plik

KAZUS

Obywatel  Francji,  Pierre  Dupont,  zwabiony  opowieściami  o
pięknych  Polkach  przybywa  do  kraju  nad  Wisłą.  Oglądając
pewnego  dnia  śniadaniową  telewizję,  słyszy  o  kolejkach
ustawiających  się  przed  komendami  Policji.  Od  współlokatora
dowiaduje  się,  że  obecnie  polski  policjant  ma  prawo  przejść  na
emeryturę  po  15  latach  służby.  Uznając  taką  możliwość  za  bardzo
atrakcyjną,  decyduje  się  złożyć  aplikację  do  zawodu  -  jest  bowiem
świadomym  obywatelem  Unii  Europejskiej  i  dobrze  wie  o
obowiązującej zasadzie swobody przepływu pracowników. Jakie jest
jednak jego zdziwienie, gdy po 2 tygodniach otrzymuje informację z
Policji,  iż  jego  aplikacja  została  odrzucona  z  uwagi  na  brak
obywatelstwa  polskiego.  Czy  organy  Policji  postąpiły  zgodnie  z
prawem, odrzucając aplikację Pana Dupont?

USTAWA O POLICJI

art. 25. 1. Służbę  w Policji może pełnić obywatel polski o
nieposzlakowanej  opinii,  który  nie  był  skazany
prawomocnym  wyrokiem  sądu  za  przestępstwo  lub
przestępstwo  skarbowe,  korzystający  z  pełni  praw
publicznych,

posiadający

najmniej

średnie

wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do
służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej
dyscyplinie

służbowej,

której

gotów

jest

się

podporządkować, a także dający rękojmię zachowania
tajemnicy stosownie do wymogów określonych w
przepisach o ochronie informacji niejawnych.

ART. 45. TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ

1. Zapewnia się swobodę przepływu pracowników wewnątrz Unii.
2.  Swoboda  ta  obejmuje  zniesienie  wszelkiej  dyskryminacji  ze  względu  na
przynależność  państwową  między  pracownikami  Państw  Członkowskich  w
zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków pracy.
3.  Z  zastrzeżeniem  ograniczeń  uzasadnionych  względami  porządku
publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego, swoboda ta
obejmuje prawo:
a) ubiegania się o rzeczywiście oferowane miejsca pracy,
b)  swobodnego  przemieszczania  się  w  tym  celu  po  terytorium  Państw
Członkowskich,
c)  przebywania  w  jednym  z  Państw  Członkowskich  w  celu  podjęcia  tam
pracy,

zgodnie

przepisami

ustawowymi,

wykonawczymi

administracyjnymi dotyczącymi zatrudniania pracowników tego Państwa,
d) pozostawania na terytorium Państwa Członkowskiego po ustaniu
zatrudnienia, na warunkach ustalonych przez Komisję w rozporządzeniach.
4. Postanowienia niniejszego artykułu nie mają zastosowania do zatrudnienia
w administracji publicznej.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 1991 r., C-4/91

Zatrudnienie  w  administracji  publicznej  w  rozumieniu  art.  48  ust.  4
Traktatu,  które  jest  wyłączone  z  zakresu  stosowania  art.  48  ust.  1
Traktatu, musi być rozumiane w sposób oznaczający szereg stanowisk,
które  są  związane  z  bezpośrednim  lub  pośrednim  uczestniczeniem  w
wykonywaniu  uprawnień  nadanych  przez  prawo  publiczne  oraz
obowiązków zmierzających do ochrony ogólnych interesów Państwa lub
innych władz publicznych oraz które, z tego powodu, zakładają istnienie
po  stronie  osób  je  zajmujących  specjalnego  stosunku  lojalności  dla
Państwa oraz wzajemności praw i obowiązków, które tworzą podstawę
więzi  narodowościowej.  Jedynymi  stanowiskami  wyłączonymi  spod
stosowania  tego  przepisu  są  te  stanowiska,  które,  mając  na  względzie
towarzyszące  im  zadania  i  obowiązki,  wykazują  się  cechami
charakterystycznymi  dla  działań  z  zakresu  administracji  publicznej  w
sferach określonych powyżej.
Zatrudnienie  w  charakterze  nauczyciela  w  szkole  średniej  nie  stanowi
zatrudnienia  w  administracji  publicznej  w  rozumieniu  art.  48  ust.  4
Traktatu EWG.

