Kolej Linowa – urz
ą
dzenie transportu linowego
słu
Ŝą
ce do przewo
Ŝ
enia osób lub materiałów w
pojazdach poruszaj
ą
cych lin
ą
(linami)
Kolej jednolinowa – osobowa kolej linowa,
napowietrzna w której pojazdy s
ą
podtrzymywane
i przemieszczana przy u
Ŝ
yciu jednej lub wi
ę
kszej
liczby lin.
Kolej dwulinowa – osobowa kolej linowa
napowietrzna, w której pojazdy SA
podtrzymywane i przemieszczane oddzielnie
linami lub grupami lin.
Kolej linowa gondolowa – kolej linowa okr
ęŜ
na,
napowietrzna w której pojazdami s
ą
gondole
Kolej linowa gondolowa otwarta – kolej linowa
okr
ęŜ
na, napowietrzna w której pojazdami s
ą
otwarte gondole
Kolej linowa krzesełkowa – kolej linowa
okr
ęŜ
na, napowietrzna w której pojazdami s
ą
krzesełka
Kolej linowa o ruchu okr
ęŜ
nym – osobowa kolej
linowa, napowietrzna, w której pojazdy poł
ą
czone
s
ą
z lin
ą
za pomoc
ą
wprz
ę
gieł stałych lub
rozł
ą
cznych. Poruszaj
ą
si
ę
w tym sam kierunku
wzdłu
Ŝ
ich toków.
Kolej linowa o ruchu ci
ą
głym – kolej linowa
okr
ęŜ
na, napowietrzna, w której lina nap
ę
dowa
lub lina no
ś
no-nap
ę
dwa porusza si
ę
ze stał
ą
pr
ę
dko
ś
ci
ą
Kolej linowa o ruchu pulsacyjnym – Kolej
linowa okr
ęŜ
na, napowietrzna, w której lina
nap
ę
dzana lub lina no
ś
no-nap
ę
dowa porusza si
ę
w sposób przerwany albo z pr
ę
dko
ś
ci
ą
, która
zmienia si
ę
okresowo w funkcji poło
Ŝ
enia
pojazdów.
Kolej linowa wahadłowa – osobowa kolej
linowa, napowietrzna, w której pojazdy poruszaj
ą
si
ę
mi
ę
dzy stacjami ruchemi posuwisto-zwrotnym
Kolej linowo-terenowa – UTL, którego pojazd
przemieszcza si
ę
za pomoc
ą
jednej lub wi
ę
kszej
liczby lin wzdłu
Ŝ
toru, który mo
Ŝ
e by
ć
uło
Ŝ
ony
bezpo
ś
rednio na siemi lub na trwałych
konstrukcjach.
Pojazd – cz
ęść
UTL. w szczególno
ś
ci krzesełka,
gondole oraz wagony przeznaczone do
przemieszczania osób lub towarów.
Stacja UTL – zespół obiektów budowlanych i
urz
ą
dze
ń
zwi
ą
zanych z eksploatacj
ą
UTL, w
których znajduje si
ę
wyposa
Ŝ
enie techniczne,
strefy siadania i wysiadania lub peronu oraz strefy
zwi
ą
zaje z magazynowaniem pojazdów lub
urz
ą
dze
ń
holuj
ą
cych; ze wzgl
ę
du na poło
Ŝ
enia si
ę
stacje pocz
ą
tkowe, ko
ń
cowe i po
ś
rednie a ze
wzgl
ę
du na rodzaj urz
ą
dz
ń
– stacje nap
ę
dowe
przewojowe nap
ę
dowo-napinaj
ą
ce, przewojowo-
napinaj
ą
ce, napinaj
ą
ce, kotwi
ą
ce oraz kotwi
ą
co-
napinaj
ą
ce.
Trasa UTL – pas gruntu, po którym lub nad
którym poruszaj
ą
si
ę
pojazdy lub urz
ą
dzenia
holuj
ą
ce, oraz zespoły obiektów budowlanych i
urz
ą
dze
ń
zwi
ą
zanych z eksploatacj
ą
UTL
Tok – tor jazdy w gór
ę
lub tor jazdy w dół dla
UTL, po którym poruszaj
ą
si
ę
pojazdy lub
urz
ą
dzenia holuj
ą
ce.
