21.10.2010.
WSPÓŁCZESNE DEMOKRACJE. UNIA EUROPEJSKA I ŚWIAT.
[ SEMINARIUM 3]
•
Najstarsza konstytucją jest konstytucja Amerykańska. Na kontynecie europejskim
pierwsza była Polska.
1.
Irlandia, Wielka Brytania, Izrael.
•
Brak konstytucji spisanej w jednym akcie.
•
Ustrój polityczny reguluje w tych państwach kilka rownorzędnych aktów
prawnych pełniących w praktyce role konstytucji.
2.
System wartosci w preambułach europejskich konstytucji
•
Ustawa zasadnicza RFN (1949)
„Naród Niemiecki, świadom swojej odpowiedzialności przed Bogiem i ludźmi…”
•
Konstytucja Irlandii
„W imię Trójcy Świętej…”
•
W preambułach: Hiszpańskiej i Portugalskiej, nie ma śladu po Bogu i
chrześcijaństwie.
•
We Włoskiej, Austriackiej i Luksemburskiej nie ma preambuł.
•
W Polskiej, niby☺ jest kompromis pomiędzy wierzącymi.
3.
Państwo wyznaniowe czy swieckie?
•
Chechy państwa wyznaniowego:
uznanie jednej sposród religii, jako religii oficjalnej
zagwarantowanie jednemu z kościołów, pozycji uprzywilejowanej w
państwie
•
Chechy państwa laickiego:
neutralność państwa, w sprawach przekonań religijnych i
ś
wiatopoglądowych i filozoficznych
zasada rozdziału (separacji) państwa i kościołów.
4.
Z perspektywy konstutucji (art. 25 ):
•
Równouprawnienie
•
Bezstronność
•
Autonomia
•
Wzajemna niezależność
•
Współdziałanie
•
Umowa międzynarodowa (konkordat)
•
W świetle konstytucji jesteśmy państwem świeckim, ale niestety w praktyce
wygląda to inaczej (słabo). Bo nie jesteśmy świadomi tego, co jest w
konstytucji (mohery na pewno nie są świadome☺).
5.
Zasady ustrojowe państwa:
•
W konstytucji Polski nie ma jasno napisane, że jesteśmy państwem świeckim.
„Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym
zasady sprawiedliwości społecznej”:
•
synonim demokracji
6.
Cechy państwa prawa:
•
Podział władzy
•
Konstytucjanalizm
•
Legalność
•
Prymat ustawy
•
Zakaz retroakcji
•
Dopuszczenie ingerencji, w sferę wolności i własności jednostki, wyłącznie na
podstawie upoważnienia ustawowego
•
Sądowa kontrola władzy wykonawczej
•
Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa
„Władza zwierzchnia w RP należy do narodu.”; naród sprawuje władzę przez swoich
przedstawicieli lub bezpośrednio. (czy, aby na pewno?? ☺)
Mandat imperatywny- przedstawiciel (mandatariusz) wysłannik wyborców, wykonujący ich
instrukcje= wyborcy, mogą w każdej chwili cofnąć pełnomocnictwo, tj. odwołać
mandatariusza (obowiązywało w PRL??)
W Polsce reprezentacja polityczna= partie polityczne= dyscyplina partyjna.
7.
Art. 154- 155
•
Prezydent desygnuje- premiera- propozycja składu rządu- powołanie premiera i
rządu przez prezydenta- premier przedstawia wniosek, o udzielenie wotum
zaufania przez Sejm.
•
Sejm wybiera premiera i rząd- prezydent powołuje radę ministrów (jeśli sejm nie
udzieli wotum ufności do premiera)
•
[w razie nie wybrania] prezydent powołuje premiera i na jego wniosek rząd- sejm
udziela wotum zaufania
•
W razie nieudzielenia prezydent skraca kadencję i ogłasza wybory do sejmu.
8.
Forma rządów:
•
władzę wykonawczą sprawuje prezydent i rada ministrów.
•
system parlamentarny (parlamentarno- gabinetowy) z elementami ustrojowymi
systemu prezydenckiego.