POJĘCIE ETYKI ZAWODOWEJ

Z. Ziembiński → doktryna moralna systematyzująca oceny i

normy moralne związane z wykonywaniem określonego

zawodu, względnie formułująca normy moralne postulowane

do przyjęcia przez przedstawicieli danego zawodu

I. Lazari-Pawłowska → spisane normy odpowiadające na

pytanie, jak ze względów moralnych przedstawiciele danego

zawodu powinni, a jak nie powinni postępować

ETYKA ZAWODOWA POLICJANTA

art. 7 ust. 1 pkt 7 [ustawy o Policji]. Komendant Główny Policji
określa zasady etyki zawodowej policjantów, po zasięgnięciu
opinii związku zawodowego policjantów.

→ zarządzenie nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31
grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta"
→ § 1. Mając na uwadze znaczenie problematyki moralnej w
wykonywaniu zawodu policjanta i jego służebną wobec
społeczeństwa rolę, a także konieczność wzmocnienia oraz
uzupełnienia obowiązków i praw policjanta wynikających z
demokratycznie stanowionego prawa, wprowadza się "Zasady
etyki zawodowej policjanta" stanowiące załącznik do
zarządzenia.

ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ POLICJANTA

§ 1. 1. Zasady etyki zawodowej policjanta wynikają z ogólnych

wartości i norm moralnych uwzględniających specyfikę zawodu

policjanta.

2. Obowiązkiem policjanta jest przestrzeganie zasad etyki zawodowej.

ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ POLICJANTA

§ 2. W sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych

w niniejszych zasadach etyki zawodowej policjant powinien kierować

się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego

działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do

pogłębiania społecznego zaufania do Policji.

WYROK WSA W WARSZAWIE

z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1630/10

Podczas  zwolnienia  lekarskiego  policjant  zwolniony  jest  z  obowiązku  świadczenia  służby  i  wykonywania
innych  czynności,  mających  związek  ze  służbą.  Z  tego  też  względu  policjant,  w  trosce  o  dobro  służby,
winien  stosować  się  do  wskazań  lekarskich  i  powstrzymać  się  od  wykonywania  czynności,  mogących
przedłużyć  jego  nieobecność  w  służbie.  Jednakże  niniejszą  sprawę  należy  rozpatrywać  nie  tylko  w
wymiarze  finansowym  i  szeroko  pojętym  interesie  służby,  ale  również  należy  odnieść  się  do  aspektu
stosunków międzyludzkich. Oczywistym jest, że nieobecność policjanta w służbie powoduje utrudnienia w
realizacji ustawowych zadań Policji. Dlatego mając na uwadze konieczność zapewnienia ciągłości służby,
niezbędnym  staje  się  rozłożenie  obowiązków  służbowych  nieobecnego  funkcjonariusza  na  pozostałych
policjantów komórki organizacyjnej, w której pełni on służbę.  [Stąd też] G. C., podejmując pracę w trakcie
zwolnienia  lekarskiego,  przedłożył  interes  prywatny  ponad  interes  służby.  Niepodważalnym  jest,  że
podejmując dodatkowe zatrudnienie w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim, działał umyślnie i z
pełną  świadomością,  czego  w  świetle  powyższych  okoliczności  nie  można  uznać  za  działanie  etyczne  i
uczciwe.  (...)  istotnie  zasady  etyki  zawodowej  są  klauzulą  bardzo  szeroką.  Racjonalny  ustawodawca,
przewidując, że nie wszystkie czyny i zachowania policjantów można przewidzieć, określić, i spenalizować,
stworzył instrument prawny, który daje podstawy do oceny zachowań policjantów przez aspekt etyki. Nie
ulega żadnej wątpliwości, że zachowanie skarżącego było nieetyczne i nadto niekoleżeńskie. Przedłożył on
bowiem  nad  interes  służby  własny  interes  zarobkowy.  Twierdzenie,  że  organ  nie  wykazał  konieczności
wystawienia przez lekarza drugiego zwolnienia, bo skarżący [...] pracował na podstawie umowy zlecenia,
dodatkowo  obrazuje  jego  stosunek  do  zaistniałego  zdarzenia  i  dowodzi  braku  zrozumienia  zasad  etyki
formacji, powołanej do przestrzegania prawa.

ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ POLICJANTA

§ 3. Policjant powinien wykonywać czynności służbowe według najlepszej woli i wiedzy, z należytą
uczciwością, rzetelnością, wykazując się odpowiedzialnością, odwagą i ofiarnością.

§ 4. Policjant we wszystkich swoich działaniach ma obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz
przestrzegania i ochrony praw człowieka, w szczególności wyrażający się w: 1) respektowaniu prawa
każdego człowieka do życia; 2) zakazie inicjowania, stosowania i tolerowania tortur bądź nieludzkiego
lub poniżającego traktowania albo karania.

§ 5. Policjant, podejmując decyzję o użyciu broni palnej lub zastosowaniu środków przymusu
bezpośredniego, powinien zachować szczególną rozwagę i stale mieć na uwadze charakter tych środków.

§ 6. Postępowanie policjanta w kontaktach z ludźmi powinna cechować życzliwość oraz bezstronność
wykluczająca uprzedzenia rasowe, narodowościowe, wyznaniowe, polityczne, światopoglądowe lub
wynikające z innych przyczyn.

§ 7. Policjant powinien przestrzegać zasad poprawnego zachowania, kultury osobistej i dbać o schludny
wygląd.

§ 8. Wykonując zadania służbowe, policjant powinien dostosowywać swoje zachowanie do sytuacji i
cech osób uczestniczących w zdarzeniu, w szczególności wieku, płci, narodowości i wyznania, a także
uwzględniać uzasadnione potrzeby tych osób.

ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ POLICJANTA

§ 9. W trakcie wykonywania czynności służbowych policjant powinien zachować szczególną wrażliwość
i takt w stosunku do ofiar przestępstwa lub innego zdarzenia, udzielać im możliwie wszechstronnej
pomocy, a także dbać o zachowanie dyskrecji.

§ 10. Zawiadamiając osobę o zamachu na jej dobra lub przekazując najbliższej rodzinie wiadomość
dotyczącą osoby bliskiej, która stała się ofiarą przestępstwa lub innego zdarzenia, policjant powinien
zachować takt.

§ 11. Policjant jako funkcjonariusz publiczny powinien wystrzegać się korupcji w każdej postaci oraz
zwalczać wszelkie jej przejawy.

ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ POLICJANTA

§ 12. Policjant nie może wykorzystywać swojego zawodu do celów

prywatnych, a w szczególności nie może wykorzystywać informacji

uzyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych ani

uzyskiwać informacji do tych celów przy użyciu służbowych metod.

ORZECZENIE NSA

z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1056/11

Policjant zobowiązuje się już w ślubowaniu do tego, aby zachować w tajemnicy wszystkie informacje,

które zdobył w związku ze służbą. Tajemnice te, nawet jeśli nie są objęta klauzulami nadanymi na

podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, ze względu na to, że

dotyczą tak ważnej funkcji Państwa, jak zwalczanie przestępczości oraz dotyczą spraw ze sfery

prywatnej osób nie mających związków z Policją (np. ofiar przestępstw), nie powinny być w żaden

sposób wykorzystywane w celach prywatnych przez funkcjonariuszy. Szczególnie zaś nie powinny być

one upublicznianie poza oficjalnymi kanałami informowania społeczeństwa o pracy Policji. (…) Nie

ma wątpliwości, że charakter stosunku służbowego policjanta, polegający na szczególnym

podporządkowaniu, oznacza, iż przewinienie dyscyplinarne można popełnić także poza godzinami

służby. Funkcjonariusz Policji także poza godzinami służby jest zobowiązany postępować w sposób,

który nie budzi wątpliwości co do jego kwalifikacji etycznych. Dotyczy to szczególnie czynu, który

popełnił skarżący. Jest bowiem oczywiste, że w sytuacji, w której policjant, działając poza godzinami

służby, wykorzystuje w celach prywatnych informacje zdobyte na służbie, narusza zasady etyki

zawodowej, popełniając w ten sposób przewinienie dyscyplinarne.

ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ POLICJANTA

§ 13. Policjant powinien zachować dyskrecję w odniesieniu do informacji

mogących zaszkodzić społecznie pojętemu dobru służby lub dobremu imieniu

osób uczestniczących w czynnościach podejmowanych przez policjanta.

§ 14. Stosunek policjanta do innych policjantów powinien być oparty na

przestrzeganiu zasad poprawnego zachowania, poszanowania godności, a

także tolerancji w zakresie nienaruszającym porządku prawnego.

§ 15. Policjant powinien w miarę możliwości udzielać pomocy innym

policjantom w realizacji zadań służbowych oraz wspierać w rozwiązywaniu

ich problemów osobistych.

ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ POLICJANTA

§ 16. Przełożony powinien dawać podwładnym przykład nienagannego zachowania, w szczególności

nie powinien nadużywać stanowiska, funkcji, stopnia policyjnego w celu poniżenia podległego

policjanta.

§ 17. Przełożony powinien zapewnić podległym policjantom właściwe warunki wykonywania zadań i

rozwoju zawodowego oraz dbać o atmosferę pracy i dobre stosunki międzyludzkie.

§ 18. Kierując działaniami podległych policjantów, przełożony powinien wydawać jasne i zrozumiałe

polecenia oraz inspirować i motywować ich do działania.

§ 19. Przełożony, oceniając podległych policjantów, jest zobowiązany kierować się jasno określonymi i

znanymi im kryteriami oraz sprawiedliwością i obiektywizmem.

§ 20. Przełożony powinien wysłuchać podwładnego w sprawach zawodowych i osobistych oraz

udzielić mu wsparcia bądź pomocy, z zachowaniem dyskrecji.

ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ POLICJANTA

§ 21. Policjant powinien rzetelnie wykonywać polecenia przełożonego oraz odnosić się do

niego z szacunkiem.

§ 22. Policjant powinien stale doskonalić i uzupełniać swoją wiedzę oraz umiejętności

zawodowe, a także dbać o sprawność fizyczną.

§ 23. Policjant powinien dbać o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy i

podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej.

§ 24. Policjant nie powinien akceptować, tolerować ani lekceważyć zachowań policjantów

naruszających prawo lub zasady etyki zawodowej.

WYROK NSA

z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 209/11

W  sytuacji,  gdy  funkcjonariusz  Policji  decyduje  się  na  prowadzenie  pojazdu  mechanicznego  w
stanie po użyciu alkoholu, trudno uznać, by inny środek karny, niż kara wydalenia ze służby, był w
tym  przypadku  bardziej  adekwatny  do  wagi  przewinienia  dyscyplinarnego.  Kara  wydalenia
funkcjonariusza  ze  służby  podejmowana  jest  wówczas,  gdy  waga  popełnionego  przewinienia
dyscyplinarnego nie pozwala na dalsze pełnienie przez niego służby. Tak też jest w rozpoznawanej
sprawie.  (…)  Skarżący,  będąc  funkcjonariuszem  Policji  zajmującym  się  na  co  dzień  kontrolą
ruchu  drogowego,  w  tym  także  stanem  trzeźwości  kierujących  pojazdami  mechanicznymi  (…),
prowadząc pojazd w stanie po użyciu alkoholu, nie tylko nadużył zaufania swych przełożonych, ale
nade wszystko nadużył społecznego zaufania, jakim opinia publiczna darzy osoby pełniące funkcje
służebne  wobec  społeczeństwa.  W  takiej  sytuacji  interes  służby  winien  górować  nad
indywidualnym  interesem  funkcjonariusza,  gdyż  znaczenie  tego  przewinienia  dyscyplinarnego  w
odbiorze społecznym – co do zasady – negatywnym, czyni je ciężkim, a przez to nie pozwala na
dalsze pełnienie służby przez policjanta. Ważenie w takich okolicznościach nawet jego najlepszych
opinii  i  zasług  nie  przyda  mu  utraconego  wskutek  popełnionego  czynu  zaufania  i  nie  zmniejszy
ciężaru  odpowiedzialności,  jaką  funkcjonariusz  powinien  ponieść.  (…)  Istotny  jest  (…)  stan  po
użyciu alkoholu i prowadzenie pojazdu w takim stanie. Zachowanie takie świadczy o wyjątkowej
nieodpowiedzialności osoby, która po użyciu alkoholu decyduje się na prowadzenie pojazdu. Ma
to tym większe znaczenie, że dotyczy funkcjonariusza Policji, a więc osoby, dla której idea służby
dla  społeczeństwa  winna  przyświecać  w  każdej  sytuacji,  niezależnie  od  tego,  czy  policjant  w
danym momencie pełni służbę, czy też pozostaje poza nią.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA

Art. 132.

1. Policjant  odpowiada  dyscyplinarnie  za  popełnienie  przewinienia  dyscyplinarnego
polegającego  na  naruszeniu  dyscypliny  służbowej  lub  nieprzestrzeganiu  zasad  etyki
zawodowej.
2. Naruszenie  dyscypliny  służbowej  stanowi  czyn  policjanta  polegający  na  zawinionym
przekroczeniu  uprawnień  lub  niewykonaniu  obowiązków  wynikających  z  przepisów  prawa
lub  rozkazów  i  poleceń  wydanych  przez  przełożonych  uprawnionych  na  podstawie  tych
przepisów.
3. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności:
1)

odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie

organu  uprawnionego  na  podstawie  ustawy  do  wydawania  poleceń  policjantom,  z
wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2;
(…)
4) wprowadzenie  w  błąd  przełożonego  lub  innego  policjanta,  jeżeli  spowodowało  to  lub
mogło spowodować szkodę służbie, policjantowi lub innej osobie;
5) postępowanie  przełożonego  w  sposób  przyczyniający  się  do  rozluźnienia  dyscypliny
służbowej w podległej jednostce organizacyjnej lub komórce organizacyjnej Policji;
6) stawienie  się  do  służby  w  stanie  po  użyciu  alkoholu  lub  podobnie  działającego  środka
oraz spożywanie alkoholu lub podobnie działającego środka w czasie służby albo w obiektach
lub na terenach zajmowanych przez Policję (…).

ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA

Art. 132.

4. Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona
przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia
skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności
karnej.

4a. W przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne, wypełniającego
jednocześnie znamiona wykroczenia, w przypadku mniejszej wagi lub ukarania
grzywną, przełożony dyscyplinarny może nie wszczynać postępowania dyscyplinarnego,
a wszczęte umorzyć.

4b. W przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi
przełożony dyscyplinarny może odstąpić od wszczęcia postępowania i przeprowadzić ze
sprawcą przewinienia dyscyplinarnego udokumentowaną w formie notatki rozmowę
dyscyplinującą.

+ ZASADA WINY (!)

ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA

Art. 134. Karami dyscyplinarnymi są:
1) nagana;
2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania;
3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym
stanowisku;
4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe;
5) obniżenie stopnia;
6) wydalenie ze służby.

Art. 134g.
1. Za popełnione przewinienie dyscyplinarne można wymierzyć tylko
jedną karę dyscyplinarną.
2. Za popełnienie kilku przewinień dyscyplinarnych można wymierzyć
jedną karę dyscyplinarną, odpowiednio surowszą.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA

art. 135p. ust. 1. W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do
postępowania  dyscyplinarnego  stosuje  się  odpowiednio  przepisy
Kodeksu  postępowania  karnego,  dotyczące  wezwań,  terminów,
doręczeń  i  świadków,  z  wyłączeniem  możliwości  nakładania  kar
porządkowych.  W  postępowaniu  dyscyplinarnym  do  świadków  nie
stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego.

=> PROBLEMY!

Por. też: wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt
I OSK 472/06: Sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest sprawą
indywidualną rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Zarówno
zatem z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i
regulację szczególną w powołanej ustawie o Policji, przepisów Kodeksu
postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania
dyscyplinarnego policjantów.

Document Outline