STEPHEN KING  
 

     Ballada o celnym strzale 

 

(The Ballad of the Flexible 

Bullet) 
           przeło

Ŝ

ył Krzysztof 

Sokołowski 
 
 
 
Stephen King urodził si

ę

 21 wrze

ś

nia 

1947 r. w Portland w stanie Maine. Swoje 
pierwsze „dzieła" pisał maj

ą

c siedem lat 

- powstawały one głównie pod wpływem 
powie

ś

ci fantastyczno-naukowych, ktc 

nami

ę

tnie czytał od dzieci

ń

stwa. W 1965 

r. opublikował w fanzinie pierwsze 
opowiadanie „l was Teenage Grave Robber" 
(Byłem nastoletni

ą

 hien

ą

 cmentarn

ą

), 

umiej

ę

tno

ść

 znajdowania dobry tytułów 

towarzyszyła mu od tej pory przez cał

ą

 

pisarsk

ą

 karier

ę

. W1967 r. zadebiutował 

jako profi jonalista opowiadaniem „The 
Glass Floor" (Szklana podłoga) 
opublikowanym przez „Startling M' tery 
Stories", w tym samym roku uko

ń

czył te

Ŝ

 

pierwsz

ą

 powie

ść

 „The Long Walk" (Długi 

spacc której nie odwa

Ŝ

ył si

ę

 posła

ć

 do 

wydawnictwa. Za to druga powie

ść

 „Sword 

in the Darkness" (19 Miecz w ciemno

ś

ci) 

została odrzucona a

Ŝ

 przez dwunastu 

wydawców, ci

ą

gle jeszcze nie wiedz

ą

cy 

Ŝ

e 

mo

Ŝ

e to by

ć

 

Ŝ

yła złota. Od czasu do 

czasu publikuj

ą

c opowiadania, pisze dwie 

powie

ś

ci (równ nie przyj

ę

te do druku). 

W1969 r. 

Ŝ

eni si

ę

, pracuje przez pewien 

czas jako robotnik, uzyskuje posa 
nauczyciela na uniwersytecie stanowym w 
Maine i wreszcie w 1973 r. publikuje sw

ą

 

pierwsz

ą

 powie „Carrie". 

Zyski z niezwykłego powodzenia „Carrie" 
umo

Ŝ

liwiaj

ą

 mu rzucenie pracy i 

utrzymanie rodziny z pisania. Obok 
niezliczonych opowiada

ń

, do 1976 r. 

(przełomowego w i tak błyskawicznej 
karier; King publikuje jeszcze jedn

ą

 

powie

ść

 - „SalerrTs Lot" (1975). 

W 1976 r. wchodzi na ekrany film Briana 
de Palmy „Carrie", b

ę

d

ą

cy ekranizacj

ą

 

jego pierws powie

ś

ci i od tej pory 

gwiazda Kinga 

ś

wieci coraz ja

ś

niej. W 

tym samym roku „SaleirTs Lot" otrzym 
„World Fantasy Award". W 1977 r. ukazuje 
si

ę

 „The Shining" (L

ś

nienie). W 1979 r. 

„Salem's zostaje przerobiony na serial 
telewizyjny. W 1980 r. na ekranach kin 
pojawia si

ę

 ekranizacja „L

ś

nienia" w 

re

Ŝ

yserii Stanleya Kubricka. W 1981 r. 

nowela „The Mist" (Mgła) otrzymuje 
„World Fant: Award" i nominacj

ę

 do 

nagrody Nebula. Data ta jest wa

Ŝ

na i z 

tego powodu, 

Ŝ

e w tym samym roku 

debiutuje 

Ŝ

ona Kinga, Tabitha, powie

ś

ci

ą

 

„Small World", która cieszy si

ę

 jednak 

uznaniem znacznie mniejszym ni

Ŝ

 dzieła 

jej m

ęŜ

a. W 1982 r. kolejn

ą

 „World 

Fantasy Award" otrzymuje opowiadanie „Do 
the Dead Sings" (Czy martwi 

ś

piewaj

ą

), 

ksi

ąŜ

ka „Danse Macabre" (rozwa

Ŝ

ania nad 

horrorem literackim i filmowym) 
otrzymuje nagrod

ę

 Hugo, za

ś

 powie

ść

 

„Cujo" staje si

ę

 laureatk

ą

 „British 

Fantasy Award", cho

ć

 powszechnie uwa

Ŝ

a 

si

ę

 j

ą

 za najgorsz

ą

 w dorobku Kinga. 

Rok 1983 - brak wprawdzie nagród, ale (w 
ci

ą

gu roku!) na ekrany wchodz

ą

 trzy 

filmy zrealizowe na podstawie utworów 
Kinga: „Cujo" (re

Ŝ

. Lewis Teague), „The 

Dead Zone" (re

Ŝ

. David Cronenben) i 

„Christine" (re

Ŝ

. John Carpenter). 

W1984 r. na ekranach pojawiaj

ą

 si

ę

 dwa 

kolejne filmy („Children of the Corn", 
re

Ŝ

. Fritz Kiersc, „Firestarter", re

Ŝ

. 

Mark Lester), opublikowany zostaje 
„Talisman" (wspólnie z Peterem Straube 
którym natychmiast interesuje si

ę

 Steven 

Spielberg. 
Kolejne lata przynosz

ą

 kolejne ksi

ąŜ

ki, 

opowiadania i filmy. Kariera Kinga 
wydaje si

ę

 nie zna

ć

 granic. Debiutuje 

jako aktor i re

Ŝ

yser (1986, „Maximum 

Overdrive"). Jest wykładowc

ą

 

uniwersyteckim a na jego wykładach sale 
s

ą

 pełne. 

A

Ŝ

 s t r a c h pomy

ś

le

ć

... 

                                                                                                           
K. Sok. 
 
 
 
 
 
 
 

Przyj

ę

cie wła

ś

ciwie ju

Ŝ

 si

ę

 

sko

ń

czyło. Było to udane przyj

ę

cie - 

ka

Ŝ

dy mógł wypi

ć

, ile chciał, krwiste 

steki doskonale upiekły si

ę

 na gor

ą

cych 

w

ę

glach, a przyrz

ą

dzona przez Meg 

sałatka ze specjalnie dobranymi 
przyprawami smakowała wszystkim. Zacz

ę

li 

o pi

ą

tej, a teraz było ju

Ŝ

 wpół do 

dziewi

ą

tej i szybko zapadał zmierzch. O 

tej porze wielkie przyj

ę

cia dopiero si

ę

 

rozkr

ę

caj

ą

, ale to nie było wielkie 

przyj

ę

cie. Bawiło si

ę

 tylko pi

ęć

 osób: 

agent z 

Ŝ

on

ą

, młody pisarz i jego 

Ŝ

ona 

oraz redaktor pewnego magazynu, który 
miał niewiele ponad sze

ść

dziesi

ą

tk

ę

, ale 

wygl

ą

dał starzej. Redaktor pił tylko 

wod

ę

 mineraln

ą

. Jeszcze nim przyjechał, 

agent wyja

ś

nił pisarzowi, 

Ŝ

e redaktor 

pił kiedy

ś

 zbyt wiele. Ju

Ŝ

 nie ma tego 

problemu, podobnie jak 

Ŝ

ony redaktora. 

Dlatego spotkali si

ę

 w pi

ą

tk

ę

, a nie w 

szóstk

ę

. 

Przyj

ę

cie nie rozkr

ę

ciło si

ę

 wiec tak 

naprawd

ę

, a kiedy zacz

ę

ło si

ę

 

ś

ciemnia

ć

, 

wszystkich siedz

ą

cych w ogrodzie przy 

domu młodego pisarza, ogrodzie, który 
ci

ą

gn

ą

ł si

ę

 a

Ŝ

 do brzegu jeziora, 

ogarn

ą

ł nastrój wspomnie

ń

. Pierwsza 

powie

ść

 młodego pisarza zyskała uznanie 

krytyki i sprzedawała si

ę

 doskonale. Był 

wiec szcz

ęś

ciarzem i - to mu trzeba 

przyzna

ć

 - wiedział o tym. 

Wszyscy nie

ź

le si

ę

 bawili, wiec z tego 

rozbawienia od omawiania sukcesu młodego 
pisarza przeszli do rozmowy na temat 
innych twórców, którzy młodo odnie

ś

li 

sukces, a pó

ź

niej popełnili samobójstwo. 

Wspomniano Rossa Lockridge'a i Toma 
Hagena. 

ś

ona agenta wymieniła SyMe Plath 

i Ann

ę

 Sexton, a pisarz odpowiedział 

jej, 

Ŝ

e trudno uzna

ć

 Plath za autork

ę

, 

która odniosła sukces. W ka

Ŝ

dym razie 

nie popełniła samobójstwa, dlatego bo 
si

ę

 jej powiodło, raczej powiodło si

ę

 

jej dlatego, 

Ŝ

e popełniła samobójstwo, 

Agent u

ś

miechał si

ę

 i milczał. 

-  Bardzo was prosz

ę

, zmie

ń

my lepiej 

temat - z lekkim zaniepokojeniem 
poprosiła 

Ŝ

ona młodego pisarza. 

Nie zwracaj

ą

c uwagi na jej pro

ś

b

ę

, agent 

dodał: 
-  Równie

Ŝ

 szale

ń

stwo. Byli i tacy, 

którzy zwariowali z powodu sukcesu. 
Powiedział to spokojnym, ale d

ź

wi

ę

cznym 

głosem, jak aktor wyst

ę

puj

ą

cy na scenie. 

ś

ona pisarza znów próbowała protestowa

ć

. 

Zbyt dobrze wiedziała, jak bardzo jej 
m

ąŜ

 lubi takie rozmowy. Dawały mu okazje 

do 

Ŝ

artów, a 

Ŝ

artował, gdy

Ŝ

 sam zbyt 

wiele na ten temat my

ś

lał. Spróbowała 

wiec protestowa

ć

, ale akurat odezwał si

ę

 

redaktor, to za

ś

, co powiedział, było 

tak niezwykłe, 

Ŝ

e słowa zamarły jej na 

ustach. 
-  Szale

ń

stwo jest jak elastyczny 

pocisk. 

ś

ona agenta wygl

ą

dała na zaskoczon

ą

. 

Zaciekawiony pisarz pochylił si

ę

 w 

stron

ę

 redaktora. 

-  To brzmi znajomo - powiedział. 
- Jasne - odparł redaktor. - Samo 
okre

ś

lenie, obraz, wymy

ś

liła Mariann

ę

 

Moore. U

Ŝ

yła go chyba po to, 

Ŝ

eby opisa

ć

 

jaki

ś

 samochód czy co

ś

. Zawsze my

ś

lałem, 

Ŝ

e to tak

Ŝ

e dobrze opisuje stan 

szale

ń

stwa. Szale

ń

stwo jest rodzajem 

umysłowego samobójstwa. Czy lekarze nie 
zacz

ę

li teraz twierdzi

ć

, 

Ŝ

e prawdziwa 

ś

mier

ć

, to 

ś

mier

ć

 mózgu? Szale

ń

stwo jest 

jak elastyczny pocisk, który ugodził w 
mózg. 

ś

ona pisarza skoczyła na równe nogi. 

-  Czy kto

ś

 ma ochot

ę

 si

ę

 napi

ć

? - 

zapytała. Nikt nie miał ochoty. 
-  Wi

ę

c napije si

ę

 sama, je

ś

li mamy 

dalej rozmawia

ć

 na ten temat - 

stwierdziła i poszła przygotowa

ć

 sobie 

drinka. 
Redaktor mówił dalej: 
-  Dostałem raz opowiadanie. To było 
wtedy, kiedy jeszcze pracowałem w 
„Logan's"... teraz ju

Ŝ

 go nie ma, 

poszedł w 

ś

lady „Collier's" i „Saturday 

Evening Post", ale wtedy byli

ś

my lepsi - 

w jego głosie słycha

ć

 było cie

ń

 dumy. - 

Drukowali

ś

my trzydzie

ś

ci sze

ść

 opowiada

ń

 

rocznie, czasem wi

ę

cej, i ka

Ŝ

dego roku 

cztery czy pi

ęć

 z nich znajdowało 

miejsce w jakiej

ś

 antologii „najlepszych 

opowiada

ń

 roku". I ludzie je czytali. 

Niewa

Ŝ

ne... to opowiadanie nazywało si

ę

 

„Ballada o celnym strzale", a napisał je 
Reg Thorpe. Był wtedy równie młody jak 
ten tu młody człowiek i prawie tak samo 
ceniony. 
-  To on napisał „Postacie z podziemia", 
prawda? - zapytała 

Ŝ

ona agenta. 

-  Tak. Niesamowite powodzenie jak na 
pierwsz

ą

 powie

ść

. Wspaniałe recenzje, 

sprzeda

Ŝ

 jak marzenie, wszystko! Nawet 

film był dobry, nie tak dobry jak 
ksi

ąŜ

ka, ale dobry. 

-  Uwielbiałam te ksi

ąŜ

k

ę

 - powiedziała 

Ŝ

ona pisarza, wł

ą

czaj

ą

c si

ę

 w rozmow

ę

, 

wbrew swemu najgł

ę

bszemu przekonaniu. 

-  Czy on co

ś

 jeszcze napisał? „Postacie 

z podziemia" czytałam w szkole, to 
było... no, zbyt dawno, 

Ŝ

eby o tym 

my

ś

le

ć

. 

-  Nic si

ę

 nie zmieniła

ś

, kochanie - 

powiedziała serdecznie 

Ŝ

ona agenta, cho

ć

 

my

ś

lała o tym, 

Ŝ

e 

Ŝ

ona pisarza nosi zbyt 

mały biustonosz i zbyt obcisłe szorty. 

-  Nie - odpowiedział redaktor. - Nic 
wi

ę

cej, oprócz tego opowiadania, o 

którym wspomniałem. Popełnił 
samobójstwo. Oszalał i popełnił 
samobójstwo. 
-  Och! - krzykn

ę

ła słabo 

Ŝ

ona pisarza. 

Temat wrócił. 
-  Czy kto

ś

 opublikował to opowiadanie? 

- zapytał pisarz. 
-  Nie, ale nie dlatego, 

Ŝ

e pisarz 

oszalał i popełnił samobójstwo. Nikt go 
nie opublikował, poniewa

Ŝ

 czytaj

ą

cy je 

redaktor oszalał i niemal popełnił 
samobójstwo. 
Agent wstał nagle i wzmocnił sobie 
drinka, chocia

Ŝ

 jego drink z pewno

ś

ci

ą

 

tego nie potrzebował. Wiedział, 

Ŝ

e 

redaktor prze

Ŝ

ył załamanie nerwowe w 

1969 roku, a niedługo pó

ź

niej sko

ń

czyła 

si

ę

. epoka „Logan's. 

-  To ja nim byłem - poinformował 
redaktor reszt

ę

 towarzystwa. - W pewnym 

sensie wariowali

ś

my razem, Reg Thorpe i 

ja, chocia

Ŝ

 ja mieszkałem w Nowym Jorku, 

a on w Omaha i nigdy si

ę

 nawet nie 

spotkali

ś

my. Jego ksi

ąŜ

ka była na rynku 

ju

Ŝ

 jakie

ś

 pół roku, kiedy przeniósł si

ę

 

do Omaha. 

ś

eby „pozbiera

ć

 my

ś

li" - tak 

wtedy mówił. Akurat tak si

ę

. zło

Ŝ

yło, 

Ŝ

e 

znam t

ę

 cze

ść

 historii, bo czasami 

spotykam jego 

Ŝ

on

ę

, kiedy przyje

Ŝ

d

Ŝ

a do 

Nowego Jorku. Maluje teraz i to całkiem 
nie

ź

le. Miała szcz

ęś

cie dziewczyna. 

Niemal zabrał j

ą

 ze sob

ą

. 

Agent wrócił ze szklaneczk

ą

 w r

ę

ku. 

-  Zaczynam sobie przypomina

ć

 - 

powiedział. - Tam była nie tylko 

Ŝ

ona, 

prawda? Postrzelił kilka osób, tak

Ŝ

e 

dziecko. 
-  Tak. To wła

ś

nie dzieciak go załatwił. 

-  Dzieciak? - zdumiała si

ę

. 

Ŝ

ona 

agenta. -Jak to, dzieciak? 
Twarz redaktora pozostała nieruchoma. 
Najwyra

ź

niej chciał mówi

ć

, nie za

ś

 

odpowiada

ć

 na pytania. 

-  I t

ą

 cz

ęść

 historii te

Ŝ

 znam. Sam j

ą

 

prze

Ŝ

yłem. Te

Ŝ

 miałem szcz

ęś

cie. 

Cholerne szcz

ęś

cie. Ró

Ŝ

ne dziwne rzeczy 

dziej

ą

 si

ę

 z tymi, którzy próbuj

ą

 

popełni

ć

 samobójstwo przykładaj

ą

c sobie 

luf

ę

 do czoła i poci

ą

gaj

ą

c za spust. 

My

ś

licie mo

Ŝ

e, 

Ŝ

e ta metoda jest 

pewniejsza ni

Ŝ

 pigułki czy podci

ę

cie 

Ŝ

ył, ale mylicie si

ę

. Kiedy strzelacie 

sobie w łeb, nie wiecie, co si

ę

 mo

Ŝ

e 

zdarzy

ć

. Pocisk mo

Ŝ

e si

ę

 na przykład 

odbi

ć

 od czaszki i zabi

ć

 kogo

ś

 innego. 

