26. Unie Polski z Litwą (1385, 1401, 1413, 1569) – charakter ustrojowy. 
 
 

W  XIII  i  XIV  wieku  na  Litwie  utrwalała  się  władza 

zwierzchniego  Wielkiego  Księcia.  Jej  materialnym  oparciem 
były daniny i posługi ludności osiadłej na terenach, na które 
rozciągało  się  regale  ziemskie  księcia.  Litwa  oraz  podbite 
przez nią księstwa ruskie były zagrożone z jednej strony przez 
zakon  krzyżacki,  a  z  drugiej  przez  najazdy  tatarskie.  W  tej 
sytuacji  związek  z  Polską  mógł  ułatwić  Litwie  przyjęcie 
katolicyzmu,  co  miało  odebrać  Krzyżakom  pretekst  do 
nawracania mieczem, wzmocnić oba państwa pod względem 
militarnym oraz zapewnić Litwinom przewagę nad górującymi 
nad nimi liczebnie i cywilizacyjnie Rusinami. 
 
 

W  tym  czasie  w  Polsce  doszło  do  zjednoczenia  po 

rozbiciu  dzielnicowym  oraz  wykształcił  się  ustrój  monarchii 
stanowej.  W  1382r.  Wielki  Książę  Litewski  Jagiełło  zawarł  z 
Krzyżakami  rozjem  na  4  lata,  w  ciągu  których  miał  przyjąć 
chrzest.  W  Polsce  panowała  córka  Ludwika  Węgierskiego 
Jadwiga,  dla  której  polscy  panowie  poszukiwali  męża.  Pod 
nazwą  unii  polsko-litewskiej  rozumie  się  szereg  aktów  i 
stanów  faktycznych  od  prób  inkorporacji  poprzez  coraz 
ściślejszych  sojusz  niezależnych  państw,  unię  personalną  po 
utworzeniu  wspólnego  państwa  –  Rzeczypospolitej  Obojga 
Narodów. 
 
 

Etapy unii polsko-litewskiej: 

 

umowa w Krewie – 1385r. 

 

Witold obwołany samodzielnym władcą Litwy 
– 1398r. 

 

unia wileńsko – radomska – 1401r. 

 

unia w Horodle – 1413r. 

 

zerwanie  unii  personalnej  –  1440-1447  i 
1492-1501r. 

 

II unia wileńsko – radomska – 1499r. 

 

unia w Mielniku – 1501r. 

 

reformy 

na 

Litwie 

– 

1564-1566 

– 

upodobnienie ustroju Litwy do Polski 

 

unia lubelska – 1569r. 

 

Konstytucja  3  Maja  –  zniesienie  odrębności 
między Koroną, a Litwą – 1791r.