Uzbrojenie sieci kanalizacyjnej

Sieć kanalizacyjna i elementy jej uzbrojenia

Uzbrojenie pozwala na dokonywanie napraw sieci , jej konserwacje oraz właściwą

eksploatacje! Są to :

Studzienki rewizyjne i spadowe (kaskadowe)

wpusty deszczowe

przewietrzniki i spoczniki

wyloty kanału do odbiornika

przelewy burzowe i

zasuwy burzowe

separatory i urządzenia do separacji zanieczyszczeń pochodzenia olejowego

przejścia przez przeszkody np. syfony

płuczki kanałowe

zsypy śniegowe

zbiorniki retencyjne

połączenia i rozgałęzienia

Oczyszczanie ścieków i przepompowywanie stanowią oddzielne obiekty.

Sieć kanalizacyjna to układ połączonych ze

sobą przewodów, które słuŜą do

odprowadzenia ścieków sanitarnych i wód

deszczowych z budynków oraz ulic do
oczyszczalni ścieków lub naturalnego

odbiornika (wody deszczowe).

Przewody te, w zaleŜności od wielkości i funkcji zwane są

kolektorami, kanałami głównymi, kanałami bocznymi i

przyłączami domowymi (przykanalikami).

W miejscach gdzie np. ukształtowanie terenu nie pozwala

na mamy do czynienia z kanalizacją ciśnieniową.

System rozdzielczy i

półrozdzielczy

UWAGA!

Kanały do odprowadzania ścieków bytowo-gospodarczych mają małe przekroje co

gwarantuje korzystne prędkości i napełnienia.

Syst. rozdzielczy - polega na odprowadzeniu ścieków bytowo-gospodarczych i przemysłowych

jednymi kanałami , natomiast drugimi kanałami odprowadzane są ścieki opadowe.

Przy stosowaniu tego systemu w kaŜdej ulicy znajdują się dwa kanały ; jeden o

mniejszej średnicy i głębiej połoŜony odprowadzający ściek bytowo-gospodarcze i

przemysłowe oraz drugi załoŜony znacznie płyciej, lecz o większej średnicy -

odprowadzający ścieki opadowe

System półrozdzielczy - takŜe dwusieciowy; pierwsza fala opadu (zanieczyszczona) jest

kierowana z sieci deszczowej za pośrednictwem separatorów do kanałów

prowadzących ścieki bytowo-gospodarcze lub przemysłowe.

Dalsze natomiast partie opadów (o większym natęŜeniu) - bezpośrednio do odbiorników.

Przyłącze kanalizacyjne

UWAGA!

JeŜeli odległość budynku od studzienki na kolektorze jest niewielka, przykanalik

moŜna podłączyć bezpośrednio do przewodu odpływowego - bez tej studzienki.
W takiej sytuacji na przewodzie odpływowym w budynku powinna znaleźć się rewizja
umoŜliwiająca kontrolę i czyszczenie rur.

Przyłącze kanalizacyjne - odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną
w nieruchomości „odbiorcy usług” z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od
strony budynku, a w przypadku jej braku - do granicy nieruchomości.

Na terenie nieruchomości nie ma

studzienki kanalizacyjnej

Na terenie nieruchomości jest

studzienka kanalizacyjna

Studzienki rewizyjne

Zasada funkcjonowania studzienki polega na tym, Ŝe zamknięty kanał zostaje zostaje

zastąpiony wewnątrz komory studzienki otwartym korytem, z dostępem z zewnątrz.

Pod względem materiałowo-konstrukcyjnym występują zarówno studzienki:

NOWEJ GENERACJI Z TWORZYW SZTUCZNYCH: PVC, PE/PP-HD

•Kompozytowe z duroplastów GRP – (Ŝywica poliestrowa wzmacniana włóknem szklanym)

TRADYCYJNE ZMODYFIKOWANE – współczesne technologie z zamiarem uzyskania

parametrów konstrukcyjnych studzienek tradycyjnych

•Azbestocementowe oraz po wycofaniu AC nowej generacji studzienki wykonane z

bezazbestowego cementu włóknistego,

TRADYCYJNE - o cięŜkiej konstrukcji

• Murowane np. ze specjalnej cegły kanalizacyjnej,

• Wykonane z kręgów betonowych (lub Ŝelbetowych),

•O konstrukcjach mieszanych.