Mo

Ŝ

e ze

ś

lizn

ąć

 si

ę

 po ko

ś

ci i lecie

ć

 

dalej. Mo

Ŝ

e utkwi

ć

 w mózgu i o

ś

lepi

ć

 na 

całe 

Ŝ

ycie. Jeden go

ść

 palnie sobie w 

łeb z trzydziestki ósemki i ocknie si

ę

 w 

szpitalu, inny u

Ŝ

yje dwudziestki dwójki 

i ocknie si

ę

 w piekle... je

Ŝ

eli co

ś

 

takiego w ogóle istnieje. Osobi

ś

cie 

s

ą

dz

ę

, 

Ŝ

e piekło istnieje na Ziemi, 

najprawdopodobniej w New Jersey. 

ś

ona pisarza roze

ś

miała si

ę

 raczej 

piskliwie. 
- Jedyn

ą

 zupełnie pewn

ą

 metod

ą

 

samobójstwa jest skok z wysokiego 
budynku, lecz u

Ŝ

ywaj

ą

 jej jedynie ci 

naprawd

ę

 zdecydowani. Nieciekawie si

ę

 

pó

ź

niej przedstawiaj

ą

, prawda? Ale 

chodzi mi o co

ś

 innego: je

Ŝ

eli trafi ci

ę

 

elastyczny pocisk, nie wiesz, co si

ę

 

mo

Ŝ

e zdarzy

ć

. Ja zjechałem z mostu, a 

potem ockn

ą

łem si

ę

 na brudnym nabrze

Ŝ

u, 

za

ś

 kierowca ci

ęŜ

arówki machał moimi 

r

ę

kami i wyginał je tak, jakby miał 

dwadzie

ś

cia cztery godziny na zostanie 

kulturyst

ą

 i pomylił mnie z symulatorem 

kajaka. Dla Rega ten pocisk był 
zabójczy. Reg... ale opowiadam wam tu 
co

ś

 takiego nie maj

ą

c poj

ę

cia, czy w 

ogóle chcecie mnie słucha

ć

? 

W g

ę

stniej

ą

cej szybko ciemno

ś

ci uwa

Ŝ

nie 

przyjrzał si

ę

 ich twarzom. Agent i jego 

Ŝ

ona patrzyli na siebie pytaj

ą

co, a 

Ŝ

ona 

pisarza ju

Ŝ

, ju

Ŝ

 miała stwierdzi

ć

, 

Ŝ

e na 

dzi

ś

 chyba wystarczy nieprzyjemnych 

rozmów, kiedy odezwał si

ę

 jej m

ąŜ

: 

-  Chciałbym usłysze

ć

 wi

ę

cej, je

Ŝ

eli 

oczywi

ś

cie mo

Ŝ

e pan o tym mówi

ć

. To 

znaczy, z powodów osobistych. 
-  Nigdy o tym nie opowiadałem, lecz nie 
z powodów osobistych. By

ć

 mo

Ŝ

e nie 

spotykałem wła

ś

ciwych słuchaczy? 

-  Wiec prosz

ę

 spróbowa

ć

 dzi

ś

. 

-  Paul... - 

Ŝ

ona poło

Ŝ

yła mu dło

ń

 na 

ramieniu. - Nie s

ą

dzisz... 

-  Nie teraz, Meg. Redaktor ju

Ŝ

 mówił 

dalej: 
-  Opowiadanie przyszło zwyczajnie, 
poczt

ą

, w czasach, gdy „Logan's" nie 

przyjmował ju

Ŝ

 przypadkowych tekstów. 

Kiedy nadchodziły, sekretarka 
przekładała je po prostu do zał

ą

czonych 

kopert zwrotnych wraz z karteczk

ą

: Z 

powodu wzrastaj

ą

cych kosztów utrzymania 

pisma i wzrastaj

ą

cych trudno

ś

ci z 

czytaniem wci

ąŜ

 wzrastaj

ą

cej liczby 

nadsyłanych tekstów, nasza redakcja nie 
przyjmuje materiałów nie zamówionych. 

ś

yczymy powodzenia w próbach 

opublikowania pana, pani pracy w innych 
pismach. Co za cudowny bełkot! Niełatwo 
przecie

Ŝ

 wstawi

ć

 słowo „wzrasta

ć

" trzy 

razy w jedno zdanie, a im si

ę

 to jako

ś

 

udało. 
-  A je

Ŝ

eli koperta nie była zał

ą

czona, 

tekst w

ę

drował pro

ś

ciutko do kosza, 

prawda? - stwierdził domy

ś

lnie pisarz. 

-  Pewnie! Nie ma lito

ś

ci dla cudzej 

słabo

ś

ci. 

Dziwny wyraz niepewno

ś

ci pojawił si

ę

 

nagle na twarzy pisarza. Tak mógł 
wygl

ą

da

ć

 kto

ś

, kto znalazł si

ę

 w klatce 

pełnej tygrysów, które rozszarpały ju

Ŝ

 

tuziny lepszych od niego. Jak na razie 
nie dostrzegł 

Ŝ

adnego tygrysa, ale miał 

wra

Ŝ

enie, 

Ŝ

e wiele czai si

ę

 w ciemno

ś

ci 

i 

Ŝ

e ci

ą

gle maj

ą

 ostre kły. 

-  W ka

Ŝ

dym razie - redaktor wyj

ą

ł 

papierosa - opowiadanie przyszło poczt

ą

, 

sekretarka wyj

ę

ła je z koperty, nalepiła 

wiadom

ą

 informacje i ju

Ŝ

 miała je wło

Ŝ

y

ć

 

do zał

ą

czonej koperty zwrotnej, kiedy 

zobaczyła nazwisko autora. Có

Ŝ

, czytała 

„Postacie z podziemia". Tak si

ę

 

składało, 

Ŝ

e wszyscy albo ju

Ŝ

 to 

czytali, albo wła

ś

nie zamierzali 

przeczyta

ć

 i zapisywali si

ę

 w kolejki w 

bibliotekach lub penetrowali 
supermarkety w poszukiwaniu wydania 
kieszonkowego. 

ś

ona pisarza, która dostrzegła i 

zrozumiała błysk strachu w jego oczach, 
wzi

ę

ła go za r

ę

k

ę

, a on ciepło si

ę

 do 

niej u

ś

miechn

ą

ł. Błysn

ą

ł płomyk złotego 

Ronsona i w jego 

ś

wietle wszyscy mogli 

zauwa

Ŝ

y

ć

, jak bardzo zniszczona jest 

twarz redaktora, jak lu

ź

no wisz

ą

 mu pod 

oczami worki pomarszczonej jak u 
krokodyla skóry. Widzieli poorane 
zmarszczkami policzki i brod

ę

 stercz

ą

c

ą

 

w tej starej twarzy jak bukszpryt 

Ŝ

aglowca. „Ten 

Ŝ

aglowiec - pomy

ś

lał 

pisarz - nazywa si

ę

 staro

ść

. Nikt nie 

marzy o tym, 

Ŝ

eby gdzie

ś

 nim popłyn

ąć

, 

ale wszystkie kajuty s

ą

 zaj

ę

te. I hamaki 

pod pokładem tak

Ŝ

e". 

Płomyk zgasł i w powietrze uniósł si

ę

 

Wab dymu. 
-  Ta sekretarka, która przesyłała 
opowiadanie i pchn

ę

ła je dalej, zamiast 

odesła

ć

, jest dzi

ś

 lektork

ą

 u Putnama. O 

nazwisko mniejsza, wa

Ŝ

ne jest, 

Ŝ

e tam, w 

sekretariacie „Logan's", krzywa jej 

Ŝ

ycia przeci

ę

ła si

ę

 na wielkim wykresie 

z krzyw

ą

 

Ŝ

ycia Rega Thorpe - jedna szła 

w gór

ę

, a druga w dół. Dziewczyna 

dała tekst swemu szefowi, a jej szef dał 
go mnie. Przeczytałem i zakochałem si

ę

 

na 

ś

mier

ć

. Było troch

ę

 za długie, ale 

ju

Ŝ

 widziałem, gdzie mo

Ŝ

na je bez 

wi

ę

kszych problemów przystrzyc o jakie

ś

 

pi

ęć

set słów. I to 

wystarczało. 
-  A o czym było? - zainteresował si

ę

 

pisarz. 
-  Nawet nie powiniene

ś

 pyta

ć

 - 

u

ś

miechn

ą

ł si

ę

 redaktor. - Cudownie 

pasowało do naszej dzisiejszej 
rozmowy. 
-  O tym, jak kogo

ś

 ogarnia szale

ń

stwo? 

- Jasne. Czego ci

ę

 ucz

ą

 na pierwszych 

zaj

ę

ciach pierwszego semestru na 

pierwszym kursie pisarstwa w college? 
Pisz o tym, na czym si

ę

 znasz. Reg 

Thorpe znał si

ę

 na tym, jak zaczyna si

ę

 

szale

ń

stwo, bo szale

ń

stwo wła

ś

nie go 

ogarniało. To opowiadanie przemówiło do 
mnie tak silnie prawdopodobnie dlatego, 

Ŝ

e ja równie

Ŝ

 byłem w trakcie podobnego 

procesu. A gdyby

ś

 kiedykolwiek pracował 

w magazynie,' to pewnie wiedziałby

ś

, 

Ŝ

e 

jest jeden temat, którego czytaj

ą

cym 

Amerykanom nie musisz wciska

ć

: ,Jak 

elegancko zwariowa

ć

 w Ameryce", podpunkt 

A: „Nikt nikogo nie rozumie". Do

ść

 to 

popularne w literaturze XX wieku. Wielcy 
fruwali jak ptaki w

ś

ród gał

ę

zi tego 

drzewa, mali jak robaki podgryzali jego 
korzenie. Ale to opowiadanie było akurat 
fajne. To znaczy wesołe. Czytałem je jak 
nic przed nim i nic po nim. Najbli

Ŝ

sze 

było chyba niektórym opowiadaniom Scotta 
Fitzgeralda... i „Gatsbyemu". Facet z 
opowiadania Thorpe'a wariował, ale w 
strasznie wesoły sposób. Cały czas 
szczerzyłe

ś

 z

ę

by, a w niektórych 

miejscach - najlepsze było to, w którym 
bohater wywala galaretk

ę

 pomara

ń

czow

ą

 na 

łeb starej, grubej baby - 

ś

miałe

ś

 si

ę

 

gło

ś

no. Ale - wiecie - to był raczej 

nerwowy 

ś

miech. Chichoczesz i naraz 

musisz si

ę

 odwróci

ć

, 

Ŝ

eby zobaczy

ć

, kto 

ci

ę

 mo

Ŝ

e usłysze

ć

. Wspaniale było 

stopniowane napi

ę

cie. Im bardziej si

ę

 

ś

miałe

ś

, tym bardziej si

ę

 bałe

ś

. A im 

bardziej si

ę

 bałe

ś

, tym gło

ś

niejszy był 

ś

miech... i tak a

Ŝ

 do momentu, w którym 

bohater wraca z przyj

ę

cia wydanego na 

jego cze

ść

 i zabija 

Ŝ

on

ę

 oraz córeczk

ę

. 

-  I to było o tym? - zapytał pisarz. 
-  Nie, ale nie w tym rzecz. To była po 
prostu opowie

ść

 o młodym człowieku, 

przegrywaj

ą

cym powoli ze swym własnym 

powodzeniem. Zostawmy te spraw

ę

. 

Opowiadanie fabuły jest nudne. Zawsze. 
Tak czy inaczej, napisałem do niego 
list. Mniej wi

ę

cej tak: Drogi panie 

Thorpe, wła

ś

nie przeczytałem „Ballad

ę

, o 

celnym strzale" i uwa

Ŝ

am j

ą

 za wielkie 

dzieło. Chciałbym j

ą

 opublikowa

ć

 na 

pocz

ą

tku przyszłego roku, je

ś

li ten 

termin Panu odpowiada. Czy suma o

ś

miuset 

dolarów wydaje si

ę

 Panu wystarczaj

ą

ca? 

Płacimy po akceptacji. Nowy akapit. 
Redaktor wydmuchn

ą

ł kł

ą

b dymu w 

pachn

ą

ce, wieczorne powietrze. 

-  Opowiadanie jest nieco przydługie i 
chciałbym, 

Ŝ

eby Pan je skrócił o mniej 

wi

ę

cej pi

ęć

set stów, je

ś

li to mo

Ŝ

liwe. 

Zgodz

ę

 si

ę

 ewentualnie na dwie

ś

cie słów, 

je

ś

li si

ę

 Pan uprze. Zawsze mo

Ŝ

emy 

przecie

Ŝ

 wywali

ć

 rysunki. Akapit. Prosz

ę

 

o odpowied

ź

. Podpis. 

-  I tak to pan pami

ę

ta, słowo w słowo? 

- zapytała 

Ŝ

ona pisarza. 

-  Trzymałem jego listy w osobnej 
teczce. Oryginały listów do mnie i kopie 
moich odpowiedzi. Pod koniec teczka ta 
była ju

Ŝ

 całkiem gruba, zawierała tak

Ŝ

e 

trzy lub cztery listy od Jane Thorpe, 
jego 

Ŝ

ony. Czytywałem to do

ść

 cz

ę

sto. 

Chciałem zrozumie

ć

, ale to si

ę

 nie da 

zrobi

ć

. Elastyczny pocisk da si

ę

 

zrozumie

ć

 równie łatwo jak to, 

Ŝ

e wst

ę

ga 

Moebiusa ma tylko jedn

ą

 stron

ę

. Tak to 

ju

Ŝ

 jest na tym najlepszym ze 

ś

wiatów. 

No tak, znam je słowo w słowo. Niektórzy 
tak si

ę

 uczyli deklaracji 

niepodległo

ś

ci. 

-  Zało

Ŝę

 si

ę

, 

Ŝ

e zadzwonił nast

ę

pnego 

dnia - u

ś

miechn

ą

ł si

ę

 agent. - Co, 

wygrałem? 
-  Nie, nie zadzwonił. Krótko po wydaniu 
„Postaci z podziemia" Thorpe przestał w 
ogóle u

Ŝ

ywa

ć

 telefonu. Jego 

Ŝ

ona 

powiedziała mi o tym. W nowym domu, po 
przeniesieniu si

ę

 z Nowego Jorku do 

Omaha, nawet go nie zało

Ŝ

yli. Wiecie, on 

stwierdził, 

Ŝ

e telefon wcale nie działa 

dzi

ę

ki elektryczno

ś

ci, tylko w oparciu o 

rad. My

ś

lał, 

Ŝ

e jest to jeden z dwóch 

czy trzech najlepiej strze

Ŝ

onych 

sekretów we współczesnym 

ś

wiecie. 

Twierdził - w rozmowach z 

Ŝ

on

ą

 - 

Ŝ

e to 

rad powoduje wzrost zachorowa

ń

 na raka, 

a nie papierosy, spaliny i inne 
zanieczyszczenia. 

ś

e  k a 

Ŝ

 d y telefon 

ma w słuchawce kryształek radu i k a 

Ŝ

 d 

a  rozmowa zostawia w głowie kup

ę

 

promieniowania. 

-  Ach, on naprawd

ę

 zwariował - 

powiedział pisarz i wszyscy si

ę

 

roze

ś

mieli. 

-  Zamiast tego napisał - redaktor 
pstrykn

ą

ł niedopałkiem w stron

ę

 jeziora. 

- Brzmiało to mniej wi

ę

cej tak: Drogi 

Panie Wilson (a wła

ś

ciwie Henry, je

ś

li 

mo

Ŝ

na). Twój list to wspaniała i 

przyjemna niespodzianka. Moja 

Ŝ

ona była 

nawet bardziej zachwycona, je

ś

li to 

tylko mo

Ŝ

liwe, ni

Ŝ

 ja. Honorarium 

całkiem mi odpowiada... cho

ć

 pragn

ę

 

stwierdzi

ć

 uczciwie, 

Ŝ

e sama mo

Ŝ

liwo

ść

 

publikacji w„Logan's" wydaje mi si

ę

 

wystarczaj

ą

cym wynagrodzeniem (lecz - 

oczywi

ś

cie - przyjm

ę

 czek!). Przejrzałem 

skróty, które zaproponowałe

ś

 i w pełni 

je akceptuje,. Dzi

ę

ki nim opowiadanie 

jest lepsze i b

ę

dzie miejsce na 

ilustracje. Z najlepszymi 

Ŝ

yczeniami, 

Reg Thorpe. 
Pod podpisem był mały, 

ś

mieszny 

rysuneczek... czy raczej zwykły gryzmoł. 
Oko w piramidzie - jak na dolarowym 
banknocie. Lecz zamiast napisu Novus 
Ordo Seculorum na wst

ę

dze pod rysunkiem 

zobaczyłem napis Fornit i Fornus. 
-  Albo to łacina, albo Groucho Marx - 
wtr

ą

ciła 

Ŝ

ona agenta. 

