadmierną
ruchomość protezy. Dużym dyskomfor-
tem było przedostawanie się jedzenia
pod jej płytę. Po analizie i diagnozie
wykonano wkład kulkowy na korzeniu
zęba 34 i dopasowano go do protezy wła-
snej pacjentki, uzyskując dobry efekt te-
rapeutyczny.
Pacjentka, lat 58, zgłosiła się celem
polepszenia stabilizacji protezy częścio-
wej górnej opartej na zębach 16 i 26.
Badaniem klinicznym stwierdzono płyt-
ki przedsionek jamy ustnej w okolicy
13 do 23 i obecność korzenia zęba 23,
który pozyskano do uzupełnienia typu
Preciball, w wyniku czego uzyskano bar-
dzo dobry efekt końcowy.
W
NIOSKI
W wyniku przeprowadzonego leczenia
w oparciu o zespolenie kulkowe w każ-
dym przypadku osiągnięto bardzo dobrą
retencję i stabilizację protez na podłożu