Są podstawowym elementem uzbrojenia przewodów kanalizacji grawitacyjnej, przeznaczone do

kontroli i prawidłowej eksploatacji kanałów ściekowych.

UWAGA! Konstrukcja kinety (dna studzienki): pozwala wprowadzić do wnętrza róŜnego rodza-

ju wyposaŜenie, ponadto ułatwia usuwanie zanieczyszczeń. Ze względu na łatwość uszkodzenia,

kinety studzienek mogą być dodatkowo chronione, np. wykładzinami klinkierowymi.

Studzienki rewizyjne (połączeniowe) w kanalizacji

Studzienki stosuje się równieŜ na odcinkach prostych:

-na kanałach przełazowych (tj. kanałach, w których

obsługa wchodzi do wnętrza podczas czynności
eksploatacyjnych) co 50-100 m (czasem 120m),

-na kanałach nieprzełazowych co 50-75m lub gęściej

Studzienki rewizyjne są stosowane w miejscach szczególnie

naraŜonych na zakłócenia przepływu, a więc:

-przy zmianach średnic (ale w „klasycznym” układzie tylko

przy ich zwiększaniu, poniewaŜ zmniejszanie średnicy

wymaga uŜycia specjalnej konstrukcji);

-przy zmianach kierunków kanałów (w pionie i w poziomie);

-na połączeniach lub rozgałęzieniach kanałów (na kanałach

przełazowych mogą być uŜyte specjalne komory)

Studzienki połączeniowe – studzienki kanalizacyjne przeznaczone do łączenia przynajmniej

dwóch kanałów dopływowych w jeden kanał odpływowy.

Studzienki tradycyjne i ich podst. rodzaje

W układzie tradycyjnym rozróŜniamy 3 podst.

rodzaje studzienek rewizyjnych:

Z płytą

–

stosowane w kanałach płytkich, o

zagłębieniach nie przekraczających 3m (przy

głębokościach do 1,5m dopuszcza się średnicę 1m,

przy głębokościach większych nie mniejszą niŜ

1,2m)

Z kręgiem przejściowym

–

przy głębokości od 3

do 6 m (minimalna średnica 1,2m)

Kominem

złazowym

(o średnicy 0,8m

niezale

nie od głębokości)

–

przy głębokości ponad 6m.

Studzienki kanalizacyjne tradycyjne są to studzienki

„włazowe” do których mogą schodzić pracownicy słuŜb

eksploatacyjnych. Mają one średnice min. 100 cm,

wykonane są z kręgów betonowych lub z cegły

kanalizacyjnej, mają dno w postaci kinety (betonowej lub

elbetowej) oraz specjalne Ŝeliwne stopnie złazowe.

Studzienki takie przykryte są włazami Ŝeliwnymi typu

cięŜkiego (gdy studzienka usytuowana jest w jezdni) lub

typu lekkiego gdy (w pozostałych przypadkach)

Elementy konstrukcyjne tradycyjnych studzienek

A- studzienka murowana z cegły kan.

na fundamencie w postaci płyty betonowej

B- płaszcz studzienki z kręgów betonowych (Ŝelbetowych)

C- konstrukcja części dennej studzienki

1- półskorupa odpowiadająca przekrojowi

kanału (Ŝelbet, ew. klinkier –wykładzina

lub cegła), 2- pierścień łączący

3- podkład betonowy, 4 - fundament

D- studzienka na kanale przełazowym

połączona z kolektorem galerią

E- studzien. na kanale wielkośrednicowym

połączona z nim konstrukcyjnie

UWAGA!

UWAGA! Klasyczna studzienka jest elementem

bardzo trudnym w wykonawstwie, gdyŜ jej

konstrukcja podatna jest na róŜnego rodzaju

uszkodzenia (np. mechaniczne).

