1
MIKROEKONOMIA
-WYKŁADY-
Wykładowca:
prof. dr hab. Włodzimierz Rembisz.
Studentka:
Katarzyna Tórz
nr albumu: 10729
grupa: ZD1/I
Rok akademicki:
2006/2007
1
MIKROEKONOMIA
-WYKŁADY-
Wykładowca:
prof. dr hab. Włodzimierz Rembisz.
Studentka:
Katarzyna Tórz
nr albumu: 10729
grupa: ZD1/I
Rok akademicki:
2006/2007
2
(przyjmuje daną rzecz
i koncentruje się na ocenie
i sposobach „naprawy” tego).
(zajmuje się diagnozowaniem stanu
i analizą wszystkich zależności
przyczynowo-skutkowych, które
określają stan gospodarki, jako całości
oraz kondycję podstawowych
podmiotów tej gospodarki, czyli
konsumenta i producenta).
Ekonomia – nauka o gospodarowaniu dobrami (zasobami) rzadkimi w celu zaspokajania
potrzeb konsumentów.
EKONOMIA
Pozytywna
Negatywna
Cała nauka mikroekonomii, zajmuje się analizą czyli pokazywaniem, jakie są zależności.
Różne metody ujęcia mikroekonomii:
I. Ujęcie w oparciu o analizę matematyczną (najbardziej zaawansowane) – analiza
zależności przyczynowo-skutkowych w oparciu o analizę matematyczną, tzw. „ujęcie
formalne”, czyli poprzez wzory racjonalizujemy związki przyczynowo-skutkowe, czyli
skutek z przyczynami.
Relacjonujemy poprzez funkcje.
funkcja – pokazuje związek między x a y.
x – niezależna, czyli przyczyna
y – skutek.
Ujęcie do zachowań producenta i w odniesieniu do zachowań konsumenta
II. Ujęcie w oparciu o analizę graficzną (nie geometria, ale bliskie) – wykresy.
III. Ujęcie werbalne – opisujemy słowami.
IV. Analiza empiryczna – zestawienie danych po to, by wyciągnąć wnioski, które wynikają
z pewniej teorii (często analizy empiryczne prowadzą do takich uogólnień, które nie
mają charakteru naukowego).
MIKROEKONOMIA
① Zachowanie się konsumenta
☛ konsument jako osoba,
☛ konsument jako gospodarstwo domowe, jako jedyny cel gospodarowania.
Produkt nie jest celem gospodarowania, tylko celem jest konsument.
3
Analiza zachowania się konsumenta w określonych warunkach:
☛ rynku (ograniczenia dochodowe i cenowe), przy założeniach, że:
◆ racjonalnie się zachowuje,
◆ konkurencja,
◆ równowaga.
Konsument: U = f (x
1
,
x
2
)
⇒ max
funkcja użyteczności
U – użyteczność
f – funkcja
x
1
– dobra pierwsze
x
2
– dobra drugie
Każdy konsument maksymalizuje swoją funkcję użyteczności.
Każdy konsument ma jakąś funkcję użyteczności, którą stara się maksymalizować, natomiast
punkty do tej krzywej użyteczności są kategorią subiektywną.
To co ogólne – wszyscy dążą do maksymalizacji swojej funkcji użyteczności, przy czym
punkty tej funkcji użyteczności są inne.
② Producent
Producent: y = f (K,L)
⇒ max
y – produkcja
K – kapitał
L – praca
f – funkcja nakładów jednych czynników do nakładów drugich czynników, czyli nakładów
kapitałowych i pracy.
Dwa czynniki są w ekonomii – czynnik kapitałowy, czyli majątek produkcyjny jaki jest w
przedsiębiorstwach u producenta, środki obrotowe, ziemia, maszyny, itd. Wszystko to
wymaga nakładów w postaci kapitału finansowego. Podstawą tego jest określone
ograniczenie finansowe, kapitałowe.
Chociaż producent niekoniecznie maksymalizuje swoją użyteczność poprzez wzrost
produkcji, bo może swoją użyteczność maksymalizować swoją produkcją, poprzez obniżkę
kosztów i będzie wychodzić na to samo.
Producent maksymalizuje różnicę między produkcją a poniesionymi nakładami czynników,
czyli maksymalizować zysk.
4
③ Rynek
Styczność – cały stosunek między producentem i konsumentem jest poprzez rynek.
cena
podaż
mała podaż
r
popyt
ilość
r – cena.
Rynek dotyczy dwóch sfer:
☛ rynek dóbr i usług – czyli to, co produkuje producent, a konsumuje konsument,
☛ rynek czynników wytwórczych – czyli to, co potrzebuje producent, a oferuje mu
konsument.
Konsument oferuje producentowi: pracę (fizyczną bądź umysłową), kapitał.
Możemy ich podzielić na takich, którzy żyją z pracy fizycznej bądź umysłowej i tacy, którzy
żyją z kapitału.
Producent daje wszystko to, co służy maksymalizacji funkcji użyteczności, czyli dobra
i usługi konsumpcyjne.
MAKROEKONOMIA
Nie do końca jest prawdą, że jest to prosta suma konsumentów i producentów, tak jak się
często prymitywnie ujmuje.
Makroekonomia dotyczy wyodrębnionych działów:
1. Państwa, czyli budżet (państwo działa poprzez budżet, a budżet nie jest na pewno
konsumentem i nie jest na pewno producentem, ale oddziaływuje na ich zachowania).
2. Wzrost gospodarczy (jakie czynniki określają wzrost gospodarczy, dlaczego jedne
kraje się rozwijają, drugie mniej i co jest tego przyczyną).
To, co najbardziej różnicuje wzrost gospodarczy to jest to, co jest w kapitale ludzkim,
czyli to, co w sobie zakumulujemy w postaci wiedzy (wykształcenia, doświadczenia,
umiejętności, sprytu życiowego, itd.)
3. Inflacja (wzrost cen, dóbr i usług konsumpcyjnych).
Wzrost ceny powoduje wzrost
popytu, wzrost ceny powoduje wzrost
podaży, a w przypadku popytu mamy
odwrotną tendencję – wzrost ceny
powoduje spadek popytu.
Zawsze występuje równowaga.
A cena zawsze wiąże i powoduje
równowagę.
5
⑴
⑵
Jak mamy wysoką stopę
inflacji, to mamy relatywnie
niskie bezrobocie
⑴, jak
mamy bardzo niską stopę
inflacji, to mamy relatywnie
wysokie bezrobocie
⑵.
4. Bezrobocie.
% ceny
krzywa Philipsa.
inflacja
% bezrobocia
5. Handel zagraniczny
6. Komunikacja gospodarcza.
Równowaga ogólna wynikająca z tego, co się dzieje w mikroekonomii:
C + S = C + I
Równanie powyżej jest równaniem tożsamościowym ponieważ akt zakupu (wydania –
bezpośrednio gotówkowego, czy kredytowego) jest równy z posiadaniem (nabyciem czegoś).