-  Po prostu dowód rosn

ą

cej... 

ekscentryczno

ś

ci Rega Thorpe'a. Jego 

Ŝ

ona powiedziała mi, 

Ŝ

e Reg uwierzył w 

„ludziki" - elfy czy co

ś

. Fornity. Miały 

przynosi

ć

 szcz

ęś

cie. Wierzył, 

Ŝ

e jeden 

nawet zamieszkał w jego maszynie do 
pisania. 
-  O mój Bo

Ŝ

e - westchn

ę

ła 

Ŝ

ona pisarza. 

-  Według Thorpe'a ka

Ŝ

dy fornit ma co

ś

 

takiego jak pistolecik i strzela z 
niego... przynosz

ą

cym szcz

ęś

cie pyłkiem, 

tak to chyba trzeba nazwa

ć

. A ten 

pyłek... 
-  Nazywa si

ę

 fornus - doko

ń

czył pisarz 

szczerz

ą

c z

ę

by. 

-  No tak, jego 

Ŝ

ona te

Ŝ

 uwa

Ŝ

ała to za 

bardzo zabawne. Do czasu. Na pocz

ą

tku 

my

ś

lała - bo Thorpe wymy

ś

lił fornity dwa 

lata wcze

ś

niej, pracuj

ą

c nad „Postaciami 

z podziemia" - 

Ŝ

e m

ąŜ

 j

ą

 po prostu 

nabiera. I mo

Ŝ

e tak to si

ę

 wła

ś

nie 

zacz

ę

ło? A pó

ź

niej rosło: od kaprysu, 

przez przes

ą

d, do koszmarnej wiary. To 

była, no... lu

ź

na fantazja. Ale w ko

ń

cu 

stwardniała. Na stal. Tak, stwardniała. 
Nikt si

ę

 nie odezwał, tylko u

ś

miechy 

spełzły z twarzy. 

-  Fornity potrafiły zachowywa

ć

 si

ę

 

zabawnie - mówił redaktor. - Ni st

ą

d ni 

zow

ą

d maszyna do pisania Thorpe'a 

zacz

ę

ła dziwnie cz

ę

sto trafia

ć

 do 

warsztatu. Zdarzyło si

ę

 to kilka razy 

ju

Ŝ

 w Nowym Jorku i powtarzało coraz 

cz

ęś

ciej w Omaha. Dostał tam z warsztatu 

inn

ą

 maszyn

ę

, kiedy jego była pierwszy 

raz w naprawie. Po zwrocie po

Ŝ

yczonej 

maszyny przyszedł do nich wła

ś

ciciel 

warsztatu i powiedział, 

Ŝ

e ona te

Ŝ

 

b

ę

dzie naprawiona na ich rachunek. 

-  O co mu chodziło? - zdziwiła si

ę

 

Ŝ

ona 

agenta. 
-  Ja chyba wiem - powiedziała 

Ŝ

ona 

pisarza. 
-  Obie były pełne jedzenia - wyja

ś

nił 

im redaktor. - Małych kawałków ciasta i 
tak dalej. A na czcionkach kto

ś

 

rozsmarował masło kakaowe. To Reg 

Ŝ

ywił 

fornita z maszyny. Na wszelki wypadek 
sypał te

Ŝ

 jedzenie w maszyn

ę

 zast

ę

pcz

ą

 - 

kto wie, czy takie fornity nie 
przeprowadzaj

ą

 si

ę

 na czas napraw? 

-  A

Ŝ

 tak? - spytał pisarz. 

-  Oczywi

ś

cie ja o tym jeszcze wtedy nie 

wiedziałem. Moja sekretarka przepisała 
list, przyniosła mi do gabinetu do 
podpisu i po co

ś

 tam poszła. Podpisałem 

go, a jej jeszcze nie było. Wiec, bez 
najmniejszego racjonalnego powodu, sam 
nabazgrałem co

ś

 pod moim podpisem. 

Piramida. Oko. I Fornit i Fornus. Obł

ę

d. 

Sekretarka to zobaczyła i zapytała, czy 
chce wysła

ć

 list tak, jak jest. Tylko 

wzruszyłem ramionami. 
Po dwóch dniach zadzwoniła do mnie Jane 
Thorpe. Powiedziała, 

Ŝ

e mój list bardzo 

podniecił Rega, 

Ŝ

e Reg my

ś

li, 

Ŝ

e znalazł 

pokrewn

ą

 dusze.... kogo

ś

, kto co

ś

 wie o 

fornitach. Widzicie, co si

ę

 zacz

ę

ło 

dzia

ć

? Z tego, co wiedziałem, te fornity 

mogły by

ć

 wszystkim, pocz

ą

wszy od klucza 

francuskiego dla ma

ń

kutów, a sko

ń

czywszy 

na samochodzie bez kół. Ditto fornus. 
Wiec wyja

ś

niłem Jane, 

Ŝ

e po prostu 

skopiowałem bazgrały Rega. Oczywi

ś

cie, 

chciała wiedzie

ć

 czemu. Pomin

ą

łem to 

pytanie. No bo co jej miałem powiedzie

ć

? 

ś

e byłem zalany, kiedy podpisywałem 

list? 
Przerwał i nad trawnikiem zapadła 
krepuj

ą

ca cisza. Go

ś

cie wpatrywali si

ę

 w 

niebo, w jezioro, w wierzchołki drzew, 
cho

ć

 przez ostatnie par

ę

 chwil nic si

ę

 

tam z pewno

ś

ci

ą

 nie zmieniło. 

-  Popijałem sobie przez całe dorosłe 

Ŝ

ycie i zupełnie nie potrafi

ę

 okre

ś

li

ć

, 

kiedy straciłem nad tym kontrole. W 
sprawach zawodowych podpierałem si

ę

 

butelk

ą

 prawie do samego ko

ń

ca. 

Zaczynałem od lunchu i wracałem do 
redakcji el blotto. A jednak pracowało 
mi si

ę

 doskonale. To picie po pracy, 

najpierw w metrze, a pó

ź

niej i w domu, w 

ko

ń

cu mnie wyko

ń

czyło. 

Mieli

ś

my z 

Ŝ

on

ą

 inne problemy, nie 

zwi

ą

zane z piciem, ale przez picie stały 

si

ę

 one jeszcze powa

Ŝ

niejsze. Od 

dłu

Ŝ

szego czasu chciała ode mnie odej

ść

, 

a tydzie

ń

 przed tym, nim dostałem 

opowiadanie Thorpe'a, wreszcie si

ę

 

zdecydowała. 
Próbowałem jako

ś

 si

ę

 z tym wszystkim 

upora

ć

 i wtedy pojawiło si

ę

 to 

opowiadanie. Piłem za wiele. Wszystko 
si

ę

 skomplikowało - có

Ŝ

, gdyby

ś

my 

chcieli to nazwa

ć

 jako

ś

 modnie, był to z 

pewno

ś

ci

ą

 kryzys wieku 

ś

redniego. 

Wszystko, co wtedy wiedziałem, to tylko 
to, 

Ŝ

e przygn

ę

bia mnie 

Ŝ

ycie, zawodowe i 

prywatne. Walczyłem - albo przynajmniej 
próbowałem walczy

ć

 - z rosn

ą

c

ą

 

pewno

ś

ci

ą

, 

Ŝ

e redagowanie opowiada

ń

, 

które w ko

ń

cu czyta

ć

 b

ę

d

ą

 zdenerwowani 

pacjenci w poczekalni u dentysty, 
niepracuj

ą

ce 

Ŝ

ony w porze lunchu i od 

czasu do czasu nudz

ą

cy si

ę

 studenci, nie 

jest szczególnie szlachetnym zaj

ę

ciem. 

Walczyłem - albo przynajmniej starałem 
si

ę

 walczy

ć

, jak wszyscy w redakcji w 

owym czasie - z przekonaniem, 

Ŝ

e w ci

ą

gu 

najbli

Ŝ

szych sze

ś

ciu, mo

Ŝ

e dziesi

ę

ciu, a 

mo

Ŝ

e czternastu miesi

ą

cy zabawa nazywana 

„Logan's" sko

ń

czy si

ę

 definitywnie. 

I w tym melancholijnym krajobrazie wieku 

ś

redniego pojawiło si

ę

 nagle sło

ń

ce 

bardzo dobrego opowiadania, napisanego 
przez bardzo dobrego pisarza. 
Błyskotliwy, przenikliwy rzut oka na 
mechanizm szale

ń

stwa. Wiem, 

Ŝ

e te słowa 

brzmi

ą

 dziwnie - w ko

ń

cu bohater zabija 

Ŝ

on

ę

 i dziecko, ale zapytajcie ka

Ŝ

dego 

wydawc

ę

, co mu mo

Ŝ

e sprawi

ć

 najwi

ę

ksz

ą

 

przyjemno

ść

 i z pewno

ś

ci

ą

 odpowie wam, 

Ŝ

e doskonała powie

ść

 albo opowiadanie, 

które niespodziewanie l

ą

duje mu na 

biurku jak jaki

ś

 cholerny gwiazdkowy 

prezent w lecie. Có

Ŝ

, chyba znacie 

opowiadanie Shirley Jackson „Loteria"? 
Ko

ń

czy si

ę

 niewiarygodnie 

przygn

ę

biaj

ą

co, to znaczy wyprowadzaj

ą

 

mił

ą

 kobiet

ę

 i kamienuj

ą

 j

ą

, a jej syn i 

córka bior

ą

 w tym udział. Ale có

Ŝ

 to za 

wspaniała robota! Zało

Ŝę

 si

ę

, 

Ŝ

e 

redaktor „New Yorkera", który przeczytał 
to pierwszy, wracał wieczorem do domu 
wesoło pogwizduj

ą

c. 

Próbuje wam tylko wyja

ś

ni

ć

, 

Ŝ

e 

opowiadanie Thorpe'a było najlepsz

ą

 

rzecz

ą

, jaka mi si

ę

 wtedy wydarzyła. 

Jedyn

ą

 dobr

ą

. A z tego, co mi tłumaczyła 

Jane, jedyn

ą

 dobr

ą

 rzecz

ą

, jaka si

ę

 

ostatnio przydarzyła Regowi, było 
przyj

ę

cie jego opowiadania do druku. 

Relacja autor - wydawca zawsze jest 
relacj

ą

 paso

Ŝ

ytnicz

ą

, ale w przypadku 

moim i Thorpe'a to paso

Ŝ

ytnictwo 

podniesione było do n-tej pot

ę

gi! 

-  Wró

ć

my do Jane Thorpe - poprosiła 

Ŝ

ona pisarza. 

-  Tak. A co, próbuje odstawi

ć

 j

ą

 na 

boczny tor? Była raczej w

ś

ciekła z 

powodu tej całej historii z fornitami. 
Na pocz

ą

tku. Wyja

ś

niłem jej, 

Ŝ

e 

nabazgrałem ten rysuneczek ot tak sobie, 
zupełnie nie wiedz

ą

c, czego to mo

Ŝ

e 

dotyczy

ć

 i przeprosiłem, je

Ŝ

eli zrobiłem 

co

ś

 złego. Przestała si

ę

 zło

ś

ci

ć

 i na 

odmian

ę

 wylała przede mn

ą

 swe 

Ŝ

ale. 

Niepokoiła si

ę

 coraz bardziej, 

biedactwo, i po prostu nie miała z kim 
pogada

ć

. Jej rodzice nie 

Ŝ

yli, wszyscy 

przyjaciele pozostali w Nowym Jorku. Reg 
nie wpuszczał do domu nikogo. Wszyscy, 
którzy mieli do nich jaki

ś

 interes, byli 

albo z CIA, albo z FBI, albo mieli co

ś

 

wspólnego z podatkami. Zaraz po tym, jak 
przyjechali do Omaha, zadzwoniła do 
drzwi mała skautka sprzedaj

ą

ca 

ciasteczka na jakie

ś

 tam cele. Reg na 

ni

ą

 nawrzeszczał, kazał si

ę

 jej wynosi

ć

, 

krzyczał, 

Ŝ

e wie, kim ona jest i tak 

dalej. Jane próbowała przemówi

ć

 mu do 

rozs

ą

dku. Powiedziała przy tym, 

Ŝ

e 

dziewczynka miała najwy

Ŝ

ej dziesi

ęć

 lat. 

Reg stwierdził autorytatywnie, 

Ŝ

e ci od 

podatków nie maj

ą

 serca i sumienia. A 

poza tym - powiedział - ta mała mogła 
przecie

Ŝ

 by

ć

 androidem, a androidy nie 

podlegaj

ą

 prawom zakazuj

ą

cym 

zatrudniania dzieci. I 

Ŝ

e on prywatnie 

s

ą

dzi, 

Ŝ

e Urz

ą

d Podatkowy sta

ć

 na 

wysłanie mu do domu skautki - androida 
napakowanego radem, 

Ŝ

eby sprawdzi

ć

, czy 

nie ukrywa jakich

ś

 sekretów, a on nie 

chce dosta

ć

 raka od promieniowania.. 

-  Dobry Bo

Ŝ

e - westchn

ę

ła 

Ŝ

ona agenta. 

-  No wiec Jane czekała na jaki

ś

 znak od 

przyjaciela i akurat ja si

ę

 jej 

trafiłem. Przełkn

ą

łem opowie

ść

 o 

skautce, dowiedziałem si

ę

, jak si

ę

 

troszczy

ć

 o fornity i jak je 

Ŝ

ywi

ć

, co 

to jest fornus i jak Reg odmawia rozmów 
przez telefon. Rozmawiała ze mn

ą

 z 

automatu, pi

ęć

 przecznic od domu. 

Powiedziała, 

Ŝ

e obawia si

ę

, 

Ŝ

e Reg wcale 

nie boi si

ę

 CIA, FBI czy Urz

ę

du 

Podatkowego. 

ś

e my

ś

li, 

Ŝ

e to ONI, 

wielka, tajemnicza organizacja istot 
nienawidz

ą

cych Rega, zazdrosnych o Rega, 

gotowych na wszystko, 

Ŝ

eby zniszczy

ć

 

Rega, odkryła prawd

ę

 o jego fornicie i 

chce go zabi

ć

! A gdyby zgin

ą

ł fornit, 

nie byłoby powie

ś

ci, nie byłoby 

opowiada

ń

. Rozumiecie? Oto istota 

szale

ń

stwa! To ONI prze

ś

laduj

ą

. W ko

ń

cu 

nie było nawet Urz

ę

du Podatkowego, 

który, nawiasem mówi

ą

c, rzeczywi

ś

cie 

przycisn

ą

ł go troch

ę

 w zwi

ą

zku z zyskami 

z „Postaci z podziemia", 

Ŝ

eby posłu

Ŝ

ył 

jako chłopiec do bicia. Sko

ń

czyło si

ę

 na 

NICH. Klasyczne urojenie paranoika. To 
ONI chc

ą

 zabi

ć

 fornita! 

-  Mój Bo

Ŝ

e! I có

Ŝ

 pan na to? - 

zainteresował si

ę

 agent. 

-  Chciałem jej doda

ć

 odwagi. Siedziałem 

sobie wygodnie za biurkiem, 

ś

wie

Ŝ

o po 

przerwie na lunch, zakropiony pi

ę

cioma 

martini i przemawiałem dostojnie do 
wystraszonej kobiety stoj

ą

cej przy 

automacie gdzie

ś

 w Omaha. Próbowałem jej 

tłumaczy

ć

, 

Ŝ

e wszystko jest w porz

ą

dku, 

Ŝ

e nie ma si

ę

 czego ba

ć

, nie ma nic 

strasznego w tym, 

Ŝ

e jej m

ąŜ

 wierzy w 

telefony pełne kryształków radu i w 
tajemne sprzysie

Ŝ

enie wysyłaj

ą

ce 

androidy przebrane za skautki z zadaniem 
przeszukania ich domu. 

ś

e nie ma i złego 

w zachowaniu człowieka, którego talent 
oderwał si

ę

 od sił umysłowych w stopniu 

umo

Ŝ

liwia cym mu wiar

ę

 w elfa 

mieszkaj

ą

cego w maszynie do pisania! 

-  Nie s

ą

dz

ę

, 

Ŝ

eby był pan zbyt 

przekonywaj

ą

cy. 

-  Prosiła mnie - nie, błagała - 

Ŝ

ebym 

pracował z Regiem nad tym jego 
opowiadaniem i 

Ŝ

ebym mu wydrukował. 

Robiła wszystko, 

Ŝ

eby mnie przekona

ć

, 

wszystko oprócz przyjazdu do Nowego 
Jorki otwartego stwierdzenia, 

Ŝ

e 

„Ballada o celnym strzale" jest ostatni

ą

 

wi

ę

zi

ą

 jej m

ęŜ

a z tym, co z i miechem na 

ustach nazywamy rzeczywisto

ś

ci

ą

. 

Zapytałem j

ą

, co mam robi

ć

, je

ś

li Reg 

znowu wspoir 
0 fornitach. 

-  Niech go pan uspokoi - powiedziała. 
Te słowa pami

ę

tam bardzo dokładnie. 

„Niech go pan uspoko 
1 odwiesiła słuchawk

ę

. 

Nast

ę

pnego dnia przyszedł list od Rega. 