Czynnikiem równie waŜnym wpływającym na

ywotność studzienki jest mikroklimat panujący

wewnątrz komory – podwyŜszona wilgotność i

na ogół kwaśne opary (rozproszkowanie cegieł).

Studzienki tradycyjne zmodyfikowane

Charakteryzują się tym, Ŝe właściwa jakość studzienek jest moŜliwa po modyfikacji

konstrukcji współczesnymi technologiami, ale z zamiarem uzyskania parametrów osiąganych

przez stare rzemiosło.

Przykładami modyfikacji poprawiającymi szczelność tego rodzaju studzienek rewizyjnych jest:

Uszczelnienie kręgów w gruntach nawodnionych

Przyłączenie rurociągu przy uŜyciu złącza REKA

Studzienka rewizyjna wytwarzana z elementów

azbestocementowych na przykładzie wyrobów firmy

Eternit AG.

1 - zakończenie (płyta lub stoŜek)

2 – rura płaszczowa

3 – uszczelnienie rur płaszczowych

4 – wykładzina kinety

5 – złącze REKA

Na szczególną uwagę w konstrukcji studzienek tradycyjnych

(zmodyfikowanych) Ŝelbetowa płyta fundamentowa, mogącej

równocześnie stanowić obciąŜnik stabilizujący połoŜenie

studzienki w gruncie mokrym.

Studzienki rewizyjne z tworzyw sztucznych

Studzienki kanalizacyjne z tworzyw sztucznych nowego

typu są zwykle „niezłazowe”, wszelkie prace eksploatacyjne

wykonywane są przez słuŜby przebywające na powierzchni

terenu. Studzienki te mają na ogół średnice 350-450 cm i

wykonane są z tw. sztucznych głównie (PVC, PP, HDPE).

Aktualna oferta obejmuje równieŜ niezłazowe studzienki z

osadnikiem, przydatne przede wszystkim w kanalizacji

ogólnospławnej i wód opadowych.

W pierwotnych rozwiązaniach studzienki tego typu były

elementem sztywnym, ale ostatecznie rozpowszechniło się

teleskopowe osadzenie zamknięcia studzienki, którego zada-

niem jest umoŜliwienie współpracy z nawierzchnią drogową.

UWAGA W rozwiązaniach tradycyjnych nawierzchnia

drogowa ulega róŜnym deformacją pod wpływem czynników

termicznych i dynamicznych, niezaleŜnie od studzienki.

W tej sytuacji sztywność studzienek i brak ich współpracy z

nawierzchnią prowadzą do pękania jezdni i zniszczenia studzie.

Studzienka

PRO 630

Złazowe

studzienki z tworzyw sztucznych

Naturalnym rozwinięciem studzienek z tw. sztucznych są studzienki złazowe (gł. PE-HD):
konstrukcja oparta na względnie krótkiej rurze o ścianie gładkiej lub pofalowanej
konstrukcja oparta na kręgach polietylenowych

UWAGA!

Jako studzienki włazowe są stosowane studzienki o średnicy 1000 mm.

Studzienki o średnicach mniejszych niŜ 1000 mm są wykorzystywane jako niewłazowe do

obsługi eksploatacyjnej z zewnątrz.

MoŜna je instalować wszędzie tam, gdzie mają

zastosowanie studzienki betonowe jako

alternatywa dla nich.

Zastosowanie pierścieni odciąŜających, które

przenoszą obciąŜenia pionowe powoduje Ŝe

obciąŜenia nie są przenoszone bezpośrednio na

studzienkę, a pierścień zmienia swoje połoŜenie

wraz z osiadaniem gruntu. Własność ta umoŜliwia

stosowanie studzienek w pasie drogowym.

Etapy montaŜu studzienek o

konstrukcji opartej na kręgach PE

• Poszczególne elementy studzienki moŜna łączyć za pomocą

uszczelek lub poprzez zgrzanie za pomocą spawarki ekstruzyjnej.

Przy montaŜu modułowym górną część poszczególnych

elementów naleŜy wyczyścić i włoŜyć na nią uszczelkę.

•Poszczególne elementy umieszcza się jeden na szczycie

drugiego. Na łączone elementy wywrzeć lekki nacisk z góry, w

celu naleŜytego osadzenia łączonych elementów.