Zamiana formy pieniężnej na formę rzeczową. A w sensie mikroekonomii realizujemy
określoną wartość użytkową.
Nośnikiem wartości użytkowej są dobra i usługi.
Nośnikiem użyteczności jest zawsze dobro i usługa. Ocena jej ma charakter subiektywny.
Obiektywną oceną użyteczności jest cena.
C + S = C + I
∆ S = ∆ I
przyrost oszczędności = przyrostowi inwestycji
konsumpcja
w gospodarce
(wydatki
konsumpcyjne)
oszczędność
(lub wydatek)
konsumpcja
rzeczowa
(dobra, które
kupujemy)
inwestycja
(w sensie
rzeczowym)
6
L
L
prowadzą
do
kapitał (majątek
produkcyjny
i obrotowy)
pracy (liczba
zatrudnionych)
do
wydajność pracy
(ilość produktów
i usług, które
tworzy przeciętny
zatrudniony)
dobrobyt
wynagrodzenie
czynnika pracy
rośnie
Właścicielami konsumentów są producenci, czyli mamy do czynienia z gospodarką prywatną.
Ciąg myślowy wynagrodzenia czynnika pracy:
S
⇒ I ⇒ K ⇒ Y ⇒ C
L
Z wydajności pracy bezpośrednio wynika poziom wynagrodzenia.
Ciąg zależności oszczędności, jakie są w gospodarce, inwestycje. Z tego wynika, jaki jest
majątek produkcyjny i jak przypada na jednego zatrudnionego i jaka z tego wynika wydajność
pracy.
EFEKTYWNOŚĆ
Y
K + L
Y – wielkość produkcji
K – kapitał
L – praca
Wydajność jest najważniejszym elementem efektywności, co efektywność to jest wielkość
produkcji dzielona przez kapitał i pracę i to powinno rosnąć. Niekoniecznie musi być większe
od jedności, ale musi rosnąć.
Wydajność – wielkość produkcji, dóbr użytkowych i kapitałowych w przeliczeniu na
zaangażowany kapitał i pracę. Czym wyższa w kraju, tym lepiej.
Podstawową składową jest wydajność, bo decyduje o wynagrodzeniu czynnika pracy, a ta
druga wielkość Y/K decyduje o wynagrodzeniu czynnika kapitałowego.
oszczędności
inwestycji
7
Jedyna różnica wykresu
② od ① polega na
tym, że nachylenie krzywej popytu
i krzywej podaży jest zupełnie inne.
Krzywa podaży i krzywa popytu są
bardziej pionowe. Oznacza to, że również
jest stan równowagi, ale jest analiza stanu,
który różni się od stanu równowagi,
np. w takiej sytuacji kiedy cena przewyższa
cenę charakteryzującą stan równowagi.
W przypadku bardziej sztywnego rynku
doprowadza do stanu nierównowagi
o bardzo małych rozmiarach co do ilości.
Różnica polega na tym, że popyt jest
rzeczywiście mniejszy niż podaż
w wyrażeniu ilościowym, ale co do
niewielkiej absolutnej wartości. Taka
nadwyżka podaży nad popytem jest mała.
∆p
ppp
①
Bo jak wynagrodzenie czynnika kapitałowego będzie niskie, to inwestorzy nie będą nam
przywozili towaru, bo stopa zwrotu będzie za mała. A zależy to między innymi od
wynagrodzenia czynnika pracy. Bo jak czynnik pracy jest wysoko wynagradzany, to
w warunkach konkurencyjnych czynnik kapitałowy nie może być wynagradzany.
Często w wielu krajach maksymalizacja następuje z dwóch przyczyn:
1. wzrostu dochodów
2. relatywnego obniżania się cen (relatywnego, czyli w stosunku do dochodów).
Jak efektywność gospodarcza rośnie, to nie potrzeba wysokich cen, żeby uzyskać zysk.
MIKROANALIZA RYNKU
Rynek – jest takim miejscem, gdzie spotyka się podaż i popyt.
cena
popyt
podaż
B
ilość
Rynek może przyjąć dwie inne formy:
cena
popyt podaż
A
ilość
Wszystko, co odpowiada prawom popytu
i prawom podaży. Popyt ujemnie reaguje na
wzrost ceny, tzn. że im cena jest wyższa, tym
popyt się redukuje.
My konsumenci bardzo nie lubimy wzrostu
cen i to jest bardzo naturalne. Odpowiadamy
na takie zmiany redukcją naszego popytu.
Jeżeli chodzi o podaż, to z punktu widzenia
producenta jest zupełnie inaczej. Producent
bardzo lubi gdy cena rośnie, ponieważ bardzo
chętnie zwiększa ofertę. Jest tylko jeden
sprawiedliwy punkt (doskonały) jest to stan,
który nazywa się stanem normalnym.
②
8
Tutaj widzimy, że wrażliwość rynku na zmianę
ceny, na odchylenie ceny od równowagi jest
druzgocąca. Ogromna nadwyżka podaży nad
popytem. Przyczyna, czyli czynnik, który
spowodował tą całą sytuację jest tak naprawdę
w wymiarach absolutnych Δp (p-price). Tutaj
również mamy do czynienia z ceną czyli p, i ta
Δp jest to zaburzenie ceny w porównaniu ze
stanem równowagi. Możemy powiedzieć, że
jeżeli mikroekonomia w sensie rynku, działa
w ten sposób jak na wykresie
③ czyli cena
powoduje pewne zmiany na tym rynku więc
będzie determinowała i popyt i podaż, ich
skutek może być trojakiego rodzaju.
podaż
popyt
③
∆p
cena
popyt
podaż
=
ilość
Pierwszy (najlepszy) – stan równowagi – polegający na tym że, popyt co do ilości równa się
rzeczywiście podaży. Możemy powiedzieć, że mikroanaliza rynku tak naprawdę nie jest
potrzebna w przypadku stanów równowagi, bo tutaj nie ma czego analizować. Można
ewentualnie powiedzieć, że pomimo tego, że popyt i podaż są generalnie w sztywnej formie,
albo bardzo silnie reagują na zmianę ceny, to ten stan równowagi nie ma sensownych
powodów do analizy. Problem z analizą rynku zaczyna się w chwili, kiedy ten rynek właśnie
nie jest w stanie równowagi.
nadwyżka podaży nad popytem A
Cena =>
stan równowagi podaż = popyt
nadwyżka popytu nad podażą B
Wykresy
① i ② - popyt i podaż nie tak silnie reagują na zmianę ceny.
Wykres
③ - popyt i podaż bardzo silnie reagują na zmianę ceny.
Elastyczność cenowa popytu
– jest miarą wrażliwości popytu na zmianę ceny.
Ona dokładnie nam będzie mówiła o ile zmienił się popyt w wyniku określonej zmiany ceny.
