Kraków 2010
JK
Makroskopowe rozpoznanie gruntów wg PN-EN ISO 14688-1:2002
Badania makroskopowe słu
żą
do wst
ę
pnej oceny badanego gruntu. S
ą
zbiorem bada
ń
które
daj
ą
pewne wst
ę
pne dane na których mo
ż
emy wnioskowa
ć
o cechach charakteryzuj
ą
cych grunt oraz
wst
ę
pnie okre
ś
li
ć
jakie wła
ś
ciwo
ś
ci b
ę
dzie posiadał. Maj
ą
na celu wst
ę
pne okre
ś
lenie rodzaju gruntu
i niektórych jego cech fizycznych bez pomocy przyrz
ą
dów. Badania te wykonuje si
ę
w terenie
i laboratorium. Wykonuje si
ę
je zawsze, bez wzgl
ę
du na ostateczny zakres dokumentacji badawczej.
1. Oznaczenie składu granulometrycznego
W celu oznaczenia rozkładu wielko
ś
ci cz
ą
stek w badanym gruncie, próbk
ę
nale
ż
y rozło
ż
y
ć
na
płaskiej powierzchni lub na dłoni. Wymiary cz
ą
stek próbki nale
ż
y porówna
ć
z wielko
ś
ciami podanymi
w normie PN-EN ISO 14688-1:2002.
Drobne frakcje wyst
ę
puj
ą
ce w małej ilo
ś
ci w próbce nale
ż
y wypłuka
ć
. Czas trwania
i dokładno
ść
procesu przemywania oraz badanie otrzymanego osadu wskazuj
ą
na rodzaj i zawarto
ść
frakcji drobnych.
2. Oznaczenie kształtu cz
ą
stek
Oznaczenie frakcji grubych wyst
ę
puj
ą
cych w gruncie polega na opisie kształtu cz
ą
stek
w nawi
ą
zaniu do ich stopnia obtoczenia, kształtu i charakteru powierzchni.
Terminy okre
ś
laj
ą
ce kształt cz
ą
stek
Parametr
Kształt cz
ą
stki
Ostro
ść
kraw
ę
dzi
(stopie
ń
obtoczenia)
bardzo ostrokraw
ę
dzisty; ostrokraw
ę
dzisty; słabo
ostrokraw
ę
dzisty; słabo obtoczony; obtoczony; dobrze
obtoczony
Forma
sze
ś
cienna; płaska; wydłu
ż
ona
Charakter powierzchni
szorstka; gładka
3. Oznaczenie składu mineralnego
Skład mineralny cz
ą
stek gruntu oznaczany jest według zasad geologicznych. Nazwy
wyst
ę
puj
ą
cych minerałów, razem z nazw
ą
ich pokrycia, powinny by
ć
doł
ą
czone do opisu gruntu.
4. Oznaczenie barwy gruntu
Barwa gruntu zale
ż
y głównie od warunków lokalnych, cz
ę
sto równie
ż
wskazuje na skład
materiału i jego rozkład. Barwa pozwala rozró
ż
ni
ć
grunty mineralne i organiczne. Barw
ę
nale
ż
y
okre
ś
la
ć
na
ś
wie
ż
o odsłoni
ę
tej powierzchni przy pełnym
ś
wietle dziennym. Ewentualne zmiany barwy
nast
ę
pstwie utleniania b
ą
d
ź
wysuszania nale
ż
y odnotowywa
ć
.
5. Oznaczanie wytrzymało
ś
ci w stanie suchym
Próbk
ę
gruntu nale
ż
y wysuszy
ć
. Oznaczenie polega na rozdrabnianiu lub sproszkowaniu
próbki pomi
ę
dzy palcami.
Wyró
ż
niamy nast
ę
puj
ą
ce wielko
ś
ci wytrzymało
ś
ci w stanie suchym:
−
mała - wysuszony grunt rozpada si
ę
pod lekkim lub
ś
rednim naciskiem palców;
−
ś
rednia - wysuszony grunt rozpada si
ę
pod wyra
ź
nym naciskiem palców na bryłki, które nadal
wykazuj
ą
spoisto
ść
;
−
du
ż
a - wysuszony grunt nie mo
ż
na rozdrobni
ć
pod naciskiem palców, a mo
ż
e by
ć
jedynie
rozłamany.
6. Oznaczanie dylatancji pyłu i iłu
Wilgotn
ą
próbk
ą
o wymiarach 10 - 20 mm nale
ż
y wstrz
ą
sa
ć
, przerzucaj
ą
c j
ą
pomi
ę
dzy dło
ń
mi.
Próbka staje si
ę
błyszcz
ą
ca na skutek pojawienia si
ę
wody na jej powierzchni. Przy naciskaniu próbki
palcami woda znika. Zawarto
ść
pyłu lub iłu mo
ż
e by
ć
okre
ś
lona na podstawie czasu potrzebnego na
pojawienie si
ę
wody przy wstrz
ą
saniu i na jej zanikanie przy nacisku.
7. Oznaczanie plastyczno
ś
ci
W celu oznaczenia plastyczno
ś
ci wilgotn
ą
próbk
ę
gruntu nale
ż
y wałeczkowa
ć
na gładkiej
powierzchni, aby otrzyma
ć
wałeczek o
ś
rednicy około 3 mm, nast
ę
pnie zlepi
ć
go z powrotem
i powtarza
ć
wałeczkowanie do chwili, kiedy na skutek utraty wody nie daje si
ę
wałeczkowa
ć
, a tylko
zlepia
ć
. Osi
ą
ga si
ę
w ten sposób granic
ę
plastyczno
ś
ci.
