Czynniki niebezpieczne, szkodliwe  

i uciążliwe w środowisku pracy

 

 

Definicje 

 NDS i NDN – najwyższe dopuszczalne stężenie i najwyższe 

dopuszczalne  natężenie  –  wartość  średnia  ważona  –  stężenie 
toksycznego  związku  chemicznego  lub  natężenie  inne 
czynnika szkodliwego, którego oddziaływanie na pracownika 
w 

ciągu 

8-godzinnego 

dobowego 

i 

przeciętnego 

tygodniowego wymiaru czasu pracy określonego w Kodeksie 
Pracy,  przez  jego  okres  aktywności  zawodowej  nie  powinno 
spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia, oraz  w 
stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń. 

 NDSCh  -  najwyższe  dopuszczalne  stężenie  chwilowe  - 

wartość  średnia  stężenia  określonego,  toksycznego  związku 
chemicznego,  które  nie  powinno  spowodować  ujemnych 
zmian  w  stanie  zdrowia  pracownika,  jeżeli  występuje  w 
środowisku pracy nie dłużej niż 15 minut i nie częściej niż 2 
razy w czasie zmiany roboczej w odstępie czasu nie krótszym 
niż 1 godzina. 

 Najwyższe  dopuszczalne  stężenie  pułapowe  (progowe), 

NDSP – wartość stężenia toksycznego związku chemicznego, 
która ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia pracownika 
nie  może  być  w  środowisku  pracy  przekroczona  w  żadnym 
momencie. 

 
 

Wartości dopuszczalne NDS/NDN 

- Informacje ogólne 

 
Realizując  postanowienia  Dyrektywy  WE  został  w  Polsce  zorganizowany 
system  ustalania  normatywów  higienicznych,  którego  funkcjonowanie 
zapoczątkowali  w  1983  r.  Minister  Pracy,  Płac  i  Spraw  Socjalnych  oraz 
Minister  Zdrowia  i  Opieki  Społecznej.  Międzyresortowa  Komisja  do  Spraw 
Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych dla 
Zdrowia w Środowisku Pracy  powołana przez Prezesa Rady Ministrów  jest 
głównym ogniwem tego systemu. 
 
Do uprawnień Komisji należy: 

  rozpatrywanie  i  opiniowanie  propozycji  dotyczących  wartości 

najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych 
dla zdrowia w środowisku pracy,  

  opracowywanie i wydawanie w miarę potrzeby ekspertyz dotyczących 

wartości  najwyższych  dopuszczalnych  stężeń  i  natężeń  czynników 
szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy,  

  przedstawianie  Ministrowi  Pracy  i  Polityki  Socjalnej  własnych 

wniosków dotyczących wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń i 
natężeń  czynników  szkodliwych  dla  zdrowia  w  środowisku  pracy  w 
celu aktualizacji ich wykazu. 

 
Międzyresortowa  Komisja  ds.  Najwyższych  Dopuszczalnych  Stężeń  i  Natężeń 
Czynników  Szkodliwych  dla  Zdrowia    w  Środowisku  Pracy  w  celu  realizacji 
swoich zadań powołała dwa zespoły ekspertów: 
Zespół  Ekspertów  ds.  Czynników  Chemicznych  z  Grupą  ds.  Aerozoli 
Przemysłowych (działający przy Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi);  
Zespół  Ekspertów  ds.  Czynników  Fizycznych  (działający  przy  Instytucie 
Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu). 
 
Propozycje  wartości  najwyższych  dopuszczalnych  stężeń  i  natężeń  są 
przygotowywane  są  przez  zespoły  ekspertów  w  formie  dokumentacji. 
Dokumentacja  dopuszczalnych  poziomów  narażenia  zawodowego  zawiera 
informacje  dotyczące:  identyfikacji  czynnika  szkodliwego,  właściwości 
fizykochemicznych,  narażenia  zawodowego,  szkodliwych  efektów  u  ludzi  i 
zwierząt,  danych  toksykokinetycznych  i  toksykodynamicznych,  zależności 
efektu toksycznego od poziomu narażenia, uzasadnienia proponowanej wartości 
normatywu,  metody  oznaczania  na  stanowisku  pracy  oraz  badań  okresowych  i 
zaleceń  profilaktycznych.  Przy  opracowywaniu  dokumentacji  eksperci 
korzystają  z  oryginalnych  materiałów  bibliograficznych,  otrzymywanych  z 
komputerowych baz informacyjnych, np. Toxline, Medline, Chemical Abstracts, 
z  dokumentacji  opracowanych  w  USA,  Niemczech,  Szwecji,  z  materiałów 

Światowej  Organizacji  Zdrowia  (WHO),  Międzynarodowej  Agencji  Badań  nad 
Rakiem (IARC) oraz  wielu czasopism i niepublikowanych dokumentów. 
 
Propozycje  wartości  NDS  i NDN wraz z  dokumentacjami przedstawiane są  na 
posiedzeniu  Międzyresortowej  Komisji.  Następnie  w  formie  wniosku  zostają 
skierowane  do  Ministra  Pracy  i  Polityki  Społecznej.  Po  zatwierdzeniu  wartości 
najwyższych  dopuszczalnych  stężeń  i  natężeń  czynników  szkodliwych  dla 
zdrowia  w  środowisku  pracy  są  publikowane  w  Dzienniku  Ustaw  w  formie 
Rozporządzenia  Ministra  Pracy  i  Polityki  Społecznej  (  obecnie  obowiązujące 
Dz. U. Nr 217, poz. 1833 z dnia 29  listopada 2002 r.) . Są to wartości prawnie 
obowiązujące  dla  wszystkich  gałęzi  gospodarki  narodowej.  Stanowią  one 
podstawowe  kryterium  oceny  narażenia    i  ryzyka  zawodowego  związanego  z 
obecnością  szkodliwych  czynników  w  środowisku  pracy  oraz  wytyczne  dla 
projektantów nowych i modernizowanych technologii i wyrobów.