Pi

ąć

 stron maszynopisu, pojedynczy 

odst

ę

p. Pierwsza cze dotyczyła 

opowiadania. Praca nad poprawkami ra

ź

no 

posuwała si

ę

 do przodu. S

ą

dził, 

Ŝ

e 

skróci je naw o siedemset słów: z 
oryginalnej długo

ś

ci dziesi

ę

ciu tysi

ę

cy 

pi

ę

ciuset do dziewi

ę

ciu tysi

ę

cy o

ś

mius 

Druga w cało

ś

ci po

ś

wiecona była 

fornitom... i fornusowi. Była pełna 
opisów jego do

ś

wiadcze

ń

 i obi rwacji. I 

pytania... dziesi

ą

tki pyta

ń

... 

-  Obserwacje? - głowa pisarza pojawiła 
si

ę

 w kr

ę

gu 

ś

wiatła. - To znaczy, 

Ŝ

e on 

ju

Ŝ

 je widywał? 

-  Nie. Nie to, 

Ŝ

eby widywał, ale... 

Chocia

Ŝ

... Wiesz, astronomowie wiedzieli 

o Plutonie na długo prze tem, nim mieli 
teleskopy odpowiednio pot

ęŜ

ne, 

Ŝ

eby go 

zobaczy

ć

. Dowiedzieli si

ę

 o nim 

wszystkie dzi

ę

ki obserwacjom orbity 

Neptuna. W ten wła

ś

nie sposób Reg 

„obserwował" fornity. Lubi

ą

 je

ść

 w no - 

napisał - czy to zauwa

Ŝ

yłe

ś

? Dawał im 

jedzenie o ró

Ŝ

nych porach dnia, ale 

wi

ę

kszo

ść

 po

Ŝ

ywier znikała po ósmej 

wieczorem. 
-  Halucynacje? - zainteresował si

ę

 

pisarz. 
-  Nie. Jego 

Ŝ

ona po prostu sama 

próbowała doczy

ś

ci

ć

 maszyn

ę

, kiedy Reg 

wychodził na spacer wychodził zawsze 
dokładnie o dziewi

ą

tej. 

-  I miała czelno

ść

 przyczepi

ć

 si

ę

 do 

pana! - burkn

ą

ł agent przesuwaj

ą

c swe 

wielkie cielsko na og dowym fotelu.- 
Przecie

Ŝ

 ona sama o

Ŝ

ywiała jego 

fantazje! 
-  Pan nie rozumie, dlaczego dzwoniła i 
dlaczego była taka zdenerwowana - 
odpowiedział spokojnie redaktor i 
spojrzał na 

Ŝ

on

ę

 pisarza. - Jestem 

pewien, 

Ŝ

e ty to pojmujesz, Meg. 

-  Mo

Ŝ

e - odpowiedziała i z 

zakłopotaniem popatrzyła na m

ęŜ

a. - Ona 

nie zło

ś

ciła si

ę

 dlatego, 

Ŝ

e pan o

Ŝ

ywiał 

jego fantazje. Bała si

ę

, 

Ŝ

e pan je mo

Ŝ

e 

zniszczy

ć

. 

-  Brawo! - redaktor zapalił kolejnego 
papierosa. - z tego samego powodu 
czy

ś

ciła mu maszyn

ę

. Gdyby jedzenie 

gromadziło si

ę

 w niej przez dłu

Ŝ

szy 

czas, Reg mógłby wprost ze swych 

nielogiczny przesłanek wyci

ą

gn

ąć

 

logiczny wniosek: fornit zmarł lub 
opu

ś

cił go. A wiec nici z fornusu. A 

wiec... nici z pisania. A wiec... 
Ostatnie „wiec" uleciało w powietrze 
wraz z papierosowym dymem. Nikt nie 
przerwał ciszy. 
-  S

ą

dził, 

Ŝ

e fornity s

ą

 stworzeniami 

nocnymi. I 

Ŝ

e nie lubi

ą

 hałasu - 

zauwa

Ŝ

ył, 

Ŝ

e nie potrafi pi rankiem po 

szczególnie udanych przyj

ę

ciach. 

ś

e 

nienawidz

ą

 telewizji, elektryczno

ś

ci i 

radu. Reg spr dał swój telewizor za 
dwadzie

ś

cia dolarów i pozbył si

ę

 zegarka 

z hm... radowym wy

ś

wietlaczem q Pytania? 

O, było ich mnóstwo: sk

ą

d si

ę

 

dowiedziałem o fornitach? Czy to 
mo

Ŝ

liwe, 

Ŝ

e te

Ŝ

 mam jedne; Je

ś

li tak, to 

co s

ą

dz

ę

 o tym, o tamtym i o owym? Nie 

musze chyba wchodzi

ć

 w szczegóły. Je

ś

li 

ktokolw z was miał kiedykolwiek psa 
jakiej

ś

 szczególnej rasy i pami

ę

ta, jak 

si

ę

 dowiadywał, czym go 

Ŝ

ywi

ć

 i o niego 

dba

ć

, przypomni sobie wi

ę

kszo

ść

 pyta

ń

, 

jakie Reg mi wtedy zadał. Jeden gryzmoł 
pod podpis wystarczył, 

Ŝ

eby otworzy

ć

 

puszk

ę

 Pandory. 

-  Co pan mu odpisał? - zainteresował 
si

ę

 agent. Redaktor odpowiedział 

spokojnie i cicho: 
-  Tu dopiero zacz

ę

ły si

ę

 prawdziwe 

kłopoty. Dla nas obu. Jane powiedziała 
mi: „Niech go pan us koi". No wiec, 
wła

ś

nie to zrobiłem. Niestety, udało mi 

si

ę

 chyba zbyt dobrze. Odpisałem na jego 

lis domu, byłem mocno pijany, a 
mieszkanie wydało mi si

ę

 a

Ŝ

 za puste. 

Ś

mierdziało zastarzałym dymem 

papierosów. Z odej

ś

ciem Sandry wszystko 

zacz

ę

ło powoli podupada

ć

, zmi

ę

ta narzuta 

na tapczanie, brudne naczynia w 
zlewie... tego rodzaju rzeczy. M

ęŜ

czyzna 

w 

ś

rednim wieku całkowicie nie 

przygotowany do samodzielno

ś

ci. 

Siedziałem w tym mieszkaniu nad kartk

ą

 

papieru, wkr

ę

con

ą

 w maszyn

ę

 i my

ś

lałem: 

potrzebuje fornita. Potrzebuje z tuzin 
fornitów, 

Ŝ

eby posypały fornusem całe to 

mieszkanie od drzwi do okna. Byłem 
wystarczaj

ą

co pijany, 

Ŝ

eby zazdro

ś

ci

ć

 

Regowi Thorpe jego złudze

ń

. 

No i odpisałem mu, 

Ŝ

e rzeczywi

ś

cie mam 

fornita. Napisałem, 

Ŝ

e charaktery maj

ą

 

zupełnie podobne. Aktywne w nocy. 
Nienawidzi hałasu, ale mój najwyra

ź

niej 

lubi Bacha i Brahmsa... cz

ę

sto dobrze mi 

si

ę

 pracuje wieczorem, kiedy słucham ich 

muzyki. 

ś

e mój zdecydowanie lubi 

kiełbas

ę

 bolo

ń

sk

ą

... mo

Ŝ

e warto 

spróbowa

ć

 pocz

ę

stowa

ć

 ni

ą

 i twojego, co, 

Reg? Zostawiam po prostu kawałki koło 
mojego redaktorskiego ołówka, a rano 
prawie zawsze nie ma po niej 

ś

ladu. 

Chyba 

Ŝ

e - jak sam wspomniałe

ś

, Reg -

poprzednia noc była rozrywkowa. 
Podzi

ę

kowałem mu za informacje o radzie 

i napisałem, 

Ŝ

e sam u

Ŝ

ywam normalnego, 

nakr

ę

canego zegarka. Napisałem, 

Ŝ

e mój 

fornit towarzyszy mi ju

Ŝ

 od czasu 

szkolnych wypracowa

ń

. Wyobra

ź

nia tak 

mnie poniosła, 

Ŝ

e wyszło tego chyba z 

sze

ść

 stron. Na ko

ń

cu dodałem notk

ę

 o 

opowiadaniu, raczej pobie

Ŝ

n

ą

. 

Podpisałem... 
-  A pod podpisem...? - odezwała si

ę

 

Ŝ

ona agenta. 

-  Oczywi

ś

cie. Fornit i Fornus... - 

przerwał i zamilkł na chwile. 
-  Nie zobaczycie tego w ciemno

ś

ci, ale 

si

ę

 rumieni

ę

. Byłem taki pijany, taki 

cholernie zadowolony.... Mo

Ŝ

e w 

ś

wietle 

poranka przemy

ś

lałbym te spraw

ę

 raz 

jeszcze, ale rano ju

Ŝ

 było za pó

ź

no. 

-  Wysłałe

ś

 list jeszcze w nocy - 

mrukn

ą

ł pisarz. 

-  Wysłałem. Przez półtora tygodnia 
wstrzymywałem oddech i czekałem. Pewnego 
dnia do redakcji przyszedł adresowany do 
mnie maszynopis, bez listu. Skróty były 
takie, jak uzgodnili

ś

my i opowiadanie 

wyszło 

ś

wietnie w ka

Ŝ

dym szczególe, ale 

maszynopis... có

Ŝ

, wpakowałem go do 

teczki, zabrałem do domu i sam 
przepisałem jeszcze raz. Był pokryty 

Ŝ

ółtymi plamami, my

ś

lałem, 

Ŝ

e to... 

-  Uryna? - zapytała 

Ŝ

ona agenta. 

-  Tak, to wła

ś

nie sobie pomy

ś

lałem. 

Myliłem si

ę

. A kiedy przyjechałem do 

domu, w skrzynce czekał ju

Ŝ

 na mnie list 

od Rega. Tym razem dziesieciostronicowy. 
Z tymi samymi 

Ŝ

ółtymi plamami. 

Oczywi

ś

cie. Nie mógł dosta

ć

 kiełbasy 

bolo

ń

skiej,wiec kupił inn

ą

. Napisał, 

Ŝ

e 

jego fornit po prostu j

ą

 uwielbia, 

szczególnie z musztard

ą

. Tego dnia byłem 

zupełnie trze

ź

wy. Ale ten list... i 

ś

lady musztardy, rozsmarowanej po 

kartkach pchn

ę

ły mnie prosto do barku. 

Nic nie było mnie w stanie zatrzyma

ć

. 

Wypiłem. 
-  Co jeszcze było w li

ś

cie? - 

dopytywała si

ę

 

Ŝ

ona agenta. Najwyra

ź

niej 

ta opowie

ść

 zaczynała j

ą

 coraz bardziej 

fascynowa

ć

 i teraz pochylała si

ę

 w 

stron

ę

 redaktora nad swym wcale poka

ź

nym 

brzuszkiem w pozie, która 

Ŝ

onie pisarza 

przypominała Snoop/ego, siedz

ą

cego na 

swej budzie i udaj

ą

cego s

ę

pa. 

- Tym razem tylko ze dwa wiersze 
po

ś

wiecił opowiadaniu. Reszta dotyczyła 

fornita... i mnie. Kiełbasa to był 
rzeczywi

ś

cie znakomity pomysł. Rackne 

musiał j

ą

 naprawd

ę

 polubi

ć

 i... 

-  Rackne? - spytał pisarz. 
-  Tak miał na imi

ę

 ten fornit. Rackne. 

Dzi

ę

ki kiełbasie Rackne na serio wzi

ą

ł 

si

ę

 do roboty przy skrótach. Reszta to 

był ju

Ŝ

 prawdziwy bełkot szale

ń

ca. 

Czego

ś

 takiego nie widzieli

ś

cie w 

Ŝ

yciu. 

-  Reg i Rackne... mał

Ŝ

e

ń

stwo zawi

ą

zane 

w niebie - powiedziała 

Ŝ

ona pisarza i 

zachichotała nerwowo. 
-  Nie, to wcale nie tak. To była 
przyja

źń

 oparta na wspólnocie interesów. 

A Rackne był samcem. 
-  Co jeszcze pisał? 
-  Tego akurat dokładnie nie pami

ę

tam. 

Macie szcz

ęś

cie. Nawet szale

ń

stwo po 

jakim

ś

 czasie mo

Ŝ

e zacz

ąć

 nudzi

ć

. 

Listonosz był człowiekiem CIA. Gazeciarz 
- FBI, Reg dostrzegł rewolwer z 
tłumikiem w jego torbie, w

ś

ród gazet. 

S

ą

siedzi byli jakimi

ś

 tam szpiegami - w 

ich połcie

Ŝ

arówce Reg widział aparatur

ę

 

podsłuchow

ą

. Bał si

ę

 chodzi

ć

 nawet do 

najbli

Ŝ

szego sklepu, bo wła

ś

ciciel te

Ŝ

 

był androidem i przez jego łysin

ę

 

prze

ś

wiecała siatka przewodów. A 

promieniowanie radu w domu wyra

ź

nie si

ę

 

zwi

ę

kszyło i 

ś

ciany 

ś

wieciły w nocy 

zielonkaw

ą

 po

ś

wiat

ą

. 

Ten list ko

ń

czył si

ę

 mniej wi

ę

cej tak: 

Mam nadzieje, 

Ŝ

e mi odpiszesz i 

powiadomisz mnie o tym, jak to wygl

ą

da u 

ciebie. Co z fonitem i wrogami, Henry? 
S

ą

dz

ę

, 

Ŝ

e nasza znajomo

ść

 zawi

ą

zała si

ę

 

przez co

ś

 wi

ę

cej ni

Ŝ

 przypadek. Bóg, 

Opatrzno

ść

, Los (nazwij to jak chcesz! w 

ostatniej chwili rzucił mi koło 
ratunkowe. M

ęŜ

czyzna nie mo

Ŝ

e samotnie w 

niesko

ń

czno

ść

 opiera

ć

 sie tysi

ą

com 

nieprzyjaciół. A odkrycie, 

Ŝ

e nie jest 

sam... czy powiem zbyt wiele, je

ś

li 

stwierdz

ę

, 

Ŝ

e fakt, 

Ŝ

e mamy wspólne 

do

ś

wiadczenia stan

ą

ł mi

ę

dzy mn

ą

 a 

całkowitym zniszczeniem? Chyba nie. 
Musze, wiedzie

ć

, czy wrogowie poluj

ą

 na 

twojego fornita tak jak na Rackne. Je

ś

li 

tak, to jak sobie z nimi radzisz? Je

ś

li 

nie, to czy mo

Ŝ

esz sie domy

ś

li

ć

 

dlaczego? Powtarzam: musze to wiedzie

ć

! 

List podpisany był tym samym symbolem, 
pod którym znajdowało si

ę

 jeszcze 

postscriptum. To jedno zdanie uderzyło 
mnie z sił

ą

 

ś

miertelnego ciosu: Czasami 

my

ś

l

ę

 te

Ŝ

 o mojej 

Ŝ

onie. 

Przeczytałem ten list trzy razy i w tym 
czasie zdołałem rozprawi

ć

 si

ę

 z cał

ą

 

butelk

ą

 Black Velvet. Dopiero wtedy 

przyszło mi do głowy, 

Ŝ

e jako

ś

 przecie

Ŝ

 

musze mu odpisa

ć

. Jak? Jasne, to ton

ą

cy 

wołał do mnie „na pomoc!". Opowiadanie 
trzymało go w kupie przez pewien czas, 
ale teraz było ju

Ŝ

 prawie sko

ń

czone. To, 

czy Reg nie rozsypie si

ę

 na kawałki, 

zale

Ŝ

ało ju

Ŝ

 tylko ode mnie. Rozumiałem 

go, w ko

ń

cu to ja przecie

Ŝ

 zacz

ą

łem te 

cał

ą

 historie. Chodziłem tam i z 

pow,rotem po ciemnych pokojach i nagle 
zacz

ą

łem wyci

ą

ga

ć

 wtyczki z kontaktów. 

Pami

ę

tajcie, byłem kompletnie zalany, a 

alkohol rozpuszcza bariery sceptycyzmu. 
To dlatego wydawcy i prawnicy wyskakuj

ą

 

na trzy drinki przed podpisaniem 
kontraktu i obiadem. 
Agent wybuchn

ą

ł 

ś

miechem ale to nie 

poprawiło nastroju. Wszyscy byli napi

ę

ci 

i za

Ŝ

enowani. 

-  Prosz

ę

, pami

ę

tajcie i o tym, 

Ŝ

e Reg 

był pisarzem jak diabli! I do tego 
całkiem przekonanym, 

Ŝ

e rzeczy wygl

ą

daj

ą

 

dokładnie tak, jak mi je opisał. FBI. 
CIA. Podatki. ONI. WROGOWIE. Niektórzy 
pisarze posiadaj

ą

 niezwykły dar - im 

bardziej czuj

ą

 temat, tym chłodniej 

pisz

ą

. Robił tak Hemingway, Steinbeck i 

Reg Thorpe. Wchodzicie w ich 

ś

wiat. 

Ś

wiat zupełnie logiczny. Zaczynacie 

my

ś

le

ć

 jak oni - trzeba tylko przyj

ąć

 

pewne podstawowe przesłanki, fornita, 
trzydziestk

ę

 ósemk

ę

 z tłumikiem w torbie 

listonosza. Dzieciaki z przeciwka mog

ą

 

przecie

Ŝ

 rzeczywi

ś

cie by

ć

 agentami KGB, 

mog

ą

 mie

ć

 kapsułki z trucizn

ą

 w 

sztucznych z

ę

bach i misje.: zgin

ąć

 albo 

porwa

ć

 lub zabi

ć

 Rackne. 

