background image

DYNAMICZNOŚĆ 

WYPOWIEDZENIOWA 

background image

Jan Firbas 

František Daneš 

background image

DW 

* relatywna miara udzia

ł

u jednostki w 

rozwoju informacji 

 

INF – kontekstowo zale

ż

na 

INF – kontekstowo niezale

ż

na 

 

TEMAT/przej

ś

cie/REMAT 

background image

SPA 

Kontekst 

Struktura semantyczna 

Porz

ą

dek linearny 

 

REALIZACJA DYSTRYBUCJI  

background image

Cz

ł

owiek(1) da

ł

(2) ch

ł

opcu(3) 

pi

ł

k

ę

(4). 

background image

A girl broke a vase. 

(poza kontekstem) 

 

 

background image

§

PIOTRU

Ś

 BIJE PAWE

Ł

KA KIJEM 

§

KIJEM BIJE PAWE

Ł

KA PIOTRU

Ś

 

background image

LINEARNO

ŚĆ

 i FPZ 

§

JANEK PRZYSZEDŁ/ PRZYSZEDŁ JANEK 

§

PIOTRUŚ BIJE PAWEŁKA KIJEM 

§

KIJEM BIJE PAWEŁKA PIOTRUŚ 

§

MARYSIA 

ZROBIŁA

 TO/  

    MARYSIA ZROBIŁA

BY

 TO. 

 

WAŻNE: 

- to, co kontekstowo niezależne 

- nienacechowany szyk (?) 

background image

WATPLIWO

Ś

CI? 

§

Podzia

ł

 trójdzielny 

 I SAW HIM. 

 

§

Definicja T i R w kontek

ś

cie DW 

Zale

ż

no

ść

/niezale

ż

no

ść

 kontekstowa 

§

Stopniowalno

ść

 DW 

mniej/bardziej/wy

ż

ej/ni

ż

ej DW 

 

SPA – pozycje semantyczne jako wyznacznik 

wa

ż

no

ś

ci/wy

ż

szo

ś

ci DW 

background image

CO ZAWDZI

Ę

CZAMY J.F? 

§

Hierarchiczno

ść

 budowy TR 

§

Kontekstowo

ść

* struktur u

ż

ytych / 

abstrakcyjne wzory sk

ł

adniowe 

§

 TR nie jest zwi

ą

zana z SZYKIEM / 

linearyzacj

ą

 

§

 pod akcentem mo

ż

e by

ć

 ka

ż

dy element 

nios

ą

cy jak

ąś

 tre

ść

 

§

 nacechowanie struktury TR 

(emotywno

ść

background image

FUNKCJONALNA 

PERSPEKTYWA 

TEKSTU 

background image

„S

Ą

D” i FPZ 

§

DZI

Ś

 RANO NA ULICY BRUKOWEJ 

PONO

Ć

 JAKS KIEROWCA ZABI

Ł

 

JEDNEGO WASZEGO S

Ą

SIADA 

      kto

ś

i

 zabija kogo

ś

        agens ------czynno

ść

 kauzatywna -------pacjens 

S

1

-VF

act

-S

 

 DZI

Ś

 RANO NA ROGU NASZEJ ULICY 

ZOSTA

Ł

 PONO

Ć

 PRZEZ JAKIEGO

Ś

 

KIEROWC

Ę

 ZABITY JEDEN WASZ S

Ą

SIAD 

background image

§

CZECHOS

Ł

AWACJA S

Ą

SIADUJE Z 

POLSK

Ą

 

§

Z CZECHOS

Ł

OWACJ

Ą

 S

Ą

SIADUJE 

POLSKA 

§

(?) POLSKA i CZECHOS

Ł

OWACJA 

S

Ą

SIADUJ

Ą

 ZE SOB

Ą

CZECHOS

Ł

OWACJA  i POLSKA 

S

Ą

SIADUJ

Ą

 ZE SOB

Ą

 

§

CZECHOS

Ł

AWACJA S

Ą

SIADUJE Z 

POLSK

Ą

 NA PÓ

Ł

NOCY 

background image

§

CZECHOS

Ł

OWACJA S

Ą

SIADUJE Z 

POLSK

Ą

 

