plik

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1985 r. [ III CRN 387/85 ]

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia SN K. Piasecki (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Szachułowicz, A.
Wielgus.

Sentencja

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Roberta D. przeciwko Tomaszowi D.,
Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem" w Ł. i Międzywojewódzkiej Usługowej
Spółdzielni Inwalidów w B. o odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra
Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łomży z dnia 25 kwietnia 1985 r.:

uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i oddalił rewizję Powszechnej Spółdzielni
Spożywców "Społem" w Ł. od wyroku Sądu Rejonowego w Łomży z dnia 22 stycznia 1985 r.;
zasądził od tej strony na rzecz powoda 3.000 zł tytułem kosztów postępowania rewizyjnego;
nakazał pobrać od tej strony na rzecz Skarbu Państwa (Kasa Sądu Rejonowego w Łomży) wpis
należny od rewizji nadzwyczajnej.

Uzasadnienie faktyczne

W powództwie wytoczonym pierwotnie przeciwko Tomaszowi D. (szatniarzowi) o zasądzenie
kwoty 82.000 zł z odsetkami, a następnie po podmiotowym rozszerzeniu powództwa przeciwko
Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem" w Ł. oraz Międzywojewódzkiej Usługowej
Spółdzielni Inwalidów w B., Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 22 stycznia 1985 r. zasądził od
Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem" w Ł. na rzecz powoda 79.000 zł z odsetkami,
w pozostałej zaś części powództwo oddalił.

Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany Tomasz D. był szatniarzem w "Społem", w lokalu kawiarni
„Bona”.

Z szatni tej kawiarni zaginął złożony przez powoda kożuch. Odpowiedzialność za to ponosi
"Społem" na podstawie art. 835 k.c. w związku z art. 471 k.c.

Sąd Wojewódzki w Łomży wyrokiem z dnia 25 kwietnia 1985 r. zmienił wyrok Sądu
Rejonowego i powództwo w stosunku do pozwanej „Społem” oddalił.

Wadliwe  jest  ustalenie,  że  pozwany  Tomasz  D.  (szatniarz)  zawarł  umowę  przechowania
garderoby  złożonej  w  szatni  w  imieniu  pozwanej  Spółdzielni  "Społem",  jako  jednostki
prowadzącej  kawiarnię.  Konsekwencją  tego  błędu  jest  bezpodstawne  przyjęcie,  że  stroną
zawartej  z  powodem  umowy  przechowania  była  skarżąca  i  że  ona  odpowiada  za  szkodę
wynikłą  z  niewłaściwego  wykonania  tej  umowy.  Sąd  Rejonowy  zdaje  się  dostrzegać,  że
konsument korzystający z usług zakładu gastronomicznego i urządzonej w nim szatni zawiera
dwie  umowy:  Trudno  jednak  dopatrzyć  się  racjonalnych  argumentów  za  obroną  poglądu,
że drugą stroną tych umów jest zawsze jednostka prowadząca zakład gastronomiczny. Dlatego
powództwo podlega oddaleniu.

W rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego Minister Sprawiedliwości wnosi
o jego uchylenie i oddalenie rewizji pozwanej „Społem” w Ł. od wyroku Sądu Rejonowego
w Łomży z dnia 22 stycznia 1985 r.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Za uzasadniony należy uznać wysunięty w rewizji nadzwyczajnej zarzut rażącego naruszenia
art. 835 i nast. k.c.

Przepisy o przechowaniu mają zastosowanie także wtedy, gdy między stronami zawierającymi
inną  umowę  dochodzi  ubocznie  do  zawarcia  umowy  przechowania.  W  wypadku  jednak
przechowania  mającego  związek  z  inną  umową  przepisy  te  nie  mają  zastosowania,  jeśli
obowiązek przechowania wynika z tej innej głównej umowy, ma w niej swe źródło i wchodzi
w  zakres  wynikających  z  niej  obowiązków.  W  takiej  sytuacji  zawarcie  odrębnej  umowy
przechowania w ogóle nie następuje. Tak jest w wypadku usług świadczonych konsumentom
przez zakład gastronomiczny (kawiarnię), jeśli w lokalu tego zakładu jest urządzona i czynna
szatnia dla konsumentów. W takim wypadku obowiązek pozostawienia w szatni wierzchniej
odzieży  przez  konsumenta  i  obowiązek  przechowania  jej  przez  prowadzącego  zakład
gastronomiczny  wynika  z  umowy  między  tymi  osobami  dotyczącej  usługi  konsumpcyjnej
(art. 750  k.c.)  nawiązywanej  z  chwilą  wejścia  konsumenta  do  lokalu  zakładu  w  celu
skorzystania  z jego  usług,  a  za  wykonanie  zobowiązania  wynikającego  z  tej  umowy,  także
w zakresie  obowiązku  przechowania  w  czynnej  szatni  odzieży  konsumenta,  odpowiedzialny
jest prowadzący zakład niezależnie od tego, przy czyjej pomocy zobowiązanie swe wykonywa
i komu  jego  wykonanie  powierza  (art.  417  k.c.).  Konsument  korzystający  z  usług  takiego
zakładu nie ma żadnego wpływu na wybór osób, którymi prowadzący zakład posługuje się,
a zachodzący  między  nimi  stosunek  jest  dla  odpowiedzialności  prowadzącego  zakład
względem konsumenta zupełnie obojętny.

Sąd Wojewódzki dla uzasadnienia swego stanowiska powołał się także na art. 429 k.c. Przepis
ten dotyczy odpowiedzialności deliktowej. W danym wypadku jednak nie chodziło o taką
odpowiedzialność, lecz o niewykonanie zobowiązania wynikającego z umowy o świadczenia
konsumpcyjne.

W ostatecznym wyniku mimo uznania przez Sądy obu instancji zasadności żądania powoda,
powództwo jego zostało w całości oddalone w wyniku różnej oceny prawnej obu sądów co do
tego, kto z pozwanych ponosi odpowiedzialność za powstanie szkody.

W konsekwencji należy dojść do następującego wniosku:

Za  szkodę  spowodowaną  zaginięciem  garderoby  złożonej  przez  konsumenta  korzystającego
z usług  zakładu  gastronomicznego  (restauracji,  kawiarni  itp.)  w  czynnej  szatni  ponosi
odpowiedzialność  przedsiębiorstwo  prowadzące  taki  zakład  nawet  w  wypadku,  gdy  szatnię
prowadzi  i  obsługuje  pracownik  innego  przedsiębiorstwa  zajmującego  się  profesjonalnie
ochroną mienia.

Stwierdzone rażące naruszenie prawa materialnego uzasadnia uwzględnienie rewizji
nadzwyczajnej zgodnie z jej wnioskiem.