Układ napinaj
ą
cy – układ linowy oraz urz
ą
dzenie
hydrauliczne lub pneumatyczne lub Inne
przeznaczone do utrzymania w okre
ś
lonym
napr
ęŜ
eniu liny no
ś
nej, nap
ę
dowej lub no
ś
no
nap
ę
dowej UTL.
Urz
ą
dzenie holuj
ą
ce – element wyci
ą
gu
narciarskiego słu
Ŝą
cy do przekazywania ruchu
liny nap
ę
dowej holowanemu narciarzowi,
składaj
ą
cy si
ę
z wprz
ę
gła, ł
ą
cznika oraz elementu
maj
ą
cego bezpo
ś
redni kontakt z osob
ą
.
Wprz
ę
gło – Mechanizm słu
Ŝą
cy do mocowania
zawieszenia lub urz
ą
dzenia holuj
ą
cego do liny
nap
ę
dowej lub no
ś
no-nap
ę
dowej, rozró
Ŝ
nia si
ę
wprz
ę
gła stałe i rozł
ą
czne.
Wprz
ę
gło stałe – pozostaje w stałym poło
Ŝ
eniu
na linie podczas ruchu kolejki linowej
Wprz
ę
gło rozł
ą
czne – wyprz
ę
gane z liny, kiedy
znajduje si
ę
na stacjach kolei linowej lub wyci
ą
gu
narciarskiego
Wyci
ą
g narciarski – UTL przeznaczony do
holowania osób, wyposa
Ŝ
onych w sprz
ę
t
narciarski bez utraty kontaktu z tras
ą
, za pomoc
ą
urz
ą
dze
ń
holuj
ą
cych.
Zawieszenie – cz
ęść
składowa pojazdu, która
ł
ą
czy gondol
ę
, krzesełko lub gondole otwarta z
wprz
ę
giem lub z wózkiem pojazdu.
Główny podział lin:
Liny stalowe jednozwite
Liny stalowe dwuzwite
Liny dwuzwite okr
ą
głosplotkowe
Liny dwuzwite o splotkach kształtowych
Liny dwuzwite nieodkr
ę
tne o splotkach okr
ą
głych
Liny stalowe o splotkach deformowanych
plastycznie
Liny stalowe okr
ą
głe plastykowane
Liny kablowe.
Liny o przekroju prostok
ą
tnym.
Liny stalowe płaskie, szyte i nitowane
Liny płaskie stalowo-gumowe
Lin. Stal: Rdze
ń
pełni w linie przede wszystkim
rol
ę
podpory dla splotek, jest jednocze
ś
nie
zbiornikiem smaru i odpowiada za wła
ś
ciwy
kształt liny. Rdzenie włókienne mog
ą
by
ć
wykonane z włókien ro
ś
linnych, sizalowych lub
bawełnianych oraz z włókien sztucznych –
polipropylenowych.
1.
rdze
ń
włókienny liny;
2.
splotka
liny;
3.
drut
rdzeniowy
–centralny
splotki;
4.
druty
splotki.
Ś
rednica nominalna – d [mm] –
ś
rednica liny
b
ę
d
ą
ca warto
ś
ci
ą
teoretyczn
ą
, wyra
Ŝ
an
ą
warto
ś
ci
ą
zaokr
ą
glon
ą
do wielko
ś
ci całkowitej.
Ś
rednica rzeczywista liny [mm] – wielko
ść
ś
rednicy liny otrzymana w wyniku pomiaru liny za
pomoc
ą
przyrz
ą
du pomiarowego do tego
przeznaczonego – suwmiarki lub mikromierza z
odpowiednimi szcz
ę
kami.
Tolerancja
ś
rednicy – dopuszczalna odchyłka
ś
rednicy nominalnej liny.
Minimalna siła zrywaj
ą
ca [kN] – wielko
ść
odpowiadaj
ą
ca gwarantowanej sile zrywaj
ą
cej,
warto
ść
wymagana przez poszczególne normy
przedmiotowe, któr
ą
producent liny musi
bezwzgl
ę
dnie spełni
ć
.
