background image

1. 

W jakim sensie wg Wierzbickiej jeden wybrany język (np. angielski) jest dobrym 

narzędziem badania emocji, a w jakim sensie się do tego nie nadaje? 

Problem 

z  badaniem  emocji  tylko  w  jednym  języku  jest  taki,  że  badacze  wyodrębniają 

(identyfikują,  klasyfikują  jako  podstawowe)  emocje,  które  mają  swoje  nazwy  w  tym  właśnie 
języku.  Nie  biorą  pod  uwagę  faktu,  że  w  innych  językach  niektóre  emocje  (wyróżniane  np.  w 
angielskim)  nie  mają  swoich  odrębnych  nazw.  Wierzbicka  podaje  tu  przykład  angielskiego 
terminu „disgust”, który nie ma w polskim dokładnego odpowiednika. Taksonomia emocji oparta 
na  języku  angielskim nie będzie  więc  podlegać  obiektywnym,  wolnym  od kultury  kryteriom.  Nie 
będzie  więc  uniwersalna.    Jeśli  chcielibyśmy  używać  jednego  języka  (większość  badaczy 
po

sługuje  się  angielskim),  to  można  to  robić  ale  pod  pewnymi  warunkami:  trzeba  wpierw 

rozpoznać specyfikę i ograniczenia tego języka. Nie wszystkie słowa angielskie są warunkowane 
kulturowo  i  przez  specyfikę  tego  języka.  Generalnie  im  prostsze  pojęcie  –  tym  bardziej 
uniwersalny  ma  charakter 

(np.  „want”,  „say”,  „feel”,  „think”,  „bad”,  „god”)  .  Posługując  się  takimi 

pojęciami – jesteśmy w stanie próbować definiować emocje podstawowe. 

Super, 2/2 

2. 

Jaką odpowiedź mogliby podać zwolennicy teorii emocji podstawowych 

wyróżniających jako podstawowe wstręt i strach, gdyby ich skonfrontować z tym, 
że w języku Gidjingali istnieje tylko jedno słowo używane na określenie obu emocji. 

P

owiedzieliby, że australijscy Aborygeni w swojej historii zazwyczaj doświadczali sytuacji, w 

których te dwie emocje występowały razem, dlatego nie było u nich potrzeby rozdzielania tych 
pojęć (tworzenia dwóch odrębnych), jak to nastąpiło w kulturze zachodniej. Emocje pozostają te 
same (i są podstawowe) jednak pod wpływem różnych uwarunkowań kulturowych nauczyliśmy 
się je inaczej nazywać/definiować/wyodrębniać w różnych językach. 

2/2 

3. 

Korzystając z podanej tabeli uniwersalnych elementarnych jednostek, zbuduj 

definicje a la Wierzbicka polskich słów nazywających emocje "odraza", "wstręt", 
"obrzydzenie" 

Rozumiem, że chodzi o to, aby użyć TYLKO pojęć zawartych w tabeli (choć sama Wierzbicka 
używa do definiowania więcej terminów). To faktycznie niełatwe… brakuje takich pojęć, jak: lubić, 
bać się, przyjemny,… 

 

ODRAZA 

Ktoś czuje coś do czegoś.  

To coś zostało usłyszane lub zobaczone przez tego kogoś. 

To c

oś zostało zrobione przez kogoś – wydarzyło się. 

Ten, kto to zobaczy

ł myśli, że to, co się wydarzyło jest złe. 

background image

Ten ktoś czuje się z tego powodu źle. 

Ten ktoś nie chce tego słyszeć lub widzieć. 

Ten ktoś nie chce, żeby to się wydarzyło. 

 

WSTRĘT 

Ktoś czuje coś do czegoś.  

To coś, co czuje - jest złe, 

Ten ktoś nie może być blisko tego. 

Ten ktoś chce być daleko od tego. 

 

OBRZYDZENIE 

Ktoś coś widzi. 

Ten ktoś myśli, że to co widzi jest złe. 

Ten ktoś czuje się źle ponieważ jest blisko tego. 

Czuje, że gdyby był bardziej blisko tego to czułby się bardziej źle. 

Nie chce być blisko. 

 

W

ow! To są bardzo fajne analizy. Super, 6/3 (w sensie trzy bonusowe punkty się należą) 

 

 

  

Uniwersalne elementarne jednostki semantyczne 

elementy nominalne 

TY, JA, KTOŚ, COŚ, LUDZIE 

predykaty mentalne 

MYŚLEĆ, WIEDZIEĆ, CHCIEĆ, CZUĆ, WIDZIEĆ, SŁYSZEĆ 

mowa 

MÓWIĆ 

background image

działanie, zdarzenia, 
ruch
 

ROBIĆ, DZIAĆ SIĘ (ZDARZAĆ SIĘ), PORUSZAĆ SIĘ 

istnienie i życie 

BYĆ, ŻYĆ (BYĆ ŻYWYM) 

określniki i 
kwantyfikatory
 

TEN (TA, TO), TEN SAM, INNY, JEDEN, DWA, DUŻO, 
NIEKTÓRE, WSZYSTKO (WSZYSTKIE, WSZYSCY) 

element 
powiększający
 

WIĘCEJ 

ewaluatory 

DOBRY, ZŁY 

deskryptory 

DUŻY, MAŁY 

czas 

KIEDY, PO, PRZED, DŁUGO (DŁUGI CZAS), KRÓTKO 
(KRÓTKI CZAS), TERAZ 

przestrzeń 

GDZIE, TUTAJ, DALEKO, BLISKO, POD, NAD, STRONA (PO 
TEJ STRONIE), WEWNĄTRZ 

łączniki 
międzyzdaniowe
 

BO (PONIEWAŻ, Z POWODU), JEŻELI, GDYBY 

operatory zdaniowe 

NIE, BYĆ MOŻE 

metapredykat 

MÓC 

intensyfikator 

BARDZO 

taksonomia, 

partonimia 

RODZAJ, CZĘŚĆ 

podobieństwo 

(TAKI, TAK) JAK