1 

 

Leon Grubišić 

 

Kochani 

Polacy 

i 

Polska 

zdobyły  moją  sympatię  wiele  lat 

temu, 

kiedy 

byłem 

jeszcze 

chłopcem.  Najpierw  było  „Quo 

vadis“,  potem  bez  opamiętania 

chłonąłem  wszystko  co  było 

napisane 

przez 

Henryka 

Sienkiewicza 

i 

opublikowane 

w języku 

chorwackim. 

Pod 

czupryną  młodzieńca,  Polska  kojarzyła  się  z  mocnymi  hasłami  Bóg,  Honor,  Ojczyzna. 

Podziwiałem i delikatnie zazdrościłem a także powoli rozpoznawałem podobieństwa naszych 

dwóch narodów, czy to w losach historii, czy czasami w bardzo skrajnej fantazji. Potem duży 

wpływ  wywarło  na  mnie  wszystko  co  zostało  napisane  przez  wielkiego  ojca  wszystkich, 

Polaka  papieża  Jana  Pawła  II.  Oczywiście  także,  na  tamte  czasy  głośne  i  niepokorne  hasło 

„Solidarność”,  symbol  oczekiwanych  zmian  i  wolności.  Z  tak  ciut,  ciut  przesadzonym 

obrazem Polski namalowanym w głowie nie było mi trudno zdecydować o podjęciu studiów 

w  Szczecinie,  chociaż  w  tam  czasie  po  polsku  znałem  tylko  wyraz  „Pan”.  Z  drugiej  strony 

byłem  pchany  niezwykłą  siłą  miłości  do  morza  i  wszystkiego  co  z  morzem  jest  związane. 

Ale co ja wam będę o tej miłości i pasji pisał. Każdy z nas z „Rybactwa” wie o co chodzi. 

 

W  tamtych,  dawnych  latach  Polska  była  potęgą  w  światowym  rybactwie,  pod  każdym 

względem. Od wielkości połowów począwszy poprzez budowę statków rybackich, porty a na 

mega zakładach przetwórstwa skończywszy. Nasz wydział do tego przemysłu wyszkolił wielu 

fachowców,  także  obcokrajowców,  między  innymi  i  wielu  Chorwatów.  Jestem  ostatnim 

z nich  i jest  mi  trochę  smutno  z  tego  powodu.  Ale  pierwszy  absolwent  naszego  wydziału 

z Chorwacji,  profesor  Perica  Cetinić  założył  w  Splicie  studia  rybackie,  które  już  19  lat 

wypuszczają w świat „narybek“. 

 

Do  Szczecina  przyjechałem  w  1989.  roku.  Przywitał  mnie  Pan  profesor  Świniarski 

w legendarnym pawilonie H. Byłem pod wrażeniem. Chorwaci nigdy nie jeździli do Łodzi na 

roczny kurs przygotowawczy z języka polskiego. Może i szkoda, oszczędziłbym sobie kilka 

lat życia straconego przez stres, i wątroba by mi była wdzięczna. Abym przed rozpoczęciem 

roku akademickiego choć trochę pouczył się języka polskiego, byłem gościem w Seminarium 

Duchownym. 

2 

 

 

Początki  studiowania  nie  były  lekkie.  Najpierw  sie  trzeba  było  „zamustrować“ 

i zaaklimatyzować  w  akademiku  „Amicus“.  Miałem  szczęście,  że  w  tym  czasie  na  miejscu 

byli: koleżanka Indira i nieco starsi koledzy Nenad i Jenko. Początki dla mnie były ciężkie, 

dla  koleżanek  i  kolegów  w  moim  towarzystwie  wesołe.  Pomagali  jak  mogli,  uczyli  mnie 

czytać,  pisać…  Jak  wszyscy  w  akademiku  obchodzili  Andrzejki,  ja  sam  w  pokoju 

próbowałem  do pierwszej  w  nocy  najpierw  przeczytać  a  potem  i  zapamiętać  trzy  wyrazy: 

„spłaszczony  grzbieto-brzusznie“.  Sytuacja  się  nieraz  wydawała  beznadziejna. 

W najtrudniejszych  chwilach  zastanawiałem  się  czy  nie  wrócić  do  domu.  Ale  to  by  była 

porażka, także zwyciężyła determinacja górala znad morza. 