Klasa wytrzymało
ść
liny [MPa] – poziom
wymaganej wytrzymało
ś
ci dla której wyznaczona
jest warto
ść
siły zrywaj
ą
cej liny, okre
ś
lany
warto
ś
ciami 1770, 1960, 2160, itp.
Skok zwicia drutów w splotce (analogicznie
splotek w linie) – jest odległo
ś
ci
ą
co jak
ą
powtarza si
ę
ten sam drut (splotka) przy
nawini
ę
ciu na drut centralny splotek (rdze
ń
liny) i
symbolicznie oznaczamy go liter
ą
h.
Smarowanie lin: Ogólnie zakłada si
ę
,
Ŝ
e
wła
ś
ciwie prowadzone smarowanie lin stalowych
pozwala trzykrotnie przedłu
Ŝ
y
ć
ich trwało
ść
. W
szczególno
ś
ci uzyskuje si
ę
:
a).znaczne obni
Ŝ
enie post
ę
pu korozji;
b).obni
Ŝ
enie zu
Ŝ
ycia w wyniku przecierania si
ę
liny;
c).obni
Ŝ
enie zu
Ŝ
ycia frettingowego, niekiedy
wyst
ę
puj
ą
cego w przypadku lin pracuj
ą
cych
statycznie;
d).ograniczenie procesu butwienia rdzenia liny.
Rdze
ń
liny jest drugim po drutach stalowych
najwa
Ŝ
niejszym elementem konstrukcyjnym liny.
Pełni nast
ę
puj
ą
ce funkcje:
- odpowiada za wła
ś
ciwy kształt i wyznacza o
ś
liny
- pełni rol
ę
podparcia dla splotów
- wypełnia wewn
ę
trzn
ą
przestrze
ń
pomi
ę
dzy
splotkami, przejmuje naciski poprzeczne,
zapobiega odkształceniom liny
- ze wzgl
ę
du na swoj
ą
pojemno
ść
i własno
ś
ci
hydrofobowe stanowi swoisty zbiornik smaru
- przez zastosowanie odpowiedniego rdzenia
mo
Ŝ
na kształtowa
ć
sztywno
ść
poprzeczn
ą
liny
Rdzenie mo
Ŝ
na podzieli
ć
na:
1. Rdzenie pełne z tworzyw, 2. Rdzenie
włókienne: a) Organiczne NF: - konopie - sizal
- juta – manilia – bawełna b) Nieorganiczne SF:
- polipropylen – poliamid – polietylen
c) Mineralne: - azbest
3. Rdzenie z metali plastykowane
4. Rdzenie stalowe: a) splotki linowe IWS
b) niezale
Ŝ
ne liny – T – S – W – WS - F
Rozci
ą
ganie - Prób
ę
przeprowadza si
ę
umieszczaj
ą
c drut w zrywarce, a nast
ę
pnie
poddaje si
ę
go obci
ąŜ
eniu rozci
ą
gaj
ą
cemu a
Ŝ
do
jego zerwania. Siła zrywaj
ą
ca obserwowana jest
na siłomierzu.
Skr
ę
canie - Prób
ę
przeprowadza si
ę
umieszczaj
ą
c badany drut w uchwytach, z których
jeden zamocowany był nieruchomo, natomiast
drugi obracany był za pomoc
ą
silnika. Miar
ą
wytrzymało
ś
ci na skr
ę
canie drutu była ilo
ść
obrotów, po których ulegał przerwaniu.
Jednocze
ś
nie drut był rozci
ą
gany pod wpływem
ci
ęŜ
aru G, rz
ę
du kilka procent no
ś
no
ś
ci drutu.
Przeginanie - Próba ma na celu zbadanie
wytrzymało
ś
ci zm
ę
czeniowej drutu. Polega na
przeginaniu drutu zamocowanego w szcz
ę
kach
oraz odczytywaniu ilo
ś
ci przegi
ęć
, po których drut
tracił ci
ą
gło
ść
.
KOLEJKI LINOWE W POLSCE:
-Kolej linowa Kasprowy Wierch (KL Kasprowy
Wierch) – kolej linowa z Ku
ź
nic na szczyt
Kasprowego Wierchu w Tatrach.