•Przy montaŜu studzienek wyposaŜonych w stopnie, naleŜy

zwrócić uwagę, aby poszczególne stopnie znajdowały się na

przemian w dwóch rzędach.

Przed montaŜem poszczególnych elementów naleŜy wypoziomować

studzienkę wykorzystując poziomice, zapewniając pochylenie

kanału około 1÷1.5%.

Studzienki z

. sztucznych PP PRO 630 Pośrednia

Wejście do wnętrza studzienki wiąŜe się z

duŜym ryzykiem, stąd rygorystyczne przepisy BHP,

które w praktyce zawęŜają moŜliwość wchodzenia

tylko do wyspecjalizowanych ekip z odpowiednim

wyposaŜeniem.

W odpowiedzi na zagroŜenia wynikające z

niebezpiecznego oddziaływania gazów

kanalizacyjnych, powstała studzienka

najnowszej generacji „pośrednia” (zbyt wąska

aby moŜna było do niej wejść ale dość szeroka

do prowadzenia róŜnych prac z zewnątrz) o

rednicy ok. 0,6 m.

UWAGA! Wielkość przenoszonych obciąŜeń i

miejsce stosowania studzienki decyduje o

odpowiednim doborze elementów składowych

studzienki. Odporność chemiczna PP z którego są

wykonane oraz ich szczelność pozwala na

zastosowanie studzienek takŜe w przemysłowych

systemach ściekowych.

Studzienki spadowe (kaskadowe):

Studzienki kaskadowe słuŜą do zmniejszenia zbyt duŜego spadku kanału, a tym samym i

energii wodnej ścieków przepływających z duŜą prędkością np. po stromych ulicach.

UWAGA! Ścieki mogą być wprowadzone za pomocą trójnika do studzienki na

przewodach o małej średnicy powyŜej dna, co nie naraŜa pracujących w studzience na

opryskanie ściekami.

Studzienka kaskadowa z rurą spadową niezwiązaną i związaną konst

rukcyjnie z komorą

Komora spadowa z odskokiem

Studzienki kaskadowe PE z rurą pionową/skośną

Stosuje się na przewodach o średnicy najczęściej do 400 mm. PoniewaŜ przy spadzie wody

wytwarza się para, więc stosuje się do tych studzienek włazy kanalizacyjne przejazdowe lub
chodnikowe typu przewietrznikowego.

Właz chodnikowy typu

przewietrznikowego

Właz przejazdowy typu

przewietrznikowego

PŁUCZKA KANAŁOWA

Płuczki kanałowe

budowane są w

początkowych odcinkach kanału,

gdy ułoŜony on jest ze zbyt małym

spadkiem, wskutek czego ma

niewielkie napełnienie i małą

prędkość przepływu ścieków.

płukania

uŜywa

się

wody

płukania

uŜywa

się

wody

wodociągowej lub ze źródeł wody

powierzchniowej, np. stawów, rzek

itp. a gdy nie ma tych moŜliwości,

to moŜna uŜywać równieŜ wody

ciekowej.

jednorazowego

płukania

jednorazowego

płukania

przewodów

150

przewodów

150

200

potrzeba około 2 m

wody, przy

tym

wytworzona

fala

wody

tym

wytworzona

fala

wody

powinna

mieć

dostateczną

powinna

mieć

dostateczną

prędkość dla rozmywania osadów.

K- klapa

zamykająca odpływ

P-przelew

Przykłady rozwiązań płuczek kanalizacyjnych

A – indywidualna dla danego

kolektora

B – zbiorcza dla zespołu

kolektorów

a – doprowadzenie wody

płuczącej

b – płukany kanał

C – z zastawką tzw. „Szybrem”

drzwiami płuczącymi lub

innymi ręcznie otwieranymi

zamknięciami

D – z mimośrodowo osadzonym

naczyniem pochylnym

E – ze szczelną przegrodą i

lewarem

PŁUCZKA SAMOCZYNNA SYFONOWA

1- dzwon,

2 - długie ramię syfonu,

3 - przelew.