Elastyczność cenowa popytu:
Δx – absolutna zmiana popytu ( x
1
– x
0
= Δx )
x
0
– x początkowe
Δp – absolutna zmiana ceny
p
0
- cena (stan początkowy)
Δx
x
0
Δp
p
0
9
x
1 ‾
x
0
x
0
p
1 ‾
p
0
p
0
Elastyczność cenowa popytu przyjmuje różne wartości:
-∞
-3 -2 -1 0 1 2 3
+
∞
elastyczność cenowa
bardzo silna (mocna)
Wartości elastyczności cenowej popytu co do rzeczywistych wartości, które otrzymaliśmy.
Elastyczność cenowa nie może być dodatnia, ponieważ zaburzyłoby to prawo popytu.
Nie ma takiej możliwości, żeby popyt nie reagował w naturalny sposób na zmianę ceny, czyli
zazwyczaj wynik jest na „-”
cena
punkt redukcji popytu do 0.
wrażliwość rynku na cenę.
(
będzie bardzo wrażliwa)
e
= -1
ilość
Elastyczność cenowa popytu:
x
0
x
1
x
p
1
p
0
p
Δx > 0 Δp < 0
Elastyczność w każdym punkcie
będzie bardzo wrażliwa.
Popyt najbardziej jest elastyczny,
kiedy ceny są już na bardzo
wysokim poziomie.
Jeżeli popyt jest bardzo niski, to
nie robi nam różnicy wzrost ceny.
Δx
x
0
Δp
p
0
10
p
0
x
0
Δp > 0
Elastyczność cenowa popytu:
**
f(p) = x x – zależy od ceny.
cena
podaż
ilość
Δx > 0
RYNEK DÓBR I USŁUG.
1. Konkurencja
2. Równowaga
3. Racjonalność ( producent i konsument zachowują się racjonalnie)
4. Egoizm – każdy dąży do realizacji swoich celów.
⇪
Dobra publiczne – takie, których nie można kupić będąc konsumentem ani będąc
producentem.
Konsument – każde gospodarstwo domowe, bądź osoba mająca do dyspozycji pracę.
Δx
x
Δp
p
Δx
x
p
Δp
*
Δx
Δp
*
Elastyczność cenowa podaży.
Zachowuje się dokładnie w ten
sam sposób, co elastyczność
cenowa popytu.
11
p
1
K P
K, L
C
K
,C
L
popyt
zapłata zapłata
podaż
L,K
C
K
, C
L
p
1
p
2
x
1
x
2
Opis KONSUMENTA:
U = f (x
1
, x
2
)
m = x
1
p
1
+ x
2
p
2
m – ograniczenie dochodowe konsumenta.
Opis PRODUCENTA:
y = f (K,L)
m
K
= K * C
K
+ L * C
L
Weryfikator celowości
gospodarowania –
przesądza
o realizacji.
12
Y Y
K L
oszczędności
Ograniczenie dochodowe konsumenta:
C
L
C
K
= m
C
L
– wynagrodzenie pracy
C
K
– wynagrodzenie kapitału
y
K + L
RÓWNOWAGA KONSUMENTA I PRODUCENTA
E, K
I
m
U
Y
K => K + L
<=
P
K, L
produkcja
C
L
, C
K
równowaga
BUDŻET
?
PAŃSTWO
Wlk. zależy
od realizowanej
polityki.
E
S
13
m – cena
U – użyteczność
I – inwestycja
C – konsumpcja
y = x
1
, x
2
Y
K
Y
L
C + S = C + I
I gospodarka się rozwija.
oszczędności
się zwiększają
Według teorii neoklasycznej, efektywność i sprawiedliwość jest tożsama.
Efektywność + sprawiedliwość = tożsamość
C + S = C + I
S > I = I < R
Oszczędności – część z nich wpływa na zmniejszenie deficytu.
S < I
C
K
-
ci, co
żyją z pracy.
C
L
-
ci, co
żyją z kapitału.
14
ograniczenie budżetowe
konsumenta
①
Preferencje
②
KONSUMENT
KONSUMENT
Poniższy układ – jest uniwersalnym „narzędziem” do analizy, ponieważ jest to najbardziej
realne, tzn. rozmawiamy tylko o składzie „koszyka” „a” a nie np. o jego wartości.
Wartość jest wymiarem, którego tutaj nie ma. Nie widzimy ceny.
x
2
– ilość produktu 2
A = ( x
1
, x
2
)
•
m = x
1
p
1
+ x
2
p
2
●A
• •
m ≥ x
1
p
1
+ x
2
p
2
x
1
– ilość produktu 1
x
1
i x
2
– wymiar ilościowy produktu
A → środa; p
1
i
p
2
- ceny
A → czwartek; p
1
’ i p
2
’
Środa = wartość koszyka A = (x
1
, x
2
)
↓
x
1
* p
1
+ x
2
* p
2
→ zakupy
cena jednostkowa
cena produktu
produktu pierwszego
drugiego
Racjonalne zachowanie
•
upodobania i gusty
•
ograniczenie dochodowe
•
cena
•
użyteczność
Nieracjonalne zachowanie
Wyrażenie wartościowe –
cena skumulowana całego
koszyka.
15
E
B (x
1
B i x
2
B)
czwartek = wartość koszyka (x
1
, x
2
)
x
1
* p
1
+ x
2
* p
2
’
① Konsumenta stać na koszyk A.
x
1
p
1
+ x
2
p
2
≤ m
Jego dochód (wartość koszyka) jest większa bądź równa jego dochodowi.
p
1
→ p
1
’↑
cena może albo wzrosnąć albo spaść. Jeżeli cena spada, to z punktu
p
1
’↓
widzenia konsumenta jest to wspaniała rzecz, bo stać go na ekspansję
w produkcji.
p
2
= p
2
’ (nie zmienia się cena produktu 2)
Krzywa preferencji konsumenta lub krzywa obojętności.
x
2
D
x
1
x
2
C max U
x
1
Krzywa ograniczenia budżetowego
przesuwa się równolegle do góry, co
oznacza ekspansję w konsumpcji.
16
∆x
2
1 2 3 4 5 6
1
2
3
4
5
6
x
2
- pepsi
U
1
= f ( x
1
’ ; x
2
’ )
p
1
= p
2
A (x
1
, x
2
) = m = x
1
U
1
- krzywa użyteczności
m = x
1
* p
1
+ x
2
* p
2
x
1
- coca-cola
B
(x
1
, x
2
)
x
2
D
U
1
= f (x
1
D ; x
2
D)
U
1
= f (x
1
E ; x
2
E)
E
x
1
∆ x
1
KOMPLEMENTARNOŚĆ
lewy but
U
3
U
2
U
1
prawy but
Komplementarność wynika z
ograniczenia konsumpcji,
polegającej na tym, że musimy
mieć jeden i drugi produkt do
konsumpcji.
Komplementarność bardzo
ogranicza konsumpcję.
