Na  podstawie:  Melosik  Z.,  Kultura  popularna  jako  czynnik  socjalizacji,  w:  Z.  Kwieciński,  B.  Śliwerski  (red.),  Pedagogika. 
Podręcznik akademicki, cz. 2, rozdz. 5, str. 68 - 93. 

 

1 

 

Wykład 3: Kulturowe uwarunkowania edukacji 

Opracowanie: mgr Anna Olszowa 

 

 
Bohaterowie popkultury - wzorami 
(re)konstruowania przez młodzieŜ swojego „ja”. 
 
 
„Przesunięcie socjalizacyjne” (Z. Kwieciński)  
 
 
Kultura konsumpcji  
- podstawową kategorią przyjemność 
-  obowiązek bycia szczęśliwym  
- styl Ŝycia typu shopping 
  
 
Kultura typu instant  
- natychmiastowość komunikacji – telefon 
  komórkowy, fax, e-mail, Internet stacje telewizyjne 
   MTV i CNN

 

- poczucie panowania nad czasem i przestrzenią. 
- brak chęci i umiejętności czekania - „nie odkładaj  
   Ŝycia na później”. 
 

 

Na  podstawie:  Melosik  Z.,  Kultura  popularna  jako  czynnik  socjalizacji,  w:  Z.  Kwieciński,  B.  Śliwerski  (red.),  Pedagogika. 
Podręcznik akademicki, cz. 2, rozdz. 5, str. 68 - 93. 

 

2 

 
 
Prymat zmiany i szybkiego Ŝycia 
-  szybkie nawiązywanie bezpośrednich kontaktów 
(tymczasowość, powierzchowność,  anonimowość). 
 
- brak potrzeby stabilności, zorientowanie na 
krótkotrwałość 
 
 

 

Koniec ideałów - triumf codzienności  
- wolność do konsumpcji. 
 

 

Kultura upozorowania; hiperrzeczywistość jako 
wytwór mediów. 
 
 
Kultura kultu ciała i seksualności 
- erotyzacja konsumpcji 

 

-Ŝycie seksualne – odarte z intymności 
(depersonalizacja i upublicznienie Ŝycia 
seksualnego). 

Na  podstawie:  Melosik  Z.,  Kultura  popularna  jako  czynnik  socjalizacji,  w:  Z.  Kwieciński,  B.  Śliwerski  (red.),  Pedagogika. 
Podręcznik akademicki, cz. 2, rozdz. 5, str. 68 - 93. 

 

3 

 
 
Amerykanizacja 
Przesunięcia kulturowe:  
- od orientacji na społeczność do podejścia  
  indywidualistycznego, 
-  od odpowiedzialności przed społeczeństwem  
   do samorealizacji, 
- od koncentracji na pracy zawodowej do  
  koncentracji na konsumpcji, 
- od otwarcia na ludzi do pogoni za zyskiem,  
- od zakorzenienia do ruchliwości,  
- od dominacji w Ŝyciu społecznym kategorii  
    równości, sprawiedliwości i współpracy  
   do eksponowania znaczenia wolności, moŜliwości  
   i współzawodnictwa,  
- od rzeczywistości do marzenia,  
- od społecznego bezpieczeństwa do przygody,  
- od obawy przed niedostatkiem do poszukiwania  
   królestwa obfitości (S. Breiner). 
 
 
 
 
 
 

Na  podstawie:  Melosik  Z.,  Kultura  popularna  jako  czynnik  socjalizacji,  w:  Z.  Kwieciński,  B.  Śliwerski  (red.),  Pedagogika. 
Podręcznik akademicki, cz. 2, rozdz. 5, str. 68 - 93. 

 

4 

 
 
ToŜsamość globalnego nastolatka – kształtowana 
   przez kulturę popularną oraz ideologię konsumpcji  
   (a nie przez wartości narodowe i państwowe). 
- bardzo pragmatyczny, 
- łatwo się komunikuje 
- maksymalnie tolerancyjny dla róŜnicy  
   i odmienności 
- sceptyczny wobec idei większego zaangaŜowania. 
 

 

Pokolenie X – składa się z osób: 
 „nie biorących odpowiedzialności za swoje 
postępowanie i (lub) wykazujących ogólny brak 
zainteresowań”   T. Thorne

1

 

                                                  

 

Kult sukcesu – zjawiskiem determinującym 
toŜsamość współczesnej młodzieŜy. 
Dwa podstawowe konteksty sukcesu. 
I – wyznaczony jest przez dąŜenie do władzy, 
stanowiska (pozycji) i pieniędzy, 
II – przez „popularną sławę” (obecność w mediach). 
 

                                                 

1

 

1

 T. Thorne, Slownik pojęć kultury postmodernistycznej. Mody, kulty fascynacje, tłum. Z. 

Batko, Warszawa 1995, s. 256-257. (za: Melosik) 

 

Na  podstawie:  Melosik  Z.,  Kultura  popularna  jako  czynnik  socjalizacji,  w:  Z.  Kwieciński,  B.  Śliwerski  (red.),  Pedagogika. 
Podręcznik akademicki, cz. 2, rozdz. 5, str. 68 - 93. 

 

5 

 
 
Cztery moŜliwości reakcji na tendencje w rozwoju 
kultury współczesnej: 

•

 

ś

wiadome dąŜenie do zablokowania istniejących 

trendów kulturowych, w imię uznanych, 
tradycyjnych wartości kulturowych; 

•

 

bezrefleksyjne dryfowanie wraz z szybko 
zmieniającą się kulturą; 

•

 

akceptacja euforii supermarketu i bezkrytyczne 
„klikanie” w rzeczywistość, tak jak gdyby to była 
strona z Internetu; 

•

 

negocjacja z młodzieŜą kształtu rzeczywistości, 
w której wspólnie Ŝyjemy, a w szczególności 
kształtowanie w młodzieŜy nawyku świadomego 
podejmowania wyborów odnośnie do kształtu 
własnego „ja”. 

 

PowyŜszy materiał został opracowany przez A. Olszową na podstawie literatury: 
Melosik  Z.,  Kultura  popularna  jako  czynnik  socjalizacji,  w:  Z.  Kwieciński,  B.  Śliwerski  (red.), 
Pedagogika. Podręcznik akademicki, cz. 2, rozdz. 5, str. 68 - 93.