-Kolej linowa na Czantori
ę
- kolej krzesełkowa z
Ustronia Polany na Polan
ę
Stokłosic
ę
,
całoroczna, poło
Ŝ
ona w Beskidzie
Ś
l
ą
skim.
-Kolej linowa na Szyndzielni
ę
- kolej linowa
poło
Ŝ
ona w Beskidzie
Ś
l
ą
skim, w granicach
administracyjnych Bielska-Białej.
-Kolejka linowa Elka - najdłu
Ŝ
sza nizinna
kolejka
linowa w Europie. Uruchomiona została 7
wrze
ś
nia 1967 roku na terenie Wojewódzkiego
Parku Kultury i Wypoczynku poło
Ŝ
onego
pomi
ę
dzy Chorzowem a Katowicami.
-Góra Parkowa (742 m n.p.m.), szczyt w
Beskidzie S
ą
deckim, na terenie Krynicy-Zdroju
kolejka linowo-terenowa.
-Kolej linowo-terenowa na Gubałówk
ę
w
Zakopanem otwarta 20 grudnia 1938, jako druga
w kraju.
-Kolej linowo-terenowa na Gór
ę
ś
ar w
Mi
ę
dzybrodziu
ś
ywieckim otwarta 20 grudnia
2003, najnowsza w Polsce (wagony ze starej
kolei linowo-terenowej na Gubałówk
ę
).
Kolej jednolinowa – osobow
ą
kolej linow
ą
,
napowietrzna, w której pojazdy s
ą
podtrzymywane i przemieszczane przy u
Ŝ
yciu
jednej lub wi
ę
kszej liczby lin.
Kolejki wyprz
ę
gane:
Zalety: Wi
ę
ksza pr
ę
dko
ść
transportu; Wady: długi
obszar wsiadania osób.
Kolejki nie wyprz
ę
gane:
Zalety: krótki podjazd; Wady: utrudnione
wsiadanie, mniejsza pr
ę
dko
ść
jazdy.
Badanie wsprz
ę
gieł:
Metody sprawdzania siły sprz
ę
gaj
ą
cej
a).Kontrola wprz
ę
gieł stałych- Wprz
ę
gło stałe
poddaje si
ę
działaniu odpowiedniej siły próbuj
ą
cej
przemie
ś
ci
ć
wprz
ę
gło, działaj
ą
cej wzdłu
Ŝ
liny w
miejscu jej najwi
ę
kszego pochylenia. Je
Ŝ
eli
przemieszczenie wprz
ę
gła nie wyst
ą
pi b
ę
dzie to
oznacza
ć
,
Ŝ
e siła sprz
ę
gaj
ą
ca jest odpowiednia i
tak zamocowany element mo
Ŝ
na dopu
ś
ci
ć
do
eksploatacji.
b).Kontrola pracy wprz
ę
gieł rozł
ą
czalnych - W
przypadku wprz
ę
gieł rozł
ą
czalnych mamy do
czynienia z ich kontrol
ą
dla jazdy do przodu i
wstecz. Przykłady rozwi
ą
za
ń
spełniaj
ą
cych t
ą
funkcj
ę
:
-kontrola geometryczna. zamkni
ę
tego wprz
ę
gła
-bezpo
ś
rednia kontrola siły docisku.
-po
ś
rednia kontrola siły docisku.
*metod
ę
mechaniczno – elektryczn
ą
z płytk
ą
pomiarow
ą
, spr
ęŜ
yn
ą
pomiarow
ą
oraz
elementami wył
ą
czaj
ą
cymi
*metod
ę
elektroniczn
ą
za pomoc
ą
szyny
pomiarowej ze wska
ź
nikiem cyfrowym
- stała kontrola siły docisku.
-bezpo
ś
redni pomiar siły
ś
ci
ą
gaj
ą
cej.
*bezpo
ś
redni pomiar siły
ś
ci
ą
gaj
ą
cej w układzie
podwójnego wprz
ę
gła
*bezpo
ś
redni pomiar siły
ś
ci
ą
gaj
ą
cej przy
wprz
ę
głach prostych.
