background image

WĘGLOWODANY W ŻYWIENIU

 

Węglowodany są w dużej mierze odpowiedzialne za smak, teksturę i 
urozmaicenie żywności. Są one najważniejszym źródłem energii 
dostarczanej do organizmu wraz z pożywieniem. Dzielimy je na cukry 
proste, skrobię, oligo- i polisacharydy oraz włókno pokarmowe, czyli 
błonnik. Węglowodany są jednym z trzech głównych składników 
odżywczych zaopatrujących organizm ludzki w energię. Zaleca się, aby 
dostarczały co najmniej 55% energii z diety. Głównymi źródłami 
węglowodanów są: produkty zbożowe, cukier, owoce oraz warzywa, w 
tym warzywa strączkowe. 

Organizacja do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (Food and Agriculture 
Organization - 

FAO) i Światowa Organizacja Zdrowia (World Health 

Organisation - 

WHO) wydały raport (1) pt. "Węglowodany a żywienie". 

Dot

yczył on roli węglowodanów w żywieniu zarówno osób zdrowych jak 

i chorych. Przedstawiono w nim znaczenie węglowodanów w żywieniu 
człowieka z uwzględnieniem ich podziału, a także wyjaśniono procesy 
trawienia, wchłaniania i metabolizm węglowodanów. 

Węglowodany a zdrowie 

Zachowanie równowagi pomiędzy spożyciem a wydatkiem energii jest 
podstawą zrównoważonego sposobu żywienia. Wyniki badań sugerują, 
że osoby spożywające dietę wysokowęglowodanową są mniej 
narażone na kumulowanie tłuszczu w komórkach tłuszczowych niż 
osoby spożywające dietę niskowęglowodanową a zarazem 
wysokotłuszczową. Powodem tego jest:  

1. 

Mniejsza energetyczność diet wysokowęglowodanowych niż diet 

wysokotłuszczowych. Po prostu, taka sama ilość węglowodanów 
co tłuszczu dostarcza mniej kalorii. Poza tym produkty 
węglowodanowe są bogate w błonnik, który wpływa na 
zwiększenie objętości pokarmu. Wobec tego żołądek jest lepiej 
wypełniony a uczucie głodu pojawia się później.  

2. 

Badania wykazały, że węglowodany powodują szybkie 

pojawienie się uczucia sytości. Dlatego osoby spożywające dietę 
wysokowęglowodanową są mniej narażone na przejedzenie.  

3. 

Badania sugerują (2), że tylko niewielka porcja węglowodanów 

zamieniana jest w organizmie w tkankę tłuszczową, ponieważ 
jest to proces nieefektywny z punktu widzenia biochemii. 
Węglowodany przede wszystkim zamieniane są na energię.  

Wyniki przeprowadzonych niedawno badań pozwalają bardziej 
racjonalnie spojrzeć na rolę cukrów prostych i innych węglowodanów w 
powstawaniu próchnicy zębów. Współczesne programy zapobiegania 
próchnicy biorą pod uwagę konieczność przeprowadzania fluoryzacji 
zębów, zapewnienia odpowiedniej higieny jamy ustnej oraz 
odpowiedniej diety, a nie jedynie ograniczenia spożycia cukru. 

background image

Zalecenia 

Podkreślając zalety węglowodanów, raport FAO i WHO przedstawia 
wiele zaleceń dla lekarzy i naukowców. Najistotniejsze wiadomości 
można ująć w postaci kilku punktów:  

1. 

W planowaniu sposobu żywienia należy brać pod uwagę 

korzyści zdrowotne wynikające ze spożywania węglowodanów, 
gdyż zaopatrują one organizm nie tylko w energię.  

2. 

Optymalny sposób żywienia polega na dostarczaniu 

organizmowi co najmniej 55% energii z węglowodanów. Dotyczy 
to wszystkich osób powyżej drugiego roku życia.  

3. 

Powinno się spożywać różnorodne produkty spożywcze bogate 

w węglowodany, tak by dieta zapewniała wystarczającą ilość 
niezbędnych składników odżywczych i błonnika pokarmowego.  

Węglowodany we wszystkich formach są korzystne dla zdrowia. Dla 
tych, którzy chcą pozostać długo aktywni i sprawni fizycznie, zaleca się 
sposób żywienia oparty na diecie dobrze zbilansowanej i dostarczającej 
odpowiedniej ilości węglowodanów.  

Klasa 

Podgrupa 

Składniki 

Występowanie 

Cukry 

Monosacharydy 
  
  
Disacharydy 

Glukoza 
Galaktoza 
Fruktoza 
 
Sacharoza 
Laktoza 

  
Miód 
Cukier 
Owoce 
Mleko 
  
  

Oligosacharydy 

Malto-
oligosacharydy 
 
Inne 
oligosacharydy 

Maltodekstryny 
Rafinoza 
Stachioza 
 
Frukto- 
oligosacharydy 

Soja 
Cebula 
Karczoch 

Polisacharydy 

Skrobia 

 
Pozostałe 
polisacharydy 

Amyloza 
Amylopektyna 
  
Celuloza 
Hemiceluloza 
Pektyny 
Hydrokoloidy 

Ryż 
Pieczywo 
Pomidory 
Makarony 
Warzywa 
Owoce