Profilaktyka, która ratuje Ŝycie 

Wiele  chorób  moŜna wyleczyć,  ale  tylko  pod  warunkiem,  Ŝe  zostaną wykryte  we  wczesnym 
stadium.  Dlatego  warto  korzystać  z  dostępnych  badań  diagnostycznych,  zwłaszcza  tych, 
które  pozwalają  na  zdiagnozowanie  chorób  śmiertelnych.  Taka  profilaktyka  naprawdę 
ratuje Ŝycie. 
 
Są choroby, które moŜna wykryć w bardzo wczesnym stadium ich rozwoju. Profilaktyka 
wtórna - to badania mające na celu właśnie wczesne wykrywanie i zapobieganie tym 
chorobom. Poprzez badania profilaktyczne udaje się ratować Ŝycie chorym z rakiem szyjki 
macicy i raka piersi. Gorzej jest jednak z rakiem płuc, czy jajników. 
 

Wyprzedź raka 
 
Lekarze podkreślają, Ŝe niekorzystanie z moŜliwości wczesnego wykrycia choroby jest 
zachowaniem irracjonalnym. Wcześnie wykryty rak szyjki macicy, czy piersi daje szanse na 
całkowite wyleczenie. Zdiagnozowany zbyt późno - zabija. 
 
Lekarze zachęcają , aby raz w roku robić sobie cytologię, zwłaszcza Ŝe badanie w ramach 
programu profilaktycznego finansowanego przez NFZ jest bezpłatne. (Cytologia w gabinecie, 
który nie ma kontraktu z NFZ kosztuje około 55 zł). 
 
Z programu mogą korzystać kobiety w wieku od 25 do 59 lat, które w ciągu ostatnich trzech 
lat nie miały cytologii. Wystarczy zgłosić się do poradni ginekologicznej, która ma umowę z 
NFZ. Skierowania nie potrzeba. Badanie jest bezbolesne i trwa zaledwie kilka minut. Lekarz 
pobiera z szyjki macicy materiał do badania laboratoryjnego. Na podstawie wyniku w razie 
konieczności moŜe wdroŜyć odpowiednie leczenie. 

 
Prześwietl piersi 
 
Badania USG piersi i mammografia pozwalają na wykrycie wczesnych zmian w piersiach. 
Specjaliści podkreślają, Ŝe są to dwie uzupełniające się metody diagnostyczne i lekarz sam 
powinien zdecydować, którą z nich się posłuŜy. 
 
Ze względu na to, Ŝe budowa piersi zmienia się z wiekiem, młodszym kobietom robi się 
najczęściej USG, starsze kierowane są na mammografię. Profilaktyczne USG powinno robić 
się co rok, a jeśli jest się w grupie ryzyka - co pół. Mammografia zalecana jest co półtora 
roku, a w grupie ryzyka - co rok. 
 
WaŜnym uzupełnieniem profilaktyki nowotworów piersi jest ich samokontrola. KaŜda kobieta 
powinna przynajmniej raz w tygodniu palcami sprawdzać kształt swoich piersi. Wszystkie 
zauwaŜone zgrubienia trzeba skonsultować z ginekologiem. Jeśli okaŜe się, Ŝe masz torbiele, 
lekarz, moŜe specjalną strzykawką pobrać znajdujący się w nich płyn i zbadać go 
laboratoryjnie. 

Zajrzyj w jelito  
 
Rak jelita grubego w Polsce jest jednym z najczęściej występujących, lecz dość późno 
wykrywanych nowotworów. Dlatego skuteczność leczenia choroby jest niska, a odsetek osób 
po operacji, które przeŜywają dłuŜej niŜ 5 lat nie przekracza 25 proc. Tymczasem wczesne 
wykrycie choroby pozwala na jej wyleczenie. Badanie przesiewowe w kierunku wczesnego 
wykrywania raka jelita grubego to test na obecność krwi utajonej oraz kolonoskopia. To 
pierwsze polega na pobraniu i zbadaniu kału pacjenta. Pozwala wykryć niewidoczne gołym 
okiem ślady krwi, które mogą wskazywać na istniejące zmiany w jelicie. 
 
Kolonoskopię moŜna robić w znieczuleniu. Badanie polega na wprowadzeniu do jelita przez 
odbyt giętkiego wziernika z kamerą. Lekarz na ekranie moŜe zobaczyć zmiany w jelicie we 
wczesnym stadium. PoniewaŜ rak jelita grubego moŜe być dziedziczny, u osób z rodzin 
podwyŜszonego ryzyka kolonoskopię robi się nawet co dwa lata. U pozostałych co 10 lat po 
40 roku Ŝycia. Badanie na obecność krwi utajonej moŜna robić częściej. 
 
Trudna diagnostyka 
 
Znacznie trudniejsze jest wykrycie wczesnego stadium raka jajnika. Badanie USG sondą 
dopochwową umoŜliwia ocenę jajników. Lekarz moŜe zobaczyć ich wielkość, kształt i 
budowę wewnętrzną. Nowoczesne techniki ultrasonograficzne pozwalają zaobserwować 
nawet bardzo niewielkie zmiany morfologiczne. Niestety, nie wszystkie, część potrafi się 
ukryć. Innym badaniem mającym na celu wczesne wykrycie raka jajnika jest sprawdzenie 
krwi na obecność antygenu Ca 125. Jednak wskaźnik ten nie jest charakterystyczny tylko dla 
tego nowotworu i jego podwyŜszone stęŜenie moŜe takŜe wskazywać na inne schorzenia, 
takie jak endometrioza, mięśniak czy stany zapalne przydatków. 

 

 
Bezradna profilaktyka 
 
Problemem jest profilaktyka wtórna raka płuc. Niestety, dotychczas nie udało się wykazać, 
aby badania przesiewowe, obejmujące zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej i badanie 
cytologiczne plwociny, prowadziły do zmniejszenia umieralności z powodu raka płuca. Nie 
oznacza to jednak, Ŝe w przyszłości, dzięki uŜyciu w badaniach przesiewowych nowych 
narzędzi diagnostycznych, nie uda się wykrywać zmiany znacznie wcześniej. Jak na razie, 
najlepszym działaniem profilaktycznym pozostaje rzucenie palenia.