17
U
0
1 2 3 4
x
2
= 0
⑴
⑵
⑶
24h
x
2
- grzyby jadalne
U
1
U
2
U
3
U
4
x
1
- muchomory
x
2
- grzyby jadalne
x
1
- muchomory
praca
16h = 16h pracy + Oh czasu wolnego ( 24h - 6h = 8h → sen )
praca 16h
krzywa ograniczenia czasowego
czas wolny 24h
16h
18
Wypadkowa
działania 2-ch
efektów
POZIOM KONSUMPCJI KONSUMENTA
Konsument dostarcza pracę na rynek. Za pracę otrzymuje wynagrodzenie. Czyli stawka płacy
za jedną godzinę determinuje dochód i możliwości konsumpcji.
konsumpcja
konsumpcja
czas wolny
0
16h
czas wolny = 1h
Im więcej pracujemy, tym zwiększa się poziom konsumpcji w mojej gospodarce i w ten
sposób, zwiększający się dochód powoduje to, że konsumenci wznoszą się na wyższe
poziomy użyteczności i konsumują coraz więcej.
A im mniej pracujemy (mniej pracy dostarczamy na rynku pracy), tym mamy mniejszy
budżet, mniejsze zasoby i redukujemy w pierwszej kolejności konsumpcję.
NIERACJONALNE ZACHOWANIOE KONSUMENTA.
x
2
x
1
p
1
↑
x
1
↑
p
1
↓
x
1
↓
jak cena spada,
to popyt również.
A
B
x
1
p
1
’x
2
p
2
’ = m
x
1
Konsumpcja jest ujemną czasu
wolnego.
Jeżeli mamy więcej czasu, to nasza
konsumpcja będzie mała.
19
=
ANALIZA ZACHOWANIA SIĘ KONSUMENTA
Układ graficzny:
Konsument działa w następujących uwarunkowaniach (gdy regulatorem jest rynek).
X
1
C
X
2
K
S
x
1
– dobra pierwsze
x
2
– dobra drugie
C – oszczędności
S – konsumpcja
K - konsument
Na ceny składa się: C
y
= p
1
* p
2
cena płacona przez konsumenta
•
Z założenia o racjonalności, które definiuje równowagę konsumenta, wynikają warunki
cenowe dla producenta. Producent nie może zaoferować niczego po cenie wyższej niż
użyteczność. Musi przystosować swoje koszty do ceny wyznaczonej przez konsumenta.
•
Dobrobyt konsumenta ma szansę rosnąć wtedy i tylko wtedy, gdy rynek reguluje
zachowanie producenta ponieważ gdy zachowanie konsumenta nie jest regulowane przez
rynek a przez sam plam centralny lub przez inny mechanizm, to producent może
produkować to, czego akurat konsument nie chce.
•
Producent nie otrzyma ceny, gdy konsument jej nie zapłaci.
•
Tym większe będą wynagrodzenia C
L
i C
K
im większe będzie L i K, czyli czym wyższa
wydajność, tym wyżej płacimy.
•
Prawo Engla mówi, jaki procent dochodów wydajemy na żywność. Najlepiej wyjaśnia
poziom rozwoju gospodarczego danego kraju.
rynek
dochody
ceny
1. Preferencje
•
moda
•
reklama
2. Reguluje pracę
3. Regulacja rynkowa
•
konsumpcja (wybór)
•
równowaga
•
racjonalność (cena
niższa niż użyteczność,
to prowadzi do
równowagi cen z
użytecznością).
20
BADAMY WPŁYW ZMIENNYCH ZALEŻNYCH NA ZMIENNA NIEZALEŻNĄ
y = f ( x
1
x
2
... x
m
)
zmienne niezależne
zmienna
zależna
y
x
2
x
0 → W przypadku, gdy nie ma stałej, to jest od 0
W ekonomi wystarczy ta zależność:
y = A * x
1
α
* x
2
β
- funkcja potęgowa
y = Ab
x
1
* y
x
2
- postać wykładnicza
Postać analityczna, gdzie określamy charakter związku:
y = ( ax * bx ) + cx
2
Analiza empiryczna (liczby, badanie statystyczne):
y↑ = 0,90 x
1
0,25
* x
2
0,75
..... x
m
zamiast A
21
m
2
m
1
Funkcja konsumenta:
U = f (x
1
,
x
2
)
⇒ max
- charakter ciągły.
PODSTAWOWE OGRANICZENIE ZACHOWANIA SIĘ KONSUMENTA
m = x
1
p
1
+ x
2
p
2
m – ograniczenie → prawo Bedlena
p
1
– cena dobra x
1
p
2
– cena dobra x
2
OPIS KONSUMENTA
poziom użyteczności
U
U
rzut obrazu
x
1
x
2
U
x
1
x
2
Hiprepłaszczyzna
(przestrzeń do życia)
22
m
x
1
= p
1
m
x
2
= p
2
tgα =
tgα =
x
1
warstwica, obrys przecięcia – oznacza określony poziom użyteczności
wyższe przecięcie
O
O
U
2
U
1
U
2
> U
1
α
x
2
przecięcie,
ograniczenie m
O – każdy poziom użyteczności oznacza również ten sam poziom obojętności (oznacza
krzywą obojętności, bo każdy punkt na tym poziomie użyteczności jest jednakowo
obojętny dla konsumenta.
m
p
1
p
1
p
2
Consument Price Index (CPI) – relacja pomiędzy dochodami a cenami (czyli ile
z przeciętnego dochodu możemy kupić).
PODSTAWOWE PRAWO POPYTU
muszą być zawsze styczne do m, mogą
przechodzić pod różnym kontem.
Dowód na to, że styczna dochodów do
użyteczności jest zależną od relacji cen. Jak
się zmieniają relacje cen, kat zmienia się
kąt nachylenia prostej ograniczenia
dochodowego.
Δx
Δp
0
Jeżeli cena dobra pierwszego będzie
rosła, to wtedy udział tego dobra w
konsumpcji będzie spadał, kąt nachylenia
będzie się zmniejszał (jak dane dobro
drożeje, czyli cena jego rośnie, to udział
w konsumpcji maleje, i odwrotnie).
23
x
1
=
x
2
=
m
WARUNKI RÓWNOWAGI KONSUMENTA
K = x
1
x
2
K
x
2
K
K
x
1
FUNKCJA KONSUMENTA
U = f (x
1
,
x
2
)
⇒ max
C
L
m = x
1
p
1
+ x
2
p
2
C
K
I. warunek równowagi konsumenta będzie wtedy i tyko wtedy, gdy następuje przecięcie
hiperpłaszczyzny na poziomie m.
U
x
1
x
2
styczność
ograniczenia
budżetowego z
krzywą
użyteczności.
24
∂U
∂x
1
∂U
∂x
2
- krańcowa użyteczność wzrostu konsumpcji dobra pierwszego.
* ∆x
2
- użyteczność krańcowa („razy” konkretny przyrost danego dobra) → jak
to wpłynie na użyteczność całkowitą.