Kolej Linowa – urz
ą
dzenie transportu linowego
słu
Ŝą
ce do przewo
Ŝ
enia osób lub materiałów w
pojazdach poruszaj
ą
cych lin
ą
(linami)
Kolej jednolinowa – osobowa kolej linowa,
napowietrzna w której pojazdy s
ą
podtrzymywane
i przemieszczana przy u
Ŝ
yciu jednej lub wi
ę
kszej
liczby lin.
Kolej dwulinowa – osobowa kolej linowa
napowietrzna, w której pojazdy SA
podtrzymywane i przemieszczane oddzielnie
linami lub grupami lin.
Kolej linowa gondolowa – kolej linowa okr
ęŜ
na,
napowietrzna w której pojazdami s
ą
gondole
Kolej linowa gondolowa otwarta – kolej linowa
okr
ęŜ
na, napowietrzna w której pojazdami s
ą
otwarte gondole
Kolej linowa krzesełkowa – kolej linowa
okr
ęŜ
na, napowietrzna w której pojazdami s
ą
krzesełka
Kolej linowa o ruchu okr
ęŜ
nym – osobowa kolej
linowa, napowietrzna, w której pojazdy poł
ą
czone
s
ą
z lin
ą
za pomoc
ą
wprz
ę
gieł stałych lub
rozł
ą
cznych. Poruszaj
ą
si
ę
w tym sam kierunku
wzdłu
Ŝ
ich toków.
Kolej linowa o ruchu ci
ą
głym – kolej linowa
okr
ęŜ
na, napowietrzna, w której lina nap
ę
dowa
lub lina no
ś
no-nap
ę
dwa porusza si
ę
ze stał
ą
pr
ę
dko
ś
ci
ą
Kolej linowa o ruchu pulsacyjnym – Kolej
linowa okr
ęŜ
na, napowietrzna, w której lina
nap
ę
dzana lub lina no
ś
no-nap
ę
dowa porusza si
ę
w sposób przerwany albo z pr
ę
dko
ś
ci
ą
, która
zmienia si
ę
okresowo w funkcji poło
Ŝ
enia
pojazdów.
Kolej linowa wahadłowa – osobowa kolej
linowa, napowietrzna, w której pojazdy poruszaj
ą
si
ę
mi
ę
dzy stacjami ruchemi posuwisto-zwrotnym
Kolej linowo-terenowa – UTL, którego pojazd
przemieszcza si
ę
za pomoc
ą
jednej lub wi
ę
kszej
liczby lin wzdłu
Ŝ
toru, który mo
Ŝ
e by
ć
uło
Ŝ
ony
bezpo
ś
rednio na siemi lub na trwałych
konstrukcjach.
Pojazd – cz
ęść
UTL. w szczególno
ś
ci krzesełka,
gondole oraz wagony przeznaczone do
przemieszczania osób lub towarów.
Stacja UTL – zespół obiektów budowlanych i
urz
ą
dze
ń
zwi
ą
zanych z eksploatacj
ą
UTL, w
których znajduje si
ę
wyposa
Ŝ
enie techniczne,
strefy siadania i wysiadania lub peronu oraz strefy
zwi
ą
zaje z magazynowaniem pojazdów lub
urz
ą
dze
ń
holuj
ą
cych; ze wzgl
ę
du na poło
Ŝ
enia si
ę
stacje pocz
ą
tkowe, ko
ń
cowe i po
ś
rednie a ze
wzgl
ę
du na rodzaj urz
ą
dz
ń
– stacje nap
ę
dowe
przewojowe nap
ę
dowo-napinaj
ą
ce, przewojowo-
napinaj
ą
ce, napinaj
ą
ce, kotwi
ą
ce oraz kotwi
ą
co-
napinaj
ą
ce.
Trasa UTL – pas gruntu, po którym lub nad
którym poruszaj
ą
si
ę
pojazdy lub urz
ą
dzenia
holuj
ą
ce, oraz zespoły obiektów budowlanych i
urz
ą
dze
ń
zwi
ą
zanych z eksploatacj
ą
UTL
Tok – tor jazdy w gór
ę
lub tor jazdy w dół dla
UTL, po którym poruszaj
ą
si
ę
pojazdy lub
urz
ą
dzenia holuj
ą
ce.