Oczywi

ś

cie nie uznałem tych przesłanek. 

Tylko tak trudno szło mi my

ś

lenie. Wiec 

wyrywałem kolejne wtyczki. Najpierw te 
od kolorowego telewizora, bo wszyscy 
przecie

Ŝ

 wiedz

ą

, 

Ŝ

e naprawd

ę

 one czym

ś

 

tam promieniuj

ą

. W „Logan's" 

publikowali

ś

my nawet artykuły znanego 

naukowca tłumacz

ą

ce, 

Ŝ

e promieniowanie 

kolorowego telewizora ma wpływ na fale 
ludzkiego mózgu i zmienia je, 
nieznacznie wprawdzie, lecz 
permanentnie. Ten naukowiec udowadniał, 

Ŝ

e to wła

ś

nie kolorowe telewizory 

powoduj

ą

, 

Ŝ

e dzieci w szkołach maj

ą

 

ni

Ŝ

sze oceny na testach z umiej

ę

tno

ś

ci 

czytania i pisania i z matematyki. W 
ko

ń

cu to one ogl

ą

daj

ą

 najwi

ę

cej 

telewizji. 
Wiec wył

ą

czyłem telewizor i wydało mi 

si

ę

, 

Ŝ

e mog

ę

 ju

Ŝ

 my

ś

le

ć

 ja

ś

niej. 

Poczułem si

ę

 na tyle dobrze, 

Ŝ

e mogłem 

wył

ą

czy

ć

 radio, maszynk

ę

 do grzanek, 

pralk

ę

 i suszark

ę

. Zupełnie nagle 

przypomniałem sobie o kuchence 
mikrofalowej i te

Ŝ

 j

ą

 wył

ą

czyłem. Ul

Ŝ

yło 

mi. Ta kuchenka była stara, wielka jak 
szafa i prawdopodobnie nie całkiem 
bezpieczna. Dzisiejsze modele s

ą

 chyba 

lepiej zabezpieczone. 
Po raz pierwszy zdałem sobie spraw

ę

 z 

tego, ile rzeczy w zwykłym gospodarstwie 
niezbyt zamo

Ŝ

nego człowieka podł

ą

cza si

ę

 

do kontaktu. Dostrzegłem potwern

ą

, 

elektryczn

ą

 o

ś

miornice z mackami z kabli 

pełzn

ą

cych w 

ś

cianach i ł

ą

cz

ą

cych si

ę

 z 

najbli

Ŝ

sz

ą

, oczywi

ś

cie rz

ą

dow

ą

, 

elektrowni

ą

. 

Cierpiałem na co

ś

 w rodzaju rozdwojenia 

my

ś

li. - Redaktor popił wody mineralnej 

ze szklaneczki i mówił dalej. - W 
zasadzie wiedziałem, 

Ŝ

e to wszystko 

przes

ą

d. Jest przecie

Ŝ

 wielu ludzi, 

którzy nie otworz

ą

 parasolki pod dachem 

i nie przejd

ą

 pod drabin

ą

. Koszykarze 

Ŝ

egnaj

ą

 si

ę

 przed rzutami osobistymi i 

zmieniaj

ą

 skarpetki, kiedy nie trafi

ą

. 

Racjonalna 

ś

wiadomo

ść

 i irracjonalna 

pod

ś

wiadomo

ść

 graj

ą

 sobie fałszywy cho

ć

 

stereofoniczny podkład. Gdybym musiał 
wam zdefiniowa

ć

 nieracjonaln

ą

 

pod

ś

wiadomo

ść

, to powiedziałbym, 

Ŝ

e jest 

ona małym pokoikiem, znajduj

ą

cym si

ę

 we 

wn

ę

trzu ka

Ŝ

dego z nas. Jedynym meblem w 

tym pokoiku jest stolik. Na stoliku le

Ŝ

y 

rewolwer. A rewolwer naładowany jest 
elastycznymi pociskami. 
Schodzisz z chodnika, 

Ŝ

eby omin

ąć

 

drabin

ę

, wychodzisz na deszcz ze 

zwini

ę

tym parasolem i z twojego 

racjonalnego ja odpada łupina: wchodzisz 
do pokoju i bierzesz w r

ę

k

ę

 rewolwer. 

My

ś

lisz o dwóch rzeczach na raz: 

„przechodzenie pod drabin

ą

 z pewno

ś

ci

ą

 

nikomu nie szkodzi" i „ominiecie drabiny 
te

Ŝ

 nie mo

Ŝ

e zaszkodzi

ć

". Omin

ą

łe

ś

 

drabin

ę

, otworzyłe

ś

 parasol - i znów 

jeste

ś

 sob

ą

. 

-  To całkiem interesuj

ą

ce - powiedział 

pisarz. - Czy mógłby

ś

 tu co

ś

 jeszcze 

wyja

ś

ni

ć

? To znaczy, kiedy ta 

„irracjonalna pod

ś

wiadomo

ść

" przestaje 

bawi

ć

 si

ę

 rewolwerem i przykłada go do 

czoła? 
-  Kiedy nasz delikwent zaczyna pisa

ć

 

listy do gazet, domagaj

ą

c si

ę

 likwidacji 

wszystkich drabin w mie

ś

cie, bo 

przechodzenie pod nimi jest 
niebezpieczne. 
Towarzystwo wybuchneio 

ś

miechem. 

-  No, to powiedzieli

ś

my ju

Ŝ

 tyle, 

Ŝ

e 

równie dobrze mo

Ŝ

emy sko

ń

czy

ć

. 

Irracjonalna pod

ś

wiadomo

ść

 strzela w 

mózg elastycznymi pociskami wtedy, kiedy 
zaczynasz biega

ć

 po mie

ś

cie i przewraca

ć

 

drabiny, by

ć

 mo

Ŝ

e rani

ą

c tych, którzy na 

nich pracuj

ą

. Do szpitala nie trafiaj

ą

 

faceci, którzy po prostu omijaj

ą

 drabiny 

i ci, którzy pisz

ą

 listy do gazet, 

Ŝ

e w 

Nowym Jorku 

ź

le si

ę

 dzieje, bo jest on 

pełen głupków, pozbawionych wra

Ŝ

liwo

ś

ci 

i ła

Ŝą

cych pod drabinami. Wariatkowa 

pełne s

ą

 tych, którzy próbowali je 

przewraca

ć

. 

-  Poniewa

Ŝ

 to akurat wida

ć

 - powiedział 

pisarz. 
- Wiesz, Paul, w tym co

ś

 jest. Nigdy nie 

chciałem zapala

ć

 trzech papierosów jedn

ą

 

zapałk

ą

. Nie wiedziałem czemu, ale nie 

chciałem. Dopiero pó

ź

niej przeczytałem 

gdzie

ś

, 

Ŝ

e to si

ę

 zacz

ę

to w okopach I 

wojny 

ś

wiatowej. 

ś

e niemieccy strzelcy 

wyborowi tylko czekali na głupich 
Anglików, uprzejmie przypalaj

ą

cych sobie 

nawzajem papierosy. Pierwszy - i mieli 
namiar. Drugi - poprawka na wiatr. Za 
trzecim odstrzeliwali go

ś

ciowi łeb. Ba, 

ale wiesz o tym czy nie, to bez ró

Ŝ

nicy. 

Ci

ą

gle, nawet dzi

ś

, nie zapalam ludziom 

trzech papierosów pod rz

ą

d. Wiem, 

Ŝ

e 

mog

ę

 ich zapali

ć

 nawet dwadzie

ś

cia, 

tylko z drugiej strony mój wewn

ę

trzny 

głos mówi z akcentem Borisa Karloffa: 
„Aaaa, tylko spróbuj, przyjacielu...". 
-  Ale przecie

Ŝ

 nie zawsze szale

ń

stwo to 

zabobon - powiedziała skromnie 

Ŝ

ona 

pisarza. 
-  Nie? A Joanna d'Arc? Ona przecie

Ŝ

 

słyszała głosy. Z nieba. Niektórzy 
ludzie s

ą

 pewni, 

Ŝ

e opanowały ich 

demony. Jeszcze inni widz

ą

 diabły... 

albo upiory... albo, có

Ŝ

, forniry. 

Wariactwo, mania, irracjonal-no

ść

, 

szale

ń

stwo - te wszystkie słowa sugeruj

ą

 

tak

Ŝ

e przes

ą

dy. Dla szale

ń

ca 

rzeczywisto

ść

 jest skrzywiona. 

Rozszczepiona osobowo

ść

 integruje si

ę

 w 

małym pokoiku. W pokoiku stoi stolik. A 
na stoliku le

Ŝ

y rewolwer. 

Moje racjonalne ja ci

ą

gle jednak 

trzymało pion. Okrwawione, posiniaczone, 
w

ś

ciekłe i troch

ę

 przestraszone, 

trzymało si

ę

 jednak twardo. Tłumaczyło 

mi nawet: „No, no - wszystko w porz

ą

dku. 

Jutro, jak wytrze

ź

wiejesz, wetkniesz 

wszystko na miejsce. I dzi

ę

ki Bogu! Baw 

si

ę

, je

ś

li musisz, ale ani kroku dalej. 

Tylko ani kroku dalej!" 
Ten wspaniały głos rozs

ą

dku miał prawo 

si

ę

 ba

ć

. Jest w nas co

ś

 takiego, 

Ŝ

e 

szale

ń

stwo nas ciekawi. Ka

Ŝ

dy, kto 

chocia

Ŝ

 raz wychylił si

ę

 z balkonu 

wysokiego domu, na pewno czuł delikatn

ą

, 

lecz mordercz

ą

 ochot

ę

, 

Ŝ

eby skoczy

ć

. A 

ka

Ŝ

dy, kto cho

ć

by raz przyło

Ŝ

ył sobie 

luf

ę

 do czoła... 

-  Nie! Prosz

ę

... - 

Ŝ

ona pisarza prawie 

krzyczała. 
-  No dobrze - zgodził si

ę

 redaktor. - 

Chciałem tylko wytłumaczy

ć

, 

Ŝ

e nawet 

najnormalniejszy czto wiek zaledwie wisi 
na 

ś

liskim sznurze normalno

ś

ci. W 

ludzkie zwierze obwody normalno

ś

ci 

wbudowano bardzo niedbale. 
Kiedy ju

Ŝ

 wszystko wył

ą

czyłem, poszedłem 

do pracowni, napisałem list do Rega, 
wsadziłem go d koperty, nakleiłem 
znaczek i wysłałem. Zupełnie nie 
pami

ę

tam, jak to zrobiłem. Byłem zbyt 

pijany, ze pami

ę

ta

ć

. Mogłem tylko 

wszystko sobie wydedukowa

ć

, bo jak ju

Ŝ

 

doszedłem do siebie nast

ę

pnego i ka, 

przy maszynie le

Ŝ

ała kopia, znaczki i 

paczka kopert. List był prawie taki, 
jakiego mo

Ŝ

na si

ę

 spodz wa

ć

 po zalanym 

pijaku. Było tam mniej wi

ę

cej tak: 

Nieprzyjaciół przyci

ą

gaj

ą

 zarówno 

fomity, elektryczno

ść

. Pozb

ą

d

ź

 si

ę

 

elektryczno

ś

ci, a pozb

ę

dziesz si

ę

 

nieprzyjaciół. Na dole dopisałem: To 
elektryczno

ść

 nie pozwala ci my

ś

le

ć

 

jasno o tych sprawach, Reg. Interferuje 
z falami mózgowymi. Czy twoja 

Ŝ

ona ma 

elektryczn

ą

 wirówk

ę

? 

-  No, to sko

ń

czyło si

ę

 na listach do 

gazet - powiedział pisarz. 
-  Tak. Napisałem ten list w pi

ą

tek w 

nocy. Wstałem w sobot

ę

 o jedenastej 

rano, skacowany i zaledwie 

ś

wiadomy 

tego, co wyprawiałem poprzedniego dnia. 
Wł

ą

czaj

ą

c wszystko z powrotem wstydziłem 

si

ę

 jak cholera. Wstydziłem si

ę

 jeszcze 

bardziej - i bałem si

ę

 - kiedy 

przeczytałem to, co napisałem Regowi. 

Szukałem oryginału listu i miałem 
nadzieje, 

Ŝ

e go znajd

ę

. Nie znalazłem. 

Prze

Ŝ

yłem cały ten dzie

ń

 próbuj

ą

c wzi

ąć

 

si

ę

 w gar

ść

 jak m

ęŜ

czyzna i obiecuj

ą

c 

sobie, 

Ŝ

e nie tkn

ę

 wi

ę

cej whisky. 

Dotrzymałem słowa. Jak cholera. 
W 

ś

rod

ę

 przyszedł list od Rega. Jedna 

strona, zapisana r

ę

cznie. Znaczki Fornit 

i Fornus, gdzie si

ę

 tylko dało. A w 

ś

rodku tylko tyle: Miałe

ś

 racje. 

Dzi

ę

kuje. Dzi

ę

kuje. Dzi

ę

kuje. Reg. 

Fornit w porz

ą

dku. Reg. Dzi

ę

ki. Reg. 

-  Bo

Ŝ

e! - powiedziała 

Ŝ

ona pisarza. 

-  Zało

Ŝę

 si

ę

, 

Ŝ

e jego 

Ŝ

ona dostała 

szału - dodała 

Ŝ

ona agenta. 

-  Nie dostała. Zadziałało. 
-  Zadziałało? - zdziwił si

ę

 agent. 

-  Zadziałało. Dostał mój list w 
poniedziałek rano. Po południu kazał 
sobie wył

ą

czy

ć

 pr

ą

d. Jane Thorpe dostała 

oczywi

ś

cie histerii. Miała elektryczn

ą

 

kuchenk

ę

. Miała wirówk

ę

, maszyn

ę

 do 

szycia, maszyn

ę

 do zmywania z 

suszark

ą

... no, rozumiecie. Tego 

wieczora z pewno

ś

ci

ą

 by si

ę

 ucieszyła, 

gdyby kto

ś

 jej podał moj

ą

 głow

ę

 na tacy. 

To zachowanie Rega sprawiło, 

Ŝ

e zacz

ę

ła 

mnie uwa

Ŝ

a

ć

 za cudotwórc

ę

, a nie 

szale

ń

ca. Posadził j

ą

 na fotelu i mówił 

całkowicie rozumnie. Twierdził, 

Ŝ

e wie, 

Ŝ

e si

ę

 dziwnie zachowywał, 

Ŝ

e wie, 

Ŝ

e 

si

ę

 o niego bała. 

ś

e bez elektryczno

ś

ci 

czuje si

ę

 znacznie lepiej. 

ś

e teraz jej 

pomo

Ŝ

e, 

Ŝ

eby si

ę

 nie m

ę

czyła i nie czuła 

niewygód. A pó

ź

niej dodał, 

Ŝ

e chyba 

powinni pój

ść

 do s

ą

siadów i powiedzie

ć

 

im: „Cze

ść

!" 

-  Chyba nie do tych agentów KGB z 
półcie

Ŝ

arówk

ą

 wyładowan

ą

 radem? - 

zdziwił si

ę

 pisarz. 

-  Wła

ś

nie do nich. Jane nie wierzyła 

własnym uszom! Zgodziła si

ę

 w ko

ń

cu, ale 

mówiła mi pó

ź

niej, 

Ŝ

e była gotowa na 

najgorsze. Oskar

Ŝ

enia, gro

ź

by, histeria. 

Zacz

ę

ła nawet rozwa

Ŝ

a

ć

 mo

Ŝ

liwo

ść

 

odej

ś

cia od Rega, je

ś

li nie zdecydowałby 

si

ę

 na przyj

ę

cie pomocy. Wtedy, w 

ś

rod

ę

 

rano, mówiła mi, 

Ŝ

e odci

ę

cie 

elektryczno

ś

ci to była ostatnia kropla. 

Jeszcze co

ś

, a wróci do Nowego Jorku. 

Wiecie, po prostu zacz

ę

ła si

ę

 ba

ć

. To 

wszystko pogarszało si

ę

 stopniowo, 

prawie niedostrzegalnie, ale ona ci

ą

gle 

go kochała. Tyle 

Ŝ

e dla niej był to ju

Ŝ

 

kres mo

Ŝ

liwo

ś

ci. Postanowiła, 

Ŝ

e je

ś

li 

Reg chocia

Ŝ

 raz powie studentom z 

s

ą

siedztwa co

ś

 dziwnego, to si

ę

 

wyprowadza. Du

Ŝ

o pó

ź

niej odkryłem, 

Ŝ

e 

bardzo ostro

Ŝ

nie rozpytywała si

ę

, jak 

załatwi

ć

 przymusowe leczenie w Nebrasce. 

-  Biedna kobieta - powiedziała cicho 

Ŝ

ona pisarza. 