* ∆x
2
∂ - mała delta, znak pochodnej (przyrost)
du =
* ∆x
1
+
* ∆x
2
= 0
du - różniczka (przyrost użyteczności całkowitej)
∂U
∂x
1
∂U
∂x
2
U
∂U
∂n
∂Q
∂x
1
∂U
∂U
∂x
1
∂x
2
Użyteczność całkowita
Użyteczność krańcowa (dodatnia,
ale ma charakter malejący,
monotonicznie dąży do jakiejś
wielkości).
0
* ∆x
1
= -
25
Δx
1
Δx
2
p
2
p
1
I
. WARUNEK RÓWNOWAGI KONSUMENTA
O ile zmniejszyć konsumpcję dobra x
1
, gdy zwiększamy konsumpcję
dobra x
2
o jednostkę.
Krańcowa stopa substytucji jest określana przez stosunek użyteczności krańcowej jednego
dobra do drugiego dobra.
OGRANICZENIE DOCHODOWE
dm = ∆x
1
* p
1
+ ∆x
2
* p
2
= 0
1
2
dm – przyrost dochodów
1 – przyrost konsumpcji dobra x
1
2 – przyrost konsumpcji dobra x
2
1 i 2 – zależą od relacji cen.
II
. WARUNEK RÓWNOWAGI KONSUMENTA
∂U
∂x
2
∂U
∂x
1
Δx
1
Δx
2
Konsument osiąga stan równowagi,
gdy krańcowa stopa substytucji
równa się relacji użyteczności
krańcowych.
Dochody nie
zwiększają się.
Δx
1
Δx
2
Konsument osiąga stan równowagi wtedy
i tylko wtedy, gdy krańcowa stopa
substytucji dwóch dóbr równa się
odwrotności relacji cen.
(zachowujemy się racjonalnie).
26
p
2
p
1
III
. WARUNEK RÓWNOWAGI KONSUMENTA
WARUNEK EKONOMICZNY RÓWNOWAGI KONSUMENTA
∂U
∂U
∂U
∂x
1
∂x
2
∂x
n
Konsument jest w stanie równowagi wtedy i tylko wtedy, gdy dla każdego dobra spełniona
jest równość, że użyteczność krańcowa danego dobra jest równa jego cenie.
Cena danego dobra, wynika z jego użyteczności.
p
1
p
2
...p
n
= C
y
← cena, którą może uzyskać producent za swoje produkty
cena płacona przez
konsumenta, którą
otrzymuje producent.
•
Warunki dla producenta określa konsument → warunki równowagi konkurencyjnej są
spełnione wtedy i tylko wtedy, gdy konsument jest w stanie osiągnąć stan równowagi.
∂U
∂U
↑∂x
1
↑
∂x
2
to
ceny idą
jak zwiększamy
w górę
konsumpcję
Δx
1
Δx
2
∂U
∂x
2
∂U
∂x
1
Konsument osiąga stan równowagi,
gdy użyteczności krańcowe są równe
relacjom cen. ( Konsument
maksymalizuje swoją użyteczność w
ramach swoich dochodów).
p
1
p
2
p
n
p
1
↑
p
1
↓
Gdy występują
intensywne promocje,
jest zdecydowana
nadwyżka podaży nad
popytem.
Producent realizuje podwyżkę, czyli
realizuje daną użyteczność po
wyższej cenie, czyli ma extra zyski.
Dobra substytucyjne (jeśli są), to
„przelewają” się z tego rynku na ten
rynek.
27
p
1
p
2
Δx
1
Δp
1
Dla danego indywidualnego konsumenta.
RÓWNANIA POPYTU
I.
EFEKT GIFFENA
Dany produkt jest odzwierciedleniem efektu Giffena, wtedy i tylko wtedy, gdy wzrostowi
ceny danego produktu nie odpowiada spadek popytu (jak zwykle powinno być), a wzrost
popytu.
↑
Dotyczy najbiedniejszych konsumentów, którzy prawie całość dochodów przeznaczają na
utrzymanie się przy życiu (żywność, ubranie, mieszkanie). Nie mają żądnego swobodnego
funduszu konsumpcji, czyli nie mają oszczędności.
II.
EFEKT GIFFENA
Δx
1
Δp
1
0
Najprostsze równanie popytu (względem ceny < 0 )
→ wzrostowi ceny odpowiada spadek popytu.
0
Δx
2
Δm
0
Każdy wzrost dochodów prowadzi do wzrostu
popytu.
Δx
2
m
0
28
S
1
=
S
2
=
S
1
=
x
1
=
* x
2
x
2
=
* x
1
0
Równania popytu w ujęciu syntetycznym:
x
1
= (p
1
, p
2
, m, x
2
)
równanie syntetyczne (definiujące, nie mające charakteru
analitycznego).
x
2
= (p
2
, p
1
, m, x
1
)
STRUKTURA KONSUMPCJI [S] (preferencje)
x
1
* p
1
m
x
2
* p
2
m
S
n
S
2
S
1
pokazują kierunki zmian
RÓWNANIE ANALITYCZNE POPYTU NA DANE DOBRO
m
p
2
p
1
p
1
m
p
1
p
2
p
2
Dobro substytucyjne → takie dobro, dla którego jest spełniony następujący warunek:
∆x
1
∆p
2
Mówi, że: popyt na dane dobro jest
określony przez relację dochodów do ceny
danego dobra, czyli tzw. ceną relatywną
danego dobra.
29
0
Oszczędności
Dobro komplementarne → takie dobro, dla którego jest spełniony warunek odwrotny:
∆x
1
∆p
2
Wzrost ceny drugiego dobra, spowoduje spadek ceny na dobro pierwsze.
MIĘDZYOKRESOWE OGRANICZENIE BUDŻETOWE
KONSUMENT
Konsumpcje
oszcz. = 0
kons. → max
kons. = 0
oszcz. → max
Oszczędności
Konsumpcje
Konsumpcja bieżąca.
Konsumpcja w przyszłym
czasie (oszczędności)
Na bardzo niskim poziomie
dochodów, krzyw użyteczności
powinna mieć takie kształty,
Ponieważ powinnam sięgać poziomu
konsumpcji takiego, który nasyci
moje potrzeby.
30
Konsumpcje
Oszczędności
Konsumpcje
Oszczędności
Konsumpcje
U
Oszczędności
Jednak później moje preferencje mogą
być zupełnie różne. Może się okazać,
że wtedy będzie mi też zależało na
pewnej ilości oszczędności. Od
wyższych poziomów konsumpcji,
obserwować także zainteresowanie
oszczędnościami.
Osoba tylko i wyłącznie zainteresowana
oszczędnościami.
Osiągalność przeze mnie dochodów jest
tym lepsza im więcej zaoszczędzę, wtedy
absolutnie ignorujemy konsumpcję.
Najlepsza osiągalna użyteczność jest
w tym punkcie.
31
Konsumpcje
r↑
Oszczędności
0
Konsumpcje
r
Oszczędności
Konsumpcje
r↓
Oszczędności
Konsument z biednego kraju.