Układ napinaj
ą
cy – układ linowy oraz urz
ą
dzenie
hydrauliczne lub pneumatyczne lub Inne
przeznaczone do utrzymania w okre
ś
lonym
napr
ęŜ
eniu liny no
ś
nej, nap
ę
dowej lub no
ś
no
nap
ę
dowej UTL.
Urz
ą
dzenie holuj
ą
ce – element wyci
ą
gu
narciarskiego słu
Ŝą
cy do przekazywania ruchu
liny nap
ę
dowej holowanemu narciarzowi,
składaj
ą
cy si
ę
z wprz
ę
gła, ł
ą
cznika oraz elementu
maj
ą
cego bezpo
ś
redni kontakt z osob
ą
.
Wprz
ę
gło – Mechanizm słu
Ŝą
cy do mocowania
zawieszenia lub urz
ą
dzenia holuj
ą
cego do liny
nap
ę
dowej lub no
ś
no-nap
ę
dowej, rozró
Ŝ
nia si
ę
wprz
ę
gła stałe i rozł
ą
czne.
Wprz
ę
gło stałe – pozostaje w stałym poło
Ŝ
eniu
na linie podczas ruchu kolejki linowej
Wprz
ę
gło rozł
ą
czne – wyprz
ę
gane z liny, kiedy
znajduje si
ę
na stacjach kolei linowej lub wyci
ą
gu
narciarskiego
Wyci
ą
g narciarski – UTL przeznaczony do
holowania osób, wyposa
Ŝ
onych w sprz
ę
t
narciarski bez utraty kontaktu z tras
ą
, za pomoc
ą
urz
ą
dze
ń
holuj
ą
cych.
Zawieszenie – cz
ęść
składowa pojazdu, która
ł
ą
czy gondol
ę
, krzesełko lub gondole otwarta z
wprz
ę
giem lub z wózkiem pojazdu.
Główny podział lin:
Liny stalowe jednozwite
Liny stalowe dwuzwite
Liny dwuzwite okr
ą
głosplotkowe
Liny dwuzwite o splotkach kształtowych
Liny dwuzwite nieodkr
ę
tne o splotkach okr
ą
głych
Liny stalowe o splotkach deformowanych
plastycznie
Liny stalowe okr
ą
głe plastykowane
Liny kablowe.
Liny o przekroju prostok
ą
tnym.
Liny stalowe płaskie, szyte i nitowane
Liny płaskie stalowo-gumowe
Lin. Stal: Rdze
ń
pełni w linie przede wszystkim
rol
ę
podpory dla splotek, jest jednocze
ś
nie
zbiornikiem smaru i odpowiada za wła
ś
ciwy
kształt liny. Rdzenie włókienne mog
ą
by
ć
wykonane z włókien ro
ś
linnych, sizalowych lub
bawełnianych oraz z włókien sztucznych –
polipropylenowych.
5.
rdze
ń
włókienny liny;
6.
splotka
liny;
7.
drut
rdzeniowy
–centralny
splotki;
8.
druty
splotki.
Ś
rednica nominalna – d [mm] –
ś
rednica liny
b
ę
d
ą
ca warto
ś
ci
ą
teoretyczn
ą
, wyra
Ŝ
an
ą
warto
ś
ci
ą
zaokr
ą
glon
ą
do wielko
ś
ci całkowitej.
Ś
rednica rzeczywista liny [mm] – wielko
ść
ś
rednicy liny otrzymana w wyniku pomiaru liny za
pomoc
ą
przyrz
ą
du pomiarowego do tego
przeznaczonego – suwmiarki lub mikromierza z
odpowiednimi szcz
ę
kami.
Tolerancja
ś
rednicy – dopuszczalna odchyłka
ś
rednicy nominalnej liny.
Minimalna siła zrywaj
ą
ca [kN] – wielko
ść
odpowiadaj
ą
ca gwarantowanej sile zrywaj
ą
cej,
warto
ść
wymagana przez poszczególne normy
przedmiotowe, któr
ą
producent liny musi
bezwzgl
ę
dnie spełni
ć
.