-  Ten wieczór to był wielki sukces - 
mówił dalej wydawca. - Reg wypadł 
wspaniale, a według Jane, miał wiele 
wdzi

ę

ku, je

ś

li chciał. Takim nie 

widziała go od trzech lat. Posepno

ść

 i 

co

ś

 w rodzaju skryto

ś

ci znikły, jakby 

nigdy nie istniały. Tak samo nerwowy tik 
i to zerkniecie przez ramie, gdy kto

ś

 

otwierał drzwi. Popijał piwo i rozmawiał 
o wszystkim, o czym mówiło si

ę

 w tamtych 

ponurych czasach: o wojnie, o mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

stworzenia ochotniczej armii, o 
rozruchach w miastach, o prawie. 
Wyszło na jaw, 

Ŝ

e napisał „Postacie z 

podziemia" i ci młodzi ludzie byli... 
„oszołomieni autorem", jak to 
powiedziała Jane. Troje czy czworo z 
nich ju

Ŝ

 to czytało i nie zało

Ŝ

yłbym siq 

o to, 

Ŝ

e pozostali nie pobiegli zaraz do 

biblioteki. 
Pisarz roze

ś

miał si

ę

 i kiwn

ą

ł głow

ą

. O 

tym ju

Ŝ

 co

ś

 wiedział. 

-  Wiec - mówił dalej redaktor - 
zostawmy na razie Rega Thorpe i jego 

Ŝ

on

ę

 bez elektryczno

ś

ci, lecz 

szcz

ęś

liwszych ni

Ŝ

 przez kilka ostatnich 

lat... 
-  Dobrze, 

Ŝ

e nie miał elektrycznej 

maszyny do pisania - wtr

ą

cił si

ę

 agent. 

-  ... i powró

ć

my do Pana Redaktora. 

Min

ę

ły dwa tygodnie. Lato si

ę

 ko

ń

czyło. 

Pan Redaktor, oczywi

ś

cie, popijał sobie 

od czasu do czasu, lecz tak w ogóle był 
całkiem w porz

ą

dku. Dni mijały tak, jak 

mija

ć

 miały. Na Przyl

ą

dku Kennedy'ego 

przygotowywali si

ę

 do wysłania człowieka 

na Ksi

ęŜ

yc. Nowe wydanie „Logan's" 

le

Ŝ

ało na półkach i sprzedawało si

ę

 tak 

samo kiepsko jak poprzednie. Zło

Ŝ

yłem 

zamówienie na zakup praw do druku. 
Odpowiadanie: „Ballada o celnym 
strzale". Autor: „Reg Thorpe". 
Pierwodruk. Wydanie: stycze

ń

 1970, cena: 

800 dolarów, tyle zwykle płacili

ś

my za 

opowiadanie wiod

ą

ce. 

A

Ŝ

 tu nagle wezwał mnie mój szef, Jim 

Dohegan. Czy mógłbym wpa

ść

 do niego na 

minutk

ę

? Pobiegłem truchcikiem i 

zgłosiłem si

ę

 przed dziesi

ą

t

ą

, 

wygl

ą

daj

ą

c i czuj

ą

c si

ę

 wspaniale. 

Dopiero pó

ź

niej dotarło do mnie, 

Ŝ

e 

sekretarka Jima, Janey Morrison, 
wygl

ą

dała jak pierwsza sztormowa fala. 

Usiadłem i zapytałem Jima, co mog

ę

 dla 

niego zrobi

ć

 lub vice versa. Nie 

twierdze, 

Ŝ

e nie my

ś

lałem o Regu Thorpe. 

Maj

ą

c w gar

ś

ci co

ś

 tak znakomitego 

spodziewałem si

ę

 czego

ś

 w rodzaju 

gratulacji. Tote

Ŝ

 mo

Ŝ

ecie sobie 

wyobrazi

ć

 jak zgłupiałem, kiedy podał mi 

dwa zamówienia: na opowiadanie Rega 
Thorpe'a i Johna Updike'a, które 
planowałem na luty. Na obu 
przystemplowano: Zwrot. 
Popatrzyłem na zamówienie. Popatrzyłem 
na Jima. Nic nie pojmowałem. Nie mogłem 
zmusi

ć

 si

ę

, 

Ŝ

eby pomy

ś

le

ć

, co to ma do 

cholery znaczy

ć

! Co

ś

 mi si

ę

 w głowie 

zablokowało. Rozejrzałem S!

Ę

 po 

gabinecie i zobaczyłem w k

ą

cie mał

ą

, 

elektryczn

ą

 kuchenk

ę

, któr

ą

 Jane 

przynosiła codziennie rano i wł

ą

czała do 

kontaktu, 

Ŝ

eby jej szef miał zawsze 

ś

wie

Ŝą

 kaw

ę

. Tak było w redakcji ju

Ŝ

 od 

trzech lat, ale tego ranka mogłem my

ś

le

ć

 

tylko o jednym: „Gdybym mógł to 
wył

ą

czy

ć

, wiedziałbym, co jest grane 

Wiem, 

Ŝ

e gdyby to wył

ą

czy

ć

, mógłbym 

my

ś

le

ć

". Powiedziałem: „A to co, Jim?" 

-  Cholernie mi przykro, 

Ŝ

e to wła

ś

nie 

ja musze ci o tym powiedzie

ć

, Henry. Od 

stycznia 1970 „Logan's" nie b

ę

dzie ju

Ŝ

 

publikował literatury. 
Redaktor si

ę

gn

ą

ł po papierosa, ale jego 

paczka była pusta. 
-  Czy kto

ś

 mo

Ŝ

e mnie pocz

ę

stowa

ć

 

papierosem? 

ś

ona pisarza dała mu Salema. 

-  Dzi

ę

kuje, Meg. 

Zapalił go, wyrzucił zapałk

ę

 i zaci

ą

gn

ą

ł 

si

ę

 gł

ę

boko. W ciemno

ś

ci rozbłysn

ą

ł 

wesoły, czerwony ognik. 
-  Có

Ŝ

, jestem pewien, 

Ŝ

e Jim pomy

ś

lał, 

Ŝ

e oszalałem. Powiedziałem: „Mo

Ŝ

na?" i 

wył

ą

czyłem kuchenk

ę

 z kontaktu. 

Pami

ę

tam, jak opadła mu szczeka. 

-  Co u diabła, Henry? - zapytał. 
-  Nie umiem my

ś

le

ć

, kiedy co

ś

 takiego 

si

ę

 tu dzieje, Jim - powiedziałem. - 

Interferencja. - i chyba rzeczywi

ś

cie w 

to wierzyłem, bo naraz zacz

ą

łem my

ś

le

ć

 

zupełnie jasno. 
-  Czy to znaczy, 

Ŝ

e mnie wywalasz? 

-  Nie wiem, to zale

Ŝ

y od Sama i 

kolegium. Po prostu nie wiem, Henry. 
Ja tam miałem mu wiele do powiedzenia. 
My

ś

l

ę

, 

Ŝ

e Jim spodziewał si

ę

, 

Ŝ

e be.de 

go błagał o prace. Znacie to 
powiedzenie: „Wystawiony tyłkiem do 

wiatru"? Jestem pewien, 

Ŝ

e nie zrozumie 

go nikt, kto nie stał si

ę

 nagle szefem 

nie istniej

ą

cego działu. 

Ale ja nie błagałem go o prace i o to, 

Ŝ

eby „Logan's" dalej publikował 

opowiadania. Błagałem go za to o Rega 
Thorpe'a. Najpierw powiedziałem, 

Ŝ

e mog

ę

 

go przesun

ąć

 na grudzie

ń

. 

-  Numer grudniowy jest zamkni

ę

ty. 

Przecie

Ŝ

 o tym wiesz. A my tu mamy 

dziesi

ęć

 tysi

ę

cy słów. 

-  Dziewi

ęć

 tysi

ę

cy osiemset. 

-  l ilustracje na cał

ą

 kolumn

ę

. Daj 

spokój. 
-  To wywalimy artyst

ę

 - prosiłem. - 

Słuchaj, Jimmy, to 

ś

wietne opowiadanie, 

mo

Ŝ

e najlepsze, jakie si

ę

 nam trafiło 

przez pi

ęć

 lat. 

-  Czytałem je i wiem, 

Ŝ

e jest dobre. 

Ale tego nie mo

Ŝ

emy zrobi

ć

. Nie w 

grudniu. To przecie

Ŝ

 Bo

Ŝ

e Narodzenie. Do 

cholery, Henry, chcesz da

ć

 czytelnikom 

pod choink

ę

 opowiadanie o facecie, który 

zabija 

Ŝ

on

ę

 i dziecko? Chyba... Tu 

wła

ś

nie przerwał i widziałem, jak 

zerkn

ą

ł na kuchenk

ę

. Wiecie, równie 

dobrze mógł sko

ń

czy

ć

 gło

ś

no. 

Pisarz wolno skin

ą

ł głow

ą

 nie 

spuszczaj

ą

c wzroku z cieni na twarzy 

redaktora. 
-  Zacz

ę

ła mnie bole

ć

 głowa. Na pocz

ą

tku 

słabiutko, tyle, 

Ŝ

e znów nie mogłem 

my

ś

le

ć

. Przypomniałem sobie, 

Ŝ

e Janey 

Morrison ma na biurku elektryczn

ą

 

temperówke.-I te lampy w gabinecie Jima. 
Piecyki. Automaty w korytarzu. Jakby tak 
si

ę

 nad tym zastanowi

ć

, cały budynek 

trzymał si

ę

 tylko dzi

ę

ki elektryczno

ś

ci. 

Dziwne, 

Ŝ

e ktokolwiek mo

Ŝ

e tu cokolwiek 

zrobi

ć

. To wtedy pojawiła si

ę

 ta my

ś

l, 

my

ś

l o tym, 

Ŝ

e nic dziwnego, 

Ŝ

e 

„Logan's" pada, bo przecie

Ŝ

 nikt nie 

mo

Ŝ

e tu trze

ź

wo my

ś

le

ć

. A nie mo

Ŝ

e 

trze

ź

wo my

ś

le

ć

, bo go wpakowano do 

wielkiego budynku naładowanego kablami, 
kompletnie zakłócaj

ą

cymi przebieg fal 

mózgowych. Pami

ę

tam, 

Ŝ

e my

ś

lałem, 

Ŝ

e 

gdyby pojawił si

ę

 tu doktor z maszyn

ą

 do 

EEG, to wykresy byłyby, no tak, 
wstr

ę

tne. Pełne tych spiczastych linii 

alfa oznaczaj

ą

cych zło

ś

liwego raka 

mózgu. 
Ju

Ŝ

 samo zastanawianie si

ę

 nad tym 

spowodowało, 

Ŝ

e głowa zacz

ę

ła mnie bole

ć

 

jeszcze bardziej. Ale próbowałem dalej. 
Zapytałem, czy nie mógłbym pogada

ć

 z 

Samem Yaderem, naszym naczelnym, 

Ŝ

eby 

pu

ś

cił Rega Thorpe'a do numeru 

styczniowego, jako po

Ŝ

egnanie z 

literatur

ą

, je

Ŝ

eli inaczej si

ę

 nie da. 

Jako ostatnie opowiadanie w „Logan's". 
Jim bawił si

ę

 ołówkiem i kiwał głow

ą

. 

Powiedział: „Powiem mu o tym, ale wiesz, 

Ŝ

e to nie zadziała. Mamy tu opowiadanie 

pisarza z jednym hitem na koncie i mamy 
opowiadanie Johna Updike'a, które jest 
równie dobre, a mo

Ŝ

e nawet i lepsze". 

-  Opowiadanie Updike'a nie jest lepsze! 
-  No, dobrze. Jezu, Henry, nie musisz 
przecie

Ŝ

 krzycze

ć

... 

-  Nie krzycz

ę

! - wrzasn

ą

łem. 

Patrzył na mnie przez dłu

Ŝ

sz

ą

 chwile, a 

głowa bolała mnie coraz bardziej. 
Słyszałem jarzeniówki brz

ę

cz

ą

ce jak 

muchy złapane w butelk

ę

 - obrzydliwy 

d

ź

wi

ę

k. Wydało mi si

ę

, 

Ŝ

e słysz

ę

, jak 

Jane wł

ą

cza temperówke. „Oni to robi

ą

 

specjalnie" - pomy

ś

lałem. „Chc

ą

 mnie 

ogłupi

ć

. Oni wiedz

ą

, 

Ŝ

e nie wiem, co 

powiedzie

ć

, kiedy ta... kiedy to 

wszystko..." 
Jim mówił co

ś

 jeszcze o poruszeniu tych 

spraw na kolegium, 

Ŝ

e b

ę

dzie sugerował, 

Ŝ

eby nie przerywa

ć

 drukowania opowiada

ń

 

nagle, tylko wykorzysta

ć

 te, które ju

Ŝ

 

zaplanowałem, chocia

Ŝ

... 

Wstałem, przeszedłem przez pokój i 
wył

ą

czyłem 

ś

wiatło. 

-  Po co to robisz? - zapytał Jim. 
- Ju

Ŝ

 ty dobrze wiesz, po co - 

odpowiedziałem. - Powiniene

ś

 wynie

ść

 si

ę

 

st

ą

d, Jimmy, inaczej nic z ciebie nie 

zostanie. 
Wstał i podszedł do mnie. 
-  A ty powiniene

ś

 chyba wzi

ąć

 sobie 

wolny dzie

ń

 i odpocz

ąć

, Henry. Id

ź

 do 

domu, wypocznij. Wiem, 

Ŝ

e ostatnio 

Ŝ

yłe

ś

 

w napi

ę

ciu. Chce, 

Ŝ

eby

ś

 wiedział, 

Ŝ

e 

zrobi

ę

, z tym, co tylko b

ę

d

ę

 mógł. Czuje 

tak samo jak ty... no, mo

Ŝ

e prawie tak 

samo. A ty powiniene

ś

 pój

ść

 do domu, 

poło

Ŝ

y

ć

 si

ę

, poogl

ą

da

ć

 telewizje. 

-  Telewizje - powiedziałem i 
roze

ś

miałem si

ę

. To był najlepszy 

dowcip, jaki kiedykolwiek słyszałem. 
Jimmy, powiedz co

ś

 ode mnie Samowi 

Yaderowi, dobra? 
-  Co takiego, Henry? 
-  Powiedz mu, 

Ŝ

e potrzebuje fornita. 

Cał

ą

 dru

Ŝ

yn

ę

. Fornita? Dwunastu 

fornitów. 
- Fornity - powtórzył Jim. - W porz

ą

dku, 

Henry. Powiem mu. Z cał

ą

 pewno

ś

ci

ą

 mu 

powiem. 

Ból głowy był ju

Ŝ

 a

Ŝ

 nie do zniesienia. 

Prawie nic nie widziałem. Gdzie

ś

 tam, w 

k

ą

ciku, rodziła si

ę

 my

ś

l: „Co ja powiem 

Regowi? Jak on to przyjmie?" 
Sam zło

Ŝ

e zamówienie, tylko jeszcze nie 

wiem, do kogo. Mo

Ŝ

e Reg b

ę

dzie miał 

jaki

ś

 pomysł? Dwana

ś

cie fornitów. Niech 

zasypi

ą

 fornusem cał

ą

 te pieprzon

ą

 

redakcje.! Ka

Ŝ

dy k

ą

t! 

Chodziłem naokoło gabinetu, a Jim gapił 
si

ę

 na mnie z otwartymi ustami. 

-  Wył

ą

cz wszystko, Jimmy. Powiedz mu 

to. Wszystko wył

ą

czy

ć

! Nikt nie mo

Ŝ

e 

my

ś

le

ć

 przy tych wszystkich 

elektrycznych interferencjach, prawda? 
-  Prawda, Henry. Na sto procent. Po 
prostu id

ź

 do domu i odpocznij. Prze

ś

pij 

si

ę

, albo co

ś

. 

-  I fornity te

Ŝ

. One nie lubi

ą

 tych 

interferencji. Rad, elektryczno

ść

. 

Wszystko jedno. Daj im kiełbasy. Masła 
orzechowego. Czy mo

Ŝ

emy zgłosi

ć

 na to 

zapotrzebowanie? 
Straszny ból głowy, jak czarna kula, 
siedział mi w gł

ę

bi czaszki, za oczyma. 

Widziałem wszystko podwójnie i nagle 
poczułem, 

Ŝ

e je

ś

li si

ę

 nie napije... 

ś

e 

po prostu musze si

ę

 napi

ć

. Je

Ŝ

eli na 

ś

wiecie nie ma fornusu, a jaka

ś

 

racjonalna cze

ść

 mnie samego tłumaczyła 

mi, 

Ŝ

e z pewno

ś

ci

ą

 nie ma, to 

szklaneczka była jedyn

ą

 na 

ś

wiecie 

rzecz

ą

 zdoln

ą

 postawi

ć

 mnie na nogi. 

-  Oczywi

ś

cie, zło

Ŝ

ymy zamówienie - 

powtarzał Jimmy. 
-  Ty w to nie wierzysz, prawda? 
-  Oczywi

ś

cie. Wierze. Wszystko jest w 

porz

ą

dku. Tylko musisz pój

ść

 do domu, 

Henry. Po prostu troch

ę

 odpocz

ąć

. 

-  Nie wierzysz mi teraz, ale uwierzysz, 
kiedy ta szmata zbankrutuje. Na Boga, 
jak mo

Ŝ

esz podj

ąć

 jak

ą

kolwiek trafn

ą

 

decyzje, je

ś

li siedzisz dziesi

ęć

 metrów 

od tych cholernych maszyn! Z Col

ą

, 

słodyczami i kanapkami! 
Tu nagle naszła mnie straszna my

ś

l. 