§

Z POLSK

Ą

 S

Ą

SIADUJE 

CZECHOS

Ł

OWACJA  

§

POLSKA S

Ą

SIADUJE Z 

CZECHOS

Ł

OWACJ

Ą

 

§

Z CZECHOS

Ł

OWACJ

Ą

 S

Ą

SIADUJE 

POLSKA  

INTONACJA! 

background image

TEKST 

§

Tekst jest skonstruowany ze zda

ń

(*) 

Muzeum Narodowe stoi na placu Wac

ł

awa. 

-

Ten plac jest najruchliwszym miejscem w 

Pradze 

-

O tym fakcie wie ka

ż

dy odwiedzaj

ą

cy Prag

ę

 

-

Jest to niezmierni godny pami

ę

ci budynek 

-

Inny wa

ż

ny budynek, Teatr Narodowy, 

znajduje si

ę

 na bulwarze 

background image

JANEK KUPI

Ł

 MARCHEWK

Ę

 

§

T: ? 

§

R:? 

§

Ew. Transjent  

background image

JANEK(T

1

) KUPI

Ł

 

MARCHEWK

Ę

(R

1

). 

 

BY

Ł

A ONA(T

2

) CA

Ł

ZIELONA I PRZEGNITA (R

2

). 

 

§

T

(=R

1

)+R

background image

§

JANEK KUPI

Ł

 MARCHEWK

Ę

§

JANEK KUPI

Ł

 MARCHEWK

Ę

§

JANEK KUPI

Ł

 MARCHEWK

Ę

§

JANEK KUPI

Ł

 MARCHEWK

Ę

    ALA KUPI

Ł

A SA

Ł

AT

Ę

BY

Ł

A ONA CA

Ł

A ZIELONA I 

PRZEGNITA. 

 

NIE BY

Ł

O TO ROZS

Ą

DNE. 

ON NIGDY NIE BY

Ł

 ROZS

Ą

DNY 

(PÓJ

Ś

CIE DZIECI DO SKLEPU.) 

 

ZAKUPY SI

Ę

 UDA

Ł

Y. 

background image

§

JANEK KUPIŁ MARCHEWKĘ. 

 

§

JANEK KUPIŁ MARCHEWKĘ. 

§

JANEK KUPIŁ MARCHEWKĘ. 

§

JANEK KUPIŁ MARCHEWKĘ. 

    ALA KUPIŁA SAŁATĘ. OLA 

ZIEMNIAKA. 

BYŁA ONA CAŁA ZIELONA I PRZEGNITA. 

 

NIE BYŁO TO ROZSĄDNE. 

 

(ON) NIGDY NIE BYŁ ROZSĄDNY 

 

 

(PÓJŚCIE DZIECI DO SKLEPU.) 

 

 

 

Ś

WIADCZY TO O TYM, ŻE ZAKUPY SIĘ UDAŁY. 

Linearne następstwo 

T

n

=R

n-1 

Poprzednia cała wypowiedź (V/W) 

T

n

=V

n-1 

Poprzedni temat 

T

n

=T

n-1 

hipertemat 

T

n

=T*

 

Następstwo z ogarniającym tematem 

T

i

=V

i-1

+….+V

i-n 

background image

§

TEMATYZUJE SI

Ę

§

TEMATYZOWANY SK

Ł

ADNIK: 

§

Temat 

§

Remat 

§

Wypowied

ź

 

§

Nast

ę

pstwo wypowiedzi* 

§

Powtarza si

ę

 

§

Jest derywowany 

§

Nast

ę

puje bezpo

ś

rednio 

§

Nast

ę

puje niebezpo

ś

rednio  

background image

PRZYK

Ł

AD: 

Ludzkie starzenie si

ę

 jest zjawiskiem 

biologicznym.  

Starzeje si

ę

 ca

ł

y organizm, jego funkcje 

fizjologiczne i psychologiczne.  

S

ł

abn

ą

 wzrok i s

ł

uch, mi

ęś

nie trac

ą

 

pr

ęż

no

ść

.  