Oprócz płuczek przedstawionych,

kłopotliwych w działaniu, są stosowane

urządzenia samoczynne, działające na zasadzie

lewara połączonego z syfonem.

Cykl działania takiej płuczki jest następujący.

Gdy powietrze pod dzwonem 1 zostanie

dostatecznie spręŜone przez wodę

wypełniającą studzienkę, wówczas wypycha

stopniowo wodę z syfonu. Z chwilą gdy

powietrze zacznie uchodzić przez ramię 2

syfonu, woda gwałtownie wpływa ze

studzienki pod dzwon, a syfon ją zasysa. Gdy

w zbiorniku zabraknie wody, zwierciadło

wody opada poniŜej otworu w dzwonie,

powietrze wchodzi przez ten otwór i syfon

przestaje działać (zasysać wodę), zwierciadło

zaś wody w obu ramionach syfonu znajdzie się

na jednym poziomie.

UWAGA! Przewód przelewowy zabezpiecza

płuczkę od zalania w przypadku zatkania

syfonu lub odpływu.

SYFONY

•

Jest podstawowym elementem

uzupełnienia przewodów

grawitacyjnych pozwalającym na

pokonywanie róŜnych przeszkód.

•

W syfonie ruch ciśnieniowy

powstaje w wyniku róŜnicy

połoŜenia komory wlotowej i

wylotowej przy czym musi ona

zrównowaŜyć wielkość strat

ciśnienia.

C – syfon w postaci przewodu w

obudowie betonowej

D – bloki oporowe stabilizujące syfon

w gruncie

E – piaskownik na komorze wlotowej

syfonu

F- wielofunkcyjne zakończenie

głowicy syfonu.

A – zasada działanie syfony

Przygotowanie pod syfon układany na dnie cieku

Ŝwirowy nasyp podporowy

wypełnienie między podporowe

Komora wlotowa

syfonu

Przewietrzniki

• Zadaniem przewietrzników jest wentylacja

kanalizacji

• W kolektorach przełazowych

przewietrzniki umieszcza się nie rzadziej
niŜ co 40 m w odcinkach miedzy
studzienkami

• Przewietrzniki rozmiesza się głównie we

wszystkich najwyŜszych punktach
urządzeń kanałowych

• Na kanałach nieprzełazowych

przewietrzniki są stosowane na początku i
na końcu kaŜdego kolektora

• Do przewietrzania kanałów słuŜą równieŜ

wpusty boczne z przyłączonymi do nich
przykanalikami

Wpusty deszczowe

SłuŜą do odprowadzania wód

pochodzenia opadowego

róŜnych powierzchni ulic

podwórzy itd.

Istnieją tu róŜne konstrukcje np. w

układzie klasycznym mamy do

czynienia z dwoma

podstawowymi rodzajami:

A - z osadnikiem

B - bez osadnika

C – wpust uliczny

D – krata wpust w stosunku do

spadku powierzchni

F – lokalizacja wpustów na

skrzyŜowaniu

Przelewy burzowe

Przelewy burzowe, stosowane w kanalizacji ogólnospławnej, słuŜą do

odciąŜenia sieci od nadmiernej ilości wód opadowych.

ZASADA DZIAŁANIA: Próg, tj. krawędź przelewowa, jest zakładana

poprzecznie, skośnie lub podłuŜnie do kierunku przepływu.

Aby wydajność przelewu powiększyć, krawędzie są najczęściej zakładane z

obu stron kanału, przy czym przez odpowiednie ukształtowanie ścian

przewodu łączącego obie strony kanału wytwarza się lewar.

Schemat przelewu burzowego:

1-komora przelewu burzowego

2-kanał

3-przelew burzowy

4-kanał dla wód burzowych

5-wylot burzowca

6-poziom wody w odbiorniku

Według przepisów obowiązujących w Polsce w

instalacjach kanalizacyjnych muszą być stosowane

specjalne zawory zwrotne, zwane teŜ zasuwami

burzowymi. Zadaniem tych urządzeń jest

zapobieganie zjawisku wstecznego przepływu

ścieków, co zabezpiecza niŜej połoŜone pomieszczenia

przed zalaniem.