-  I kuchenka mikrofalowa! - wrzasn

ą

łem. 

- Przecie

Ŝ

 oni podgrzewaj

ą

 sandwicze 

kuchenk

ą

 mikrofalow

ą

! 

Zacz

ą

ł co

ś

 mówi

ć

, ale nie zwracałem na 

niego uwagi. Uciekłem. Kuchenka 
mikrofalowa wszystko mi wyja

ś

niła. 

Musiałem uciec. Wła

ś

nie przez ni

ą

 miałem 

ten straszny ból głowy. Pami

ę

tam, 

Ŝ

e 

widziałem faney, Kate Younger z reklamy 
i Mert Strong od ł

ą

czno

ś

ci z 

czytelnikami, jak stały i gapiły si

ę

 na 

mnie. Musiały usłysze

ć

 wrzaski. 

Moje biuro było pi

ę

tro ni

Ŝ

ej. Zbiegłem 

po schodach, pogasiłem wszystkie 

ś

wiatła 

i zabrałem teczk

ę

. Na dół zjechałem 

wind

ą

, teczk

ę

 postawiłem miedzy nogami i 

z całej siły zatykałem palcami uszy. 
Pami

ę

tam te

Ŝ

, 

Ŝ

e trzy czy cztery osoby 

zje

Ŝ

d

Ŝ

aj

ą

ce t

ą

 sam

ą

 wind

ą

 patrzyły na 

mnie raczej dziwnie. Redaktor roze

ś

miał 

si

ę

 sucho. 

-  Były przera

Ŝ

one. I nie ma si

ę

 czemu 

dziwi

ć

. Ka

Ŝ

dy zamkni

ę

ty w klatce z 

wariatem ma prawo si

ę

 ba

ć

. 

-  Och, z pewno

ś

ci

ą

 nie było a

Ŝ

 tak 

ź

le 

- powiedziała 

Ŝ

ona agenta. 

-  Dokładnie tak. Szale

ń

stwo przecie

Ŝ

 

gdzie

ś

 si

ę

 musi zacz

ąć

. A ja, je

ś

li w 

ogóle opowiadam o cz y m s - je

Ŝ

eli 

zdarzenia z własnego 

Ŝ

ycia mo

Ŝ

na nazwa

ć

 

czym

ś

 - to mówi

ę

 o pocz

ą

tkach 

szale

ń

stwa. Ono musi si

ę

 gdzie

ś

 zacz

ąć

 i 

do czego

ś

 doprowadzi

ć

. Jak droga. Albo 

wystrzelona z rewolweru kula... 
Gdzie

ś

 si

ę

 musiałem podzia

ć

, wiec 

poszedłem do „Four Fathers", baru na 
Czterdziestej Dziewi

ą

tej. Pami

ę

tam, 

Ŝ

e 

specjalnie wybrałem ten bar, bo nie było 
tam szafy graj

ą

cej, kolorowego 

telewizora i jasnych 

ś

wiateł. Pami

ę

tam, 

Ŝ

e zamawiałem drinka, pierwszego drinka, 

a pó

ź

niej ju

Ŝ

 nic. Obudziłem si

ę

 w domu, 

we własnym łó

Ŝ

ku. Na podłodze le

Ŝ

ały 

zaschni

ę

te rzygowiny, a w powłoczce 

wypalona była wielka dziura. Zalany w 
trupa unikn

ą

łem najwyra

ź

niej do

ść

 

nieprzyjemnej 

ś

mierci: spalenia lub 

uduszenia w dymie. Ale i tak bym tego 
pewnie nie poczuł. 
-  O, jak rany! - powiedział agent 
prawie z szacunkiem. 
-  Przerwa w 

Ŝ

yciorysie. Po raz pierwszy 

miałem autentyczn

ą

, pełn

ą

 przerw

ę

 w 

Ŝ

yciorysie. Nie zdarzaj

ą

 si

ę

 zbyt 

cz

ę

sto, bo po prostu nie ma na nie 

czasu. To pocz

ą

tek zbli

Ŝ

aj

ą

cego si

ę

 

ko

ń

ca. A taki czy inny, ten koniec 

nast

ę

puje szybko. Tylko, 

Ŝ

e ka

Ŝ

dy 

alkoholik powie wam, 

Ŝ

e przerwa w 

Ŝ

yciorysie w niczym nie przypomina 

omdlenia. Dla wszystkich byłoby lepiej, 

Ŝ

eby przypominała, ale nie. Kiedy 

alkoholik ma przerw

ę

 w 

Ŝ

yciorysie - 

działa! Jest nawet cholernie pracowity! 
Jak jaki

ś

 oszalały fornit. Dzwoni do 

swojej byłej 

Ŝ

ony, 

Ŝ

eby jej nawymy

ś

la

ć

, 

wje

Ŝ

d

Ŝ

a pod pr

ą

d na autostrad

ę

 i ładuje 

si

ę

 na samochód pełen dzieciaków. Mo

Ŝ

e 

rzuci

ć

 prace, obrabowa

ć

 sklep, zastawi

ć

 

obr

ą

czk

ę

. Jest pracowity jak cholera. 

Ja najwyra

ź

niej zdecydowałem si

ę

 wróci

ć

 

do domu i napisa

ć

 list. Ale nie do Rega. 

Do siebie. I to nie ja go pisałem - tak 
przynajmniej wynikało z listu. 
-  A kto? - zapytała 

Ŝ

ona pisarza. 

-  Bellis. 
-  A to co? 
- Jego fornit - odpowiedział pisarz, 
który najwyra

ź

niej bł

ą

dził my

ś

lami 

gdzie

ś

 daleko i miał nieprzytomne, 

nieobecne spojrzenie. 
-  Wła

ś

nie - powiedział redaktor, który 

wcale nie wygl

ą

dał na zaskoczonego. 

Wyrecytował im ten list w słodkim, 

ś

wie

Ŝ

ym powietrzu nocy, podkre

ś

laj

ą

c co 

wa

Ŝ

niejsze fragmenty ruchem palca. 

"Pozdrowienia od Bellis. Przykro mi, 

Ŝ

e 

masz problemy, przyjacielu, lecz 
chciałbym ci od razu wytłumaczy

ć

, 

Ŝ

e nie 

jeste

ś

 jedynym go

ś

ciem z problemami. 

Mnie te

Ŝ

 nie jest łatwo. Mog

ę

 zasypa

ć

 te 

twoj

ą

 przekl

ę

t

ą

 maszyn

ę

 do pisania 

fornusem jak st

ą

d do wieczno

ś

ci, ale 

przyciskanie KLAWISZY to chyba Twoje 
zaj

ę

cie. PO TO Bóg stworzył takich 

wielkich ludzi. Wiec troch

ę

 Ci 

współczuje, ale nie licz na to, 

Ŝ

e tego 

współczucia b

ę

dzie wi

ę

cej. 

Rozumiem, 

Ŝ

e martwisz si

ę

 o Rega 

Thorpe'a. Ja si

ę

 nie martwi

ę

 o Rega 

Thorpe'a, ja si

ę

 martwi

ę

 o mojego brata 

Rackne. Thorpe martwi si

ę

, co z nim 

b

ę

dzie, jak Rackne odejdzie, ale to 

dlatego, 

Ŝ

e jest samolubem.Przekle

ń

stwo 

słu

Ŝ

enia pisarzom polega na tym, 

Ŝ

e 

wszyscy s

ą

 samolubami. Ja si

ę

 martwi

ę

 o 

to, co b

ę

dzie z Rackne, jak Thorpe 

odejdzie. El bonzo seco. Ta my

ś

l 

najwyra

ź

niej nie raczyła si

ę

 pojawi

ć

 w 

jego jak

Ŝ

e wra

Ŝ

liwym umy

ś

le. Nasze 

szcz

ęś

cie polega na tym, 

Ŝ

e na krótk

ą

 

met

ę

. wszystkie problemy maj

ą

 proste 

rozwi

ą

zania, wiec wyt

ęŜ

am moje w

ą

tłe 

r

ę

ce i krótkie ciałko, 

Ŝ

eby ci je poda

ć

, 

mój ty drogi Pijaku. Ty mo

Ŝ

esz szuka

ć

 

rozwi

ą

za

ń

 długofalowych, ale zapewniam 

Ci

ę

, 

Ŝ

e co

ś

 takiego nie istnieje. 

Wszystko jest 

ś

miertelne. Bierz, co jest 

Ci dane. Czasami znajdujesz w

ę

zeł na 

sznurze, ale ka

Ŝ

dy sznur ma swój koniec. 

Wiec co? Błogosław w

ę

zeł i nie tra

ć

 

oddechu, by przeklina

ć

 upadek. Wdzi

ę

czne 

serca wiedz

ą

, 

Ŝ

e i tak wszyscy w ko

ń

cu 

spadniemy. 

Sam musisz mu zapłaci

ć

 za to 

opowiadanie. Tylko nie wysyłaj 
normalnego czeku! Thorpe ma powa

Ŝ

ne, by

ć

 

mo

Ŝ

e nawet gro

ź

ne kłopoty z głow

ą

, ale 

to wcale nie oznacza gupoty." 
Redaktor przerwał i przeliterował: g-u-
p-o-t-y. 
"Wyci

ą

gnij osiemset i co

ś

-tam-jeszcze 

dolarów ze swojego konta i ka

Ŝ

 bankowi 

zało

Ŝ

y

ć

 dla siebie nowe konto pod hasłem 

Arvin Publishing Inc. Upewnij si

ę

, 

Ŝ

e 

zrozumieli, 

Ŝ

e chcesz mie

ć

 bardzo 

profesjonalnie wygl

ą

daj

ą

ce czeki, 

Ŝ

adnych 

ś

licznych piesków i malowniczych 

kanionów. Popro

ś

 przyjaciela, kogo

ś

, 

komu mo

Ŝ

esz zaufa

ć

 i zarejestruj go jako 

wspólnika, to ci b

ę

dzie te czeki 

kontrsygnował. Kiedy je ju

Ŝ

 dostaniesz, 

wypisz jeden na 800 dolarów i daj 
wspólnikowi do podpisu. Pó

ź

niej wy

ś

lij 

go Regowi Thorpe'owi. Na jaki

ś

 czas 

b

ę

dziesz miał spokój. 

Koniec. Bez odbioru." 
Podpisano - Bellis. Nie znaczkiem. Na 
maszynie. 
-  Phi! - mrukn

ą

ł pisarz. 

-  Kiedy wstałem, w oczy rzuciła mi si

ę

 

najpierw maszyna, wygl

ą

dała, jakby j

ą

 

kto

ś

 ucharakteryzował na ducha maszyny 

do taniego horroru. Wczoraj to był 
jeszcze stary, czarny i bardzo biurowy 
Under-wood. Ale kiedy wstałem - z łbem 
wielkim jak północna Dakota - 
zobaczyłem, 

Ŝ

e jest jaki

ś

 taki szarawy. 

Wystarczyło tylko jedno spojrzenie, by 
pomy

ś

le

ć

, 

Ŝ

e chyba si

ę

 ju

Ŝ

 wyko

ń

czył. 

Przejechałem po nim palcem, polizałem go 
i poszedłem prosto do kuchni. Na barku 
stała torba z cukrem pudrem, a w niej 
ły

Ŝ

eczka. Cukier rozsypany był wsz

ę

dzie 

miedzy kuchni

ą

 a moj

ą

 pracowni

ą

. 

-  

ś

ywiłe

ś

 fornita - stwierdził pisarz. 

- Bellis to prawdziwy pies na słodycze, 
albo tak ci si

ę

 przynajmniej wydawało. 

-  Aha. Ale nawet chory i do tego 
jeszcze skacowany, wiedziałem doskonale, 
kto tu jest fornitem. Wyliczył im na 
palcach: 
-  Po pierwsze: Bellis to panie

ń

skie 

nazwisko mojej matki. Po drugie: słowa 
„el bonzo seco" - mówili

ś

my tak z bratem 

o kim

ś

, kogo uwa

Ŝ

ali

ś

my za stukni

ę

tego. 

Jak byli

ś

my dzie

ć

mi. Po trzecie i 

najbardziej denerwuj

ą

ce: pisownia 

„gupi". Nigdy nie udało mi si

ę

 dobrze 

napisa

ć

 tego słowa. Znałem jednego 

nieprzyzwoicie wykształconego pisarza, 

który zawsze pisał „wogóle" i wszyscy 
musieli to po nim poprawia

ć

. A inny 

facet, z doktoratem z Princeton zawsze 
pisał „na prawd

ę

". 

ś

ona pisarza roze

ś

miała si

ę

 nagle równie 

rozbawiona co za

Ŝ

enowana. 

- Ja te

Ŝ

 tak pisz

ę

 - powiedziała. 

-  Chciałem tylko powiedzie

ć

, 

Ŝ

e bł

ę

dy 

ortograficzne to takie literackie 
odciski palców człowieka. Zapytajcie o 
to kogo

ś

, kto poprawiał kilka tekstów 

jednego autora. 
Có

Ŝ

, Bellis był mn

ą

, a ja - to Bellis. 

Udzielał jednak dobrych, wi

ę

cej, 

doskonałych rad. Jest jeszcze co

ś

 innego 

- pod

ś

wiadomo

ść

 zostawia czasami dziwne 

ś

lady. Jest tak

ą

 cholern

ą

 istot

ą

, która 

cholernie du

Ŝ

o wie. Nigdy w 

Ŝ

yciu nie 

widziałem „kontrsygnatury" i - 
przynajmniej 

ś

wiadomie - nie miałem 

poj

ę

cia, co to jest. Ale co

ś

 takiego 

rzeczywi

ś

cie istnieje. Bankowcy u

Ŝ

ywaj

ą

 

nawet dokładnie tego słowa! Dziwne. 
Znalazłem telefon i zadzwoniłem do 
przyjaciela. Kiedy przykładałem do ucha 
słuchawk

ę

, poczułem znajomy ból, ból nie 

do wytrzymania. Pomy

ś

lałem o Regu 

Thorpe, pomy

ś

lałem o radzie i szybko 

odło

Ŝ

yłem słuchawk

ę

. Wzi

ą

łem za to 

prysznic, ogoliłem si

ę

, chyba z dziesi

ęć

 

razy sprawdziłem w lustrze, czy wygl

ą

dam 

jak człowiek i poszedłem zobaczy

ć

 si

ę

 z 

przyjacielem osobi

ś

cie. Zadawał pytania 

i przygl

ą

dał mi si

ę

 bardzo uwa

Ŝ

nie, były 

wiec chyba jakie

ś

 

ś

lady, których nie 

starło mydło, 

Ŝ

yletka i spora doza 

lekarstwa na kaca. Ten przyjaciel nie 
siedział w biznesie, i - wiecie - to 
chyba dobrze. Te wiadomo

ś

ci jako

ś

 szybko 

si

ę

 rozchodz

ą

. W 

ś

rodowisku. No tak. 

Gdyby siedział w biznesie wiedziałby, 

Ŝ

e 

„Arving Publishing" wydaje „Logan's" i 
pewnie zacz

ą

łby si

ę

 zastanawia

ć

, jaki to 

głupi pomysł przyszedł mi do głowy. Ale 
nie wiedział, wiec zdołałem si

ę

 

wytłumaczy

ć

, 

Ŝ

e mam zamiar zosta

ć

 

samodzielnym wydawc

ą

, bo „Logan's" 

zlikwidował dział literatury. 
-  Zapytał, dlaczego nazwałe

ś

 firm

ę

 

„Arvin Publishing?" - Tak. 
-  I co mu powiedziałe

ś

? 

-  Powiedziałem mu - redaktor 
nieznacznie si

ę

 u

ś

miechn

ą

ł - 

Ŝ

e Arvin to 

panie

ń

skie nazwisko mojej 

matki. Na chwile zapadła cisza, po czym 
redaktor znów zacz

ą

ł opowiada

ć

 i ju

Ŝ

 

niemal do ko

ń

ca nikt mu me 

przerywał. 
-  No wiec czekałem na czeki, a 
potrzebowałem dokładnie jednego. W tym 
czasie byłem raczej zaj

ę

ty, wiecie: 

wyprostowa

ć

 r

ę

k

ę

, napełni

ć

 szklank

ę

, 

opró

Ŝ

ni

ć

 szklank

ę

, wyprostowa

ć

 r

ę

k

ę

. Po 

pewnym czasie ta praca meczy tak, 

Ŝ

e 

zasypia si

ę

 przy stole. Zdarzały siq 

pewnie i inne rzeczy, ale obchodziła 
mnie głównie wła

ś

nie ta. O ile dobrze 

pami

ę

tam. No, tak. Musiałem du

Ŝ

o 

pracowa

ć

, przez cały czas byłem 

praktycznie zalany i na jedno 
wydarzenie, które pami

ę

tam, przypada z 

pi

ęć

dziesi

ą

t albo mo

Ŝ

e i sze

ść

dziesi

ą

t 

tych, o których nie mam najmniejszego 
poj

ę

cia. 

Rzuciłem prace i wszyscy wokół 
odetchn

ę

li z ulg

ą

. Tego jestem pewien. 