Krzywa ograniczenia budżetowego
takiego konsumenta, która obrazuje
jego wybory pomiędzy konsumpcją a
oszczędnościami. Znajduje się na
pewno blisko układu współrzędnych.
Dodatkowo wybór jego zmierza raczej
w kierunku konsumowania niż
oszczędzania.
Konsument z bogatego kraju.
Za każdym razem konsumenta stać na
lepszą konsumpcję oraz lepsze
oszczędności.
Konsument z bardzo bogatego kraju.
Taki konsument, którego poziom
dochodu będzie jeszcze większy.
Wtedy zainteresowanie
oszczędnościami jest jeszcze większe.
r – stopa %
32
Kons.
oszcz. = K (1 + r)
kons. = 0
K (1 + r)
Oszcz.
K + (r * K) → odsetki
po 1 roku
K (1 + r)
oszczędności K (1 + r)
pojawi się konsumpcja
z poprzedniego roku.
Oszcz.
kons. wcześniejszych
t = 0
oszczędności.
oszcz.
1 rok
t
Ot = 0
Kt = 1 rok
konsumpcja
bieżąca
konsumpcja
wcześniejszych
oszczędności
33
Koszt alternatywny – taki, który jest wymierzony kosztem utraconych możliwości.
⑴ Dochód konsumenta = m = const. → nie ma szansy na to, że konsument nagle będzie
zarabiał więcej
⑵ Dochód konsumenta → zaoszczędzony.
m
0
przyszłość
Kt = 0 Kt = 1
Ct = 0
Ct = 1
teraźniejszość
1
=
oszczędności
(t = 0)
Konsumpcje (C)
t = 0
t = 1
S
max
Oszczędności (S)
upodobania konsumenta
C + C = (r + 1) + C
Konsumpcja
↓
koszt alternatywny = utracone
możliwości z oszczędzania
Oszczędność
↓
koszt alternatywny = bieżące
utracone możliwości
konsumowania (tego, że nie
konsumuję).
Konsument
w chwili obecnej
Konsument
w przyszłym
okresie
34
C
Konsumpcje (C)
stać mnie na oszczędności
Oszczędności (S)
ekspansja
nie mamy oszczędności
OPODATKOWANIE, A DOCHÓD KONSUMENTA
x
2
t – stopa oprocentowania
m = x
1
p
1
+ x
2
p
2
m
t↑
x
1
dochód z pracy
t↓
m (1- t↓)
t↑ * mt
m (1 – t)
czas wolny
m * t
podatek od
dochodów
(podatek
bezpośredni)
m (1 – t)
dochód
rozporządzal
ny
35
∂U
∂x
1
p
1
x
2
t↓
t↑
x
1
cena czasu wolnego,
którego nie mamy
praca
koszt alternatywny
↓
stawka płacy
KRAŃCOWA UŻYTECZNOŚĆ JEDNOSTKI PIENIĄDZA
KOSZT LAGRANGE’A
L (x
1
, x
2
λ) = f (x
1
x
2
) + λ (m – x
1
p
1
– x
2
p
2
)
U = λm – λx
1
p
1
– λx
2
p
2
= 0
λ – mnożnik LaGrange’ a
λm – landa m
I.
∂L
∂x
1
∂U
∂x
1
λp
1
0
∂U
∂x
1
λp
1
λ
36
∂U
∂x
2
∂U
∂x
2
p
2
p
2
p
1
∂U
∂x
2
∂U
∂x
1
Mniej zasobów i mniej pracy
II.
użyteczność krańcowa
cena
III.
warunek definiujący
Mnożnik Lagrange’a – określa, jaką użyteczność osiągany z wydatku tej jednostki pieniądza
→ ile użyteczności przypada na cenę.
Mówi o krańcowej użyteczności producenta → jaką użyteczność
otrzymamy z danej ceny.
Mówi o neutralności pieniądza:
Z funta – więcej wartości użytkowych niż
ze złotówki.
zł
funt
∂L
∂x
2
λp
2
0
λ
∂L
∂λ
m x
1
p
1
x
2
p
2
0
Nie stanowi o użyteczności pieniądza
37
III.
POZIOM
IV.
POZIOM
II.
POZIOM
I.
POZIOM
x
1
C
L
uż. konsumentów
↓
konsumpcja statystyczna
x
2
C
K
MODELE FINANSOWEZACHOWAŃ KONSUMENTA
PIRAMIDA ZACHOWAŃ FINANSOWYCH GOSPODARSTW DOMOWYCH,
CZYLI KONSUMENTA.
Główną zmienną (warunkiem) jest dochód.
MODEL WERBALNY
m – wzrost dochodów
Zarządzanie
finansami
Oszczędności celowe
Oszczędności buforowe
Zarządzanie budżetem i gotówką
C
n
(C
K
)
I.
POZIOM →
budżetowanie wydatków, czyli wydatki = dochodom
(strategia przetrwania) → samokontrola bieżącej konsumpcji.
II.
POZIOM →
takie, które występują „na wszelki wypadek”. Jest przedmiotem zainteresowań
banków i innych instytucji.
38
1000$
1000$
etap
oszczędności
III.
ETAP, jest źródłem
oszczędności finansowania
dalszego etapu
I
. i
II.
III.
POZIOM →
czyli oszczędności pod jakimś kontem. Możemy je antycypować, czyli
korzystać z przyszłych dochodów bądź z bieżących dochodów.
IV.
POZIOM →
ci, którzy już zarządzają finansami → są ponad oszczędnościami celowymi
(mają swój dom, samochód, itp.); nie oszczędzają pod konkretny cel, a jedynie
w celach zarobkowych → uzyskiwanie przychodów z pracy i kapitału.
MODEL ZACHOWAŃ FINANSOWYCH → MODEL KONCEPCJI CYKLU ŻYCIA
FINANSOWEGO KONSUMENTA.
m
40 lat
●
t
I.
ETAP
– konsumpcja realizowana w danym etapie, jest najczęściej realizowana w oparciu
o pożyczki i kredyty. Źródłem finansowania jest II.
ETAP
→ etap oszczędności.
W biednym kraju, kąt nachylenia prostej będzie mniejszy, a etap emerytalny znacznie
bardziej pogłębiony, bo nie akumuluje się oszczędności, żeby sfinansować poprzednie etapy.
I.
ETAP
II.
ETAP
III.
ETAP
etap pożyczkowy
(kredytowy)
20 – 45 lat
etap emerytalny
poziom emerytalny
zależy od finansowania
w etapie II. → składki
39
Oczekiwany wzrost
dochodów
E(m) > 0
Spadek dochodów
E(m) < 0
Aktualny spadek
dochodów
∆m < 0
Realizowany
aktualny wzrost
dochodów
∆m > 0
MODEL ZACHOWAŃ FINANSOWYCH KONSUMENTÓW ZE WZGLĘDU NA
OCZEKIWANE DOCHODY.
