Pie
śń
Pwt 32, 1-12 — dobrodziejstwa Bo
Ŝ
e dla wybranego narodu
Jan Paweł II
Audiencja generalna, 19 czerwca 2002
1. «Potem MojŜesz wygłosił do uszu całej społeczności Izraela wszystkie słowa tej
pieśni» (Pwt 31, 30). Słowa te występują na początku wysłuchanej przez nas pieśni,
zaczerpniętej z ostatnich stronic Księgi Powtórzonego Prawa, a ściśle z rozdziału 32.
Liturgia Godzin zapoŜyczyła z tej pieśni pierwszych dwanaście wierszy, widząc w nich
radosny hymn na cześć Pana, który strzeŜe i z miłością otacza opieką swój lud pośród
niebezpieczeństw i trudów dnia. Analiza kantyku dowiodła, Ŝe jest to staroŜytny tekst z
czasów po MojŜeszu, w którego usta został włoŜony, by nadać mu charakter uroczysty.
Ta pieśń liturgiczna wyrasta z samych korzeni dziejów narodu izraelskiego. Nie brak w
tym modlitewnym tekście powiązań z niektórymi Psalmami i przesłaniem proroków bądź
odniesień do nich: dzięki temu stał się on wymownym i głębokim wyrazem wiary Izraela.
2. Pieśń MojŜesza jest obszerniejsza niŜ fragment zamieszczony w Liturgii Godzin,
stanowiący tylko jej preludium. Niektórzy badacze próbowali doszukać się w tym tekście
gatunku literackiego, którego technicznym określeniem jest hebrajskie słowo rîb, czyli
«konflikt», «spór procesowy». Obraz Boga, jaki znajdujemy w Biblii, daleki jest od wizji
mrocznego bytu, anonimowej i groźnej energii, niezrozumiałego fatum. Bóg jest
natomiast Osobą, która doznaje uczuć, działa i reaguje, miłuje i potępia, uczestniczy w
Ŝyciu swoich stworzeń i nie pozostaje obojętna wobec tego, co czynią. Tak więc w
naszym tekście Pan zwołuje swego rodzaju posiedzenie sądu, z udziałem świadków,
piętnuje przestępstwa oskarŜonego narodu, Ŝąda kary, swój wyrok jednak przepaja
nieskończonym miłosierdziem. Przyjrzyjmy się temu wydarzeniu, ograniczając się do
wierszy zaproponowanych przez Liturgię.
3. Na początku powołani zostają kosmiczni widzowie-świadkowie: «UwaŜajcie, niebiosa
(...), słuchaj, ziemio» (Pwt 32, 1). W tym symbolicznym procesie MojŜesz pełni niejako
funkcję prokuratora. Jego słowo jest znaczące i przynosi owoce, podobnie jak proroctwa,
wyraŜające słowo BoŜe. Zwróćmy uwagę na wymowną serię obrazów, które je określają:
są to znaki zapoŜyczone ze świata przyrody, jak deszcz, rosa, ulewa i mŜawka,
sprawiające, Ŝe ziemia się zieleni i pokrywa łanami zbóŜ (por. w. 2).
Głos MojŜesza, proroka i wyraziciela słowa BoŜego, zapowiada rychłe wkroczenie na
scenę wielkiego Sędziego, Pana, którego święte imię wypowiada, wysławiając jeden z
Jego rozlicznych przymiotów. Nazywa on Boga Skałą (por. w. 4) — tytuł ten przewija się
przez całą pieśń (por. ww. 15. 18. 30. 31. 37) i podkreśla stałą i niewzruszoną wierność
Boga, zasadniczo róŜniącą się od niestałości i niewierności ludu. W rozwinięciu tematu
pojawia się seria stwierdzeń dotyczących sprawiedliwości BoŜej: «Jego dzieło [jest]
doskonałe, wszystkie Jego drogi są słuszne. On jest Bogiem wiernym i nie zawodzi, On
sprawiedliwy i prawy» (w. 4).
4. Po uroczystym przedstawieniu najwyŜszego Sędziego, który występuje równieŜ jako
poszkodowany, spojrzenie kantora przesuwa się w kierunku oskarŜonego. Aby go
określić, stosuje on sugestywny obraz Boga jako Ojca (por. w. 6). Jego tak bardzo
umiłowane stworzenia nazwane są Jego dziećmi; niestety, są to «zwyrodniałe dzieci»
(por. w. 5). Wiemy bowiem, Ŝe juŜ w Starym Testamencie występuje koncepcja Boga
jako Ojca troszczącego się o swoje dzieci, które często sprawiają Mu zawód (Wj 4, 22;