A jednak starzenie si

ę

 nie jest zjawiskiem 

tylko biologicznym. 

T

1

->R

1

. T

2

(=T1)<->R

2.

 {T’

3

(>R

2

)<->R’

3

}+

{T’’

3

(>R

2

)<->R’’

3

}. T

4

(=T

1

) <->R

4

.

 

background image

§

A) Katedra Notre Dame należy do budowli 

wczesnogotyckich. Jej budowa została rozpoczęta 

w 1163 roku, kiedy kamień węgielny położył król 

Francji Ludwik VII, w miejscu dawnej świątyni 

bogów rzymskich. Budowę katedry zlecił biskup 

Maurice de Sully. Trwała ok. 100 lat, została 

ukończona 1240 roku. 

§

W późniejszych wiekach katedra ulegała wielu 

przebudowom, ponieważ zmieniały się trendy w 

sztuce i każdy wiek wniósł coś nowego w jej 

wyglądzie. Wiktor Hugo napisał o tych 

przebudowach, że mody tamtych czasów uczyniły 

więcej złego niż wojny i rewolucje. 

§

Mansard, znany w I połowie XVII wieku architekt 

francuski znany z zaprojektowania kopuły 

Inwalidów i placu Vendóme, zburzył znaczną 

część katedry. Zniszczeniu uległy XIII wieczny 

ołtarz główny z lektorium, stalle w prezbiterium, 

oraz płaskorzeźby nad absydą.  

background image

Historia uprawy tulipanów 

w Europie 
 

§

Opowie

ść

 o XVII-wiecznych ogrodach nie by

ł

aby 

pe

ł

na, gdyby zabrak

ł

o w niej cho

ć

by kilku anegdot o 

tulipanach. Zdumiewaj

ą

ca historia pojawienia si

ę

 i 

upowszechnienia upraw tych pi

ę

knych kwiatów 

obfituje w niejasno

ś

ci i pomy

ł

ki, nieoczekiwane 

wydarzenia i dramatyczne zwroty akcji. 

§

Ogrodowe tulipany (a dok

ł

adniej: miesza

ń

ce z grupy 

Tulipa gesnerana) kojarz

ą

 si

ę

 nam nieodmiennie z 

XVII-wieczn

ą

 Holandi

ą

, cho

ć

 pochodz

ą

 z Azji 

Mniejszej, a ich „osza

ł

amiaj

ą

ca kariera” w 

zachodnioeuropejskich ogrodach rozpocz

ęł

a si

ę

 w 

po

ł

owie XVI wieku. Pierwszym Europejczykiem, który 

zobaczy

ł

 tulipanowe kwiaty, by

ł

 markiz Augierius 

Ghislain de Busbecq. Jako pose

ł

 austriackiego 

cesarza Ferdynanda I na dworze Sulejmana 

Wspania

ł

ego, podró

ż

owa

ł

 on po terenie europejskiej 

cz

ęś

ci dzisiejszej Turcji. W ogrodzie le

żą

cym mi

ę

dzy 

Adrianopolem (dzi

ś

 miejscowo

ść

 ta nazywa si

ę

 

Edirne) a Konstantynopolem (Stambu

ł

em) ów 

Flamandczyk spotka

ł

 w 1554 r. pi

ę

knie kwitn

ą

ce 

tulipany.  

background image

§

Poloneza czas zacz

ąć

. Podkomorzy rusza  

I z lekka zarzuciwszy wyloty kontusza,  
I w

ą

sa podkr

ę

caj

ą

c, poda

ł

 r

ę

k

ę

 Zosi  

I sk

ł

oniwszy si

ę

 grzecznie, w pierwsz

ą

 

par

ę

 prosi.  

Za Podkomorzym szereg w pary si

ę

 

gromadzi,  
Dano has

ł

o, zacz

ę

to taniec on prowadzi.  

Nad muraw

ą

 czerwone po

ł

yskaj

ą

 buty, 

Bije blask z karabeli, 

ś

wieci si

ę

 pas suty, 

A on st

ą

pa powoli, niby od niechcenia;