EKONOMIA ZACHOWANIA SIĘ KONSUMENTA.
ANALIZA ZACHOWAŃ PRODUCENTA
y = x
1
, x
2
y – produkcja u producenta
x
1
, x
2
– dobro dla konsumenta
•
aktualnie spadamy,
ale oczekiwania
wciąż są duże;
•
potrzeba
oszczędzania ale i
motywacja do
oszczędzania jest
coraz niższa.
•
słaba skłonność do
oszczędzania, ale
jednocześnie duża
łatwość, gdy chce,
tworzenia
oszczędności;
•
grupa celowa dla
banków, funduszy, itp.
•
oczekujemy spadku
(boimy się, że to
nastąpi), ale już on
następuje;
•
trudności w
tworzeniu
oszczędności
„zaciskanie pasa”.
•
ujawnia się
skłonność do
oszczędzania
buforowego;
•
przymus
oszczędności.
40
MK
C
y
⇐ p
1
, p
2
C
y
– cena dla producenta
p
1
, p
2
– cena dla konsumenta, czyli p
1
, p
2
wyznacza cenę, którą otrzymuje producent
ANALIZA ZACHOWAŃ PRODUCENTA
y = f (K, L)
⇒ max
K – czynnik kapitałowy rzeczowy (majątek produkcyjny) → wyraża to suma środków
trwałych i obrotowych, które są zaangażowane u producenta (poj. przedsiębiorstwo).
L – zaangażowanie czynnika pracy, który się dzieli na:
•
jakościowy
•
ilościowy
y – produkcja → wychodzi od producenta na rynek dóbr i usług albo na rynek czynników
wytwórczych; jest przedmiotem ograniczenia, m:
m
K
= K * C
K
+ L * C
L
m
K
– dostępny majątek finansowy (kapitał finansowy), który jest w dyspozycji producenta
(np. emisje akcji, udziały, obligacje, leasing, inne formy finansowania jak kredyty.
Wszystko, co producent może sprowadzić w formie pieniędzy.
= – jest przeznaczony na zakup:
K – majątek produkcyjny
C
K
– cena zakupu kapitału (jest parametrem egzogennym, czyli kształtowanym na rynku
→ jest również zwrotem czynnika kapitału
L – praca
C
L
– cena pracy
KRZYWE FUNKCJI POTĘGOWEJ, czyli pierwsza pochodna jest dodatnia, druga
malejąca.
y – wielkość produkcji
ograniczeni
dochodowe
K
L
41
f (K, L)
α
α
C
K
C
L
x
y = f (K
α
, L
β
) → musi przejść na inne technologie
y = f (K, L) → jest minimalizacja kosztów
ograniczenie dochodowe
y
K
K =
II okres
L =
izokwanta
B
1 USD
A
jednostka
t
1
1 PLN
t
0
tg =
L
∆ L
II okres
oznacza, że każdy produkt na tej izokwancie, w okresie t1 w stosunku do t0 oznacza,
że uzyskanie tej samej jednostki produkcji, czyli wartości użytkowej wymaga mniej
nakładów.
Krzywa izokwanty → krzywa jednorazowego
(stałego) produktu (np. 1PLN, 1USD) –
wartość jednostkowa.
Konsument zużywa więcej
nakładów pracy i nakładów
kapitału na uzyskanie tej samej
jednostki. Nie byłby to proces
efektywny.
m
K
C
K
m
K
C
L
42
RÓWNOWAGA VARLASA
K, x
1
krzywa użyteczności całkowitej
B
A
II okres
I okres
L, x
2
Równowaga Varlasa określa, jaka jest równowaga między producentem a konsumentem.
m
K i L ∑
K
1
→ suma zasobów majątkowych produkcyjnych, jakie są w gospodarce
i
1
(u wszystkich producentów).
m
∑
L
1
→ suma zasobów pracy w gospodarce (u wszystkich producentów).
i
1
x
1
- ile produktów daje gospodarka produktów x
1
, a ile produktów x
2
.
m = ↑x
1
p
1
↓ + ↑x
2
p
2
↓
x
1
- ilość konsumpcji ( ↑ rośnie)
p
1
- ceny ( ↓ spadają)
Płace są prostą funkcją osiągniętej efektywności w całej gospodarce, czyli u każdego
producenta.
Inflacja ściągnie minimalną
wartość do realnej wartości
użyteczności.
Krzywa alternatyw produkcyjnych (krzywa
możliwości produkcyjnych , jakie daje gospodarka
w tym momencie).
•
Wszystkie punkty na tej krzywej, oznaczają
ilość produkcji x
1
, x
2
przez zasoby K i L.
43
∂y
∂K
∂y
∂L
∂y
∂K
∂y
∂L
WARUNKI RÓWNOWAGI PRODUCENTA, czyli
maksymalizacja zysków sensie minimalizacji nakładów na
uzyskanie danej jednostki produkcji.
I.
PRODUKTYWNOŚĆ KRAŃCOWA CZYNNIKA KAPITAŁU.
dy =
* ∆K
+
* ∆L
= 0
dy – producent stoi wobec bariery popytu (dy = 0)
– mówi, o ile zwiększy się produkcja, gdy zwiększy się nakład zaangażowania czynnika
kapitału o jednostkę.
∆K – przyrost czynnika kapitału (o konkretna wielkość)
– produktywność krańcowa pracy.
∆L – konkretny przyrost wielkości zaangażowania czynnika pracy.
0 – równanie jest równe zero, bo funkcję przecięliśmy na jednym poziomie.
Różniczka zupełna funkcji dy = 0, oznacza to, że producent nie ma możliwości zwiększenia
produkcji bez skutków kosztowych.
Czyli producent stoi wobec bariery popytu → konsument wyznaczył mu warunki.
To założenie oznacza, że jest równowaga konkurencyjna w tym sensie, że:
∆y
∆C
y
∆C
y
∆y
Warunki konkurencji doskonałej → równowagi konkurencyjnej.
0
0
Oznacza to, że każdy wzrost
produkcji dla producenta
oznacza spadek cen.
Każdy wzrost cen, musi
oznaczać spadek produkcji.
44
↑∆K
↓∆L
∂y
∂L
∂y
∂K
∆K
∆L
∆C
L
∆C
K
∆K
∆L
∂y
∂L
∂y
∂K
∆C
L
∆C
K
RÓŻNICZAKA ZUPEŁNA OGRANICZENIA DOCHODOWEGO:
δm
K
= ∆K * C
K
+ ∆L + C
L
= 0
II.
III.
Krańcowa stopa substytucji pracy
przez kapitał jest określona przez:
Relacje produkcyjności krańcowej
kapitału, w stosunku do produkcji
pracy.
Zawsze jest „-” przy
izokwancie (linii stałego
produktu).
Mówi o tym, że krańcowa stopa substytucji
kapitału przez pracę określana jest przez
zmianę relacji cen (zmiany tgα).