 

Z upływem czasu i coraz lepszą znajomością języka polskiego oraz zdaniem egzaminów: 

u św.  pamięci  profesora  Lecha  Szlauera  (Hydrozoologia)  oraz  u  profesora  Winnickiego 

(Anatomia  ryb)  poczułem  napływ  optymizmu.  Prawdą  jest,  że  niektóre  zajęcia  musiałem 

powtarzać  w  następnych  semestrach,  ale  coraz  więcej  było  zajęć  związanych  z  przyszłym 

fachem co mnie bardzo cieszyło. 

 

I  jak  już  wszystko  się  zaczęło  układać  pomyślnie,  zaliczanie  i  zdawanie  egzaminów 

nadążałem  realizować  w  terminach,  spotkało  nas  duże  nieszczęście.  Nasz  kraj  Chorwacja 

płonął  w  wojnie.  Jedna  trzecia  kraju  była  w  rękach  agresora.  Stryj  jako  cywil,  czterech 

kuzynów i czterech bliskich znajomych zostali zabici. Gospodarka w kraju runęła, straciłem 

stypendium  z kompanii  rybackiej,  która  z  miastem  Vis  zapłaciła  za  pierwszy  rok  studiów. 

O następny rok postarali się rodzice, a później za co jestem wdzięczny, kontynuowałem studia 

bez  opłaty,  dzięki  uprzejmości  i  wyrozumiałości  władz  rektorskich  Akademii  Rolniczej 

i naszego  Wydziału.  W tych  dla  mnie  ciężkich  i  smutnych  czasach  trzeba  było  uczyć  się 

i pracować. Miło wspominam, że dla mnie zawsze czas i ciepłe słowo mieli oprócz kolegów 

także  nauczyciele  akademiccy,  panowie  profesorowie  Świniarski,  Krzykawski,  Ceronik, 

Winnicki, Chojnacki, Filipiak, Formicki. 

 

Pracę  inżynierską  wykonałem  w  Stacji  Badawczej  Ińsko,  pod  opieką  ówczesnych 

doktorów Sendłaka i Nowakowskiego i promotorstwem Pana profesora Świniarskiego. 

Prace  magisterską  o  możliwościach  wykorzystania  skorupiaka  solowca,  Artemia  salina 

do uzdatniania  (oczyszczania)  ścieków  z  przetwórstwa  rybnego  realizowałem  w  Zakładzie 

Hydrobiologii,  objęty  rodzicielską  opieką  Pani  profesor  Barbary  Szlauer  i  Pana  profesora 

Lecha Szlauer. 

 

Po ukończonych studiach, chociaż były i inne interesujące propozycje, wróciłem do kraju, 

do  wojska.  Po  ukończeniu  wojny  wróciłem  do  Polski  żeby  „porwać“  najpiękniejszą 

ze wszystkich  Polek,  Anię  z  Ustki.  Teraz  mieszkamy  na  wyspie  Čiovo  koło  Splitu  i  coraz 

3 

 

częściej  się  zastanawiam  nad  niedaleką  przyszłością  i  metodą  skutecznego  odstraszania 

adoratorów trzech pięknych córek. 

 

Obecnie pracuję w Instytucie Oceanografii  i Rybactwa Split, w Zakładzie  Akwakultury. 

Zajmuję  się  badaniami,  które  za  cel  mają  usprawnienie  hodowli  ryb  i  innych  organizmów 

morskich,  wdrożenie  w  technologię  hodowli  nowych  gatunków  oraz  ocenę  oddziaływania 

marikultury  na  środowisko  morskie.  Jako  wykładowca  nauczam  studentów  Wydziałów 

Rybactwa oraz Biologii i Ekologii Morza, które ponad 20 lat temu założył Pan profesor Perica 

Cetinić,  pierwszy  Chorwat,  który  został  absolwentem  naszego  Wydziału.  Jako  nauczyciel 

akademicki  nauczam  i  na  innych  uczelniach.  Jednak  najbardziej  jestem  dumny  i  szczęśliwi 

z faktu,  że  przez  kilka  semestrów  wykładałem  na  naszym  Wydziale  o  akwakulturze 

śródziemnomorskiej.  Cieszę  się  niezmiernie,  że  kontynuuje  współpracę  naukową  naszego 

Wydziału i Instytutu, w którym pracuję. Wspólne badania prowadziłem z Panem profesorem 

Formickim, Panią profesor Stepanowską, Panią doktor Korzelecką-Orkisz i Panem doktorem 

Tańskim.  Cieszę  się  i  gratuluję  nam  wszystkim  65  lat  Wydziału  i  marzę  o  tym  żeby  jedno 

z moich dzieci zechciało uczyć się na naszym Wydziale.