Klasa wytrzymało
ść
liny [MPa] – poziom
wymaganej wytrzymało
ś
ci dla której wyznaczona
jest warto
ść
siły zrywaj
ą
cej liny, okre
ś
lany
warto
ś
ciami 1770, 1960, 2160, itp.
Skok zwicia drutów w splotce (analogicznie
splotek w linie) – jest odległo
ś
ci
ą
co jak
ą
powtarza si
ę
ten sam drut (splotka) przy
nawini
ę
ciu na drut centralny splotek (rdze
ń
liny) i
symbolicznie oznaczamy go liter
ą
h.
Smarowanie lin: Ogólnie zakłada si
ę
,
Ŝ
e
wła
ś
ciwie prowadzone smarowanie lin stalowych
pozwala trzykrotnie przedłu
Ŝ
y
ć
ich trwało
ść
. W
szczególno
ś
ci uzyskuje si
ę
:
a).znaczne obni
Ŝ
enie post
ę
pu korozji;
b).obni
Ŝ
enie zu
Ŝ
ycia w wyniku przecierania si
ę
liny;
c).obni
Ŝ
enie zu
Ŝ
ycia frettingowego, niekiedy
wyst
ę
puj
ą
cego w przypadku lin pracuj
ą
cych
statycznie;
d).ograniczenie procesu butwienia rdzenia liny.
Rdze
ń
liny jest drugim po drutach stalowych
najwa
Ŝ
niejszym elementem konstrukcyjnym liny.
Pełni nast
ę
puj
ą
ce funkcje:
- odpowiada za wła
ś
ciwy kształt i wyznacza o
ś
liny
- pełni rol
ę
podparcia dla splotów
- wypełnia wewn
ę
trzn
ą
przestrze
ń
pomi
ę
dzy
splotkami, przejmuje naciski poprzeczne,
zapobiega odkształceniom liny
- ze wzgl
ę
du na swoj
ą
pojemno
ść
i własno
ś
ci
hydrofobowe stanowi swoisty zbiornik smaru
- przez zastosowanie odpowiedniego rdzenia
mo
Ŝ
na kształtowa
ć
sztywno
ść
poprzeczn
ą
liny
Rdzenie mo
Ŝ
na podzieli
ć
na:
1. Rdzenie pełne z tworzyw, 2. Rdzenie
włókienne: a) Organiczne NF: - konopie - sizal
- juta – manilia – bawełna b) Nieorganiczne SF:
- polipropylen – poliamid – polietylen
c) Mineralne: - azbest
3. Rdzenie z metali plastykowane
4. Rdzenie stalowe: a) splotki linowe IWS
b) niezale
Ŝ
ne liny – T – S – W – WS - F
Rozci
ą
ganie - Prób
ę
przeprowadza si
ę
umieszczaj
ą
c drut w zrywarce, a nast
ę
pnie
poddaje si
ę
go obci
ąŜ
eniu rozci
ą
gaj
ą
cemu a
Ŝ
do
jego zerwania. Siła zrywaj
ą
ca obserwowana jest
na siłomierzu.
Skr
ę
canie - Prób
ę
przeprowadza si
ę
umieszczaj
ą
c badany drut w uchwytach, z których
jeden zamocowany był nieruchomo, natomiast
drugi obracany był za pomoc
ą
silnika. Miar
ą
wytrzymało
ś
ci na skr
ę
canie drutu była ilo
ść
obrotów, po których ulegał przerwaniu.
Jednocze
ś
nie drut był rozci
ą
gany pod wpływem
ci
ęŜ
aru G, rz
ę
du kilka procent no
ś
no
ś
ci drutu.
Przeginanie - Próba ma na celu zbadanie
wytrzymało
ś
ci zm
ę
czeniowej drutu. Polega na
przeginaniu drutu zamocowanego w szcz
ę
kach
oraz odczytywaniu ilo
ś
ci przegi
ęć
, po których drut
tracił ci
ą
gło
ść
.
KOLEJKI LINOWE W POLSCE:
-Kolej linowa Kasprowy Wierch (KL Kasprowy
Wierch) – kolej linowa z Ku
ź
nic na szczyt
Kasprowego Wierchu w Tatrach.