Dzięki swojej konstrukcji zasuwa burzowa Kar-

mat moŜe z zastąpić rewizję (czyszczak), która musi

być zamontowana przy wyjściu instalacji

kanalizacyjnej z budynku.

Zasuwa wykonana jest z wysokiej jakości

polipropylenu, materiału trwałego i odpornego na

działa-nie agresywnych czynników chemicznych i

gorących ścieków (do 95°C). Wnętrze urządzenia, o

gładkiej powierzchni i odpowiednio wyprofilowane,

uniemoŜliwia gromadzenie się osadów, co pozwala na

jego skuteczną pracę przez długi czas.

Zasuwa burzowa „Karmat”

Separatory olejów

Wody opadowe dość często zawierają domieszki zanieczyszczeń pochodzenia olejowego lub

teŜ intensywny deszcz przenosi te zanieczyszczenia z ulic do kanałów burzowych.

A – widok ogólny

B – zasada działania

a - tłuszcze

b - wkładki rozdzielające

c - osady

Oprócz normalnych powierzchni

ulicznych największe ilości

zanieczyszczeń pochodzenia

olejowego znajdują się w rejonach

stacji benzynowych, warsztatów

samochodowych, placów

manewrowych, parkingów itp.

UWAGA! W pierwszym przypadku

instaluje się bezpośrednio przed zrzutem

do odbiornika, w drugim raczej jak

najbliŜej punktów emisji.

ZBIORNIKI RETENCYJNE

Zbiorniki retencyjne słuŜą

odciąŜenia

sieci

nadmiaru wód opadowych.

W miarę moŜliwości zbiorniki
retencyjne zakłada się w
naturalnie

ukształtowanych

obiektach terenowych np. w
sadzawkach,

stawach

czy

kotlinach.

JeŜeli

nie

istnieje

taka

moŜliwość  to  buduje  się
oddzielne  baseny  podziemne
z  dnem  i  ścianami  szczelnymi
(najczęściej betonowymi).

UWAGA! Czasami z takiego zbiornika nie moŜna odprowadzić w całości

nagromadzonej wody grawitacyjnie, wówczas się ją przepompowuje do właściwego

poziomu kanału w celu umoŜliwienia swobodnego odpływu wody poza zbiornikiem.

Istnieje wiele rozwiązań zb. retencyjnych

Zb. retencyjny będący jednocześnie osadnikiem

WYLOTY

KANAŁÓW

Wyloty kanałów w odbiornikach zaleŜą od

ilości ścieków, kształtu kanałów, pojemności

odbiornika jego głębokości itp.

cieki, jak juŜ wspomniano, szybciej mieszają

się z wodami odbiornika, gdy są wyprowadzone

przewodem zamkniętym - rurowym, np. do

koryta rzeki.

Rzadziej wyloty duŜych kanałów umieszczane

są bezpośrednio w specjalnej obudowie przy

brzegu. Wówczas wylot kanałów jest

skierowany skośnie w kierunku prądu.

Wyloty takich kanałów rurowych

zabezpieczone są przed wodami powodziowymi

i tzw. cofką, która występuje w górze rzeki w

wyniku spiętrzenia tych wód w dolnym biegu

rzeki, za pomocą zasuw kanałowych

uruchamianych ręcznie.

Mogą być takŜe zastosowane zasuwy albo

wrota Ŝeliwne uruchamiane mechanicznie.

Zasady eksploatacji i remonty sieci

kanalizacyjnej

NaleŜy:

-konserwować przewody , uzbrojenia i pozostałe elementy,

-usuwać bezzwłocznie uszkodzenia i likwidować wszelkie

usterki w pracy sieci,

-ustalać które fragmenty wymagają remontu i w jakim

zakresie,

-w kaŜdym zakładzie wodociągowo-kanalizacyjnym istnienie

jednostka organizacyjna zajmująca się eksploatacją sieci.

W jej skład wchodzą

Pogotowie wodociągowo-kanalizacyjne czynne całą dobę

brygady konserwacyjne

brygady remontowo naprawcze