45
∂y
∂K
∂y
∂L
Wzór powyżej możemy zapisać rozdzielnie:
C
K
=
Cena kapitału musi się zawsze równać produkcyjności tego kapitału.
C
L
=
Cena pracy musi się równać z wydajnością krańcową tej pracy.
K
C
L
– cena pracy
L
podaż pracy
C
L
C
L
*
∂y
popyt na pracę ∂L
L - zatrudnienie
w danym
spadek
momencie
zatrudnienia
TECHNIEKA WYTWARZANIA
L
K
K + L
K + L
POPYT NA PRACĘ
∆L↓
↓∆C
L
0
46
PROSTE RÓWNANIE NA PRACĘ ZALEŻNE OD CENY PRACY.
∆L
∂Y
∂L
C
L
= * Cy
Y – produkcja ← x dla const.
L – praca
Cy – cena produktów
Y
L
∆C
L
∆Y
∆L
∆C
y
C
L
Y
L
C
y
Wzrost wynagrodzenia jest zależny od tępa wzrostu wydajności pracy i kapitały.
∆Y
∆Y
∆Y
∆L
∆L
∆L
∆Y
∆C
y
Y
C
y
0
Y
L
– wydajność
spadek
produkcji
spadek
zatrudnienia
47
*
L
POPYT NA CZYNNIKPRACY W SENSIE SYNTETYCZNYM
RÓWNANIE ANALITYCZNE → MÓWI O POPYCIE NA PRACĘ:
m
K
C
K
C
K
C
L
RÓWNANIE ANALITYCZNE → POPYT NA KAPITAŁ
m
K
C
L
C
K
C
K
Popyt na pracę zależy od relacji ceny pracy do ceny kapitału.
∂ – przyrost dla ciągu liczb → funkcja
∆ – przyrost dla liczb
OBRAZUJĄCE SUBSTYTUCJĘ
∆K
∆C
L
UPROSZCZENIE MODRLU SOLOWA:
Objaśnia równowagę producenta z punktu widzenia czynników kształtujących, czyli
z wydajności pracy, która wynika z efektywności, więcej kapitału na jednostkę pracy
z przyrostu oszczędności.
∆K
∆Y
∆C
L
∆L
Y
L
S
●
S
●
stopa oszczędności
L
*
K
K
0
⇒
∆C
L
K
L
48
Y
L
C
L
= * Cy
y = x
∆C
L
∆Y
∆L
∆Cy
C
L
Y
L
Cy
OGRANICZENIE DOCHODOWE KONSUMENTA
∆ C
L
C
L
↑m = ↑x
1
p
1
↓ + ↑x
2
p
2
↓
x
j
= ∑ a
j
K
x
K
K
P
↑ oznacza regulacje (forma
regulacji → aktów prawnych.
↑ techniki wytwarzania
m
K
→ oszczędności,
☛ ceny otrzymywane – C
y
→
zyski, akcje, udziały,
ceny produktów
kredyty i cały rynek
☛ ceny płacone – C
K
i C
L
finansowo-bankowy.
Y
K + L
opłacalność
Y * C
y
↑ koszty
działa w warunkach
endogennych
założenia od niego
m
2
K + L
L K
K+ L K+L
działa w warunkach
niezależnie
rynek
uwarunkowania
instytucjonalne
rynkowy
K * CK + L * CL
0
∆m
49
Gdy krzywa izokwanty opuszcza się w dół (opłacalność).
Ryzyko związane z czynnikiem egzogennym, czyli z rynkiem → zmienna cen w relacji cen
otrzymywanych do relacji cen płaconych.
S
kurs walutowy
C
K
stopa procentowa
zaburzenia
50
C
K
C
L
C
y
y * C
y
∆y ∆C
y
∆K ∆C
K
∆L ∆C
L
K * CK + L * C
L
y C
y
K C
K
L C
L
∆K ∆C
K
K C
K
∆L
∆C
L
UWARUNKOWANIE ENDOGENNE WYNIKAJĄCE Z
MODELU
∆y ∆K ∆L ∆C
K
∆C
L
∆C
y
y K L C
K
C
L
C
y
stopa zmian
opłacalności
produkcji
stopa zmian
kosztów
materialnych
stopa zmian
kosztów
kapitałowych
↓
stopa wzrostów
kosztów pracy
↓
wzrost
zatrudnienia
przez cenę
= K
stopa wzrostów kosztów kapitałowych
0
51
popyt
↓
konsument
racjonalność elastyczność
zachowań popytu
(gusty, (cenowa,
upodobania) dochodowa)
dochód
m
podaż
↓
producent
max zysk możliwości
↓ technologie
rynek (produkcyjne)
konkurencyjny ↓
(monopolistyczny) elastyczność
produkcji
Ryzyko bierze ze:
∆C
K
∆C
L
∆C
y
C
K
C
L
C
y
(+)
(–)
szybko rośnie
„0” lub „–”
∆y
∆K ∆L
gdy y będzie większy niż K L
WYDAJNOŚĆ PRACY
∆y ∆L
y L
Równowaga konkurencyjna na rynkach
↑
model mikroekonomii
↓
• alokacja – problem wyboru, co produkować i jak produkować
• podział – jakie jest wynagrodzenie czynnika pracy
↓
alokacja podział
Y C
K
i C
L
K + L
↓
RYNEK
dóbr i usług czynników
• C
y
, p
1
, p
2
wytwórczych
• produkty x
1
, x
2
• K, L, C
K
i C
L
żeby był w stanie równowagi, to musi
zmniejszyć zatrudnienie tu:
C
równowaga konkurencyjna
p
1
, p
2
, x
1
, x
2
y, C
y
52
RYZYKO
Y
efektywność ← produkcja przypadająca na nakłady i to rośnie.
K + L
Y * C
y
opłacalność
K * C
K
+ L * C
L
producent będzie narażony na spadek cen.
∆y ∆C
y
∆K ∆C
K
∆L ∆C
L
y C
y
K C
K
L C
L
przyrost przychodów
koszty kapitałowe
koszty pracy
stosuje coraz bardziej
zwalnianie zatrudnionych
nowatorskie techniki.
bądź lepsza praca ludzi.
W wartości stałej popytu wzrost podaży, musi być okupiony stałą.
∆Y
∆C
y
L
substytucja
im kraj bogatszy, tym niżej na krzywej izokwanty.
K
0
53
∆y ∆K ∆L ∆C
K
∆C
L
∆C
y
y K L C
K
C
L
C
y
zależy od producenta
rośnie i zmienia się
→ efektywność.
bardzo powoli.
Producent jest przymuszony do poprawy tego:
∆y ∆K ∆L ∆y ∆L
y K L y L
∆y ∆K ∆L ∆y ∆K
y K L y K
Ryzyko produkcyjne → że
może spaść → krótki okres, gdy całe wyrażenie równa się
const. (stała = 0),
efektywności nie może podnieść ∆y _ ∆K _ ∆L
y K L
P S
K
∆C
L
∆C
K
∆C
y
C
y
const.
const.