Zwolniłem ich z rozstrzygania 
egzystencjalnego problemu: jak wyrzuci

ć

 

z pracy szale

ń

ca, który kieruje 

rozwi

ą

zanym działem. Ja te

Ŝ

 odetchn

ą

łem. 

Nie miałem siły, by jeszcze raz wej

ść

 do 

tego budynku. Z jego windami, lampami, 
telefonami i cał

ą

 czaj

ą

c

ą

 si

ę

. na 

człowieka elektryczno

ś

ci

ą

. 

W ci

ą

gu tych trzech tygodni napisałem 

kilka listów do Rega Thorpe'a i kilka do 
Jane. Pami

ę

tam, jak pisałem do niej, z 

pisaniem do niego było jak z listem 
Bellis. Tworzyłem w zamroczeniu. Po 
pijaku trzymałem si

ę

 sposobu pracy 

dokładnie tak samo jak bł

ę

dów. Zawsze 

były kopie - kiedy dochodziłem do siebie 
rano, podłoga była nimi usłana. Czytałem 
je jak dzieła kogo

ś

 zupełnie 

nieznajomego. 
To nie to, 

Ŝ

e te listy były szalone. 

Raczej przeciwnie. Ten, który ko

ń

czył 

si

ę

 wzmiank

ą

 o wirówce wydawał mi si

ę

 

najgorszy. Inne były... no, prawie 
rozs

ą

dne. Zamilkł i powoli potrz

ą

sn

ą

ł 

głow

ą

. 

- Biedna Jane. Nie w tym rzecz, 

Ŝ

e 

wszystko sko

ń

czyło si

ę

 wła

ś

nie tak. Była 

pewna, 

Ŝ

e wydawca Rega bardzo zr

ę

cznie i 

jak

Ŝ

e humanistycznie próbuje wyci

ą

gn

ąć

 

go z pogł

ę

biaj

ą

cej si

ę

 depresji. Je

ś

li 

stawiała sobie pytanie, czy wszystko 
powinno wygl

ą

da

ć

 wła

ś

nie tak w przypadku 

faceta, który do

ś

wiadcza ró

Ŝ

nego rodzaju 

paranoicznych fantazji, a raz niemal 
skrzywdził mał

ą

 dziewczynk

ę

, to chyba 

pod

ś

wiadomie wolała na nie nie 

odpowiada

ć

. A ja w ko

ń

cu robiłem 

przecie

Ŝ

 to samo co ona. Trudno tu mie

ć

 

do niej pretensje, nie był w ko

ń

cu 

rze

ź

nym zwierz

ę

ciem, szkap

ą

, któr

ą

 

trzeba głaska

ć

 i tuczy

ć

, tuczy

ć

, tuczy

ć

 

a

Ŝ

 w ko

ń

cu sama zgodzi si

ę

 pój

ść

 do 

ko

ń

skiej jatki. Ona przecie

Ŝ

 kochała 

tego faceta! Jane Thorpe była na swój 
sposób wielk

ą

, wspaniał

ą

 kobiet

ą

. Po 

tym, jak prze

Ŝ

yła to wszystko: spokój, 

chorob

ę

, a wreszcie szale

ń

stwo, moim 

zdaniem zgodziłaby si

ę

 z Bellis, 

Ŝ

e 

nale

Ŝ

y błogosławi

ć

 w

ę

zeł, a nie 

przeklina

ć

 upadek. Pewnie, im wy

Ŝ

ej 

złapiesz w

ę

zeł, tym mocniej szarpnie ci

ę

 

sznur przy powieszeniu, ale szybki 
koniec te

Ŝ

 mo

Ŝ

e by

ć

 błogosławie

ń

stwem. 

Kto w ko

ń

cu pragnie si

ę

 długo dusi

ć

? 

Obydwoje odpisywali mi regularnie. To 
były bardzo, bardzo pogodne listy, cho

ć

 

w tej ich pogodzie wyczuwało si

ę

... co

ś

 

ostatecznego. Wygl

ą

dało na... och, do 

cholery, tani

ą

 filozofie! Opowiem wam, 

kiedy znów b

ę

d

ę

 umiał o tym my

ś

le

ć

. 

Niech to wszyscy diabli! 
Reg spotykał si

ę

 z tymi dzieciakami z 

przeciwka co wieczór i kiedy li

ś

cie 

zacz

ę

ły opada

ć

 z drzew, był ju

Ŝ

 dla nich 

czym

ś

 w rodzaju Boga, który zst

ą

pił na 

ziemie. Grali w karty i we Frisbee, a 
kiedy si

ę

 zm

ę

czyli, pod jego delikatnym 

przewodnictwem gadali o literaturze. Reg 
wzi

ą

ł te

Ŝ

 psa ze schroniska i chodził z 

nim na długie spacery rano i wieczorem, 
spotykał innych ludzi i rozmawiał z nimi 
dokładnie tak, jak to robi

ą

 wszyscy 

wła

ś

ciciele takich kundli. Ci, którzy 

wcze

ś

niej s

ą

dzili, 

Ŝ

e Thorpe'owie maj

ą

 

troch

ę

 

ź

le w głowie, zacz

ę

li powoli 

zmienia

ć

 zdanie. Kiedy Jane stwierdziła, 

Ŝ

e sama nie poradzi sobie w domu bez 

elektryczno

ś

ci i powinna jednak mie

ć

 

jak

ąś

 pomoc, Reg zgodził si

ę

 na to bez 

słowa, z u

ś

miechem. A

Ŝ

 zaniemówiła! 

Oczywi

ś

cie, nie była to kwestia 

pieni

ę

dzy - po „Postaciach z podziemia" 

płyn

ę

ły prawie nieprzerwanym strumieniem 

- to była, według Jane, sprawa ICH, ONI 
przecie

Ŝ

 byli, zdaniem Rega, wsz

ę

dzie, a 

kto mógłby by

ć

 ICH najlepszym 

narz

ę

dziem, je

ś

li nie sprz

ą

taczka 

p

ę

taj

ą

ca si

ę

 po całym domu i zagl

ą

daj

ą

ca 

do szaf, pod łó

Ŝ

ko, a mo

Ŝ

e nawet do nie 

zamkni

ę

tych na siedem zamków szuflad 

biurka. 
Ale nie, Reg zgodził si

ę

. z ni

ą

 

całkowicie i powiedział, 

Ŝ

e czuje si

ę

 

jak nieczuła 

ś

winia, 

Ŝ

e powinien 

pomy

ś

le

ć

 o tym wcze

ś

niej, cho

ć

 -Jane to 

specjalnie mocno podkre

ś

lała - sam 

wykonywał z własnej woli najbrudniejsze 
prace, takie jak na przykład r

ę

czne 

zmywanie. Poprosił tylko o jedno: 
sprz

ą

taczka miała nie wchodzi

ć

 do 

pracowni. 
A najlepsze i najwspanialsze z punktu 
widzenia Jane było to, 

Ŝ

e Reg z powrotem 

wzi

ą

ł si

ę

 do pracy. Tym razem miała to 

by

ć

 powie

ść

. Przeczytała pierwsze trzy 

rozdziały i - według niej - były po 
prostu wspaniałe! A wszystko to, pisała, 
zacz

ę

ło si

ę

 ocftego, 

Ŝ

e przyj

ą

łem do 

druku „Ballad

ę

 o celnym strzale", 

przedtem panowała susza, teraz przyszedł 
ulewny deszcz. 
Jestem pewien, 

Ŝ

e tak wła

ś

nie my

ś

lała, 

ale w jej podzi

ę

kowaniach mało było 

prawdziwego ciepła. 20 
Przebijaj

ą

ce przez nie sło

ń

ce 

ś

wieciło 

jakby zza chmur... no, tak: wrócili

ś

my 

do tematu. 

Ś

wieciło tak jak wtedy, kiedy 

na niebie zbieraj

ą

 si

ę

 takie pierzaste 

chmurki i wiesz, 

Ŝ

e wkrótce b

ę

dzie ju

Ŝ

 

lało jak z cebra. 
I te wszystkie dobre wiadomo

ś

ci: 

studenci, pies, sprz

ą

taczka, nowa 

powie

ść

 - przecie

Ŝ

 była zbyt 

inteligentna, 

Ŝ

eby uwierzy

ć

, 

Ŝ

e wszystko 

mo

Ŝ

e znowu by

ć

 dobrze. Ja o tym 

wiedziałem, nawet po pijaku. Reg 
zdradzał symptomy psychozy, a z psychoz

ą

 

jest jak z rakiem płuc: sama si

ę

 nie 

wyleczy, cho

ć

 od czasu do czasu chorzy 

mog

ą

 si

ę

 czu

ć

 lepiej. 

-  Mog

ę

 ci

ę

 znów prosi

ć

 o papierosa, 

kochanie? 

ś

ona pisarza pocz

ę

stowała go jeszcze 

jednym Salemem. 
-  W ko

ń

cu - mówił dalej redaktor, 

wyci

ą

gaj

ą

c zapalniczk

ę

 - miała wokół 

siebie wszystkie symptomy jego idee 
fixe. Brak telefonu. 

ś

adnej 

elektryczno

ś

ci. Kontakty zaklejone 

ta

ś

m

ą

. Reg wkładał jedzenie do maszyny 

równie regularnie jak do miski psa. 
Studenci z przeciwka mogli go mie

ć

 za 

wspaniałego faceta, ale studenci z 
przeciwka nie widzieli, jak codziennie 
rano, ze strachu przed promieniowaniem 
wkładał na r

ę

ce gumowe r

ę

kawiczki, 

Ŝ

eby 

podnie

ść

 le

Ŝą

c

ą

 na progu gazet

ą

. Nie 

słyszeli, jak j

ę

czy przez sen i nie 

uspokajali go, kiedy budził si

ę

 z 

krzykiem, nie pami

ę

taj

ą

c koszmaru, który 

go przeraził. 

-  Ty, moja droga - powiedział patrz

ą

c 

wprost w oczy 

Ŝ

onie pisarza - 

zastanawiasz si

ę

 pewnie, dlaczego przy 

nim została. My

ś

lisz o tym, cho

ć

 nic nie 

mówisz. Prawda? 
Skin

ę

ła głow

ą

. 

-  Tak, a ja nie mam zamiaru 
przedstawia

ć

 wam długiej rozprawy na 

temat jej motywów. We wszystkich 
prawdziwych opowie

ś

ciach bardzo wygodne 

jest to, 

Ŝ

e mo

Ŝ

na powiedzie

ć

: tak si

ę

. 

wła

ś

nie stało i pozostawi

ć

 słuchaczom 

kłopot z odkryciem - dlaczego? A w ogóle 
to nikt na ogół nie wie, dlaczego było 
wła

ś

nie tak a nie inaczej, a ju

Ŝ

 

szczególnie głupi s

ą

 ci najzupełniej 

pewni, 

Ŝ

e rozumiej

ą

 wszystko. 

Z subiektywnego punktu widzenia Jane 
Thorpe działo si

ę

. jednak znacznie, ale 

to znacznie lepiej. Znalazła 
sprz

ą

taczk

ę

. - Murzynk

ę

 w 

ś

rednim wieku 

i zmusiła si

ę

 do opowiedzenia jej o 

dziwactwach swego m

ęŜ

a. Ta kobieta, 

Gertruda Rulin, roze

ś

miała si

ę

 tylko i 

powiedziała, 

Ŝ

e pracowała ju

Ŝ

 dla ludzi, 

którzy byli o całe niebo dziwaczniejsi. 
Pierwszy tydzie

ń

 po jej zaanga

Ŝ

owaniu 

Jane sp

ę

dziła tak, jak pierwszy wieczór 

u studentów: czekaj

ą

c na wybuch 

szale

ń

stwa. Ale Reg podbił serce 

sprz

ą

taczki całkowicie, tak jak 

wcze

ś

niej serca tych dzieciaków. Mówił o 

jej parafialnych pracach, o m

ęŜ

u, o 

najmłodszym synku, Jimmym, który - 
według Gertrudy - zap

ę

dziłby w kozi róg 

samego Kub

ę

 Rozpruwacza. Miała 

jedena

ś

cioro dzieci, ale miedzy tym i 

najmłodszym z pozostałych było dziewi

ęć

 

lat ró

Ŝ

nicy i to nikomu nie ułatwiało 

Ŝ

ycia. 

Wiec z Regiem wszystko wydawało si

ę

 

układa

ć

 nie

ź

le i je

Ŝ

eli spojrze

ć

 na to z 

pewnego punktu widzenia, było tak 
rzeczywi

ś

cie. Tylko w rzeczywisto

ś

ci był 

nie mniej szalony ni

Ŝ

 poprzednio i 

oczywi

ś

cie, podobnie było ze mn

ą

. Có

Ŝ

, 

szale

ń

stwo mo

Ŝ

e sobie by

ć

 jak elastyczny 

pocisk, ale ka

Ŝ

dy licz

ą

cy si

ę

 ekspert od 

balistyki powie wam, 

Ŝ

e nie ma dwóch 

identycznych pocisków. W jednym z listów 
Reg napisał co

ś

 tam o powie

ś

ci tylko po 

to, 

Ŝ

eby zaraz przej

ść

 do sprawy 

fornitów. Fornitów w ogólno

ś

ci, a Rackne 

szczególnie. Zastanawiał si

ę

 przede 

wszystkim, czy ONI chc

ą

 go tylko zabi

ć

, 

czy te

Ŝ

 złapa

ć

 

Ŝ

ywcem i przesłucha

ć

 - i 

skłaniał si

ę

 ku tej drugiej 

ewentualno

ś

ci. Na ko

ń

cu stwierdzał: Mój 

pogl

ą

d na 

ś

wiat, tak jak i apetyt, 

poprawiły s/e znacznie od czasu, kiedy 
zacz

ę

li

ś

my do siebie pisa

ć

, Henry. 

Bardzo Ci za to dzi

ę

kuj

ę

. Zawsze Twój - 

Reg. A w postscriptum pytał, czy 
znalazłem ju

Ŝ

 ilustratora do „Ballady o 

celnym strzale". To ostatnie spowodowało 
u mnie oczywi

ś

cie nasilenie poczucia 

winy, które skierowało mnie wprost do 
butelki. 
Reg pisał mi o fornitach, a ja jemu o 
kablach i polach. Coraz bardziej 
interesowała mnie elektryczno

ść

, 

mikrofale, fale radiowe, interferencje 
fal, promieniowanie i Bóg jeden wie, co 
jeszcze. Chodziłem do bibliotek i 
po

Ŝ

yczałem ksi

ąŜ

ki, chodziłem do 

ksi

ę

gar

ń

 i kupowałem ksi

ąŜ

ki. Było w 

nich sporo do

ść

 przera

Ŝ

aj

ą

cych 

wiadomo

ś

ci na ten temat, a ja przecie

Ŝ

 w 

gruncie rzeczy tego wła

ś

nie 

poszukiwałem. 
Kazałem wył

ą

czy

ć

 telefon i 

elektryczno

ść

. Na jaki

ś

 czas pomogło, 

ale kiedy

ś

, gdy le

Ŝ

ałem pijany tul

ą

c w 

dłoni butelk

ę

 whisky i czuj

ą

c ci

ęŜ

ar 

drugiej w kieszeni marynarki, zobaczyłem 
małe, czerwone, 

ś

wiec

ą

ce na mnie z 

sufitu 

ś

wiatełko, Bo

Ŝ

e, przez chwil

ą

 

my

ś

lałem, 

Ŝ

e dostane ataku serca. 

Wygl

ą

dało to jak owad... wielki, czarny 

robal patrz

ą

cy jednym, błyszcz

ą

cym, 

czerwonym okiem. 
Miałem latarni

ą

 gazow

ą

, zapaliłem j

ą

 i 

od razu zorientowałem si

ą

, co to 

naprawd

ą

 jest. Tylko, 

Ŝ

e nie 

odczułem wtedy 

Ŝ

adnej ulgi, wr

ę

cz 

przeciwnie, poczułem przelewaj

ą

ce si

ę

 

przez mój mózg wielkie, czarne fale bólu 
- jak fale radiowe. Przez chwile miałem 
wra

Ŝ

enie, 

Ŝ

e to oczy odwróciły mi si

ę

 w 

oczodołach i patrz

ę

 na mózg, na jego 

pal

ą

ce si

ę

, zw

ę

glone i umieraj

ą

ce 

komórki. To był wykrywacz dymu -w 1969 
roku urz

ą

dzenie jeszcze nowsze ni

Ŝ

 

mikrofalowa kuchenka. 
Wypadłem z mieszkania jak strzała i 
pobiegłem po schodach - mieszkałem na 
pi

ą

tym pi

ę

trze, ale w tym czasie 

u

Ŝ

ywałem ju

Ŝ

 wył

ą

cznie schodów - i 

zacz

ą

łem wali

ć

 do mieszkania dozorcy. 

Krzyczałem, 

Ŝ

e ma to usun

ąć

, 

Ŝ

e ma to w 

ogóle usun

ąć

, 

Ŝ

e ma to usun

ąć

 dzisiaj, 

Ŝ

e ma to usun

ąć

 w ci

ą

gu godziny. Patrzył 

na mnie, jakbym był zupełnie - prosz

ę

 mi 

wybaczy

ć

 to okre

ś

lenie - bonzo seco.