9.
Kim jest prezydent?
•
Najwyższym przedstawicielem państwa.
•
Gwarantem ciągłości władzy państwowej.
•
Ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe.
•
Współdziała z prezesem rady ministrów i właściwym ministrem.
•
Rada ministrów prowadzi politykę zagraniczną, oraz zawiera umowy
międzynarodowe, które później ratyfikuje prezydent.
Prezydent może wziąć udział w posiedzeniu Rady Europejskiej. Jego udział, wymaga jednak
współdziałania z premierem i właściwym ministrem.
Rząd ustala stanowisko państwa na posiedzeniu, premier reprezentuje państwo i przedstawia
ustalone stanowisko.
W ramach współdziałania, prezydent może odnieść się do stanowiska rządu. Może również,
sprecyzować zakres i formę, ale nie może się wypowadać na posiedzeniu.
10.
Uchwalona przez sejm ustawa trafia do senatu (ten ją przyjmuje, uchwala, albo
odrzuca) Art. 122
•
prezydent w ciągu 21 dni ją podpisuje, lub:
•
występuje do Trybunału Konstytucyjnego („zamrażarka”☺) z wnioskiem, w
sprawie zgodności ustawy z konstytucją
•
weto prezydenckie- zwraca ustawę sejmowi do ponownego rozpoznania
Weto prezydenckie
W celu odrzucenia weta Sejm musi dysponować większością 3/5 głosów, w obecności, co
najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jeśli ustawa w tym trybie, zostanie ponownie
uchwalona przez sejm, prezydent w ciagu 7 dni musi podpisać uchwałę i zarzadzić jej
ogłoszenie.
11.
Jakie są obowiązki państwa wobec obywateli?
•
Strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium
•
zapewnia wolność praw człowieka i obywatela
•
strzeże dziedzictwa narodowgo
•
zapewnia ochronę środowiska kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju
12.
Jakie są obowiązki obywateli wobec państwa?:
•
Podatki
•
przestrzeganie prawa
•
wierność i troska o wspólne dobro
•
dbanie o środowisko i ponoszenie odpowiedzialności, za spowodowane jego
pogorszenia.
13.
Zmiany w Konstytucji
•
Europejski nakaz aresztowania (zmiana w konstytucji z 2006 r.)
•
Z wejsciem euro będzi trzeba zmienic zapis konstytucji.
14.
Ź
ródła prawa europejskiego
•
traktaty założycielskie i akcesyjne
•
akty prawne wydawane przez unijne instytucje
•
umowy międzynarodowe, zawierane z krajami trzecimi
•
porozumienia pomiędzy państwami członkowskimi
15.
W zakresie prawa pochodnego, wiążace dla adresatów są:
•
Rozporządzenia- wiążą w całości i obowiązują od zaraz
•
dyrektywy- państwo może wybrać implementacje, w jakiej zostanie wdrożone to
do systemu państwa; ma ramy czasowe
•
decyzje- wiażą w całości, ale mogą dotyczyć kilku członków, jednego, osób
prawnych i fizycznych.
16.
Pierszeństwo stosowania
Traktaty i prawo przyjęte przez UE, na podstawie traktatów maja pierwszeństwo przed
prawem państw członkowiskich. W wypadku stwierdzenia konfliktu, w konkretnej sytuacji
między, normą prawa krajowego (bez względu na rangę) i normą wspólnotową, mimo
wszystko należy zastosować normę wspólnotową.
17.
Immunitet posłów i senatorów
Nie mogą być pociągnięci, do odpowiedzialności za swoje czynności, wchodzące w zakres
sprawowania mandatu, zarówno w czasie jego trwania, ani też po jego wygaśnięciu.
18.
Na jakich filarach opiera się ustrój gospodarczy:
•
społeczna (socjalna) gospodarka rynkowa
•
liberalizm gospodarczy
•
regulatory przebiegu procesów gospodarczych, w celu zapewnienia realizacji
postulatów społecznych.