-Kolej linowa na Czantori
ę
- kolej krzesełkowa z
Ustronia Polany na Polan
ę
Stokłosic
ę
,
całoroczna, poło
Ŝ
ona w Beskidzie
Ś
l
ą
skim.
-Kolej linowa na Szyndzielni
ę
- kolej linowa
poło
Ŝ
ona w Beskidzie
Ś
l
ą
skim, w granicach
administracyjnych Bielska-Białej.
-Kolejka linowa Elka - najdłu
Ŝ
sza nizinna
kolejka
linowa w Europie. Uruchomiona została 7
wrze
ś
nia 1967 roku na terenie Wojewódzkiego
Parku Kultury i Wypoczynku poło
Ŝ
onego
pomi
ę
dzy Chorzowem a Katowicami.
-Góra Parkowa (742 m n.p.m.), szczyt w
Beskidzie S
ą
deckim, na terenie Krynicy-Zdroju
kolejka linowo-terenowa.
-Kolej linowo-terenowa na Gubałówk
ę
w
Zakopanem otwarta 20 grudnia 1938, jako druga
w kraju.
-Kolej linowo-terenowa na Gór
ę
ś
ar w
Mi
ę
dzybrodziu
ś
ywieckim otwarta 20 grudnia
2003, najnowsza w Polsce (wagony ze starej
kolei linowo-terenowej na Gubałówk
ę
).
Kolej jednolinowa – osobow
ą
kolej linow
ą
,
napowietrzna, w której pojazdy s
ą
podtrzymywane i przemieszczane przy u
Ŝ
yciu
jednej lub wi
ę
kszej liczby lin.
Kolejki wyprz
ę
gane:
Zalety: Wi
ę
ksza pr
ę
dko
ść
transportu; Wady: długi
obszar wsiadania osób.
Kolejki nie wyprz
ę
gane:
Zalety: krótki podjazd; Wady: utrudnione
wsiadanie, mniejsza pr
ę
dko
ść
jazdy.
Badanie wsprz
ę
gieł:
Metody sprawdzania siły sprz
ę
gaj
ą
cej
a).Kontrola wprz
ę
gieł stałych- Wprz
ę
gło stałe
poddaje si
ę
działaniu odpowiedniej siły próbuj
ą
cej
przemie
ś
ci
ć
wprz
ę
gło, działaj
ą
cej wzdłu
Ŝ
liny w
miejscu jej najwi
ę
kszego pochylenia. Je
Ŝ
eli
przemieszczenie wprz
ę
gła nie wyst
ą
pi b
ę
dzie to
oznacza
ć
,
Ŝ
e siła sprz
ę
gaj
ą
ca jest odpowiednia i
tak zamocowany element mo
Ŝ
na dopu
ś
ci
ć
do
eksploatacji.
b).Kontrola pracy wprz
ę
gieł rozł
ą
czalnych - W
przypadku wprz
ę
gieł rozł
ą
czalnych mamy do
czynienia z ich kontrol
ą
dla jazdy do przodu i
wstecz. Przykłady rozwi
ą
za
ń
spełniaj
ą
cych t
ą
funkcj
ę
:
-kontrola geometryczna. zamkni
ę
tego wprz
ę
gła
-bezpo
ś
rednia kontrola siły docisku.
-po
ś
rednia kontrola siły docisku.
*metod
ę
mechaniczno – elektryczn
ą
z płytk
ą
pomiarow
ą
, spr
ęŜ
yn
ą
pomiarow
ą
oraz
elementami wył
ą
czaj
ą
cymi
*metod
ę
elektroniczn
ą
za pomoc
ą
szyny
pomiarowej ze wska
ź
nikiem cyfrowym
- stała kontrola siły docisku.
-bezpo
ś
redni pomiar siły
ś
ci
ą
gaj
ą
cej.
*bezpo
ś
redni pomiar siły
ś
ci
ą
gaj
ą
cej w układzie
podwójnego wprz
ę
gła
*bezpo
ś
redni pomiar siły
ś
ci
ą
gaj
ą
cej przy
wprz
ę
głach prostych.